,,Według starożytnych Chińczyków pierwszego podwójnego przeszczepu serca dokonał chirurg Tsin Yue - Jen w IV wieku p. n. e. Jego pacjentami było dwóch żołnierzy, z których jeden miał być silny duchem, a drugi wprost odwrotnie. Tisn Yue - Jen znieczulił ich i wymienił im serca, korygując w ten sposób brak równowagi temperamentów'' - Kathryn Harkup ,,Przepis na potwora. Jak z odkryć naukowych narodził się Frankenstein''
,, […] zaśpiewał o narodzinach Odyna. Powiedział, że przyszły trzy norny, że dwie pierwsze zapowiedziały dziecku wielkie szczęście i że trzecia w złości rzekła:
- Chłopiec nie będzie żył dłużej niż ta świeca, płonąca obok.
Wtedy rodzice mieli ugasić świece, aby mały Odyn nie umarł. Olaf Trygvason nie dał wiary opowieści, przybysz powtórzył, że to prawda, sięgnął po jakąś świecę i ją zapalił. Patrząc na płomień, starzec powiedział, że już na niego pora i opuścił dwór. Gdy świeca się dopaliła, postanowiono poszukać przybysza. Kilka kroków od domu króla Odyn umarł’’
- Jorge Luis Borges ,,Odyn’’ (przekład Ryszarda Derdzińskiego) 1.
Georges Dumezil (1898 – 1986), syn generała i wnuk bednarza był francuskim filologiem, wybitnym badaczem mitologii indoeuropejskich (indyjskiej, rzymskiej, germańskiej i osetyjskiej). Do jego koncepcji odwoływał się min. Aleksander Gieysztor (1916 – 1999) w ,,Mitologii Słowian’’. Po zakończeniu I wojny światowej osiadł w Polsce, gdzie pracował jako lektor języka francuskiego na Uniwersytecie Warszawskim. To właśnie wtedy nauczył się języków polskiego i rosyjskiego. Później zamieszkał w Turcji, gdzie zainteresował się osetyjskim ,,Eposem o Nartach’’. To właśnie Dumezil zwrócił uwagę świata nauki na Osetyjczyków i ich mitologię. Po II wojnie światowej lewak, Carlo Ginzburg (ur. 1939), znany jako autor ,,Sera i robaków’’ oskarżył go fałszywie o propagowanie nazizmu. Wówczas Dumezil powołał się na Marca Blocha (1886 – 1944) 2, francuskiego historyka pochodzenia żydowskiego, który pozytywnie oceniał jego prace.
W marcu 2024 r. przeczytałem zbiór esejów Georgesa Dumezila ,,Bogowie Germanów. Szkice o kształtowaniu się religii skandynawskiej’’ (franc. ,,Les dieux des Germains, essai sur la formation de la religion scandinave’’) z 1959 r. Jest to pierwszy przekład polski, autorstwa Anny Gronowskiej, ze wstępem prof. Jacka Banaszkiewicza, który ukazał się nakładem wydawnictwa ,,Replika’’.
Autor sformułował teorię trójpodziału funkcji bóstw i herosów, który uważał za charakterystyczny dla wszystkich ludów indoeuropejskich. Funkcjami tymi były władza, walka i płodność/ bogactwo.
Odyn był królem boskiego szczepu Asów, wojownikiem, magiem i poetą. Niemiecki kronikarz Adam z Bremy (ok. 1050 – po 1081) tłumaczył jego imię jako ,,furor’’ (szał). Panowaniu Odyna podlegali budzący grozę berserkowie (pierwowzór olbrzymów stalo z mitologii lapońskiej) i raj poległych wojowników, zwany Walhallą. Czasem aby dostać się do tych zaświatów, zamiast śmierci w boju wystarczył znak Odyna wycięty włócznią na ciele, bądź zgon przez powieszenie. Autor odrzucał teorię upatrującą pierwowzór Walhalli w rzymskim Koloseum, na którego arenie walczyło wielu gladiatorów z Germanii. Uważał też, że Odyn mógł być znany wśród Gotów pod innym imieniem (np. Gautr). Islandzka ,,Ynglinga saga’’ przedstawia zeuhemryzowaną wersję mitu. Według tego źródła, Asowie byli rodem przybyłym z Azji. Sam Odyn został w nim ukazany jako potężny, lecz śmiertelny król władający magią.
