Oniricon cz. 1071

     Śniło mi się, że:

- kiedy wybuchła II wojna światowa Józef Piłsudski pływał po Bałtyku na grzbiecie mówiącego delfina,

- rozmawiałem o Dariuszu Domagalskim z Rafałem Dębskim, który miał na szyi zawieszony złoty pierścień z Ezerova z trackim napisem,

- powiedziałem J. K. Rowling o Sydonii von Borck ze Szczecina, wyjaśniłem dr. Fiłcie ov Climie, że Barbara Zdunk z Reszla została spalona na mocy prawa talionu za podpalenie, a nie czary, zaś Małgorzata Nawrocka zrobiła wielkie oczy, gdy usłyszała ode mnie, że Trina Papisten ze Słupska została stracona za bycie katoliczką, a nie czarownicą i że gdybym był papieżem, rozpocząłbym jej proces beatyfikacyjny,

- poszedłem do żydowskiej restauracji, gdzie Żydzi krzywo na mnie patrzyli, gdy przeżegnałem się przed posiłkiem,

- w klasie czwartej chodziłem do szkoły w Andorze razem z dorosłym Chińczykiem, kilkoma Murzynami i duńskim piłkarzem, zszedłem do podziemnej stołówki, gdzie przebywał wyłącznie Pieter ov Petrux, uznał mnie za antysemitę, gdy powiedziałem mu przysłowie: ,,Kochajmy się jak bracia, liczmy się jak Żydzi'',

- św. Paweł VI sprawił czarami, że w powietrzu zaczęły unosić się małe, tęczowe serduszka,

- kiedy korzystałem z Internetu, Q kazał mi upiec chleb z tabletek nasennych,

- w polskich lasach żyją meszki, małe owady podobne do nagich i łysych dzieci z owadzimi skrzydłami i ogonami zakończonymi kolcem jadowym i ssawką do picia krwi,

- kiedy odwiedził mnie Jakub Ćwiek, wyszedłem całkiem nago na ulicę, w końcu zawstydziłem się i założyłem ubranie, w tym czasie gromada emerytów zdążyła się już gapić na moją nagość,

- w Szczecinie rozmawiałem ze starą i siwą Rosjanką, pracującą w Domu Rosyjskim, powiedziałem jej, że sytuacja obecnej Rosji przypomina tę sprzed rewolucji październikowej (wojna z Zachodem, nierówności społeczne, boom na okultyzm) i tylko czekać nadejścia nowego Lenina, powiedziałem, że Aleksander Dugin byłby nie do odróżnienia od Rasputina, dodałem, że Putin jest złym człowiekiem i nie chciałbym, aby podbił Europę,

- w kącie sali gimnastycznej leżała i wpatrywała się we mnie głowa dziewczyny z czarnymi lokami, wyrastały z niej nogi w kabaretkach i brązowych butach na koturnach,

- byłem na pielgrzymce do Libanu, jeszcze tego samego dnia wróciłem do szkoły w Szczecinie, byłem nieprzygotowany do lekcji, bo plecak z zawartością zostawiłem w Libanie,

- Galadriela i Veronica Layton z obnażonymi piersiami spotkały się w lesie, gdzie żaliły się sobie, że Peter Jackson zapłacił im za grę aktorską kanapkami. 

,,Lecznictwo ludu polskiego''

 

,,I taki ogarnął ją żal za dzieckiem, że ledwie pomogła znachorce przenieść zwłoki na tapczan. Potem uklękła na środku izby i, bijąc głowę w klepisko, wołała:

- Oj, Grzegorzowa!… A cóż wyście najlepszego zrobili!…

Znachorka była markotna.

- Et!… Cicho byście lepiej byli… Wy może myślicie, że dziewuszysko od gorąca tak sczerwieniało? To tak z niej choroba wylazła, ino że trochę za prędko, więc i umorzyło niebogę. To wszystko przecie z mocy boskiej’’ 

- Bolesław Prus ,,Antek’’

W listopadzie 2024 r. przeczytałem pracę polskiego etnografa, Henryka Biegeleisena (1855 – 1934) ,,Lecznictwo ludu polskiego’’ z 1929 r., której wznowienie ukazało się nakładem wydawnictwa ,,Replika’’ ¹.

