Jak Rosjanin został bogiem Papuasów?

 

,,Kiedy we wrześniu 1871 do Bongu na Nowej Gwinei przybił statek 'Witeź' przywożąc rosyjskiego badacza Mikłucho - Makłaja, ludność tubylcza przyglądała mu się sceptycznie. Któregoś razu tubylcy zobaczyli Makłaja chodzącego w nocy z latarnią i natychmiast uznali, że jest człowiekiem z Księżyca. Makłaj wyjaśniał im cierpliwie, że pochodzi z Rosji, nie z Księżyca, ale tubylcy nie bardzo potrafili to zrozumieć. Dla nich Rosjanin stał się osobliwą istotą nie tylko dlatego, że miał białą skórę, ale przede wszystkim dlatego, że pojawił się tak nagle  na takim wielkim statku. Tubylcy z miejsca ogłosili go bogiem Tamo Anut, zaś jego statek boskim pojazdem. Kiedy któregoś dnia fale przypływu wyrzuciły na brzeg drewniany galion z jakiegoś wraku, tubylcy podnieśli go do rangi zasługującego na cześć symbolu ich nowego boga Tamo Anuta'' - Erich von Däniken ,,Oczy Sfinksa. Tajemnice piramid''

    Nikołaj Mikłucho - Makłaj (1846 - 1888) był etnologiem, antropologiem i biologiem. Dla porównania: James Cook (1728 - 1779) był czczony jako hawajski bóg Lono. Polski zoolog, Benedykt Dybowski (1833 - 1930), który sprowadził renifery na Kamczatkę, przeobraził się w pamięci jej mieszkańców w mitycznego Stworzyciela Rena (za: Andrzej Trepka ,,Król tasmańskich stepów i inne opowieści z życia ludzi i zwierząt''). 

,,Historia amuletu''

 

,,Interwencję czynnika nadprzyrodzonego można było również spowodować dzięki posiadanemu amuletowi. […] Wiara w skuteczność amuletów sprawiała, że niejednokrotnie występowały one równolegle obok relikwii i podobizn świętych’’ 

- Tadeusz Manteuffel ,,Kultura Europy średniowiecznej’’

 

W maju 2026 r. przeczytałem brytyjską powieść fantasy Edith Nesbit ,,Historię amuletu’’ (ang. ,,The Story of the Amulet’’). Jest to ostatnia część trylogii ,,Piaskoludek’’ o przygodach rodzeństwa: Cyryla, Roberta, Antei, Janeczki i Baranka.

W 1904 r. ojciec tych dzieci wyjechał jako korespondent do Mandżurii, aby pisać o wojnie rosyjsko – japońskiej. Tymczasem matka wraz z Barankiem udała się na Maderę dla poprawy zdrowia. Pozostałymi dziećmi zaopiekowała się stara niania. W jej domu mieszkał Jimmy, młody, zapracowany uczony, badający starożytne cywilizacje.

Piaskoludek był prastarym stworkiem. Mieszkał w piasku i bał się wody. Przypominał małpkę z oczami ślimaka, uszami nietoperza i kończynami cienkimi jak odnóża pająka. Spełniał życzenia. Był bardzo zrzędliwy i często wypominał dzieciom głupotę. One jednak kochały i wykupiły ze sklepu zoologicznego.

Tytułowy Amulet ¹ był egipskim artefaktem magicznym, mającym moc min. dodawania odwagi. Widniał na nim napis Ur Hekau Seczeh. Umożliwił dzieciom podróż w czasie, aby mogły odnaleźć jego brakującą połowę. Rodzeństwo było w prehistorycznym i starożytnym Egipcie, Babilonie, na Atlantydzie, w starożytnej Brytanii, w Tyrze, Baalbeku ² (spotkały tam ponownie Feniksa, znanego z poprzedniej książki ³) oraz w utopijnym Londynie z dalekiej przyszłości. Spotkały min. królową Babilonu, pragnącą zobaczyć Londyn w 1904 r., Juliusza Cezara, rozważającego inwazję na Brytanię, Faraona i egipskiego kapłana Rekh – marę.

Nisroch był babilońskim demonem (istotą pośrednicząca między bogami a ludzi) w postaci człowieka z głową i skrzydłami orła ⁴. Pomógł dzieciom wydostać się z babilońskiego lochu.

Opisują Atlantydę, Nesbit korzystała w dużej mierze z dialogów Platona ⁵ (potomkowie Posejdona, źródła zimnej i gorącej wody, budowle z białych, czerwonych i czarnych cegieł, ofiary z byków, słonie). Na Atlantydzie żyły ponadto dinozaury (,,olbrzymie jaszczury’’) i oswojone mamuty. Wyspę nawiedzały cyklicznie lemingi z Północy, do czasu aż zatonęła.