Funkcję wojownika pełnił Thor, syn Odyna. Zabijał olbrzymy potężnym młotem Mjölnirem. Posiadał też magiczny pas i rękawice. Był niezwykle porywczy i żarłoczny co dobrze widać w micie o kradzieży jego młota przez olbrzyma Thryma. Patronował wikińskim wojownikom, jednak w mitach lapońskich i w szwedzkim folklorze stał się dobrodusznym rolnikiem. Stanowi to nawiązanie do jego roli boga burzy, a więc też dawcy deszczu, niezbędnego do uprawy ziemi.
Płodność była domeną drugiego boskiego szczepu, Wanów.
Njord był bogiem morza, znanym z nieudanego małżeństwa z górską olbrzymka Skadi (od jej imienia wywodzi się nazwa Skandynawia). Zdaniem Autora wczesną formą Njorda była germańska bogini Nertus, opisana w ,,Germanii’’ Tacyta. Poruszała się rydwanem zaprzężonym w krowy i składano jej ofiary z utopionych niewolników.
Frej, nazywany też Ingvim, był młodym i jurnym bogiem, przedstawianym z dużym penisem. Adam z Bremy opisał jego świątynię w Uppsali, gdzie czczono go poprzez orgie. ,,Ynglinga saga’’ przedstawia go jako założyciela Uppsali i pierwszego króla Szwecji. Tytułowi Ynglingowie byli królewskimi potomkami Freja – Ingviego.
Freja była boginią miłości i prokreacji, siostrą i kochającą żoną Freja. Poszukiwała roniąc złote łzy. Loki oskarżał ją o bycie rozpustnicą, puszczającą się min z elfami. Jednak ta sama Freja stanowczo protestowała, nie chcąc być żoną Thryma.
Początkowo Asowie i Wanowie walczyli ze sobą, trochę tak jak wojowniczki i junacy w czeskiej legendzie (porównanie Jacka Banaszkiewicza). Potem zawarli pokój, niezbędny dla zachowania równowagi we wszechświecie. Przypieczętowali go plując do misy. Z ich plwocin zrodził się Kwasir, najmądrzejszy z ludzi. W czasie jednej z wędrówek został zabity przez dwa karły, które użyły jego krwi do przyrządzenia Miodu Poezji…
Autor wskazał również na obecność w indoeuropejskich mitach archetypowych postaci cyklopa/ ślepca i jednorękiego (w rzymskich legendach byli nimi bohaterscy Horacjusz Kokles i Mucjusz Scewola).
W mitach skandynawskich pierwszy archetyp reprezentują Odyn (poświęcił oko za łyk wody ze źródła Mimira dającego mądrość) i Höd, ślepy brat Baldra. Loki wykorzystał jego kalectwo do zabicia powszechnie kochanego Baldra jemiołą.
Jednorękim był natomiast bóg wojny Tyr. Stracił dłoń odgryzioną przez wilka Fenrira, spętanego magicznym łańcuchem.
Cieszę się, że ta cenna i ciekawa pozycja klasyka religioznawstwa porównawczego ukazała się wreszcie w Polsce ;).
1 Cały tekst można przeczytać na blogu ,,Tolknięty’’ Ryszarda Derdzińskiego (post ,,O narodzinach Odyna’’ z 20 września 2015 r.
2 Odsyłam do posta: ,,Królowie cudotwórcy’’.
1. Pombero jest złośliwym goblinem z Paragwaju i północnej Argentyny, chroniącym leśne ptaki. Pali cygara, pije rum i uwodzi kobiety. Ponadto porywa i topi dzieci.
2. W 1997 r. Jonathan Dowes odkrył na targu zwierząt w Devon (Wielka Brytania) zieloną, nadrzewną żabę latarnię z Kamerunu. Zwierzę wyróżniało się świecącym wyrostkiem na nosie. Od tego czasu nikt inny jej nie widział, dlatego jej obiektem zainteresowania kryptozoologów.