Opisana w książce medycyna ludowa była przednaukowa, zdecydowanie bardziej szkodliwa, niż pomocna w odzyskaniu zdrowia. Opierała się na magicznym pojmowaniu świata. Przykładowo zastosowanie miała w niej zasada, aby podobne leczyć podobnym (tak jak we współczesnej homeopatii ²) np. kolor żółty był skuteczny przeciw żółtaczce. Wyjaśnienia jakich udzielała medycyna ludowa dziś zostałyby uznane za naiwne. Przykładowo raka (chorobę) przenosiła mucha siadająca na zdechłym raku (zwierzęciu). Żaba potrafiła policzyć zęby w otwartych ustach człowieka i spowodować w nich ubytki. Tyfus dzielił się na żydowski (zjadliwy) i katolicki (łagodniejszy). Opis spalenia chorej Rozalki w piecu, znany z ,,Antka’’ Bolesława Prusa (patrz: motto) opiera się na autentycznych praktykach znachorskich. Uzasadniały je ludowe przekazy o Jezusie uzdrawiającym chorych włożonych do pieca.

Za sprawców chorób uważano: wiatr (stąd obawa przed przeciągami i nazywanie zarazy powietrzem ³), ciała niebieskie (astrologia ⁴), diabły i inne demony, robaki (w tym robaki zębowe, znane już w starożytnych Indiach ⁵) , czary (np. chcąc kogoś okulawić, należało przebić ślad jego stopy ostrym narzędziem), przekleństwa, oczy uroczne ⁶ czy podmienianie dzieci przez demony żeńskie (mamuny, białą panią). U podstaw leżało pierwotne przekonanie, że człowiek mógłby być nieśmiertelny, gdyby nie choroby, wywoływane przez demony.

Po pomoc udawano się do znachorek i znachorów, wraczy, czarownic, czarodziejów, kowali (rwących zęby z braku profesjonalnych dentystów), owczarzy i wędrownych olejkarzy z Węgier i Słowacji. Chłopi odczuwali natomiast nieufność wobec lekarzy ich lekarstw (patrz: kazus postrzelonego kłusownika Kuby z ,,Chłopów’’ Reymonta, który wolał sam amputować sobie nogę siekierą niż pójść do szpitala).

W lecznictwie zastosowanie miały: rośliny (czosnek, cebula, dąb, którego dotyk zapewniał zdrowe zęby), wódka, puszczanie krwi ⁷, zaklęcia, a wśród nich formuła Abracadabra (po raz pierwszy użytą przez rzymskiego lekarza Quintusa Sammonicusa Serenusa) i zaklęcie satorowe (sator arepo tenet opera rotas), zamawianie chorób, zadawanie bólu pacjentowi (np. gryzienie w celu usunięcia z organizmu demona, gryzia), wystawianie na działanie ognia i Słońca, woda z leczniczych źródeł, zakopywanie w ziemi (uważane za dobry sposób na porażenie piorunem), leki pochodzenia zwierzęcego, amulety i talizmany ⁸ (np. skamieniałe belemnity i narzędzia z epoki kamiennej), stukanie się na wiosnę kamieniem w głowę w celu zapewnienia sobie zdrowia (relikt kultu kamiennej broni Peruna), apokryficzne listy z Nieba, egzorcyzmy, odchody ludzi i zwierząt (zarówno kał jak i mocz), ślina, drogie kamienie, sznur wisielca, ziemia z grobu (wrzucona do wódki leczyła z pijaństwa), zakreślanie magicznych kręgów ochronnych (w tym oborywanie nocą pola przez nagie kobiety) oraz części ludzkich ciał, stanowiące relikt pogańskich ofiar z ludzi (np. palce zmarłych niemowląt, krew skazańców, zwłoki Żydów w czarach góralskich, czy świeca z trupiego łoju, używana przez złodziei do usypiania domowników).

