,,Gdybyś
wiedział jak bardzo cię kocham, płakałbyś z radości’’ - z
objawień Maryi w Medjugorie
O
objawieniach
Maryjnych w Medjugorie w Bośni i Hercegowinie, które trwają od
1981 r. po dzień dzisiejszy, dowiedziałem się po raz pierwszy w
szkole podstawowej w czasie kazania w kościele. Słyszałem o nich w
czasie wielkopostnych rekolekcji w gimnazjum, zaś w liceum czytałem
teksty orędzi Maryjnych publikowanych na łamach katolickiego
czasopisma ,,List’’.
Marzyłem by pojechać do tego miejsca. Znacznie później, już po
studiach zrodziły się we mnie wątpliwości co do prawdziwości
objawień wywołane krytycznym stanowiskiem Episkopatu Jugosławii i
biskupa Mostaru. Ostatecznie wątpliwości te rozwiał we mnie papież
Franciszek, który zezwolił katolikom na odbywanie pielgrzymek do
Medjugorie. Roma
locuta causa finita.
Marzenie
o pielgrzymce do Medjugorie spełniło się w dniach 14 – 22
czerwca 2018 r. Była to moja pierwsza w życiu podróż zagraniczna
(sic!). Odbyłem ją razem z księdzem proboszczem i znajomymi Mamy.
Zaczęła się w czwartek z samego rana od Mszy Świętej, a
następnie ruszyliśmy samochodem na wielką przygodę ;).
Wyjechaliśmy ze Szczecina, mijając po drodze Legnicę, Świdnicę i
Kłodzko.
Z
Kłodzka skierowaliśmy się do Czech (czeskie: Česko)
mijając małą miejscowość Dolni Lipka.
Na
Słowacji (słowackie: Slovensko)
przejeżdżaliśmy przez stołeczną Bratysławę (słowac.
Bratislava,
węgierskie: Pozsony,
dawna nazwa: Preszburg).
W mojej mitologii, miasto to, noszące starokrasną nazwę
Presopolis, założył slawijski król Presz, syn króla Słowaka,
młodszego brata Lecha, Czecha i Rusa ;).
Ostatnim
przystankiem na trasie odbytej pierwszego dnia pielgrzymki były
Węgry (węg. Magyarorszag).
Zatrzymaliśmy się w ich duchowej stolicy; siedzibie książąt
prymasów (węg. hercegprimas)
– Esztergomie, zwanym też pod polską nazwą Ostrzyhomia (po
starokrasnemu: Esteragoma).
Pozwolę sobie zacytować fragment otrzymanej w miejscowej
archikatedrze ulotki dla polskich pielgrzymów i turystów:
,,Emblematyczny
budynek wzniesionej na Wzgórzu Zamkowym w Ostrzyhomiu archikatedry
potocznie nazywanej również Bazyliką Ostrzyhomską, zajmuje
najwyższą pozycję w hierarchii instytucji kościelnych na
Węgrzech. Na znaczenie instytucjonalne archikatedry wskazuje także
umieszczony na fasadzie napis CAPUT MATER ET MAGISTRA ECCLESIARUM
HUNGARIAE, czyli Głowa, Matka i Nauczyciel
Węgierskich Kościołów.
Historia
wzniesionej na Wzgórzu Zamkowym archikatedry sięga ponad tysiąca
lat. Po zajęciu Kotliny Naddunajskiej przez Węgrów ok. 970 roku
książę Géza
wybudował w tym miejscu kościół obok swojego pałacu. Tutaj
został ukoronowany młody założyciel Królestwa Węgier król
Stefan I Święty wysłaną przez papieża Sylwestra II koroną w
dniu Bożego Narodzenia w 1000 roku. Król Stefan utworzył
hierarchię kościelną na Węgrzech i zdecydował o budowie na
Wzgórzu Zamkowym Ostrzyhomia archikatedry, która miała pełnić
funkcję głównego kościoła w kraju.
Archikatedra
poświęcona pamięci św. Wojciecha, nazywana również pięknym
kościołem, została powiększona w średniowieczu poprzez
dobudowanie kaplic bocznych, z których do czasów dzisiejszych
zachowała się tylko Kaplica Bakócza. Przejawami czci oddawanej
Najświętszej Maryi Pannie i św. Wojciechowi było drugie
poświęcenie kościoła w 1453 roku oraz powstanie w rozbudowanej w
XIX wieku w stylu klasycystycznym archikatedrze ich licznych
wizerunków, które możemy oglądać również i dziś.