3. W latach 2002, 2018 i 2020 w Australii widziano panterę z Gór Błękitnych. Przypuszcza się, że zwierzę jest potomkiem żywych maskotek należących do amerykańskich żołnierzy z okresu II wojny światowej.
4. Od 21 lutego 2012 r. w Kentucky, Wirginii i Zachodniej Wirginii (USA) widuje się nieokreślone stworzenia nazwane latającymi płaszczkami.
5. Dawni bogowie przemawiają przez AI (wymysł Dariusza Kwietnia).
6. Władimir Putin jest Gruzinem (teoria spiskowa).
7. Litwinka Stanislava Monstvilene (ur. 1948) żywi się tylko piaskiem. Przeszła na tę dietę pod wpływem tajemniczego głosu i uzależniła się od niej. Ponoć jedzenie piasku wyleczyło ją z raka mózgu. Nie zachęcam do jej naśladowania.
8. Wilki z Czarnobyla pod wpływem promieniowania jądrowego uodporniły się na nowotwory. Wynika tak z badań amerykańskiej uczonej, Cary Love, przerwanych przez wybuch wojny na Ukrainie w 2022 r.
9. Tzw. wąż morski z Malty jest opisywany jako skrzyżowanie węża z meduzą. Pokrywają go boleśnie parzące kolce i może osiągać 10 m długości. W rzeczywistości jest to kolonia parzydełkowców Forskalia edwardsii.
10. ,,Księga Świętej Magii Abramelina Maga’’ jest XV – wiecznym grimuarem. Sam Abramelin był egipskim magiem, mistrzem niemieckiego Żyda, Abrahama (1361 – 1458). Nauczał go niewidzialności, latania, polimorfizmu i prekognicji.
11. W lutym 2017 r. prezydent Islandii, Gudni Johannesson powiedział na spotkaniu z kanadyjskimi studentami, że należy zakazać pizzy z ananasem. Słowa te wywołały wiele kontrowersji i później sam prezydent przeprosił za nie.
12. W Chorwacji została założona prawicowa partia polityczna Pravo i Pravda, wzorowana na polskim PiS -ie. Jarosław Kaczyński podobnie jak jego brat został bardziej doceniony przez obcych niż swoich...
13. ,,Księga Koljlady’’ jest współczesnym, rosyjskim tekstem mitologicznym, napisanym przez Aleksandra Asowa (ur. 1964). Zawiera nieznane dawnym Słowianom opowieści o Kryszeniu (Krisznie) i Wisznim (Wisznu). Opierając się na fikcyjnych tradycjach belegorskiej i berendejskiej, opisuje min. miłość Rady i Kryszenia.
14. Tomasz J. Kosiński twierdzi, że nazwa Szwajcaria pochodzi od świtezi (jeziora), Austria od słowa ,,ostry’’, Hiszpania to ,,kraina panów’’, Portugalia - ,,brama Galów’’ (naprawdę wywodzi się od rzymskiego Portus Cale), zaś Grecja i Macedonia biorą swój początek od Kraka.
15. W III Rzeszy realizowany był projekt ,,Wooffan SS’’ polegający na nauczeniu psów języka niemieckiego. Władające nim psy miały zastąpić esesmanów w obozach koncentracyjnych. Niemieccy zoopsycholodzy rozpoczęli pracę nad nauczaniem psów ludzkiej mowy już w czasach Republiki Weimarskiej.
16. ,,Kodeks z Rohońca’’ jest zagadkowym, węgierskim manuskryptem z XVI wieku lub też falsyfikatem z XIX wieku. Został spisany w nieznanym języku. Zawiera ilustracje przedstawiające min. sceny biblijne (Ukrzyżowanie, pokłon Trzech Króli), krzyż, półksiężyc, Słońce, jelenia, anioły, węża i swastykę. Do dzisiaj nie został odczytany. Stawiano hipotezy, że zagadkowym językiem kodeksu był starowęgierski, dacki (stanowiska rumuńskich historyków w czasach dyktatury Ceausescu), zaś użyte w nim pismo miało pochodzić z Indii.