Choroby postrzegano zwykle jako wielogłowe potwory ludzko – zwierzęce. Mieszkały na odludziach (lasy, bagna) i tam były wypędzane zamawianiami przez znachorów.

Krasnoludki, kojarzące się dziś z miłymi skrzatami, w wierzeniach Mazurów były małymi, czerwonymi robaczkami, siedzącymi wewnątrz człowieka i powodującymi jego cierpienie.

Podobna rolę odgrywali biali ludzie, zwani też zimnymi ludźmi, również znani z Mazur. Czyhali w kałużach by zarażać. Mieli postać białych (czasem też sinych), ni to karzełków, ni to robaków, posiadających niekiedy wiele głów.

Osobami z macicą były nie tylko kobiety, ale też mężczyźni :). Macica przypominała kształtem robaka lub chrabąszcza, uzbrojonego w ostre pazury. Przemieszczała się po organizmie powodują dotkliwy ból. Można ją było skłonić do opuszczenia ciała, pijąc lek z łajna i wódki. Podobne wierzenia występowały nie tylko u Słowian, ale również starożytnych Greków.

Kołtun, zwany krzywdząco po łacinie plica polonica, powstawał z braku higieny, na głowach cały czas brudnych i przepoconych z powodu noszenia cały rok futrzanych czapek i chust. Nieświadoma tego chłopska wyobraźnia tłumaczyła etiologię kołtuna zadawaniem go przez czarownice. Jego ścięcie groziło śmiercią. Jeśli już chłop odważył się na ten zuchwały czyn, musiał przebłagać kołtun np. za pomocą ofiarnego tytoniu, pieczywa czy pieniędzy ⁹.

Zmory były demonami dręczącymi we śnie. Piły krew, przygniatały swoim ciężarem i zsyłały koszmary. Niektóre z nich zamiast ludzi dręczyły konie, drzewa, a nawet kamienie i wodę. Najczęściej przybierały postaci kobiet, ale też różnych zwierząt (Biegeleisen uważał, że nazwa kikimora oznacza kocią zmorą), a nawet owoców (gruszki i jabłka). Istniały też takie odmiany tych demonów jak morus (męska zmora z Wielkopolski, męcząca we śnie kobiety) i gniotek (mlaszczący chłopiec w czerwonej czapeczce). U podstaw tych wierzeń legły brak higieny snu (nocowanie w ciasnych, niewietrzonych izbach pospołu ze zwierzętami, pijaństwo i niezdrowe, nieregularne posiłki) oraz paraliż senny.

Za epidemie powietrza (dżumy) była odpowiedzialna Morowa Dziewica, którą uwiecznił w swej poezji Adam Mickiewicz. Sprowadzała śmierć, machając czerwoną chustką. Posiadała odmiany lokalne takie jak Hera z Kielecczyzny (troszcząca się, aby bliscy jej ofiar zgromadzili dostateczne zapasy żywności), Kuga z Serbii i Homen, wędrowny orszak widm z Podola.

Zołotnik był demonem żółtaczki. Zamawiający go znachorzy zwracali się doń z ogromnym szacunkiem. Mówili np., że jego matka urodziła go na złotym tronie. Bywa to interpretowane jako ślad kultu słowiańskiego boga Welesa, który karał fałszywie przysięgających właśnie żółtaczką.

Cholera w kobiecej postaci prosiła chłopa o podwózkę. Później wyjawiała mu swą tożsamość, obiecując mu, że jego samego oszczędzi.

Demonami febry było siedem córek Heroda, wychodzących z morza. Walczyli przeciw nim święci.

Róża (nie mylić z kwiatem o tej nazwie) w serbskim tekście zamawiania miała ośmiu synów. Tak jak wszyscy oni zginęli kolejno na wojnie, tak samo powinna zginąć choroba. Znachor podkreślał wagę tych słów, grożąc Róży siekierą, jeśli nie opuści chorego (Słowianie wierzyli, że żelazo odstrasza demony ¹⁰).