Twórcą
idei przywrócenia roli głównej siedziby kościelnej archikatedrze
w Ostrzyhomiu był arcybiskup Sándor
Rudnay. Po tureckiej okupacji i latach spędzonych na uchodźstwie w
Trnawie stanowiącej wówczas miejsce siedziby arcybiskupiej chciał
on przywrócić centrum intelektualne i duchowe arcybiskupstwa w
Ostrzyhomiu. Obecny budynek powstał dzięki jego wysiłkom i
działalności trzech kolejnych arcybiskupów ostrzyhomskich. W
portyku głównej fasady archikatedry znajdują się herby czterech
prymasów, ‘budowniczych’ archikatedry, opatrzone symbolicznymi
słowami łacińskimi: zaczynał (coepit) Sándor Rudnay, kontynuował
(continuavit) József Kopácsy, poświęcił (consecravit) János
Scitovszky i skończył (consummavit) János Simor.
Ceremonia
poświęcenia archikatedry w 1856 roku była jednocześnie ceremonią
poświęcenia głównego kościoła dawnej stolicy Królestwa
Węgier, będącego wówczas częścią Cesarstwa Austriackiego. Z
tej okazji Ferenc Liszt skomponował swoje monumentalne dzieło, mszę
Missa Solemnis [...]’’ - z rozprowadzanej w archikatedrze w
Esztergomie ulotki dla polskich pielgrzymów.
Na
Węgry przybyliśmy w dzień bł. Jolanty (1235 – 1298), córki
króla Beli IV (1206 – 1270) i siostry św. Kingi (1224 – 1292).
W
kształtowaniu tożsamości narodowej Węgrów oprócz
chrześcijaństwa, ważną rolę odgrywają też elementy ich
pogańskiej mitologii, której ślady napotkałem w Esztergomie
(mitologia węgierska należy do moich ulubionych ;). Jedna z
esztergomskich ulic nosiła nazwę ,,Almos
utca’’
(ulica Almosa) na cześć jednego z legendarnych władców pogańskich
Węgier, zaś na jednej ze ścian wypatrzyłem tablicę z napisem w
piśmie rowasz, czyli w runach starowęgierskich (niestety nie
potrafię odczytać tego pisma). W esztergomskim hotelu ,,Alabardos
Panzió’’
(Pod Halabardnikiem) oprócz mapy przedstawiającej ziemie wchodzące
w skład Królestwa Węgier przed traktatem w Trianon, znalazłem też
podobiznę mitycznego ptaka Turula, podobnego do feniksa, ważnego
symbolu narodowego Węgrów. Oto co można o nim przeczytać w jednej
z polskich książek o fantastycznych zwierzętach:
,,Turul
zasiada na wierzchołku góry kosmicznej, przekazując słowa bogów
swemu narodowi. Jest posłaniem wszechświata, uczestnikiem jego
tworzenia i pierwotną siłą opiekuńczą pochodzących odeń w
prostej linii Węgrów.
Najdonioślejsza
jego interwencja w sprawy Węgrów i Hunów zdarzyła się stosunkowo
niedawno – na przełomie VI i VII wieku. Wtedy to słynny potomek
Noego i Atylli, Ugek, poślubił Emese, z którego to związku
zrodził się wielki wódz Almos. On właśnie sięgnął po
zapomniane dziedzictwo praszczura, wiodąc Węgrów do Doliny
Zakarpackiej. W istocie jednak Emese zrodziła go na skutek związku
z Turulem, który objawił jej się we śnie, obiecując, iż łono
jej wyda ród królewski, choć nie będzie mu dane pomnażać swych
przymiotów na własnej ziemi.
O
wyglądzie Turula świadczy herb Atylli, noszony przezeń na tarczy,
a przedstawiający ptaka o koronowanej głowie. Chronił on podczas
wojny Hunów i Węgrów aż do panowania Gezy, gdy rozdzieliły się
drogi obu ludów.
W
podaniu normańskim Assera nad hufcami węgierskimi powiewał
proporzec, utkany między wschodem a zachodem słońca przez córki
Hungarusa i Habby. Na proporcu tym widniał Turul pod postacią
kruka, rozpościerającego skrzydła, ilekroć szala zwycięstwa
chyliła się na stronę Węgrów. Gdy
hufce węgierskie, pokonując zaśnieżone przełęcze między
Meiotisz a Etelköz zapragnęły rozłożyć się obozem, bezkresne
stada orłów zaczęły niszczyć zapasy, bydło i ranić ludzi. Tak
właśnie Turul ponaglał Almosa do drogi. Dotrzymał też drugiej
obietnicy. Almos nie ujrzał Etelköz, zabity przez zazdrosnych braci
na obcej ziemi, w Siedmiogrodzie.
