,, […] kozioł został uosobieniem mocy zapładniającej kobiety i ziemię. Nie bez powodu kolędnik przebrany za kozła wołał: ‘Gdzie koza chodzi, tam żyto rodzi, gdzie koza rogiem, tam żyto stogiem’. Figurkę koziołka z wydatnym przyrodzeniem stawiano na stole w czasie zapustów, co sprzyjać miało swataniu młodych par’’ - Witold Vargas ,,Bestiariusz. Zwierzęta’’
Koziołek lednicki jest 13 – centymetrową rzeźbą z dębiny. Przedstawia hybrydę człowieka i kozła, na której brzuchu widnieje podwójny trójkąt. W 1874 r. zespół polskich uczonych badał ruiny na Ostrowie Lednickim. W pracach udział wzięli: Kazimierz Szulc (1825 – 1887), Ignacy Zakrzewski (1823 – 1889), Władysław Kosiński (1844 – 1914), Józef Lekszycki (1818 – 1899) i nauczyciel gimnazjalny Zenkteler. Wówczas to mecenas ich ekspedycji, hrabia Albin Belina Węsierski (1812 - 1875) znalazł rzeczoną figurkę w pobliskiej wsi Imiołkach. Symbole na piersi stwora były początkowo uważane za znaki runiczne. Wskazywano na ich podobieństwo do inskrypcji pokrywających kamienie mikorzyńskie 1. Dziś już wiemy, że te ostatnie były fałszerstwem.
Na temat figurki stworzono rozmaite teorie. Według Janiny Rosen – Przeworskiej (1904 – 1991) koziołek był pochodzenia celtyckiego. Helena Cehak – Hołubowiczowa (1902 – 1979) 2 uważała trójkąty na piersi koziołka za symbole solarne związane z magią urodzaju. Szereg polskich badaczy (Jerzy Gąssowski, Włodzimierz Szafrański, Bogusław Gierlach 3 i Aleksander Gieysztor 4) uznał artefakt za posążek słowiańskiego, rogatego boga Welesa. Włodzimierz Szafrański (1920 – 1998) uznał w późniejszej pracy koziołka za wyobrażenie wenecko – iliryjskiego Sylwana. Najprawdopodobniej jest to rzeźba ludowa wykonana na potrzeby wielkopolskiego podkoziołka, zabawy zapustnej. Wykorzystywano w niej figurkę koziołka lub … nagiego chłopca. Związek koziołka lednickiego z wierzeniami pogańskich Słowian byłby więc jedynie pośredni. Symbole na jego piersi miały znaczenie apotropaiczne (chroniące przed złem).
W 1977 r. została wystawiona sztuka Wojciecha Boratyńskiego ,,Figle koziołka z Lednicy’’. Pojawiały się w niej takie baśniowe postaci jak Piastun, Jędzopa – Wiedźma, Wróżka itp.
1 Odsyłam do postów: ,,Kamienie mikorzyńskie’’ oraz ,,Charles Dickens i kamienie mikorzyńskie’’.
2 Odsyłam do posta: ,,Helena Cehak – Hołubowiczowa’’.
3 Odsyłam do posta: ,,Sanktuaria słowiańskie’’.
4 Odsyłam do postów: ,,Aleksander Gieysztor’’ i ,,Mitologia słowiańska – początek przygody’’.