Żółwiem nazywano narośl u ludzi i bydła. Wierzono, że żółw błotny mógł po wynurzeniu się z wody, wejść do organizmu śpiącego na polu chłopa. Z tekstów zamawiań wiemy, że taki chorobotwórczy żółw miał siedem głów i dziewięć żon.

W okolicach Krakowa sprawcą nieżytu nosa był demon, luboż, mieszkający w nosie. Przyznaję, że jako mały chłopiec, nic nie wiedząc o tych wierzeniach, fantazjowałem o Królu Smarków. Mieszkał w moim nosie i nie pozwalał pójść do szkoły ;).

Podobnie jak dziś ma to miejsce w medycynie chińskiej, nasi przodkowie korzystali z wielu leków pochodzenia zwierzęcego. Pozyskiwanie ich wiązała się nieraz z ogromnym okrucieństwem. Uciekano się do wyciskania krwi z żywych kretów, rozdzierania żywcem myszy, odcinania ogonów kotom i wściekłym psom, topienia żmij w wódce czy przewlekania igły z nicią przez oczy żab i jaszczurek. Małe zwierzęta takie jak myszy czy raby trzymano przy ranie aż zdechły. Z jaskółek uzyskiwano leki na choroby oczu. Ceniono całe mrowiska (dodawane do gotowania leczniczych mikstur), wylinki węży, pajęczynę (razem z chlebem używaną do opatrywania ran), oczy raków, pazury wydry (do leczenia choroby zwanej wydrą), końskie kopyta i oślą krew. W okolicach Gniezna wierzono, że spożycie wilczego mięsa daje moc leczenia choroby, zwanej wilkiem. Najbardziej zaskoczyło mnie zastosowanie przez słowiańskich znachorów świnek morskich (zarówno żywych jak i zabitych) do wyciągania chorób. Stało się to rzecz jasno możliwe dopiero po odkryciu Ameryki.

Ostatni rozdział omawia smutny los ludzi starych. Początkowo byli zabijani przez swe dorosłe już dzieci w uroczystym obrzędzie połączonym z ucztą (eutanazja po słowiańsku ¹¹). Później zaczęto wypędzać ich na żebry. Ostatecznie młodsi zgodzili się ich utrzymywać w zamian za pracę. Istnieją polskie legendy o kanibalizmie i przeznaczonym na zabicie starcu, który ocalił swe życie, ucząc młodszych uprawy zboża.

Myślę, że gdyby Biegeleisen dożył naszych czasów byłby zmartwiony popularnością szeptuch, szarlatana Jerzego Zięby, całym ruchem antyszczepionkowców, działalnością charyzmatyka Tomasza Dorożały, wydłużającego nogi mocą wiary, nie mówiąc już o fatalnym stanie polskiej służby zdrowia :(.

1 Zainteresowanych dorobkiem naukowym Biegeleisena odsyłam do posta: ,,Śmierć w obrzędach, zwyczajach i wierzeniach ludu polskiego’’.

2 Odsyłam do posta: ,,Homeopatia’’.

3 Np. w Suplikacji: ,,Od powietrza, głodu, ognia i wojny...’’

4 Odsyłam do posta: ,,Astrologia’’.

5 Odsyłam do posta: ,,Robaki zębowe’’.

6 Odsyłam do posta: ,,Oczy uroczne’’.

7 Odsyłam do posta: ,,Puszczanie krwi’’.

8 Odsyłam do posta: ,,Amulety i talizmany’’.

9 Odsyłam do posta: ,,Kołtun’’.

10 Odsyłam do posta: ,,Magiczne zawody. Kowal, czarodziej, alchemik’’.

11 O zwyczaju tym pisał serbski autor Aleksandar Tesic w zrecenzowanej na tym blogu powieści fantasy ,,Zakon Smoka’’ .

Godzina wilka

,,O tej porze życia mój kontakt z wilkiem sprowadza się do vargtimmen, godziny wilka, jak nazwali ją ludzie z Północy. Nastaje tuż przed świtem i przynosi koszmary. Ponoć w tej godzinie dusze najchętniej przychodzą na świat i równie skwapliwie go opuszczają'' - Robert Pucek ,,Siedemnaście zwierząt'' 

 

Słonica i niemowlę

 ,,Sławiący zgodnym chórem słonia świat starożytny zna również opowieść o słonicy opiekującej się ludzkim niemowlęciem. Oto pewna niewiasta, żona dozorcy słoni bojowych, przygnieciona bezmiarem zajęć powierzyła pieczę nad własnym  niemowlęciem jednej ze słonic swego męża. Gdy niemowlę spało, słonica owa, działając in loco parentis, z najwyższym przejęciem wyjmowała trąbą trzcinę ze swego legowiska i przeganiała nią muchy próbujące połaskotać w nos powierzone jej opiece maleństwo, gdy zaś dziecina zaczynała kwilić, ostrożnie poruszała kołyską, jak czynią to ludzkie matki. [...]'' - Robert Pucek ,,Siedemnaście zwierząt''

Zainteresowanym podobnymi zdarzeniami polecam posta ,,Ludzie wychowani przez zwierzęta''. 

Internetowe ,,cuda na kiju'' cz. 93

 

1. W 1999 r. wówczas 15 – letnia Brandi Blackbear, uczennica szkoły średniej w Oklahomie została dwukrotnie zawieszona przez dyrekcję w prawach ucznia na 15 dni pod zarzutem wyznawania wicca i rzucania uroków.

2. U wybrzeży Australii żyje jakoby delfin nosorożec posiadający ,,róg’’ (płetwę na głowie). Georges Cuvier zakwestionował relację jego rzekomych odkrywców; Jeana René Constanta Qyoya (1790 – 1869) i Josepha Gaimarda (1793 – 1858), uznając, że padli ofiarą złudzenia optycznego.

3. Kaszalot wysokopłetwy żyje u wybrzeży Wielkiej Brytanii i Kanady. W 1687 r. Sir Robert Sibbald odkrył go na Orkadach. Choć Karol Linneusz uważał kaszaloty wysokopłetwe za rzeczywiste zwierzęta, Georges Cuvier zaprzeczał ich istnieniu.

4. Wieloryb Alula żyje od Zatoki Adeńskiej do Sokotry. Jego nazwa pochodzi od miasta Alula w Arabii Saudyjskiej. Przypomina brązową orkę, mierzącą 6 – 7 m długości. Ponoć był widziany kilka razy przez holenderskiego żeglarza Willema Fredrika Jacoba Mörzera Bruynsa (1913 – 1996), autora ,,Field Guide of Whales and Dolphins’’.

5. W 1901 r. niemiecko – rosyjski paleontolog i zoolog, Eugen Wilhelma Pfizenmayer (1869 - 1941) jako pierwszy wspomniał o dzikich, polarnych koniach Lamutach, zamieszkujących tundrę w Kotlinie Kołymskiej w Rosji. Nauka nie potwierdza istnienia tych zwierząt.

6. Kot beringiański (śnieżny) jest kryptydą z Kamczatki, znaną od 2017 r. Bywa identyfikowany z irbisem.

7. W 2016 r. w okolicach Magadanu i Oły w Rosji widziano nieznanego nauce kruka czerwonodziobego, zwanego też Wielkim Krukiem. Identyfikuje się go z orłem morskim białoskrzydłym, wroną czerwonodziobą, kormoranem pelagicznym, ostrygojadem lub zwykłym krukiem z dziobem wymazanym krwią.

8. Elephant dung bat jest nieznanym nauce nietoperzem z Kenii. Pierwsze relacje o nim pochodzą z lat 50 – tych XX wieku. Zjada owady, żerujące na słoniowych odchodach. Jego skrzydła mierzą 30,48 cm rozpiętości.

