,,Historia amuletu''

 

,,Interwencję czynnika nadprzyrodzonego można było również spowodować dzięki posiadanemu amuletowi. […] Wiara w skuteczność amuletów sprawiała, że niejednokrotnie występowały one równolegle obok relikwii i podobizn świętych’’ 

- Tadeusz Manteuffel ,,Kultura Europy średniowiecznej’’

 

W maju 2026 r. przeczytałem brytyjską powieść fantasy Edith Nesbit ,,Historię amuletu’’ (ang. ,,The Story of the Amulet’’). Jest to ostatnia część trylogii ,,Piaskoludek’’ o przygodach rodzeństwa: Cyryla, Roberta, Antei, Janeczki i Baranka.

W 1904 r. ojciec tych dzieci wyjechał jako korespondent do Mandżurii, aby pisać o wojnie rosyjsko – japońskiej. Tymczasem matka wraz z Barankiem udała się na Maderę dla poprawy zdrowia. Pozostałymi dziećmi zaopiekowała się stara niania. W jej domu mieszkał Jimmy, młody, zapracowany uczony, badający starożytne cywilizacje.

Piaskoludek był prastarym stworkiem. Mieszkał w piasku i bał się wody. Przypominał małpkę z oczami ślimaka, uszami nietoperza i kończynami cienkimi jak odnóża pająka. Spełniał życzenia. Był bardzo zrzędliwy i często wypominał dzieciom głupotę. One jednak kochały i wykupiły ze sklepu zoologicznego.

Tytułowy Amulet ¹ był egipskim artefaktem magicznym, mającym moc min. dodawania odwagi. Widniał na nim napis Ur Hekau Seczeh. Umożliwił dzieciom podróż w czasie, aby mogły odnaleźć jego brakującą połowę. Rodzeństwo było w prehistorycznym i starożytnym Egipcie, Babilonie, na Atlantydzie, w starożytnej Brytanii, w Tyrze, Baalbeku ² (spotkały tam ponownie Feniksa, znanego z poprzedniej książki ³) oraz w utopijnym Londynie z dalekiej przyszłości. Spotkały min. królową Babilonu, pragnącą zobaczyć Londyn w 1904 r., Juliusza Cezara, rozważającego inwazję na Brytanię, Faraona i egipskiego kapłana Rekh – marę.

Nisroch był babilońskim demonem (istotą pośrednicząca między bogami a ludzi) w postaci człowieka z głową i skrzydłami orła ⁴. Pomógł dzieciom wydostać się z babilońskiego lochu.

Opisują Atlantydę, Nesbit korzystała w dużej mierze z dialogów Platona ⁵ (potomkowie Posejdona, źródła zimnej i gorącej wody, budowle z białych, czerwonych i czarnych cegieł, ofiary z byków, słonie). Na Atlantydzie żyły ponadto dinozaury (,,olbrzymie jaszczury’’) i oswojone mamuty. Wyspę nawiedzały cyklicznie lemingi z Północy, do czasu aż zatonęła.

Powyżej: symbol Towarzystwa Fabiańskiego

Sporo miejsca Autorka poświęciła nędzy i niesprawiedliwości w Wielkiej Brytanii. Imogena, osierocona dziewczynka z Londynu została adoptowana przez królową starożytnych Brytów. Tymczasem w 1904 r. groził jej pobyt w domu pracy przymusowej. Królowa Babilonu nakarmiła przy pomocą Piaskoludka robotników ich ulubionymi potrawami. Następnie kazała swoim gwardzistom zabić giełdziarzy, odpowiedzialnych za ich nędzę. Już w starożytnym Egipcie robotnicy zastrajkowali, domagając się od Faraona większych ilości piwa, cebuli i czosnku. Londyn przyszłości został opisany jako miasto czyste i bezpieczne dla dzieci, gdzie każdy uczciwie pracujący człowiek był zamożny. Czczono w nim pamięć H. G. Wellsa (1866 – 1946) ⁶ jako wizjonera zapowiadającego lepsze czasy. Podobne tematy były częste w literaturze pozytywizmu. Poruszali je nie tylko autorzy lewicowi, ale też np. Charles Dickens ⁷, Bolesław Prus ⁸ czy Henryk Sienkiewicz w swoich wczesnych nowelach. Nesbit przemyciła również krytykę kolonializmu we wzmiance o misjonarzach, sprzedających tubylcom wódkę i paciorki zamiast potrzebnych rzeczy.

