W 2011 r. przeczytałem po raz pierwszy zbiór opowiadań urban fantasy Andrzeja Pilipiuka ,,Wampir z M – 3’’. Tytuł nawiązuje do filmu ,,Człowiek z M – 3’’ (1969).
W późnych latach 80 – tych XX wieku w Warszawie żyła licealistka Małgorzata Brona. Była córką komunisty. Mieszkała w willi na Żoliborzu z ojcem, matką, bratem Radkiem, pobożną babcią Adelajdą, weteranką AK i słuchaczką zakazanych rozgłośni radiowych oraz z … mówiącą suką Luną. Obdarzona przeciętną urodą dziewczyna nie wierzyła w Boga i nie grzeszyła inteligencją. Była za to fanką brytyjskiego piosenkarza Limahla (ur. 1958). W czerwcu dowiedziała się o zdradzie jej chłopaka, Konrada, początkującego cinkciarza. Konrad gardził ją, uwodził zaś tylko w celu uzyskania od jej wysoko postawionego ojca pomocy w zdobyciu paszportu. Była to kropla, która przepełniła czarę goryczy po całym dniu pełnym przykrości. Zła na cały świat powiesiła się. Została pochowana w rodzinnym grobowcu na Powązkach. Obudziła się już jako wampirzyca. Wnet doznała strachu i chęci unicestwienia ze strony całej rodziny. Pomocy udzieliły jej natomiast praskie wampiry; ślusarz Marek i spawacz – komunista Igor. Mieszkając w grobowcu Gosia mile się zdumiała, odkrywając tajemnicę rodzinna; swoje pochodzenia z rodu hrabiów Bronawskich.
Oprócz Marka i Igora w Warszawie mieszkały takie wampiry jak: Dziadek Weteran, Profesor (właśc. Sławomir Boćko) i hrabia Xawery Prut, przywódca całej społeczności. Wampiry, określane jako byty bionekrotyczne były blade i zimne. Nie rzucały cienia, ani nie odbijały się w lustrach. Nie można ich było sfotografować. Nie dysponowały nadludzką siłą. Sam hrabia Prut został pobity przez zaczepioną przez siebie milicjantkę. Odczuwały skutki PRL – owskiej biedy tak samo jak ludzie. Piły ludzką krew bez zabijania swych ofiar. Ich ukąszenia powodowały jedynie krótkotrwałe amnezję i impotencję. Unikały atakowania degeneratów, mających krew zanieczyszczoną alkoholem, nikotyną itp. truciznami. Parzyły je srebro i czosnek, a także krzyże, woda święcona i relikwie świętych. Choć zaliczały się do istot potępionych, przestrzegały kodeksu honorowego. Książka opowiada o wspólnych przygodach Gosi i jej przyjaciół. Zagrażał im major Nefrytow z wydziału ,,Z’’ ubecji (powołanego do zwalczania zabobonów), jego tajny współpracownik, Radek (brat Gosi) oraz agenci ZUS – u dążący do wybicia wampirów (sam mam złe doświadczenia z tą instytucją…).
Książka nawiązuje do ,,Sagi Zmierzch’’ Stephenie Meyer 1 w ujęciu satyrycznym. Uwielbiany jeszcze niedawno przez nastolatki na całym świecie, Edward Cullen i inne wampiry z cyklu zostały przedstawione w sposób prześmiewczy.
,, - Coolenowie? - zaciekawiła się Gosia. - Kto to?
- Zasrani rzeźnicy! - burknął Xawery. - Lepiej, żebyś nigdy ich nie spotkała. Wampiry sadyści! Wysysają nie ludzi, ale niewinne zwierzątka! Szczeniaczki, kotki, jagniątka, sarenki… A że krew zwierzęca ma kiepską kaloryczność, to kasują tych sarenek po kilka tygodniowo na głowę. Jak wymordują cały las, zmieniają stan, przenoszą się gdzie indziej i działają tak jak poprzednio, aż do kompletnego przetrzebienia zwierzyny. Ohydni kłusownicy!
