czwartek, 11 września 2025

Słoń na Księżycu



,,Słoń na Księżycu iluzoryczne odkrycie, fatamorgana; Sir Paul Neal (XVII w.) ogłosił, że odkrył słonia na Księżycu. Okazało się, że do wnętrza teleskopu dostała się myszka, którą Neal wziął za słonia na obserwowanym satelicie. Samuel Butler napisał na ten temat poemat satyryczny pod tymże tytułem'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''  


 

Człowiek na Księżycu




,,Człowiek na Księżycu powszechna i dawna legenda europ. dopatrująca się w niewyraźnych dla gołego oka cieniach na powierzchni satelity jakiejś postaci ludzkiej umieszczonej tam za karę (niekiedy w nagrodę). W Polsce widziano tam Adama i Ewę, św. Jerzego na białym koniu, mistrza Twardowskiego, zawieszonego miedzy niebem i ziemią (bo, niesiony przez diabła, zaczepił się kontuszem o róg Księżyca), wreszcie Kaina z pałką. Rozpowszechnione i u nas, i gdzie indziej (zwł. w krajach protestanckich) były wersje o człowieku ukaranym za pracę w święto, w nocy (wtedy Księżyc wciąga go promieniami), za zbieranie chrustu w niedzielę (aluzja do biblijnej opowieści o człowieku skazanym na śmierć za zbieranie drew w sabat; Num. 15, 32 - 6). Czyni do nich aluzję Szekspir w Burzy, 2,2 ('Stefano: Byłem kiedyś chłopcem na Księżycu. Kaliban: Jam cię tam widział... Nieraz mi moja wskazywała pani ciebie, psa twego i widły w twym ręku', tł. L. Ulricha), i we Śnie nocy letniej, 3,1 ('Pigwa: Który z was może przyjść z krzakiem chrustu i latarką... i wyobrażać osobę Księżyca', tł. St. Koźmiana), oraz Dante w Niebie, 2,49 - 51 ('Co za mgła płynie po owym ciele? Na Ziemi z niej klecą powieść o cienie noszącym Kainie', tł. E. Porębowicza), gdzie Beatrycze wyjaśnia poecie pochodzenie plam księżycowych. [...]'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''

 



 O Człowieku z Księżyca pisał J. R. R. Tolkien w ,,Łazikantym'' i ,,Przygodach Toma Bombadila''. Polecam też wpisy: ,,Amazonki na Księżycu'', ,,Eskimosi na Księżycu'', ,,Iwanow'' i ,,Japończyk na Księżycu''. 

Oniricon cz. 1060

     Śniło mi się, że:



- na Ziemi Ognistej spotkałem tubylców, pochodzących od Hiszpanów, mieszkali w jaskiniach i żywili się mięsem upolowanych zwierząt, ich kobiety nosiły kolorowe suknie i czerwone czapki, dowiedziałem się od nich o nieznanym gatunku niedźwiedzi z Ziemi Ognistej,



- w Argentynie marzyłem o spotkaniu Eskimosów z Antarktydy,



- pierwotniaki są nazywane w rosyjskich baśniach ,,aszy'', czyli wszy,



- Jean de La Fontaine był ślusarzem, któremu przyniosłem do naprawy zepsuty zamek od kurtki,



- oburzyłem się gdy Teofila Bepko nie żałowała potępionych dusz w piekle,

- jakiś młodzieniec miał cztery macki wyrastające z szyi,



- na całym świecie (również na Sumatrze) żyją potomkowie Aleksandra Wielkiego,



- zacytowałem o. Markusowi ov Cosiarowi artykuł z ,,Naszego Dziennika'', aby wykazać, że nie jest to chrześcijaństwo przeżyciowe (tzn. uznające za wartościowe tylko przyjemne przeżycia),




- w okresie od października do grudnia 2025 r. zamierzałem przeczytać wydane przez ,,Replikę'' książki o mitologii hawajskiej, smokach i zbiór starosłowiańskich baśni,



- Marcin Różalski był wodzem barbarzyńców o wytatuowanej twarzy, który najechał Grecję i zginął w walce z Heraklesem,



- Hans Christian Andersen krytykował ówczesną królową Szwecji za łamanie zasad demokracji,



- w ,,Niedzieli'' ukazał się artykuł wzywający do bojkotu czekolady ,,Milka'' jako niemieckiej,

- polski milioner wykupywał zagraniczne firmy, aby przynosiły korzyść Polsce,



- we Włoszech przekonałem się, że miejscowi wolą czekoladę włoską od francuskiej,



- powiedziałem dwóm nauczycielkom języka angielskiego, że w Rzymie zamiast pizzy popularna jest foccacia,


- ulubioną potrawą mieszkańców Narnii jest pizza,



- pochwaliłem prezydenta Karola Nawrockiego za wyszczerzone zęby i życzyłem mu, aby zagryzł nimi Putina. 

środa, 10 września 2025

Konie w mitach i legendach




 ,,Akwilin ('orli') ogier Rajmunda z Tolozy, wyhodowany nad brzegami Tagu; z Jeruzalem wyzwolonej, 7, 89, Tassa.



Al Borak (arab. 'błyskawica') mlecznobiała klacz Mahometa o orlich skrzydłach i ludzkim obliczu, która zawiozła proroka z ziemi prosto do siódmego nieba.

Alfana ('klacz') klacz Gradassa z Orlanda szalonego Ariosta.