Niezliczone
są interwencje Turula w ziemskie sprawy Węgrów. Podczas sejmu w
Fajervár – pisze Mihaly Cserei – na błonia nadleciały tysiące
cudacznych ptaków wielkości szpaka o niezwykle barwnym upierzeniu,
jakich nikt nigdy przedtem, ani potem w tych stronach nie widział.
Ptaki te bezlitośnie wyciągały z gniazd, szpar, oraz innych
kryjówek i szarpały na sztuki wróble. Nikt nie wiedział co to
znaczy, lecz już wkrótce Siedmiogród najechało mnóstwo hultajów
i pospolitych łobuzów, zwanych przez miejscowych kurucami
(kronikarz ma na myśli ludzi Rakoczego), którzy rychło przepędzili
wszystkie siedmiogrodzkie wróble’’ - Jan Gondowicz ,,Zoologia
fantastyczna uzupełniona (uzupełniona)’’.
W
kaplicy archikatedry ksiądz opiekujący się naszą pielgrzymką
odprawił Mszę Świętą po polsku. Wcześniej, przed położeniem
się spać, zwiedzaliśmy nocny Esztergom i widzieliśmy pomnik
księcia prymasa Węgier, kardynała Józsefa Mindszentyego (1892 –
1975). Jest to postać pod pewnymi względami podobna do kardynała
Stefana Wyszyńskiego (1901 – 1981); prymasa Polski. Obaj duchowni
padli ofiarą represji komunistycznych w swoich ojczystych krajach;
obu też w więzieniu pocieszał mający dar bilokacji św. ojciec
Pio. Jednak ich życie zakończyło się inaczej. Podczas gdy
Wyszyński, będący nie tylko świętobliwym duszpasterzem, ale z
konieczności też wybitnym politykiem, taktycznie uznał władzę
Gomułki i został przezeń zwolniony z więzienia, kardynał
Mindszenty sprzeciwiał się niepodległościowemu przywódcy
powstania przeciw Sowietom, Imre Nagyemu, ponieważ ten jednak był
komunistą. W efekcie węgierski kardynał zmarł na wygnaniu w
Wiedniu, a zrehabilitowany został dopiero w 1989 r.
Nazajutrz
po licznych (ponad 400) i krętych schodach wspinaliśmy się na
taras widokowy mieszczący się na samych dachu archikatedry. Nie
omieszkaliśmy też zobaczyć monumentalnej krypty.
Idąc
esztergomskim placem mijaliśmy śliczną fontannę zdobioną
rzeźbami nagich nimf, obok której uroczy, młody szczurek chrupał
jakieś pieczywo. Zwierzątko to zamiast strachu wzbudziło zachwyt
żeńskiej części pielgrzymki ;).
Opuściliśmy
zachwycający Esztergom i pojechaliśmy nad największą atrakcję
turystyczną Węgier – stosunkowo płytkie jezioro Balaton. Jego
nazwa oznacza Błotne Jezioro (Czesław Białczyński nazywa je:
Bołotoń).
Po
opuszczeniu Węgier pojechaliśmy do Chorwacji (chorwackie: Hrvatska)
– cudownego kraju o zachwycająco pięknej przyrodzie. Przy
przekraczaniu granicy odbyliśmy kontrolę graniczną (Chorwacja ma
wstąpić do strefy Schengen dopiero w 2019 r., o ile oczywiście
Unia Europejska przetrwa do tego czasu ;). Walutą Chorwacji jest
kuna – nazwa nawiązuje do czasów prasłowiańskich, kiedy jako
płacideł używano min. skórek zwierząt futerkowych. Nasz hotel
mieścił się w odludnej, wiejskiej okolicy w pobliżu Novigradu. W
pobliżu hotelu pasły się ładne biało – rude kucyki (był wśród
nich źrebak). Dla ciekawostki powiem, że nazwy chorwackich miast
Novigradu i Mariboru zostały wykorzystane w ,,Sadze
o wiedźminie’’
Andrzeja Sapkowskiego ;). Nocą, przed położeniem się spać,
odbyliśmy wycieczkę ku ruinom zamku z XV wieku (wyglądał jak
zamki romańskie). Wtedy to też po raz pierwszy zobaczyłem żywe
świetliki ;). Spotkaliśmy uprzejmego policjanta, z którym
rozmawialiśmy o muzułmańskich imigrantach dostających się do
Chorwacji z terenów Bośni i Hercegowiny.