Dziewczyna aż się wzdrygnęła, słysząc o takim bestialstwie.
- A najgorszy z nich jest Edward – dorzucił Marek z nienawiścią w głosie. - To on wymyślił to zwyrodnienie. I jeszcze na domiar złego, nazywa je… wegetarianizmem!
- Edwardem się nie przejmuj, przecież to idiota – prychnął hrabia. - Chłopak ma tak na oko osiemnaście lat – zwrócił się do Gosi. - Wymoczek z włoskami na żelu. Wygląda jak przedmiot westchnień głupich amerykańskich dziewuch z głębokiej prowincji. Ale wygląd to nie wszystko. Liczy się to, co ma w głowie. A ma on tam kompletne siano. Od tysiąc dziewięćset osiemnastego bez przerwy chodzi do szkoły. To do jednej, to do drugiej. Zdawał maturę już kilkadziesiąt razy, i co?
- Nie rozumiem? - Zatrzepotała rzęsami.
- I nigdy nie zdał! W ogóle nie zaczął studiować! Przygłup. Za to jego przybrane rodzeństwo…
- Bejsboliście zakichani. Ich ulubioną zabawą jest dziurawienie innych wampirów piłeczkami… - warknął Igor. - Wyobraź sobie, że stoisz na górskiej łące, rozkoszujesz się nadciągającą burzą, a tu nagle… Znam takiego, który oberwał, że na wylot przeszło. Z dziesięć lat łaził z dziurą, zanim się wygoiło!
- To przez nich pół przyjaciel musiał wracać do Polski – gość wrócił do tematu’’ - Andrzej Pilipiuk ,,Wampir z M – 3’’
Pilipiuk nawiązał również do ,,Mistrza i Małgorzaty’’ Michaiła Bułhakowa 2. Akcja obu utworów rozgrywa się w totalitarnym państwie komunistycznym (ZSRR za Stalina i PRL – u za Jaruzelskiego). W jednej i drugiej książce główna bohaterka nazywa się Małgorzata i ma arystokratyczne pochodzenie. Wreszcie zarówno Bułhakow jak i Pilipiuk pisali o istotach demonicznych (diabłach, wampirach), ściganych przez aparat represji i przedstawionych w sposób budzący więcej sympatii niż ówcześni rządzący.
Nawiązaniem do cyklu ,,Pan Samochodzik’’ Zbigniewa Nienackiego był śmieciarz Tomasz Nowak, z wykształcenia historyk sztuki, były funkcjonariusz ORMO. W przeszłości odkrył Bursztynową Komnatę 3 (czym przysporzył sobie kłopotów). Posiadał starego, zdezelowanego wartburga. Płacił łapówki milicji, aby uchronić swój przed zezłomowaniem. Poza tym był obleśnym, niechlujnym pijakiem ze skłonnościami do pedofilii. Pilipiuk opisał go w ten sposób, rozczarowany Zbigniewem Nienackim (1929 - 1994) jako człowiekiem. W latach 1999 – 2005 nakładem wydawnictwa ,,Warmia’’ ukazało się 19 tomów kontynuacji ,,Pana Samochodzika’’, które Pilipiuk pisał pod pseudonimem Tomasz Olszakowski.
Tomasz Olszakowski był fikcyjnym archeologiem (zawód wyuczony Autora). Prowadził dla studentów zajęcia o egipskich mumiach 4.
Nim jeszcze Gosia popełniła samobójstwo, jej koleżanka, Marta obiecała pożyczyć jej ,,Władcę Pierścieni’’ J. R. R. Tolkiena 5. Wczesny (i bardzo dobry) przekład Marii Skibniewskiej (1904 - 1984) ukazał się już w latach 1961 – 1963.
Powieść ,,Wampir’’ Williama Polidoriego 6 z 1819 r. była postrzegana przez warszawskich krwiopijców jako dzieło niebezpieczne. Polidori zdekonspirował światową społeczność wampirów i zapoczątkował epokę ich łowców.
