,,Miecz Ali Baby''

 

,,Hulagu, z przydomkiem Ilchan (ok. 1217 – 1265), wnuk Dżengis – chana, otrzymał zach. prowincje państwa, zdobył 1256 Persję, 1258 zajął Bagdad, przyczem zniszczono bezcenną bibljotekę. Jeden z najokrutniejszych zdobywców azjatyckich, położył kres persko – arabskiej kulturze średniowiecznej’’ - ,,Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberga tom 6 Grecki język do Izasław’’

W lutym 2023 r. obejrzałem amerykański film fantasy ,,Miecz Ali Baby’’ (ang. ,,The Sword of Ali Baba’’) z 1965 r. w reżyserii Virgila W. Vogela (1919 – 1996). Podstawę literacką stanowił utwór ,,Ali Baba i 40 rozbójników’’ ze zbioru ,,Baśnie 1001 nocy’’.

W XIII wieku mongolski chan Hulagu zdobył Bagdad z pomocą mordercy kalifa, zdrajcy Kasima. Wnuk Czyngis – chana uciskał podbitych Arabów. Chciał też zmusić córkę Kasima, piękną, rudowłosą księżniczkę Amarę, aby wyszła za niego.

Ali, odważny już w dzieciństwie syn kalifa, widział śmierć swego ojca. Zbiegł na pustynię gdzie odkrył kryjówkę starego Baby i 40 rozbójników. Obserwując ich z ukrycia, nauczył się otwierać Sezam zaklęciem (jest to jedyny element fantasy w całym filmie). Baba adoptował osieroconego księcia. Chłopiec otrzymał imię Ali Baba i gdy dorósł, został hersztem rozbójników. Pod jego rządami zbójcy zaczęli walczyć z mongolskimi okupantami i wspierać biednych. Zapewniło im to miłość i szacunek ludu.

Ali Baba pokochał Amarę (niegdyś jako dzieci zawarli między sobą braterstwo krwi). Dostał się do pałacu chana podając się za kupca wiozącego 40 dzbanów oliwy. Przechytrzył szpiegów chana i stanął na czele ludowego powstania antymongolskiego. W końcu poślubił ukochaną.

,,Miecz Ali Baby’’ oceniam jako bardzo dobry film przygodowy. Purystów mogą w nim razić edykty Hulagu pisane po … angielsku i pismem łacińskim.

,,Słowiańskie baśnie i bajki''

 

Bolesław Londyński (1855 – 1928) był polskim pisarzem i tłumaczem, oraz autorem poradników. Używał pseudonimów: Mieczysław Rościszewski, B. L. Kalina, Bruno Las, Guci i Samotnik z Podlasia. Napisał min. ,,Bajki, baśnie i legendy na tle przyrodniczym’’, ,,Gry i zabawy towarzyskie: wskazówki do przyjemnego i użytecznego spędzania czasu w domu i po za domem: podręcznik dla młodzieży płci obojga’’, ,,Zwyczaje towarzyskie’’, ,,Historię małej Nefry i jej ulubieńca Pepa’’, ,,Błędny ognik’’ i inne. Jako pierwszy dokonał polskiego przekładu ,,Zbrodni i kary’’ Fiodora Dostojewskiego. Zmarł w przytułku w Poznaniu.

W lutym 2023 r. przeczytałem jego książkę ,,Słowiańskie baśnie i bajki’’, wznowioną w tym roku nakładem wydawnictwa ,,Replika’’. Pierwotny tytuł publikacji brzmiał ,,Bajki słowiańskie’’. Zebrane w tomie utwory pochodzą z Bośni, Bułgarii, Chorwacji, Czech, Moraw, Łużyc, Polski z wyszczególnieniem Kaszub i Rosji.

Na długo przed lekturą zbioru poznałem z innych źródeł niektóre z zawartych w nim baśni. W przekazie z Kaszub, wyjaśniającym dlaczego nie należy podsłuchiwać zwierząt rozmawiających ze sobą w Noc Wigilijną, dwa woły przepowiedziały, że niedługo powiozą swego gospodarza na cmentarz. Przeznaczenia nie udało się zmienić nawet żonie chłopa, która do przewozu trumny męża bezskutecznie próbowała użyć koni.

Z kolei Aleksander Gieysztor w ,,Mitologii Słowian’’ odwołał się do spisanej przez Rościszewskiego rosyjskiej baśni o synach, którzy wbrew decyzji władcy ukryli swego starego ojca. Władca kazał bowiem wymordować wszystkich starców jako osoby rzekomo bezużyteczne. Tymczasem staruszek, którego ocalili synowie, nauczył ich przechowywania zboża na dłużej, dzięki czemu zażegnał klęskę głodu. Baśń ta jest aktualna również dzisiaj, kiedy nie brakuje zwolenników eutanazji.

Pewnym zaskoczeniem może być duży wpływ baśni niemieckich ze zbioru braci Grimm na baśnie polskie. Przykładowo Białośnieżka jest kalką królewny Śnieżki. Dostajemy również opowieść o trzech synach krawca i nieuczciwej kozie, która kłamstwami doprowadziła do ich wypędzenia z domu przez ojca. Młodzieńcy poszli w świat uczyć się rzemiosła i od swoich majstrów dostali magiczne dary: stół, który sam się nakrywał, osła plującego złotem i kij samobij. Baśń o wędrujących razem koniu, wole, kocie i raku, które wypędziły z chaty dwa diabły i zamieszkały w niej, mocno przypomina ,,Muzykantów z Bremy’’.

Baśń bułgarska przypomina rosyjskie skazki. Trzech braci, z których dwóch było rozsądnych, a trzeci głupi, miało pilnować złotej jabłoni nawiedzanej nocą przez królewny zaklęte w pawice (widać podobieństwo do ,,Konika Garbuska’’). ,,Głupi’’ brat wbrew zakazowi królewny wszedł do piwnicy, gdzie z litości podał trzy łyki wody uwięzionemu smoku. Dzięki napiciu się, smok (postać przypominająca zarówno rosyjskiego Kościeja jak też serbskiego Baša Čelika) uwolnił się z więzów i zaczął czynić zło. Smok ten potrafił jeździć konno jak rosyjski Czudo Juda.

Rościszewski wykorzystał również motyw kwiatu paproci. Chciwy rycerz z Czech otrzymał od czarownicy aż trzy takie kwiaty. Pomogły mu one zdobyć złoto strzeżone przez gnomy. Przygoda ta nie skończyła się dla chciwca dobrze.

Zbiór zawiera wiele opowieści o czeskich (a także łużyckich) wodnikach. Jeden z owych wodnych demonów kupował od ludzi chleb i mięsa, strasznie przy tym wybrzydzając. Ponadto ukarał utopieniem pomocnika sprzedawcy, który uciął mu palec.

Niektóre baśnie zawierają nawiązania do burzliwej historii Słowiańszczyzny. Przykładowo na baśniach bośniackich odcisnęły swe piętno dawne walki z Turkami. Dwóch braci walczyło w armiach cesarza i sułtana. Rozpoznali się w czasie pojedynku i skłonili swych władców do zawarcia pokoju. Niejaki Tomasz był synem bułgarskiego chłopa, któremu ojciec zapowiadał, że nic dobrego z niego nie wyrośnie. Tomasz został mianowany tureckim wezyrem. Nie stał się jednak przez to lepszym człowiekiem i dalej nie szanował ojca. Również w rzeczywistości wielu Słowian Południowych robiło karierę w Imperium Osmańskim za cenę przejścia na islam. Trzech braci Kozaków z Ukrainy poległo walcząc z Tatarami, Polakami i Turkami. Każdy z nich został po śmierci uczczony inną pieśnią.

W antologii pojawiają się również postaci komiczne jak bułgarski diabeł, który bardziej niż armaty, bał się swarliwej żony chłopa. Nie mogłem powstrzymać się od śmiechu, gdy czytałem polską baśń o głupim wilku, którego za pomocą pochlebstw wyprowadziły w pole wszystkie zwierzęta, które chciał pożreć :).

Oniricon cz. 891

         Śniło mi się, że:

- Mokosza urodziła w erze dziewiątej pierwszą parę hobbitów,

- przed wejściem do biblioteki wezwałem Nijołę, litewską boginię zmarłych,

- powiedziałem znajomym ,,Heil Michnik'', aby udowodnić, że nie jestem antysemitą,

- pisałem opowiadanie fantasy o isetkach, czyli słowiańskich skrzatach mieszkających w ludzkich włosach,

- jakiś mężczyzna skrytykował protesty klimatyczne nudystów w Czechach, mówiąc, że odbywające się w nocy procesje weselne zaśmiecają lasy, obnażone pośladki nie dowodzą patriotyzmu, oraz że nie należy słuchać Czechosłowaków i Niemców, jakaś starsza kobieta dodała, że w czasach Czechosłowacji szła do pracy nawet wtedy gdy była chora,

- tłumaczyłem redaktorowi, że w mojej mitologii Čorty są odpowiednikiem Balrogów, wyraziłem obawę, że powstanie romans paranormalny o miłości kobiety i Balroga podobny do ,,Sagi Zmierzch'' lub powieści ,,Do ostatniej kości'' o związku dwóch kanibali,

- Jacek Piekara krytykował Jacka Dukaja za napisanie recenzji książki oraz zamieszkałych w Polsce, Günthera Grassa, Mario Vargasa Llosę, Gabriela Garcię Marqueza i Waris Dirie, początkowo Piekara nie lubił też Rafała Ziemkiewicza,

- pytałem młodego historyka Smartgasma dlaczego nie lubi Andrzeja Pilipiuka i Rafała Ziemkiewicza,

- szykując się do powrotu z wycieczki, zapakowałem swoje rysunki, wstąpiłem do irańskiej restauracji ,,Aranele'', gdzie przez pomyłkę dano mi pieczonego ziemniaka z nadzieniem,

- powiedziałem, że w Moskwie jest przechowywany cyrograf  Gerberta z Aurillac, późniejszego papieża Sylwestra II, który koronował Bolesława Chrobrego,

- tłumaczyłem redaktorowi, że Pan Sołtys nazywający swoją żonę ,,traktorkiem'' nie miał na myśli nic zdrożnego,

- poprosiłem w barze starszą kobietę, aby była moim ,,magister bibendi'' (mistrzem picia),

- kiedy Stanisław Szur został prezydentem Polski, MEN z partii Wąż Polski zwolnił z pracy wszystkich nauczycieli, a na ich miejsce powołał astrologów, kryptozoologów, numerologów i ufologów, w programie nauczania znalazł się również łysenkizm, dzieci uczyły się odtąd w samych majtkach i z twarzami pomalowanymi czerwoną farbą, modliły się do bożków i miały prawo uprawiać seks w przeznaczonych do tego pokojach, jednak pedofilia była karana śmiercią, kiedy Bohun porwał Helenę Kurcewiczównę, kazał jej chodzić do takiej właśnie szkoły,

- zdziwiłem się gdy kobieta paleontolog powiedziała mi, że ichtiozaury były jaszczurkami,

- Ewa Herzyk ma niebieskie włosy, chodzi nago i mieszka w lesie,

- Maryja w czasie objawień w XVII - wiecznej Polsce przedstawiła się jako Essa, czyli Radość,

- agresywne jaki atakowały ludzi,

- jadłem odchody Jeny ov Blackeyovej, żeby udowodnić, że ją kocham, jednak nie smakowały mi,

- japońska księżniczka została zaatakowana w czasie kąpieli przez olbrzymiego, białego węgorza,

- potępiłem Kmicica za ludobójstwo w Prusach Książęcych, dodając jednak, że współcześni terroryści inspirują się nie ,,Potopem'', ale ,,Koranem'', nazwisko Kmicic przybrał jako pseudonim polski partyzant w niebieskim mundurze,

- Ivan Komarenko i Justyna Socha bawili się skórą zdartą z delfina i złożyli w ofierze dziecko,

- Mama, ciocia Ursula ov Sienitica i wujek Henricus ov Sieniticus pilnowali, abym nie zjadł za dużo chipsów. 

Velinas

 

,,Velinas, Velnias, Welin, w litewskiej mitologii władca podziemi, diabeł. Velinas jest twórcą, opiekunem porządku kosmicznego, władcą nocy, wód i kamieni, patronem zmarłych. Velinas jest wojowniczy i mściwy, karze ludzi śmiercią. W podaniach zamienia się w czarnego psa i prowadzi do zguby, tj. do śmierci. Perkūnas stara się go zniszczyć, więc Velinas przed nim się kryje, lecz ukrywszy się drażni Perkūnasa. Velinas odpowiada pruskiemu bogowi Patolowi, który w źródłach pisemnych XVI - XVII w. wymieniany jest jako Pykul, tj. 'zły'. Velinas kojarzy się z bagnami, błotami, miejscami kamienistymi, groblami. Litewskie nazwy miejscowe wskazują na jego miejsce pobytu: Velnio raistas - diabelskie rojsty, Velnio akis - diabelskie oko, Velnio tiltas - diabelski most'' - Mieczysław Jackiewicz ,,Leksykon kultury litewskiej''

 

 

 

,,Monstrum z jeziora''

 

,, […] Wśród plezjozaurów (jaszczurów o łabędzich szyjach), elasmozaury osiągały długość 14 – 16 m. Odkryte w Ameryce Północnej miały bardzo długą (76 kręgów) wijąca się szyję. Cztery płetwy tej samej wielkości spełniały funkcję napędu. Mały, szpiczasty ogon był sterem […] Gady te żywiły się prawdopodobnie rybami, kalmarami i belemnitami. Dużo mniejsze plezjozaury osiągały wielkość 4,50 m (minimalna 1,80 m). Plezjozaury żyły w jurze. Ich stożkowate zęby (24 cm długości) znajdowały się w półtorametrowej czaszce. Pływały jak pingwiny dzięki swoim czterem wiosłowatym kończynom’’ - Michel Cuisin ,,Prehistoria’’ 

 

W lutym 2023 r. obejrzałem amerykański film z pogranicza science fiction i horroru ,,Monstrum z jeziora’’ (ang. ,,The Crater Lake Monster’’) z 1977 r. w reżyserii Williama R. Stromberga. Inspiracji dostarczyła kryptozoologiczna hipoteza o dinozaurach i i innych mezozoicznych gadach, które jakoby przetrwały do naszych czasów.

Akcja rozgrywa się w XX wieku nad Jeziorem Kraterowym w pobliżu Las Vegas w stanie Nevada (USA).

Tytułowym monstrum był plezjozaur (prehistoryczny gad wodny, a nie dinozaur, jak klasyfikowali go bohaterowie filmu), który wykluł się z jaja ogrzanego upadkiem meteorytu. Mierzył 15 – 20 m długości. Pokrywała go gruba, zielono – brunatna skóra, której nie potrafiły przebić kule z broni palnej. Poruszał się szybko zarówno w wodzie jak i na lądzie. Zjadał bydło jak też ludzi (wśród jego ofiar był kryminalista).

Pojawienie się prehistorycznego gada wywołało różne reakcje ludzi mieszkających nad jeziorem. Paleontolodzy Don i Susan, zdając sobie sprawę z wartości naukowej zwierzęcia, chcieli zachować je przy życiu i badać. Arnie Chabon, chciwy właściciel wypożyczalni motorówki, który wykorzystywał swego wspólnika, Mitcha Kowalskiego, zamierzał zarabiać na plezjozaurze jako na atrakcji dla turystów. Z kolei szeryf Steve Hanson planował zabić zwierzę jako zbyt niebezpieczne dla ludzi. W finale szeryf śmiertelnie zranił gada za pomocą spychacza. Zakończenie filmu nasuwa mi pytanie, czy oprócz kryptozoologii, źródłem inspiracji twórców filmu, nie był również perski mit o Feridunie, który przybrał postać smoka, aby zbadać reakcje swoich trzech synów: Salma, Tura oraz Iradża.

,,Dzieje bohaterskie cz. 1'' Spis treści

 

Era I 1. Pomniejsi Enkowie 2. Kształt świata 3. Erdgajsty

Ery III i IV 4. Zwierzętopismo 5. Thaon i Hirkan 6. Dziczanie 7. Kotołaki 8. Pogrzeb kota

Era VIII (czasy Neurów) 9. Nikt

Era IX (czasy rusałek i wodników) 10. Nimfografia 11. Giganty i Cyklopy 12. Spasejewicz 13. Znikomek 14. Człowiek w dębie 15. Kocmołucha 16. Godzila 17. Ofiara dla kobry 18. Kalimantian 19. Mieszkańcy luster 20. Konik Garbusek 21. Radygoja z Biliny 22. Korżana z Pomory 23. Choma Brut 24. Asiłki 25. Bukavac 26. Babok 27. Boran 28. Miesięcznik 29. Zechowie 30. Aszkenaz 31. Czarna Sara 32. Walka o wodę 33. Żelazny Młot 34. Bogunka z Gopła

Era X 35. Püsterich 36. Pani Wód 37. Witosza Chliborob

Oniricon cz. 890

         Śniło mi się, że:

- głaskałem puszystego, szarego kota,

- Hella pojechała do Nigerii całkiem naga, czym wzbudziła pożądanie w Murzynach,

- będąc sam na plaży ukłułem się ostrym narzędziem, aż powstała blizna,

- okaleczałem się wkładając sobie jeżowca do majtek,

- Polacy ze Świata Dziesięciu Kontynentów czcili boginię Polonię pod postacią pięknej blondynki,

- Hiperborejczycy lubili tarzać się w błocie,

- zobaczyłem w lesie nagie kobiety skaczące przez ognisko,

- w czasopiśmie ,,Dinozaury! Odkryj olbrzymy prehistorycznego świata'' znalazłem artykuł o dinozaurach z Rosji i listy od czytelników,

- byłem w szczecińskim barze prowadzonym przez dwie Chinki, jedna z nich była dwudziestolatką, a druga małą dziewczynką, klienci mogli im proponować wprowadzanie nowych smaków do menu, pochwaliłem obie Chinki za propagowanie mitologii chińskiej, dzięki czemu Szczecin wyróżnia się pozytywnie w całej Unii Europejskiej,

- na jakimś wyjeździe leżałem nocą w łóżku z rudą terapeutką,

- Bohdan Baranowski pisał o Żołnierzach Wyklętych w polskiej demonologii ludowej,

- zastanawiałem się czy Ekaterina Sedia jest putinistką i powiedziałem, że kto popiera Putina i publicznie śmieje się z mordowanych dzieci, tak jak to czyni Siergiej Łukjanienko, ten jest kanalią, niezależnie od tego jak dobre książki pisze,

- po ukończeniu studiów, powtarzałem je w budynku szkoły, w archiwum napisałem pracę o samorządach, lecz młody profesor podarł mi ją i zrobiło mi się przykro, postanowiłem więcej nie studiować,

- wracałem z archiwum do szkoły autobusem razem z Janesem ov Calcium, Voytakusem ov Višnicem, Ravialusem ov Rikłocicem i Macaysem ov Usalskim, trzej ostatni koledzy skojarzyli mi się z tygrysem, dziobakiem lub szczuroskoczkiem i szczurem wędrownym, wewnątrz autobusu mieścił się sklep spożywczy, zjadłem za darmo gigantyczną tortillę bez dodatków, którą byłem okryty jak kocem, gdy autobus dotarł do zajezdni, musiałem iść do szkoły wiele kilometrów, a było już późno, zdenerwowany powiedziałem słowo ,,kurban'', wcześniej odmawiałem Janesowi ov Calcium towarzyszenia w jeździe autobusem, mówiąc, że jestem introwertykiem,

- zaproponowałem Janesowi ov Calcium wycieczkę na Wyspę Pucką,

- wilki żywią się małżami i ślimakami,

- Wyspy Elizejskie mieściły się w jądrze Ziemi, wnętrze naszej planety było pomarańczowe,

- widziałem na starym, polskim filmie jak pod kościołem wybuchły zamieszki, zaś pan młody ewakuował pannę młodą w koszu niesionym pod brzuchem,

- chciałem zagrać w filmie rolę indyjskiego boga, ponieważ nie akceptowałem siebie jako człowieka,

- Michel Houellebecq oglądał 14 razy pornosa ze swoim udziałem zanim zaczął domagać się jego wycofania,

- na spotkaniu z niepełnosprawnymi dziećmi pisałem opowiadanie fantasy o małych stworkach takich jak banniki, synowie Banika, które nauczyły ludzi korzystać z łaźni i podobne do nimf, mszarnice świecące na zielono, w opowiadaniu występowała też bogini Jarowita.