,,Historia amuletu’’ wywarła duży wpływ na późniejsze ,,Opowieści z Narnii’’ C. S. Lewisa. Wystarczy porównać przygody królowej Babilonu (postaci pozytywnej) i czarownicy Jadis (postaci negatywnej) w Londynie na początku XX wieku (obie były uważane przez tłum za wariatki). Nisroch był jednym z pierwowzorów Tasza, demonicznego bożka Kalormeńczyków. Od imienia Nisroch pochodzi słowo Tisrok, tytuł władców Kalormenu. Poznany przez dzieci samotny uczony nasuwa skojarzenia z prof. Digorym Kirke, w którego posiadłości znajdowała się szafa, prowadząca do Narnii.

1 Odsyłam do posta: ,,Amulety i talizmany’’.

2 Odsyłam do posta: ,,Baalbek’’.

3 Odsyłam do posta: ,,Feniks i dywan’’.

4 Odsyłam do posta: ,,Gryf – demon’’.

5 Odsyłam do posta: ,,Platon i Atlantyda’’.

6 Odsyłam do postów: ,,Wyspa doktora Moreau’’ i ,,Wehikuł czasu’’.

7 Odsyłam do posta: ,,Opowieść wigilijna’’.

8 Odsyłam do posta: ,,Bolesław Prus’’.

Oniricon cz. 1134

     Śniło mi się, że:

- znalazłem na regale  w przychodni na ul. Staromłyńskiej w Szczecinie ,,Zwierzęta w służbie człowieka'' Bolesława Orłowskiego, postanowiłem wpisać pierwszy rozdział do bibliografii dla fantastów,

- Melania Trump była królową Amazonek ze Słowenii, nim poślubiła Donalda Trumpa, ubierała się w skórę zdartą z czarnej, żelaznej ośmiornicy,

- wyznałem na spowiedzi, że połamałem nogi dziewczynie spotkanej na ulicy,

                                                            Ryc. za: braccoz

- pisałem o wyspie Epsteina już w 1999 r., a potem na wiele lat o niej zapomniałem,

- Kościej był pogańskim władcą Słowian, żyjącym w bardzo odległych czasach,

- w Wielkim Tygodniu byłem z Babcią w kościele, hinduska katoliczka mówiła, że dzięki Jezusowi wszyscy katolicy stali się braminami, spotkałem Pavlasa ov Vidłara, ubranego na różowo, który nagabywał mnie, abym z nim zamieszkał, bo w przeciwnym razie zginę, Babcia powiedziała Pavlasowi, że mieszkam na ul. Andersena 50,

- Andrzej Pilipiuk mówił mi o biurokracji, której skomplikowane przepisy sprawiają, że łatwo zostać przestępcą mimo woli,

- widać pod mikroskopem, że ziarna zbóż mają nóżki, dzięki którym mogą chodzić, pijak, który to ujrzał, zniechęcił się do picia alkoholu,

- zostałem na cały dzień w domu z Babcią, znalazłem dużo słodyczy, lecz ich nie jadłem, bo Mama mi zakazała,

- wziąłem do niewoli Marię Zacharową, chciałem ją bić do krwi po twarzy, aby ukarać za cierpienie ukraińskich dzieci i kobiet, uznałem jednak, że to nic nie zmieni,

- Anna ov Stipulova nie zrozumiała mnie gdy żaliłem się na biurokrację i cenzurę,

- w ostatnich latach Niemcy eksportują do Polski same wybrakowane produkty, ponieważ nienawidzą Polaków, ze smutkiem wspominałem czasy dzieciństwa, kiedy niemieckie wyroby kojarzyły się z wysoką jakością,

- poszedłem do chińskiego centrum handlowego, które należało do Świadków Jehowy, aby kupić papier toaletowy, mijałem ludzi, ucztujących przy zastawionych stołach, w końcu znalazłem kilka rolek i kupiłem je.