Z horrorów H. P. Lovecrafta 7 został zaczerpnięty ,,Necronomicon’’. Wampiry poszukiwały tej magicznej księgi, aby odzyskać utracone moce, takie jak przemiana w zwierzęta. Zamiast niego zdobyły jednak ,,Negronomicon’’, katalog murzyńskich niewolników hrabiego Marcina Szota.
Gosia oglądając horror nakręcony na podstawie XIX – wiecznej powieści ,,Carmilla’’ Josepha Sheridana Le Fanu 8, zapragnęła zostać lesbijką. Odwiedziła Martę w celu uprawiania z nią seksu i omal nie wystraszyła jej na śmierć. Na szczęście z jej planów nic nie wyszło, bo wampiry nie przejawiały popędu płciowego.
,,Wieczny Wojownik’’ (ang. ,,The Eternal Champion’’) jest cyklem fantasy Michaela Moorcocka. Ślusarz Marek był nazywany Wiecznym Robolem, bo pracował w fabryce nieprzerwanie od czasów carskich. Znał osobiście rewolucjonistę, Karola Wójcika (1883 – 1941) i przyjaźnił się z jego niezwykle długowiecznym kotem, rozpoznającym konfidentów.
Z powieści ,,Dracula’’ Brama Stokera 9 pochodzi Abraham Van Helsing, postrach wampirów, przez część z nich traktowany jako postać legendarna. Jego czarny, skrzypiący płaszcz stanowi odniesienie do filmu ,,Van Helsing’’ (2004).
Marek i Igor spierali się czy Jakub Wędrowycz 10, najbardziej znany z bohaterów Pilipiuka był postacią rzeczywistą.
,,- Jakub Wędrowycz to egzorcysta i łowca wampirów – zaczął komunista. - Żyje gdzieś na Lubelszczyźnie. To już stary dziad. Chleje całymi dniami, ale czy trzeźwy czy nie, jest śmiertelnie niebezpieczny. […] Nosi gumofilce, kufajke, spodnie z worka. Ale zawsze ma granat w kieszeni, posrebrzany bagnet w cholewie buta i linkę hamulcową. […] Jakub jest szybki, okrutny, nieprzekupny, silny i bezwzględny. Poznać go można po jednym. Zawsze śmierdzi starymi skarpetkami. Najpierw czuje się ten upiorny smród, potem dopiero pojawia się on. […] Smród pochodzi z tego, że od czasów przedwojennych nosi te same skarpetki, zielone skarpetki arcymistrza szachowego doktora Laskera, który wyrzucił je, jadąc przez Chełm na zawody...’’ - ibidem.
Później Jakub i Semen pomogli wampirom w walce z Czarną Wołgą.
Uczony wampir Profesor, hodowca megapijaw został porwany przez wojsko. Miał być wystrzelony rakietą w Kosmos w tajnym projekcie państwowym, realizowanym w tajemnicy przed Sowietami. ,,Celestia’’, nazwa rakiety pochodzi z książek science fiction Krzysztofa Borunia (1923 - 2000) i Andrzeja Trepki (1923 – 2009) 11. Z kolei chybiony pomysł naprawiania uszkodzonego reaktora betonem został zaczerpnięty od samego Stanisława Lema (1921 – 2006) 12.
Ze starożytnego Egiptu pochodziła mumia kapłana Hefiego, wyznawcy bogini Bastet i patrioty walczącego z rzymską okupacją za czasów Nerona. Został zabalsamowany żywcem. W XX wieku obudził się po dotknięciu przez studentkę, której przodek był hrabią. Hefi krótko działał w opozycyjnej organizacji Białych Mścicieli. Liczyła zaledwie trzech członków, z których aż dwóch było konfidentami. Wampiry obroniły kapłana przed UB i pomogły mu wrócić do Egiptu. W swojej mocno zmienionej ojczyźnie, kapłan zamierzał szukać grobu ukochanej Merit – Amon.