Bawiąc
w Chorwacji nie omieszkaliśmy odwiedzić największej przyrodniczej
atrakcji tego kraju, gdzie mieliśmy okazję podziwiać piękno i
majestat Bożego stworzenia ;). Poniżej informacja o tym miejscu:
,,Plitwickie
Jeziora Park Narodowy –
park narodowy o pow. 192 km ², w zach. Chorwacji, na północy Gór
Dynarskich, utworzony w 1949 r. Obejmuje zbudowany z silnie
krasowiejących wapieni i dolomitów płaskowyż wznoszący się na
wys. 650 – 700 m n. p. m., otoczony ze wszystkich stron masywami
górskimi Licka Plješevica (wys. do 1 640 m n. p. m.), Mala Kapela
(1 280 m n. p. m.) oraz Medvedjak (884 m n. p. m.). Krajobraz parku
tworzy typowa rzeźba krasowa z licznymi jaskiniami obfitującymi w
szatę naciekową (np. Grota Mnicha, Błękitna Grota), żłobkami
krasowymi, źródłami, ponorami, wywierzyskami, lejkami i dolinami
krasowymi. Park powstał dla ochrony wyjątkowego krajobrazu, którego
największą atrakcją jest 16 Jezior Plitwickich. Tworzą one dwie
grupy: Górne Jeziora Plitwickie (np. Preščan, Kornjak, Ciginovec)
i Dolne Jeziora Plitwickie (Novakovice Brod, Milanovec, Generovac)
połączone wysokimi, malowniczymi wodospadami, z których do
największych należą: Plitvički (80 m), Sostavci (30 m) i
Gelovački Buk (20 m). Przeważającą część parku pokrywa las
mieszany z bukiem (Fagus sylvatica) i jodłą pospolitą (Abies
alba), z domieszką jałowca (Juniperus sp.). We florze występują
liczne gatunki endemiczne, m.in. lilie (Lilium bubliferum, L.
Carniolicum), piwonia Paenia moscula, pierwiosnki (Primula
kitaibeiana, P. wulfeniana) i myszopłoch Ruscus hypoglossum. Żyją
tu m.in. wilk (Canis lupus), niedźwiedź brunatny (Ursus arctos),
wydra (Lutra lutra), a z opisanych w P. J. P. N. 126 gatunków ptaków
na uwagę zasługują puchacz (Bubo bubo) i głuszec (Tetrao
urogallus). W 1979 r. P. J. P. N. został wpisany na listę →
Światowego Dziedzictwa UNESCO’’ - ,,Encyklopedia Biologiczna tom
VIII Ot – Pr’’.
O
tym parku narodowym dowiedziałem się po raz pierwszy w dzieciństwie
z książki Marca Carwardine’a ,,Atlas
zwierząt świata’’.
Swoim pięknej nasuwał mi skojarzenia z Edenem ;). Ujrzeliśmy
malownicze wodospady i jeziora o krystalicznie czystej wodzie, w
której widać było ryby, a nawet raki (jak wiadomo rak jest
biologicznym wskaźnikiem jakości wody mogącym żyć tylko w
pierwszej klasie). Widziałem kaczki krzyżówki, całkiem spore
ważki (ok. 10 – 15 cm długości; jedna z nich miała piękne,
srebrne ubarwienie), oraz ślizgające się po powierzchni jeziora
nartniki. Park narodowy odwiedziło tego dnia wielu turystów. Jeden
z nich prowadził dwa piękne psy – duże, rude i podobne do
owczarków niemieckich (nie wiem jaka to rasa). Ponadto pływaliśmy
małym statkiem po jednym z Plitwickich Jezior, zaś wracaliśmy
kolejką.
Po
opuszczeniu Chorwacji pojechaliśmy na trzy dni do Bośni i
Hercegowiny (serbskie i chorwackie: Bosna
i Hercegovina).
Kraj ten ze stolicą w Sarajewie (w mojej mitologii założonym przez
Sarę, żonę Abrahama) zamieszkują trzy narody wyznające trzy
religie: katoliccy Chorwaci, prawosławni Serbowie i wyznający islam
Bośniacy, zwani też Muzułmanami. Pojechaliśmy do chorwackiej
części tego mocno doświadczonego przez wojnę domową kraju.
Przywitał nas upał i licznie rosnące cyprysy. Najwięcej czasu
spędziliśmy w miejscu objawień, niewielkiej miejscowości
Medjugorje (starokrasne: Intermontania,
runwirskie: Midigorje).
Zatrzymaliśmy się w małym pensjonacie Mićo, przed wejściem do
którego rosły dwie palmy o kosmatych pniach. Miasteczko to odwiedza
wielu pielgrzymów z Polski, Włoch, Irlandii, ale też min. z
Wietnamu i wielu innych krajów.
W
Medjugorje widziałem ul. Slavka Barbarića (1946 – 2000);
franciszkanina zajmującego się propagowaniem mających tam miejsce
objawień. Poznałem też okoliczności jego śmierci. Otóż
regularnie odprawiał Drogę Krzyżową na górę Križevac, gdzie
przy okazji zbierał śmierci zostawione przez pielgrzymów. W 2000
r. zasłabł. Towarzyszący mu lekarz chciał go reanimować, lecz
widząc, że zakonnik umiera szczęśliwy i chce jak najszybciej
stanąć przed obliczem Boga, zaprzestał reanimacji. Później miał
z tego powodu kłopoty…
Inna
ulica w Medjugorje nosi imię dr. Franje Tudjmana (1922 – 1999)
pierwszego prezydenta Chorwacji sprawującego władzę w sposób
autorytarny.
Uczestniczyliśmy
we Mszach Świętych w językach polskim i – nie mniej pięknym –
chorwackim. Choć nie uczyłem się tego języka, rozumiałem ok. 90
% z tego co słyszałem ;). Po kazaniu wygłoszonym przez jednego z
polskich księży naszły mnie wątpliwości w sprawie zalecanego
przez Gospę postu o chlebie i wodzie w środy i piątki. Ksiądz
proboszcz wytłumaczył mi, że ów post jest wyłącznie dobrowolny
i nikogo nie należy do niego zmuszać, zaś Kościół katolicki,
któremu Jezus Chrystus przekazał Władzę Kluczy nakazuje pościć
w każdy piątek, w Wielki Post i Adwent. Wieczorem na jednej z ulic
zobaczyłem prawdziwego mastyfa (brytana) – psa z rasy, do której
należał Saba z powieści ,,W
pustyni i w puszczy’’
Henryka Sienkiewicza. W nocy przeżyliśmy niegroźne trzęsienie
ziemi. Byłem już bardzo zmęczony i gdy zasypiając usłyszałem
odgłosy wstrząsów, myślałem, że to jedzie ciężarówka ;).
Następnego
dnia po porannej Mszy Świętej pojechaliśmy na wycieczkę do
sąsiedniego Mostaru (starokrasne: Pontea).
Nazwa miasta wywodzi się od kamiennego Starego Mostu z XVI wieku
spinającego dwa brzegi rzeki Neretvy. Miejscową tradycją są skoki
z mostu do rzeki mające być dowodem odwagi i sprawności. Widziałem
jak młody mężczyzna w slipkach przymierzał się do skoku z mostu,
ostatecznie jednak nie skoczył. Oprócz chrześcijan, Mostar
zamieszkują też muzułmanie. To właśnie w Mostarze widziałem po
raz pierwszy na własne oczy meczet i słyszałem śpiewne
nawoływanie muzeina wzywające muzułmanów do modlitwy. Miasto jest
wielokulturowe i ma wyraźnie orientalny charakter. Na ulicach można
ujrzeć smutny widok żebrzących Cyganek z małymi dziećmi na
rękach :(. Oprócz mostu drugą atrakcją Mostaru jest Muzeum Wojny
Domowej i Ludobójstwa mających miejsce w latach 90 – tych XX
wieku. Przed sklepem spożywczym w Mostarze widzieliśmy
prześlicznego kota; białego z czarnymi łatkami i ogonem w czarne i
rude prążki. Dowiedziałem się też, że po chorwacku przepędza
się koty słowami: ,,kis,
kis’’
(brzmi to trochę jak polskie: ,,a
kysz!’’).
Kolejnego
dnia odprawiliśmy Drogę Krzyżową na wspomnianej już górze
Križevac. Pokrywające ją duże, jasne kamienie sprawiały wrażenie
kości olbrzymów ;). Weszliśmy aż na sam szczyt zwieńczony dużym
białym krzyżem (mimo zakazów pokrywały go napisy; oczywiście
nasza grupa NIE pisała po krzyżu). W czasie wspinaczki napotkaliśmy
włoskich pielgrzymów. Niektórzy z nich (w tym jeden chłopiec,
który zrobił nam zdjęcie) szli boso.
Następnego
dnia zrobiliśmy wypad na Makarską Riwierę. Po raz pierwszy kąpałem
się w morzu innym niż w Bałtyk (w zadziwiająco chłodnym
Adriatyku). Plaże były wąskie i usiane kolorowymi kamieniami
(pasjonat geologii mógłby na takiej plaży spędzić resztę życia
;). Choć bardzo polubiłem Chorwację, wolę jednak piaszczyste
plaże Polski. W wodzie ksiądz, notabene lubiący zwierzęta,
dostrzegł kraba, ja zaś zarówno na plaży jak i później
widziałem przepięknego motyla pazia żeglarza (w Polsce też
występuje, ale jest rzadki).
Na
pożegnanie właściciel pensjonatu zaserwował nam kolację złożoną
z upieczonych w całości ryb (sardeli?) i smażonych ziemniaków i
warzyw.
Nim
wyruszyliśmy w drogę powrotną, zatrzymaliśmy się na nocleg i
zwiedzanie miasta w Zagrzebiu (chorw. Zagreb) – stolicy
Chorwacji. Najstarsza wzmianka o mieście pochodzi z 1094 r. (wówczas
erygowano w nim biskupstwo i katedrę). Według legendy nazwa miasta
pochodzi od dziewczyny Mandy, która zaczerpnęła wody dla
spragnionego rycerza. W innej legendzie turecki wódz odstąpił od
oblężenia miasta, gdy wystrzelona zeń armatnia kula zmiotła mu
obiad sprzed nosa. Zagrzeb przypomina mi trochę mój rodzinny
Szczecin. Oba miasta są piękne, ale też bardzo zaniedbane; szpecą
je liczne graffiti na ścianach. Trzeba jednak powiedzieć, że
Zagrzeb ma przepiękną starówkę ;). Modliliśmy się w poświęconej
Maryi kaplicy na zabytkowej Kamiennej Uliczce i widzieliśmy pomnik
św. Jerzego (smok miał na nim wąsy suma). Zwiedzaliśmy katedrę
(ci co nie mieli odpowiednio długiego stroju, w tym ja, musieli
poczekać na zewnątrz). W środku katedry znajduje się napis
wykonany głagolicą – najstarszym pismem słowiańskim,
opracowanym przez uczniów św. Metodego. Na placu przed katedrą
przeklinała nas cygańska żebraczka, lecz nie baliśmy się jej
klątw mając nad sobą opiekę Maryi ;). Widzieliśmy
charakterystyczne niebieskie tramwaje. Do atrakcji turystycznych
należą min. Muzeum Przyrodnicze (niestety nie było czasu go
zwiedzać) i Muzeum Zerwanych Związków. Jedną z ulic Zagrzebia do
dziś oświetlają zabytkowe latarnie gazowe (moja Mama pamięta
czasy jak latarnie gazowe znajdowały się w Szczecinie jeszcze w
drugiej połowie XX wieku!). Widziałem nawet człowieka, który je
zapalał wieczorem (skojarzył mi się z zapalającym gwiazdy bogiem
Płonnetnikiem z mitologii Czesława Białczyńskiego ;).
Nazajutrz
rano opuściliśmy Zagrzeb i udaliśmy się w drogę powrotną do
Szczecina. Wiodła ona przez Węgry, Słowację i Czechy. W tych
ostatnich zjedliśmy ostatni posiłek w rybnej restauracji ,,U
rybiček’’, której budynek przypominał latarnię morską, a
wnętrze oprócz akwariów z rybami, zdobiły też wypreparowane ryby
i inne morskie zwierzęta. W pobliżu restauracji przebywały liczne
czarne koty. Z Czech pojechaliśmy do Niemiec (niem. Deutschland).
Była noc gdy zdążaliśmy przez Drezno i Belin do Szczecina.
Mijaliśmy pogrążony w mroku - dosłownie i w przenośni – kraj,
który sprawiał na mnie wrażenie ponurego lasu z baśni braci Grimm
;). Nad ranem wróciliśmy do Szczecina. Byłem zmęczony, ale
szczęśliwy.
,,Gospa
Majka moja,
Gospa
Majka moja,
Krjalica
Mira,
Krjalica
Mira!’’