17. W Senegalu politycy i biznesmeni składają ofiary z dzieci za powodzenie swoich przedsięwzięć.
18. W 2012 r. w Indiach siedmioletnia Lalita Tati została złożona w ofierze przez wyznawców bogini Durgi. Dwóch mężczyzn wycięło jej wątrobę. Jej śmierć miała sprowadzić urodzaj. Sprawcy mordu zostali aresztowani.
19. ,,Bańki są spoko, ale Kwantowo Energetyczny Paintball jest jeszcze lepszy! Kulki zawierają homeopatyczną farbę z naturalnych składników, która jest wibracyjnie przyciągana do zablokowanych punktów akupunktury, co rozłamuje blokady, zwiększa wydajność, usuwa toksyny, leczy choroby i wygląda naprawdę super! Mecze rozgrywamy nago dla większego połączenia z naturą i zwiększonego przenikania dobroczynnej energii do organizmu’’ - żart ze strony ,,FoilWave’’ na Facebooku.
20. W Wielkiej Brytanii przywódca druidów, Arthur Uther Pendragon (ur. 1954) wierzy, że jest wcieleniem króla Artura (w średniowiecznych legendach Artur nie był poganinem tylko katolikiem, mającym duże nabożeństwo do Maryi). Po raz pierwszy dowiedziałem się o nim przed laty z programu telewizyjnego ,,Pasjonaci czy wariaci?’’
21. Wielka Lechia jest żeńską postacią Lecha Wałęsy (żart).
22. W 1850 r. Austen Layard odkrył w Nimrud w Mezopotamii szklaną soczewkę, która do dziś jest prezentowana w British Museum. Uznano ją za część starożytnego asyryjskiego teleskopu. Potwierdzać miał to wyobrażenia Asyryjczyków o Saturnie otoczonym pierścieniem węży. Dziś kwestionuje się tą interpretacje, upatrując w rzekomej soczewce zwykły element zdobniczy.
23. Teratofilia oznacza pociąg seksualny do potworów. W USA wydawane są książki z gatunku ,,monster erotica’’, opowiadające o seksie z takimi potworami jak: orkowie, Minotaur, smoki, hydra, centaury, koboldy, Wielka Stopa, Jack the Lantern, Cthulhu, Kraken, gargulce, gryfy, zombie, naga, warg, tryton, kosmici, satyry i olbrzymie pająki, a także dinozaury. Elementów monster erotica można dopatrzeć się w ,,Sadze o kotołaku’’ Konrada T. Lewandowskiego (sceny seksu z tytułowym kotołakiem, a także ze strzygą). Popularna przed kilkunastu laty ,,Saga Zmierzch’’ Stephenie Meyer jest zaliczana do pokrewnego gatunki, zwanego romansem paranormalnym.
24. Mit oczyszczającej mocy dziewicy (znany min. w USA i w Zimbabwe) głosi, że uprawianie seksu z dziewicami i niepełnosprawnymi leczy choroby weneryczne i AIDS. Wierzenie to nie ma potwierdzenia w faktach. Wywodzi się z XVI – wiecznej Europy i stanowi relikt relikt chrześcijańskich legend o świętych dziewicach zwyciężających demony. W XIX – wiecznej Wielkiej Brytanii wierzono, że seks z dziewicą leczy kiłę i rzeżączkę.
25. Tonkaraton jest współczesnym yokai. Przypomina owiniętego bandażami człowieka z samurajskim mieczem, jadącego na rowerze. Wydaje odgłosy: ,,Ton, ton, tonkara, ton’’. Zabija tych, którzy nie powtarzają za nim słowa ,,tonkaraton’’. Jego ofiary przekształcają się w kolejne tonkaratony.
26. W 2008 r. w Szwecji sfotografowano pod wodą storsjoördureta, czyli legendarnego potwora z jeziora Storsjön.
,,Czyj jest to obraz i napis?’’
