,,Quevedo y Villegas Francisco de, hiszpański polityk, uczony i pisarz, (chrzcz. 1580, † 1645), w Alcalá de Henares studjował języki, teologję, prawo i matematykę. 1613 wysłany w poufnej misji przez ks. Osuna do Włoch, zaplątał się w spisek, został spalony przez Wenecjan in effigie. 1628 sekretarz królewski, 1628 osadzony wskutek intryg w więzieniu, przed śmiercią zrehabilitowany. Autor ascetycznych ‘La Vida de Santo Tomás de Villaneuva’ (1620), politycznych ‘La politica de Dios’ (1626), satyrycznych ,,Sueños’ (16270, humorystycznych i opisowych ‘História de la Vida del Buscóbn’’ (1626) i w. in. Przeciwnik gongoryzmu, był mimo to szerzycielem barokowego stylu w literaturze. [...]’’ - ,,Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberga tom 14 Polska Agencja Telegraficzna do Rewindykacja’’
W lipcu 2026 r. przeczytałem powieść pikarejską Francisca de Quevedo ,,Żywot młodzika niepoczciwego imieniem Pablos czyli Wzór dla obieżyświatów i zwierciadło filutów’’ (hiszp. ,,La vida del Buscón llamado don Pablos ejemplo de Vagamundos y espejo de Tacaños’’) w polskim przekładzie Kaliny Wojciechowskiej z 1978 r. 1
W XVII wieku w hiszpańskim mieście Segowii żył młody Pablos, który bardzo wstydził się swojej rodziny. Jego ojciec był z zawodu golibrodą, powieszonym za kradzieże, matka – czarownicą i prostytutką, zaś stryj – katem. Pablos marzył o zdobyciu wykształcenia, byciu uczciwym i awansie społecznym poprzez wyniesienie do stanu szlacheckiego. Pobierał nauki razem z Don Diego, młodym hidalgiem jako jego sługa. Niestety porzucił marzenia, gdy przyjaciele jego pana pobili go kijami. Odtąd przeżywał liczne przygody jako złodziej, oszust, podszywający się pod szlachcica, porywacz dzieci (!), wędrowny aktor (w tamtych czasach nie cieszyli się dobrą reputacją), szuler, uwodziciel mniszki i uczestnik rozboju. W finale związał się z prostytutką imieniem Grajales i wypłynął z nią do ,,Indii’’ (hiszpańskich kolonii w Nowym Świecie).
W powieści dominują ciemne strony życia: nędza, głód (Pablos był głodzony w internacie skąpego kleryka Cabry), pasożyty (pchły, wszy i świerzbowce), choroby weneryczne, skatologia, religijna obłuda, strach przed Inkwizycją, zapiekła nienawiść do Żydów i Morysków (przechrzczonych muzułmanów) a nawet kanibalizm (mięso straconych w egzekucjach dodawane potajemnie do pasztetów). Prezentowana w powieści odraza do ludzkiej cielesności (charakterystyczna dla baroku) ociera się niemal o manicheizm.
Według dzisiejszych wyobrażeń o świecie wątek fantastyczny stanowi wiara w czary. Matka Pablosa posiadała przedmioty z ludzkich kości. Przypisywano jej wylatywanie nocą przez komin i adorowanie demonicznego kozła na sabacie. Przywracała dziewczętom utracone dziewictwo (eufemizm na określenie aborcji). Za swe zbrodnie została spalona na stosie. Z powieści dowiadujemy się, że czarownice w Hiszpanii przystrajano przed spaleniem w pióra, symbolizujące ich zdolność do lotu.
W swoich wędrówkach Pablos spotkał jednego z ,,arbitrios’’. Oderwany od rzeczywistości wynalazca zamierzał osuszyć morze za pomocą gąbek. Szyderczy śmiech swoich rozmówców brał za przejaw ich radości aprobaty. Warto porównać tę postać z szalonymi uczonymi z Akademii Lagadyjskiej w ,,Podróżach Guliwera’’ Jonathana Swift. 2
1 Zainteresowanym twórczością Quevedo polecam wpis ,,Spisek w Salonikach’’.
2 Odsyłam do posta: ,,Podróże Guliwera’’.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz