Ilustrowana bibliografia dla fantastów cz. 9

 

Anonim Gall ,,Kronika polska’’

Apel Filip ,,Zduhacz, kresnik i żmij. Bałkańscy łowcy demonów i ich czyny’’ [w]: ,,Enigma’’, grudzień 2022 – styczeń 2023

św. Augustyn z Hippony ,,Państwo Boże’’ ¹

Babłojan Robert, Szumska Mirlena ,,Baśnie narodów ZSRR. Baśnie narodów Azji Środkowej i Kazachstanu’’

Baran Bogdan ,,Opowieść o ostatnim człowieku’’ [w]: Aldous Huxley ,,Nowy wspaniały świat’’

Baranowski Bohdan ,,Procesy czarownic w Polsce w XVII i XVIII wieku’’

Bedier Joseph ,,Dzieje Tristana i Izoldy’’

Black Monica ,,Niemcy opętane’’

Boulenger Jacques ,,Opowieści Okrągłego Stołu’’

Bralczyk Jerzy ,,Strach się bać’’

,,Zwierzyniec’’

Brand Sofie Maria ,,Święta na świecie’’

Brooke – Hitching Edward ,,Atlas nieba’’

,,Atlas tamtych światów’’

,,Biblioteka szaleńca’’

,,Galeria szaleńca’’

,,Złoty atlas’’

Brown Kevin J. ,,Dawne mapy’’

Bryc Agnieszka ,,Moda na okultyzm w Rosji. Putin też kocha czarną magię’’ [w]: ,,Polityka pl.’’ z 8 maja 2022

Buczyński Jerzy ,,Pocałunek panny wodnej. Opowieści fantastyczne oparte na polskich legendach’’

Bunikiewicz Witold ,,Żywoty diabłów polskich’’

Burkert Walter ,,Starożytne kulty misteryjne’’

Childress David Hatcher ,,Latające bronie imperium Ramy i Atlantydy’’

Colbert David ,,Magiczny świat Władcy Pierścieni. Mity, legendy i fakty leżące u źródeł arcydzieła’’

Cornwell John ,,Złodziej w nocy. Śmierć Jana Pawła I’'

Dal Cin Luigi ,,W lesie Baby Jagi. Baśnie rosyjskie’’

Derleth April ,,Przedmowa’’ [w]: Howard Philips Lovecraft, August Derleth ,,Obserwatorzy spoza czasu’’

Drenda Olga ,,Duchologia polska. Rzeczy i ludzie w latach transformacji’’

Dyakowski Mikołaj ,,Diariusz wiedeńskiej okazyi’’

Dziewiecki Marek ks. ,,Baśnie o odwadze i dobroci’’ [w]: ,,Sygnały troski 1/ 2011’’

,,Encyklopedia Gazety Wyborczej’’ ,,Religie świata’’

Forstner Dorothea OSB ,,Świat symboliki chrześcijańskiej. Leksykon’’

Fortuna – Sudor Maria ,,Pół wieku zionie ogniem’’ [w]: ,,Niedziela’’ z 7 sierpnia 2022

Fromm Erich ,,Zapomniany język’’

Fry Stephen ,,Mythos. Mity greckie w nowej interpretacji’’

Gaare Jørgen, Sjaastad Øystein ,,Harry Potter filozoficzny czarodziej’’

Girard René ,,Sacrum i przemoc’’

Gociek Piotr ,,Tylko smoki’’ [w]: ,,Do Rzeczy 35/ 2022’’

Gribbin Mary i John ,,Być człowiekiem. Ewolucyjne spojrzenie na ludzkość’’ (rozdziały: ,,Maratończyk czy kobieta wodna?’’ i ,,Spadkobiercy dinozaurów’’)

Gunia Wojciech ,,Przestrzenie ogromnej nocy’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 11/ 2022’’

Helmold z Bozowa ,,Kronika Słowian’’

Heyerdahl Thor ,,Wyprawa Kon - Tiki’’

Hugo – Bader Jacek ,,Szamańska choroba’’

Irwin William, Housel Rebecca, Wisnewski J. Jeremy ,,Zmierzch i filozofia. Wampiry, wegetarianizm i pogoń za nieśmiertelnością’’

Izzo Joshua (oprac.) ,,Avatar. Przewodnik ilustrowany’’

Jakimowicz Marcin ,,Dziwne rzeczy’’ [w]: ,,Gość Niedzielny’’ z 7 sierpnia 2022

Janczarski Czesław ,,O smoku wawelskim’’

Jastrzębski Maciej ,,Moskwa: straszne historie’’ [w]: ,,Poznaj Świat 5/ 2017’’

Jung Carl Gustaw ,,Komentarz psychologiczny do Tybetańskiej Księgi Umarłych (Bar – do T’os - grol)’’

Kabiesz Edward ,,Filmowy cień Wielkiego Brata’’ [w]: ,,Gość Niedzielny 49/ 2022’’

,,Przemoc, seks i smoki’’ [w]: ,,Gość Niedzielny 35/ 2022’’

Kadłubek Wincenty bł. ,,Kronika polska’’

Kapelusz Melania ,,Mitologia. Przygody słowiańskich bogów’’

Kenyon J. Douglas (wybór i redakcja) ,,Zakazane religie’’ (pseudonaukowe)

Kipling Rudyard ,,Takie sobie bajeczki’’

Klęczar Aleksandra ,,Aleksander’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 7/ 2022’’

,,Koty i inne zwierzęta’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 11/ 2022’’

Kolbuszewski Jacek ,,Dziwne podróże, dziwni podróżnicy’’

Kołodziejczak Tomasz ,,Pirogiada’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 11/ 1993’’

Komar Michał ,,Bestiariusz’’

Kopaliński Władysław ,,Leksykon wątków miłosnych’’

Koper Sławomir, Stańczyk Tomasz ,,Mistycy, prorocy, szarlatani’’

Koprowska – Głowacka Anna ,,Opowieści z kraju nad Wilią. Baśnie i legendy litewskie’’

Korpyś Ireneusz ,,Gwiazdy, cieki i nasze życie’’ [w]: ,,Niedziela 51/ 2022’’

Kosmas z Pragi ,,Kronika Czechów’’

Kossakowski Przemek ,,Na granicy zmysłów’’

Kowalewska Dagmara ,,Harry i czary – mary czyli o wartościach edukacyjnych w cyklu powieści ‘Harry Potter’ J. K. Rowling’’

Koziarski Daniel, Obremski Wojciech ,,Od Nerwosolka do Yansa. 50 komiksów z czasów PRL – u, które musisz przeczytać przed śmiercią’’

Kramer Heinrich, Sprenger Jacob ,,Młot na czarownice. Pars tertia’’

Krasicki Ignacy ,,Bajki’’

Kruś Stefan (red.) ,,Anatomia patologiczna. Podręcznik dla studentów medycyny’’

Kryśkow Anna ,,Mitologia indyjska’’

Kucharczak Fraciszek ,,Błogosławieństwo prawdziwości’’ [w]: ,,Gość Niedzielny 35/ 2022’’

Lengauer Włodzimierz ,,Religijność starożytnych Greków’’

Lévi – Strauss Claude ,,Antropologia strukturalna’’

,,Antropologia strukturalna II’’

,,Druga strona Księżyca. Pisma o Japonii’’

,,Myśl nieoswojona’’

,,Od miodu do popiołów’’

,,Smutek tropików’’

,,Surowe i gotowane’’

Lisecka Magdalena ,,Przykłady uprzedzeń i stereotypów w fantastyce wobec chrześcijan’’ [w]: Centrum Analiz Strategicznych Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości ,,O wolność wyznawania religii we współczesnym świecie. Przeciwdziałanie przyczynom dyskryminacji i pomoc prześladowanym na przykładzie chrześcijan’’

Lisicki Paweł ,,Dziedzictwo Dantego’’ [w]: Dante Alighieri ,,Boska komedia’’

Liziniewicz Jacek ,,Zwierzęta wyskakujące z ogórków’’ [w]: ,,Gazeta Polska’’ z 13 lipca 2022

Lovecraft Howard Philips ,,Pamięci Roberta Erwina Howarda’’ [w]: Robert Ervin Howard ,,Płomień Assurbanipala’’

Łuniewski Marcin ,,Dla wiedźm nie ma litości’’ [w]: ,,Rzeczpospolita’’ z 10 lipca 2021

Majkowski Tomasz Z. ,,W cieniu Białego Drzewa. Powieść fantasy w XX wieku’’

Makuszyński Kornel ,,Bardzo dziwne bajki’’

Man John ,,Ninja. 1000 lat wojowników cienia’’

Mandeville John de ,,Podróże Jana z Mandeville’’

Matul Jan ,,Demony na Podkarpaciu’’ [w]: ,,Czwarty Wymiar 4/ 2022’’

Mazur Przemysław ,,Zatopione cywilizacje’’ [w]: ,,Czwarty Wymiar 3/ 2010’’

Menzies Gavin ,,1421 rok, w którym Chińczycy odkryli Amerykę i opłynęli świat’’

,,1434 rok, w którym wspaniała chińska flota pożeglowała do Włoch i zapoczątkowała renesans’’

Michalik Gabriel ,,Kaszpirowski. Sen o wszechmocy’’

Michniuk Justyna ,,Dziecko w fantastyce ludowej Serbołużyczan’’ [w]: ,,Pismo Folkowe 157/ 2021’’

Mickiewicz Adam ,,Bajki’’

Moore Jonathan J. ,,Mroczne bractwa i tajne kulty, czyli historia sekretnych stowarzyszeń’’

,,Przerażające choroby i zabójcze terapie, czyli historia medycyny, jakiej nie znałeś’’

,,Zastrzelić, zadźgać i otruć, czyli historia morderstwa’’

Napiórkowski Marcin ,,Władca snów’’ [w]: ,,Tygodnik Powszechny 37/ 2022’’

św. Nestor z Kijowa ,,Powieść doroczna’’

Nola Alfonso M. di ,,Tryumf śmierci. Antropologia żałoby’’

Nowowiejski Marek S. ,,Wstęp’’ [w]: Arthur Machen ,,Inne światy’’

Orbitowski Łukasz ,,Zapiski Nosorożca. Moja podróż po drogach, bezdrożach i legendach Afryki’’

Owczarek Katarzyna ,,Wiedźma III Rzeszy’’ [w]: ,,Wróżka 3/ 2022’’

Pałkiewicz Jacek, Kapłanek Andrzej ,,El Dorado. Polowanie na legendę’’

Papst Walter ,,Nasze miejsce stworzenia w kosmosie’’ (pseudonaukowe)

Parkinson David ,,Kino’’

Pełka Leonard J. ,,Rytuały, obrzędy, święta. Od czasów słowiańskich po wiek XX’’

,,U stóp słowiańskiego parnasu. Bogowie i gusła’’

Piekara Jacek ,,Jest złoto w Szarych Górach’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 11/ 1993’’

Pilipiuk Andrzej ,,Po drugiej stronie książki’’

,,Wskrzesiciel narodu… niedoszły’’ [w]: ,,Czwarty Wymiar’’ (lata ok. 2002 – 2005)

praca zbiorowa ,,Zagubione i odnalezione’’

Pytko Kazimierz ,,Putinowi pomagają wiedźmy!’’ [w]: ,,Wróżka 2/ 2019’’

Quarenghi Giusi ,,Mukashi, mukashi. Dawno, dawno temu w Japonii’’

Rosanes Kerby ,,Mityczny świat’’

Rose Serafin o. ,,Znaki z niebios. UFO po chrześcijańsku’’ [w]: ,,Fronda nr 13 – 14’’

Rosenbloom Megan ,,Mroczne archiwa. Śledztwo w poszukiwaniu książek oprawionych w ludzką skórę’’

Rożek Michał ,,Diabeł w kulturze polskiej’’

Rożek Tomasz ,,Byliśmy tam czy nie?’’ [w]: ,,Gość Niedzielny 5/ 2022’’

Rychlewicz Anna ,,Nietypowe cmentarze i obrzędy pogrzebowe’’ [w]: ,,Detektyw 11/ 2022’’

Sagan Carl ,,Umysł Broca’’

Sala Bartłomiej Grzegorz ,,Księga smoków świata tom I’’

,,Księga smoków świata tom II’’

Sala Rose Rosa ,,Krytyczny słownik mitów i symboli nazizmu’’

Semczuk Przemysław ,,Magiczne dwudziestolecie’’

Sienkiewicz Henryk ,,Baśnie i legendy’’

Sikirycki Igor ,,Stara kuźnia’’

Stankiewicz Lucyna ,,Ilustrowany słownik mitologii greckiej i rzymskiej’’

Stylińska Teresa ,,Kapelusz, kociołek, miotła i kot’’ [w]: ,,Do Rzeczy 1/ 2023’’

Swan Madeline ,,Historia kotów’’

Śliwiak Rafał ,,Kot czyli stworzenie fantastyczne’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 11/ 2022’’

Śliwiński Piotr Jordan OFM Cap, Regiewicz Adam (red.) ,,Świat po Harrym Potterze’’

Świrszczyńska Anna ,,Jak Krak zbudował Kraków’’

,,O dzielnym Piaście’’

,,Szumią lasy nad Gopłem’’

Tekieli Robert ,,Pod rozwagę. Marsjanie atakują’’ [w]: ,,Don Bosco 9/ 2009’’

Thietmar z Merseburga ,,Kronika’’

Tuwim Julian ,,Czarna msza’’

Tur Krzysztof (red.) ,,Opowieści niepokojące. Od Gogola do Bułgakowa’’

Vargas Witold ,,Baba cmentarna’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 1/ 2023’’

,,Bestiariusz japoński. Yōkai’’

,,Błędne ogniki’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 2/ 2022’’

,,Błotnik’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 3/ 2022’’

,,Bobo’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 4/ 2022’’

,,Bogunki znad Buga’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 5/ 2022’’

,,Bożątka’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 7/ 2022’’

,,Brzeginki’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 8/ 2022’’

,,Bzionek’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 9/ 2022’’

,,Chochlik’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 10/ 2022’’

,,Chowaniec’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 11/ 2022’’

,,Cicha’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 12/ 2022’’

,,Od borowego do Boruty’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 6/ 2022’’

Vitebsky Piers ,,Szaman’’

Voragine Jakub de ,,Złota legenda’’

Wasilewski Jerzy S. ,,Tabu’’

Weisman Alan ,,Świat bez nas’’

Westwood Jennifer ,,Tajemnice miejsc niezwykłych’’

Więczkowska Małgorzata ,,Krwiożercza maskotka w rękach maluchów’’ [w]: ,,Któż jak Bóg 5/ 2022’’

Wijaczka Jacek ,,Czarownicom żyć nie dopuścisz. Procesy o czary w Polsce w XVII i XVIII wieku’’

Wilding Mark ,,Wielkie koty Wielkiej Brytanii’’ [w]: ,,Forum 18/ 2022’’

Wilkinson Philip ,,Architektura – wizje niezrealizowane’’

Wiśniewski Łukasz M. ,,Maja Lidia (nie do końca od aniołów)’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 7/ 2022’’

Wong Cecily, Thuras Dylan ,,Atlas osobliwości kulinarnych’’

Wójciak Jacek ,,Posłowie’’ [w]: Edgar Rice Burroughs ,,Tarzan i klejnoty Oparu’’

Zając Roman ,,Anioł, który utracił skrzydła i został bezdomnym’’ [w]: ,,Któż jak Bóg 5/ 2022’’

,,Aniołowie, czyli tajne służby Boga’’ [w]: ,,Któż jak Bóg nr 3/ 2022’’

,,Aniołowie, którzy byli anarchistami’’ [w]: ,,Któż jak Bóg nr 4/ 2022’’

,,Aniołowie, którzy stali się ptakami’’ [w]: ,,Któż jak Bóg nr 1/ 2022’’

,,Popkulturowe angelofanie’’ [w]: ,,Któż jak Bóg nr 6 / 2022’’

Ziemkiewicz Rafał A. ,,Archetyp kruchty’’ [w]: ,,Nowa Fantastyka 11/ 1993’’

Znicz Lucjan ,,Goście z Kosmosu? Katastrofa tunguska. Trójkąt Bermudzki. Obce ślady’’

Zwierzchowski Marcin ,,Andrzej Sapkowski: ‘Wiedźmin’ nie miał aspiracji bycia manifestem’’ [w]: ,,Polityka’’ z 22 sierpnia 2021

Żuchowicz Roman ,,Maryja poczęła Jezusa wąchając bazylię… Słowiańska wyobraźnia nie miała granic’’ [w]: ,,Focus pl.’’ z 26 czerwca 2020

1 Umieściłem tę pozycję w bibliografii ze względu na zawarte w niej liczne informacje o mitologii greckiej i rzymskiej.

Sylwester 2022

 

Mija właśnie tragiczny rok, w którym Rosja z bezprzykładnym barbarzyństwem napadła na Ukrainę. Był to także czas śmierci cenionych polskich pisarzy fantastów: Mai Lidii Kossakowskiej i Feliksa Wiktora Kresa. Dobrze przynajmniej, że skończyła się (?) pandemia.

Przeglądając bezmiary Internetu dowiedziałem się, że pseudonaukowiec Tomasz J. Kosiński napisał o moim blogu w tekście: ,,Rola niezależnych badań i wkład pasjonatów w odbudowę wiedzy o słowiańskim dziedzictwie’’, stanowiącym fragment przygotowywanej przezeń książki ,,Turbosłowianie’’.

Pozdrawiam nowych obserwatorów: Henry’ego Olivra, Siemowita, idalkę idalkę, Piotra Farugę, Michala Wojtassa, Snowida Chorsa i Jakuba Banasiaka.

Szczególne podziękowania kieruję w stronę Pana Bartłomieja Grzegorza Sali za linkowanie mojego bloga na Facebooku oraz najbardziej aktywnych komentatorów: Tomasza Żbikowatego (zapewniam o modlitwie, o którą prosił) oraz Ignasia.

Wszystkim Czytelnikom bloga składam życzenia udanego Sylwestra oraz Szczęśliwego, Spokojnego Roku 2023.

,,Krampus. Duch Świąt''

 

,,Coś się narodził tej nocy, byś nas wyrwał z czarta mocy’’ - ,,Pójdźmy wszyscy do stajenki’’

W grudniu 2022 r. obejrzałem amerykański horror ,,Krampus. Duch Świąt’’ (ang. ,,Krampus’’) z 2015 r. w reżyserii Michaela Dougherty’ego (ur. 1974).

Akcja rozgrywa się po 2005 r. (na filmie wspomniana jest śmierć św. Jana Pawła II) w Boże Narodzenie gdzieś w USA.

Głównym bohaterem był 12 – letni Max, który mieszkał razem ze swym ojcem, Tomem, matką, Sarą, siostrą, Beth, babcią z Niemiec i suczką Rosie. Max głęboko wierzył w Świętego Mikołaja i był gotów bić się z tymi, którzy obrażali tę postać. Od paru już lat chłopiec odczuwał każdego roku smutek, z powodu braku miłości w jego rodzinie i zredukowania ,,magii Świąt’’ do szału zakupów. W tym roku na Boże Narodzenie przyjechał w odwiedziny wuj Howard z ciotką Lindą, ich czwórka dzieci oraz ciotka Dorothy. Wizyta wiązała się z kłótniami, narzekaniem i dokuczaniem Maksowi z powodu jego wiary w Świętego Mikołaja. Zrozpaczony chłopiec podarł swój list do Świętego Mikołaja i wykrzyczał, że nienawidzi Gwiazdki. Do zawarcia zgody i współpracy w skłóconej rodzinie przyczyniła się natomiast katastrofalna śnieżyca i przyjście Krampusa.

Tytułowy Krampus (niem. Krampen – pazur) był przerażającym, zimowym demonem z alpejskiego folkloru, znanym w Niemczech, Austrii, Słowenii, Chorwacji i na południu Włoch. Pojawiał się razem ze Świętym Mikołajem i karał niegrzeczne dzieci, bijąc je rózgą i wsadzając do worka. Twórcy filmu ukazali go jako cień Świętego Mikołaja, przywabiany ludzką niezgodą i brakiem nadziei. Nosił brodę i czerwoną pelerynę, a zarazem posiadał pokaźne, diabelskie rogi, racice i opasywał się łańcuchem. Jego świtę stanowiły potwory podobne do piernikowych ludzików, zabawek (pajac z pudełka, pierzasta lalka, miś, robot), oraz brzydkich, rogatych elfów. Krampus i służące mu straszydła schwytali całą rodzinę i wrzucili ją do piekła (na szczęście okazało się to tylko snem).

Jest to film o znaczeniu miłości i rodziny w życiu człowieka. Podkreśla, że prawdziwym sensem Bożego Narodzenia jest miłość, przebaczenie, bliskość a nie konsumpcja. Zawiera subtelne odniesienia do chrześcijaństwa, zwłaszcza w scenach, w których babcia i Max są gotowi poświęcić życie, aby ocalić bliskich przed Krampusem. Chociaż to horror jest w nim dużo humoru. Zwłaszcza początek filmu przypomina komedię, w scenie przedstawiającej dorosłych ludzi walczących w centrum handlowym o zabawki.

,,Czarownicom żyć nie dopuścisz''

 

W grudniu 2022 r. przeczytałem książkę Jacka Wijaczki ,,Czarownicom żyć nie dopuścisz. Procesy o czary w Polsce w XVII i XVIII wieku’’, która ukazała się nakładem wydawnictwa ,,Replika’’.

Profesor Jacek Wijaczka (ur. 1960) jest polskim historykiem, który napisał min. ,,Kościół wobec czarów w Rzeczypospolitej w XVI – XVIII wieku (na tle europejskim)’’, ,,Procesy o mordy rytualne w Polsce w XVI – XVIII wieku’’, ,,Procesy o czary w Prusach Książęcych (Brandenburskich) w XVI – XVIII wieku’’, ,,Magia i czary. Polowanie na czarownice i czarowników w Prusach Książęcych w czasach wczesnonowożytnych’’ i inne prace.

Jego najnowsza książka szczegółowo omawia procesy czarownic na ziemiach polskich, poczynając od procesu Doroty Paluszki z Gniezna w 1619 r. aż do spalenia na stosie Barbary Zdunk w Reszlu w 1811 r. Opisanych zostało sześć procesów czarownic i jeden podpalaczki. Ostatnia z opisanych rozpraw dotyczyła wędrownych Żydów z Koźmina straconych w XVIII za rzekomy mord rytualny na 13 – letniej Reinie (Reginie).

Praca zawiera najnowsze wyniki badań (w tym polemikę z niektórymi ustaleniami Bohdana Baranowskiego z 1951 r. ¹), zaś każdy rozdział zawiera szczegółową bibliografię, a często też teksty źródłowe.

Daje wgląd w ówczesne wyobrażenia demonologiczne. Łysa góra (pisana małymi literami) to nie był wcale konkretny szczyt w Górach Świętokrzyskich, ale nazywano tak różne miejsca odbywania sabatów w rozmaitych miejscowościach. Mogło to być zarówno wzniesienia, jak też dąb jak podczas sabatów w osławionym Doruchowie. Czarownice z tej ostatniej wsi miały podczas sabatu jeść końskie łajno i pić koński mocz, zaś jako obrus służyła im końska skóra. Ówcześni ludzie tłumaczyli złowrogą działalnością czarownic powstawanie kołtunów, czy śmierć łóżeczkową noworodków, ponieważ nie znali prawdziwych przyczyn tych zjawisk. W czasie procesu koźmińskich Żydów zastosowano próbę katafalku, wierząc, że zwłoki zamordowanej Reiny będą krwawiły w obecności mordercy całującego jej nagie piersi (odsyłam do posta: ,,Próba mar’’).

Zaletą pracy jest obalanie przez nią mitów, niekiedy wciąż mocno zakorzenionych w polskiej historiografii jak też świadomości historycznej. Można się z niej dowiedzieć min., że:

- Procesom o czary podlegały nie tylko kobiety, ale też mężczyźni. Podsądnym przysługiwali obrońcy. Rzucanie pomówień o czary (np. wyzywanie w gniewie od czarownic) również było przestępstwem.

- W XVIII wieku (czasy oświecenia) zarówno w Polsce jak i w Europie miały miejsce zadziwiającą liczne procesy o czary. W rzeczywistości typowo oświeceniowe poglądy negujące istnienie i szkodliwość czarownic wyznawały wówczas jedynie elity.

- Przyjęło się uważać, że w 1775 r. w Doruchowie miał miejsce ostatni proces czarownic w Polsce. Został opisany w anonimowej relacji sygnowanej literami X. A. R. z 1835 r, jednak historyk, Janusz Tazbir (1927 – 2016) uznał ją za falsyfikat literacki. Nie znaczy to jednak wcale, że w Doruchowie nie było rzekomych czarownic. W pracy Wijaczki został opisany ich proces z 1721 r.

- Wspomniany wyżej Tazbir oskarżał malarza, archeologa i etnografa Mariana Wawrzenieckiego (1863 – 1943) o tworzenie falsyfikatów historycznych dotyczących prześladowań czarownic. Artysta ten tworzył obrazy przedstawiające min. torturowanie nagich i młodych wiedźm. Wijaczka dowodził, że malarz nie tyle umyślnie stworzył falsyfikat, co po prostu pomylił nazwy miejscowości (proces z Witkowic przeniósł do Nieszawy).

- Barbara Zdunk z Reszla, spalona w 1811 r. przez Prusaków nie była ostatnią czarownicą w Europie, ale zwykłą podpalaczką, która chciała zemścić się na niewiernym kochanku. Mit o Zdunk jako czarownicy jest wciąż jeszcze głęboko zakorzeniony, zwłaszcza w Reszlu.

- Na samym początku swej pracy Autor przypomina mało znany fakt, o tym, że prześladowania czarownic mają miejsce również w XXI wieku w takich krajach jak: Papua – Nowa Gwinea (na zdjęciu powyżej: Kepari Leniata, spalona na stosie w 2013 r.), Indie, Indonezja czy Meksyk, zaś Kościół katolicki w krajach misyjnych broni ludzi oskarżonych o czary.

1 Odsyłam do posta: ,,Procesy czarownic w Polsce’’.