Arejon ('wojenny') mit. gr. cudowny koń Heraklesa zrodzony przez Posejdona przez uderzenie trójzębem w ziemię (a. z Demeter jako klaczy). Mówił ludzkim głosem i biegł niebywale prędko; podarowany Adrastowi (...) uratował mu życie w nieudanej wyprawie przeciw Tebom.



Babieka, Bawieka, koń Cyda (...). Gdy młody Rodrygo miał sobie wybrać konia, pominął najszlachetniejsze wierzchowce i wybrał niepozornego źrebca. Ojciec chrzestny nazwał wtedy chłopca Babieca (hiszp. 'prostaczek'), a Rodrygo przeniósł to imię na konia. Ten przeżył swego pana o dwa i pół roku, ale nie pozwolił się dosiąść nikomu innemu. Pogrzebano go przed wrotami klasztoru w Walencji, a na tym miejscy zasadzono dwa wiązy. 

[...] Balios (gr. 'srokaty') mit. gr. jeden z cudownych koni podarowanych Peleuszowi przez Posejdona; należał później do Achillesa. Ojcem Baliosa, podobnie jak Ksantosa, był wiatr zachodni, Zefir, a matką harpia Podarge.

[...] Brigliadoro (...) (wł. 'złota uzda') słynny koń Orlanda, ustępujący tylko Bajardowi w szybkości i czarodziejskich właściwościach.

[...] Ferant d'Espagne (st. - fr. 'rumak z Hiszpanii') siwek Olivera, jednego z paladynów Karola Wielkiego.

Grani (szary) bajecznie szybki rumak Zygfryda z st. germ. Pieśni o Nibelungach (...). W operze Wagnera Zmierzch bogów służy Brunhildzie.

Gringolet koń Gawaina (...).



Haizum koń archanioła Gabriela (wg muzułmanów).




Hippokampos mit. gr. jeden z koni Posejdona; miał tylko dwie przednie nogi, a tylna połowa ciała była ogonem smoka a. ryby.

Hrimfaksi mit. skand. rumak Nocy; piana spadająca mu z pyska pokrywa ziemię rosą. 



[...] Kantaka biały koń Gautamy zob. Budda.

[...] Ksantos (gr. 'żółty') mit. gr. jeden z cudownych koni Achillesa. Wg Iliady, 19, Homera, gdy pan jego uczynił mu wyrzut, że pozostawił Patrokla martwego na polu bitwy, Ksantos obrócił głowę i powiedział Achillesowi, że sam wkrótce umrze, nie z winy swego konia, ale z wyroku nieubłaganego przeznaczenia [...]. 

Lamri ('skoczna') klacz króla Artura.



[...] Marokko koń przyuczony do wykonywania różnych cudownych sztuk przez niejakiego Banksa pod koniec panowania królowej Elżbiety I. Powiadano, że jednym z jego wyczynów miało być wdrapanie się na wieżę kościoła św. Pawła. Wg współczesnej anegdoty pewien terminator wzywał swego majstra, aby wyszedł na ulicę i zobaczył to dziwo; a majster na to: 'Odczep się, głupcze, po cóż mi oglądać konia na szczycie, kiedy mogę zobaczyć tylu osłów na dole!' Kiedy Banks udał się w 1601 do Paryża, uwięziono go podejrzewając, że sztuki Marokka są dziełem czarnej magii.

[...] Rabican koń Karola Wielkiego.



Reksz rumak Rustama (...). 



[...] Sleipnir mit. germ. szary ośmionogi rumak Odyna, galopujący z równą łatwością po lądzie i po morzu, symbol wiatru, mogącego dąć z ośmiu stron świata.

[...] Tachebrune koń Ogiera Duńczyka.

[...] Veglianto (wł. 'strażniczek'), słynny ogier Orlanda; we fr. romansie Veillantif ogier Rolanda. [...]'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''

Dlaczego Kreteńczycy kłamią?

 

 



,,Kreteńczycy zawsze kłamcy, złe bestie, brzuchy leniwe powiedzenie przypisywane Epimenidesowi (cytowane w Biblii, List do Tytusa, 1, 12), ale także Medei, żonie Jazona; w sporze z Tetydą o to, która z nich jest piękniejsza, prosiły Kreteńczyka Idomeneusza, aby rzecz rozstrzygnął; on wybrał Tetydę, na co Medea powiedziała: 'Kreteńczycy zawsze kłamią', i przeklęła ich, aby nigdy nie mogli powiedzieć prawdy [...]'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''



 

Kriss Kringle



 ,,KRISS KRINGLE św. Mikołaj Holendrów pennsylwańskich (w rzeczywistości Niemców, którzy emigrowali licznie do Pennsylwanii, USA od 2. poł. XVII w.); w wigilię Bożego Narodzenia  przyodziany w dziwny strój, z futrzaną czapą na głowie, odwiedzać ma sypialnie wszystkich grzecznych dzieci, gdzie zostawia prezent w pończosze zawieszonej uprzednio w oczekiwaniu jego odwiedzin; z g. - nm. dial. Christkindle 'Dzieciątko Jezus''' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''



 

Krakowianka, król i kat



,,Krakowianka, król i kat pop. pieśń ludowa o pięknej dziewczynie (zazw. krakowiance) odtrącającej miłość pana (króla), za co ten każe ją stracić; następnie kat chce ją poślubić, ale ona odmawia ręki także katu, zostaje więc ścięta, a dusza jej na anielskich skrzydłach unosi się do nieba. [...] Pieśń jest prawdopod. echem czeskiej legendy o św. Dorocie. [...]'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''