Powyżej: symbol Towarzystwa Fabiańskiego

Sporo miejsca Autorka poświęciła nędzy i niesprawiedliwości w Wielkiej Brytanii. Imogena, osierocona dziewczynka z Londynu została adoptowana przez królową starożytnych Brytów. Tymczasem w 1904 r. groził jej pobyt w domu pracy przymusowej. Królowa Babilonu nakarmiła przy pomocą Piaskoludka robotników ich ulubionymi potrawami. Następnie kazała swoim gwardzistom zabić giełdziarzy, odpowiedzialnych za ich nędzę. Już w starożytnym Egipcie robotnicy zastrajkowali, domagając się od Faraona większych ilości piwa, cebuli i czosnku. Londyn przyszłości został opisany jako miasto czyste i bezpieczne dla dzieci, gdzie każdy uczciwie pracujący człowiek był zamożny. Czczono w nim pamięć H. G. Wellsa (1866 – 1946) ⁶ jako wizjonera zapowiadającego lepsze czasy. Podobne tematy były częste w literaturze pozytywizmu. Poruszali je nie tylko autorzy lewicowi, ale też np. Charles Dickens ⁷, Bolesław Prus ⁸ czy Henryk Sienkiewicz w swoich wczesnych nowelach. Nesbit przemyciła również krytykę kolonializmu we wzmiance o misjonarzach, sprzedających tubylcom wódkę i paciorki zamiast potrzebnych rzeczy.

,,Historia amuletu’’ wywarła duży wpływ na późniejsze ,,Opowieści z Narnii’’ C. S. Lewisa. Wystarczy porównać przygody królowej Babilonu (postaci pozytywnej) i czarownicy Jadis (postaci negatywnej) w Londynie na początku XX wieku (obie były uważane przez tłum za wariatki). Nisroch był jednym z pierwowzorów Tasza, demonicznego bożka Kalormeńczyków. Od imienia Nisroch pochodzi słowo Tisrok, tytuł władców Kalormenu. Poznany przez dzieci samotny uczony nasuwa skojarzenia z prof. Digorym Kirke, w którego posiadłości znajdowała się szafa, prowadząca do Narnii.

1 Odsyłam do posta: ,,Amulety i talizmany’’.

2 Odsyłam do posta: ,,Baalbek’’.

3 Odsyłam do posta: ,,Feniks i dywan’’.

4 Odsyłam do posta: ,,Gryf – demon’’.

5 Odsyłam do posta: ,,Platon i Atlantyda’’.

6 Odsyłam do postów: ,,Wyspa doktora Moreau’’ i ,,Wehikuł czasu’’.

7 Odsyłam do posta: ,,Opowieść wigilijna’’.

8 Odsyłam do posta: ,,Bolesław Prus’’.

Oniricon cz. 1134

     Śniło mi się, że:

- znalazłem na regale  w przychodni na ul. Staromłyńskiej w Szczecinie ,,Zwierzęta w służbie człowieka'' Bolesława Orłowskiego, postanowiłem wpisać pierwszy rozdział do bibliografii dla fantastów,

- Melania Trump była królową Amazonek ze Słowenii, nim poślubiła Donalda Trumpa, ubierała się w skórę zdartą z czarnej, żelaznej ośmiornicy,

- wyznałem na spowiedzi, że połamałem nogi dziewczynie spotkanej na ulicy,

                                                            Ryc. za: braccoz

- pisałem o wyspie Epsteina już w 1999 r., a potem na wiele lat o niej zapomniałem,

- Kościej był pogańskim władcą Słowian, żyjącym w bardzo odległych czasach,

- w Wielkim Tygodniu byłem z Babcią w kościele, hinduska katoliczka mówiła, że dzięki Jezusowi wszyscy katolicy stali się braminami, spotkałem Pavlasa ov Vidłara, ubranego na różowo, który nagabywał mnie, abym z nim zamieszkał, bo w przeciwnym razie zginę, Babcia powiedziała Pavlasowi, że mieszkam na ul. Andersena 50,

- Andrzej Pilipiuk mówił mi o biurokracji, której skomplikowane przepisy sprawiają, że łatwo zostać przestępcą mimo woli,

- widać pod mikroskopem, że ziarna zbóż mają nóżki, dzięki którym mogą chodzić, pijak, który to ujrzał, zniechęcił się do picia alkoholu,

- zostałem na cały dzień w domu z Babcią, znalazłem dużo słodyczy, lecz ich nie jadłem, bo Mama mi zakazała,

- wziąłem do niewoli Marię Zacharową, chciałem ją bić do krwi po twarzy, aby ukarać za cierpienie ukraińskich dzieci i kobiet, uznałem jednak, że to nic nie zmieni,

- Anna ov Stipulova nie zrozumiała mnie gdy żaliłem się na biurokrację i cenzurę,

- w ostatnich latach Niemcy eksportują do Polski same wybrakowane produkty, ponieważ nienawidzą Polaków, ze smutkiem wspominałem czasy dzieciństwa, kiedy niemieckie wyroby kojarzyły się z wysoką jakością,

- poszedłem do chińskiego centrum handlowego, które należało do Świadków Jehowy, aby kupić papier toaletowy, mijałem ludzi, ucztujących przy zastawionych stołach, w końcu znalazłem kilka rolek i kupiłem je.