Młody, ukraiński wilkołak Greg (Grzegorz) nosił wilcze futro włosem do środka. Zamieniał się w zwierzę, wywracając skórę na drugą stronę. Był miły, szarmancki i dysponował samochodem swojego ojca. Gosia kochała go, nie mając jednak szans na założenia z nim rodziny. Wilkołactwo Grega było tymczasowe. Wilk w jego wnętrzu żył krócej i umierał wcześniej niż człowiek. Pierwowzorem tej postaci był indiański wilkołak, Jacob Black z ,,Sagi Zmierzch’’.
Ślicznotka była mawką, niezwykle urodziwą, ukraińską nimfą, mieszkającą na stałe w Łodzi. Miała długie blond włosy zaplecione w warkocze. Nie odczuwała wstydu przed nagością. Podczas stosunku seksualnego wysysała męską siłę. Tak jak wampiry obawiała się znaku krzyża. Bez trudu uwiodła ubeckiego konfidenta Radka. Wampiry nie omieszkały udokumentować ich namiętnej nocy na kompromitujących zdjęciach.
Worożycha, stara wiedźma z ukraińskiego folkloru była dawniej szatniarką w fabryce. Wśród jej pracowników uchodziła za obłąkaną. Posiadała zdolność telepatii i … trafnie przepowiedziała bliski upadek komunizmu.
Żul wieczny tułacz był nazywany Motorowym. Zyskał akceptację praskiego marginesu społecznego dzięki prezentowi w postaci skrzynek wódki ustawionych przed każdą bramą. Postać ta nawiązuje do Żyda Wiecznego Tułacza 13 ze średniowiecznej legendy.
Z polskiej legendy miejskiej popularnej w czasach PRL – u pochodzi Czarna Wołga 14, magiczny pojazd trzech sowieckich wampirów, żywiących się ludzkimi mózgami. Oprócz dzieł klasyków marksizmu – leninizmu – trockizmu wampiry przewoziły w jej przestronnym wnętrzu także rosyjski przekład ,,Necronomiconu’’. Ścigały żula wiecznego tułacza. Zniszczony pojazd odradzał się, poczynając od lat 20 – tych XX wieku.
Książka jest bardzo dobrą satyrą zarówno na komunizm jak i na modę wampiryczną, zapoczątkowaną przez ,,Zmierzch’’ S. Meyer. Jej przewaga nad ,,Zmierzchem’’ polega min. na bogatszym bestiariuszu, obejmującym nie tylko wampiry i wilkołaki. Przekazuje sporo ciekawostek o życiu w ustroju słusznie minionym a zarazem bawi do łez. Pozytywnie oceniam również jej kontynuacje: ,,Wampira z MO’’ (2013) i ,,Wampira z KC’’ (2018) 15.
1 Odsyłam do posta: ,,Wokół ‘Zmierzchu’’.
2 Odsyłam do posta: ,,Michaił Bułhakow’’.
3 Odsyłam do posta: ,,Bursztynowa Komnata’’.
4 Odsyłam do posta: ,,Mumie egipskie’’.
5 Odsyłam do posta: ,,J. R. R. Tolkien – początek przygody’’.
6 Odsyłam do posta: ,,Opowieści niesamowite z języka angielskiego’’.
7 Odsyłam do posta: ,,H. P. Lovecraft i mitologia Cthulhu’’.
8 Odsyłam do posta: ,,Opowieści niesamowite z języka angielskiego’’.
9 Odsyłam do posta: ,,Dracula’’.
10 Odsyłam do posta: ,,Bohaterski menel, czyli rzecz o Jakubie Wędrowyczu’’.
11 Odsyłam do posta: ,,Andrzej Trepka’’.
12 Odsyłam do posta: ,,Stanisław Lem’’.
13 Odsyłam do posta: ,,Żyd Wieczny Tułacz a sprawa polska’’.
14 Odsyłam do posta: ,,Czarna wołga’’.
15 Odsyłam do postów: ,,Wampir z MO’’ i ,,Wampir z KC’’.