- Mt 22, 20
W marcu 2024 r. przeczytałem pracę pseudonaukową Janusza Bieszka i Waldemara Wróżka ,,Monety, medale, statery Królestwa Lehii’’ wydaną przez ,,Bellonę’. Jest to obszerny zbiór opisów rzekomo lechickich (a w rzeczywistości: celtyckich, greckich i rzymskich) monet z małymi, niewyraźnymi reprodukcjami. W książce figurują złote, srebrne, miedziane i brązowe drachmy, obole, aureusy, denary, statery i inne typy monet z okresu od V wieku p. n. e. do czasów panowania dynastii Piastów. Widnieją na nich napisy greckie i łacińskie, rzadziej także rzekomo ,,chaldejskie’’, runiczne i słowiańskie. Odkrywano je w stuleciach XVIII – XXI w Polsce, Niemczech, Danii, Szwecji, Estonii, na Ukrainie, w Czechach, na Słowacji, Węgrzech, w Rumunii i Słowenii, na których terenach rzekomo znajdowała się Wielka Lechia.
Zdaniem historyków i archeologów Prasłowianie nie używali monet. Zastępowały je płacidła takie jak płaty płótna (stąd wywodzi się słowo ,,płacić’’) oraz skórki zwierząt futerkowych (jeszcze do niedawna waluta Chorwacji nazywała się kuna). W okresie wpływów rzymskich (poprzedzającym etnogenezę Słowian) na ziemie polskie, przez które biegł Bursztynowy Szlak, docierały monety z kręgu cywilizacji śródziemnomorskich. We wczesnym średniowieczu docierały na ziemie polskie monety przywożone przez kupców arabskich. Pierwsze polskie monety (w tym dwa rodzaje denarów) pochodzą dopiero z czasów Bolesława Chrobrego. Zostały wybite ze srebra i widnieją na nich napisy: BOLEZLAVS, denar PRINCES POLONIE i denar GNEZDUM CIVITAS. Denar z napisem PRINCES POLONIE przedstawia najstarsze przedstawienie polskiego orła. Istniały mało prawdopodobne teorie, że wyobrażony na monecie ptak nie był orłem, lecz kogutem, cietrzewiem, głuszcem, a nawet pawiem.
Autorzy powołują się na ,,autorytet’’ Tadeusza Wolańskiego (1785 – 1865), numizmatyka – amatora, wierzącego w Wielką Lechię. Jego zdaniem pierwsze wzmianki o Litwinach pojawiły się na rzymskich monetach z czasów Juliusza Cezara. Wolański twierdził też, że Lechici pokonali Filipa II Macedońskiego i nałożyli nań daninę. Pokonani Macedończycy nauczyli Lechitów bicia monet, stąd pierwsze lechickie monety były wzorowane na greckich. Odtąd zwyczajem królów Wielkiej Lechii stało się bicie własnych monet. W rzeczywistości to Celtowie bili monety z greckimi napisami. Tymczasem przestarzałe i błędne twierdzenia Wolańskiego zostały obalone przez nowszych numizmatyków takich jak prof. Ryszard Kiersnowski (1925 – 2006) i prof. Stanisław Suchodolski.
Książka Bieszka i Wróżka budzi szereg zastrzeżeń. Ryc. powyżej ze strony Bieszka na Facebooku.
Na rzekomo prasłowiańskich monetach pojawiają się potwory i bóstwa z wierzeń antycznych jak: satyr, centaur, Pegaz, harpia, mantykora (,,lew z ogonem skorpiona’), Herkules, Atena, Pan, Nike, Janus (rzymski bóg z dwiema głowami), gryf, jednorożec i Artemida. Autorzy tłumaczą ich obecność tym, że monety lechickie były wzorowane na monetach greckich i rzymskich. Jednocześnie Waldemar Wróżek napisał na Facebooku: ,,Herkules Lubijski z królowa Lehii Nyą miał syna Szczyta I’’.
Napisy zostały błędnie odczytane. Przykładowo litery hebrajskie są konsekwentnie nazywane chaldejskimi. Tymczasem ludy Mezopotamii używały pisma klinowego. Ryc. za: ,,Światowideo - prawda jest największym wrogiem władzy''.
Lechici są nazywani Ligiami lub Lydiami. Tymczasem Lidia była starożytną krainą w Azji Mniejszej, nie mającą związków ze Słowiańszczyzną.
Wiele już napisano i powiedziano o bezzasadności i szkodliwości wiary w Wielką Lechię, która mimo to wciąż ma się dobrze. Odnoszę wręcz wrażenie, że wielu zawodowych historyków zmęczyło się już tym tematem :(.
Śniło mi się, że:
- gekony z Indii noszą ze sobą miseczki napełnione krwią,
- kiedy chodziłem do szkoły młoda kobieta kazał mi uszyć z gałganków maskotkę mola i dać na Mikołajki słodycze do świetlicy,
- Polak walczący w powstaniu styczniowym został aresztowany przez Rosjan, kiedy oddawał mocz w toalecie, prowadzono go w pętach, a długobrody prorok, sprzyjający powstańcom wołał: ,,Czterdzieści i cztery! Czterdzieści i cztery!'', po stronie powstańców walczyli jako ochotnicy Francuzi, a nawet niektórzy Rosjanie,
- w Niepokalanowie czci się Matkę Boską Powstańczą, ubraną w niebiesko - żółtą szatę w barwach Ukrainy z naszytym herbem powstania styczniowego (Orzeł Biały, Pogoń i Archanioł),
- w ,,Encyklopedii biologicznej'' znalazłem informacje o hybrydzie jaszczurki i skolopendry, której ciało składało się z pomarańczowych kryształów,
- w fantastycznym świecie żył bohater, którego wrogowie wzięli do niewoli, kiedy siedział na sedesie,
- w ,,Encyklopedii biologicznej'' czytałem o Nostradamusie, kontaktującym się z UFO za pomocą kryształów,
- nazwa Germanie oznacza po słowiańsku piechurów, zaś Słowianami określano ludy jeżdżące konno,
- Edward Brooke - Hitching przyjechał do Szczecina, gdzie chwalił miejscowe piwo, pomylił Szczecin z Cieszynem i napisał, że leży on w Czechach, chciałem podejść do niego i sprostować ten błąd, potem spotkałem nauczycielkę historii, panią Annę ov Scayapakovą, której powiedziałem o tym zamiarze,
- Reynevan żył na przełomie XIII i XIV wieku,
- byłem w polskim dworku na Litwie gdzie słuchałem co do mnie mówiła młoda dziedziczka, blondynka w okularach ubrana w pomarańczową koszulę,
- w jednej z książek z serii ,,Legendarz'' przeczytałem o pogańskich Słowianach, którzy złupili kościół na Pomorzu i napisałem o tym osobnego posta na blogu,
- św. Bocian jest katolickim świętym wyglądającym jak bocian biały,
- bohaterem filmu ,,Dróżnik'', który Voytakus ov Viernitis proponował Janesowi ov Calcium i mnie zamiast ,,Pasji'' był jastrząb lub krogulec,
- Stanisław Szur powiedział, że nazwa Ukraina pochodzi od sanskryckiego słowa ,,ugra'', czyli straszna (dla wrogów), zaś spółkę ,,Agora'', wydającą ,,Gazetę Wyborczą'' założyła indyjska sekta Aghori (wymyślone na jawie),
- Igor D. Górewicz pojechał do Indii, gdzie chodził po mieście w samej czarnej przepasce na biodrach i z czerwoną plamką namalowaną na czole,
- wróciłem jako dorosły człowiek do szkoły, przyszedłem na lekcję informatyki odbywającą się w sali bez komputerów, pożyczyłem zeszyt od kolegi, aby dowiedzieć się co było na poprzedniej lekcji i narysował w nim Wielką Stopę, w tym śnie byłem wybitnym matematykiem i rozwiązywałem zadania dla przyjemności,
- Stanisław Szur powiedział, że Kiribati znaczy ,,Kirył z batem'', Vanuatu odkrył Wania, płynący razem z Waregami czczącymi Wanów, zaś nazwa Samoa pochodzi od Samuela, żeglarza króla Salomona (wymyślone na jawie).