9. W 2024 r. w Petersburgu dwóch pijaków ukradło z karetki pogotowia pojemniki na mocz, aby pić z nich wódkę.

10. Kryptozoolog Loren Coleman (ur. 1947) opisał zębatego ptaka z Iranu. Znaleziony w wiosce Meszingszah stwór miał psi pysk i nogi oraz ptasie pióra. Odkrycie składa się na karb fałszerstwa, zainspirowanego opisami mitycznego Simurga.

11. Kaftar (pers. hiena) jest indyjską kryptydą z okolic New Delhi. Potrafi przybierać postać ludzką lub zwierzęcą. Jako hiena atakuje ludzi. Relacje o kaftarach pochodzą z lat 1334 i 2001.

12. Rig – e Jenn (pers. Wydma Dżinów) jest nazywana Irańskim Trójkątem Bermudzkim. Według legend stanowi miejsce przeklęte, siedlisko dżinów i innych demonów, gdzie słone bagna wciągają ludzi.

13. W maju 2006 r. w Monterrey w Meksyku nagrano czarownicę, latająca nad górami.

14. W rzece Shatt al Arab żyje nieznana nauce pasiasta ryba irańska. Jest mała, czarno i mocno jadowita. ,,Fortean Times’’ z grudnia 1996 r. podaje, że zabiła 28 ludzi.

15. W latach 80 – tych i 90 – tych XX wieku w Polsce (zwłaszcza w rejonie Ostrowca) krążyła legenda o diable tańczącym z dziewczynami w dyskotece. Demona zdradzały ukryte kopyta oraz odór siarki.

16. W wierzeniach gruzińskich i tureckich germakochi (ochokochi w Gruzji) jest dzikim, mocno owłosionym i brodatym człowiekiem z gór i lasów. Zamieszkuje jaskinie. Jako broni używa pałki lub kija. Jest mięsożercą z ostrymi zębami, który pożera również ludzi. Poza tym głośno ryczy.

17. Runan – shah jest mało znanym potworem z Morza Kaspijskiego. Ten brzydki i okrutny humanoid, pokryty białą, łuskowatą skórą, ma czarne lub zielone włosy, oraz płetwiaste dłonie i stopy. Pływa z ławicami ryb i krzyczy. Relacja o nim pochodzi z marca 2005 r.

18. Tomasz J. Kosiński palnął w komentarzu na Facebooku: ,,… wampiryzm jest wymysłem z czasów chrześcijańskich i nie ma nic wspólnego ze słowianowierstwem’’.

19. Albert Einstein (1879 – 1955) cierpiał na echolalię (przymus powtarzania słów).

20. W 2001 r. ustanowiono Światowy Dzień UFO, obchodzony 2 lipca na pamiątkę tajemniczych wydarzeń w Roswell w 1947 r. ¹

21. Aztekowie nazywali złoto odchodami bogów (teocuitletl). Wyżej od niego cenili kryształ górski.

22. W XVII – wiecznej Anglii żyła Stara Matka Haggy, zwana Wiedźmą z St. Albans. Ta szanowana żona ziemianina została uznana za czarownicę, gdy jej kapelusz podskoczył i rozdarł się na tysiąc kawałków. Przypisywano jej latanie na miotle, przemianę w zwierzęta (kota, kurę i lwa), przywracanie dziewictwa za pomocą magicznej maści oraz przepłynięcie rzeki Ven we kotle. Była fikcyjną bohaterką pamfletu, wymierzonego w księżną Marlborough.

23. Na wiejskich drogach w okolicach Seymour w stanie Wisconsin (USA) ukazywały się i wkrótce potem znikały widmowe kurczaki. W Seymour istnieje nawet ulica nazwana Chicken Alley. Ptasie duchy zniknęły, gdy kierowcy zaczęli celowo je rozjeżdżać.

24. W 1584 r. w Anglii ukazała się relacja księgarza Thomasa Nelsona o demonicznym, bezgłowym niedźwiedziu. Jego postać przybrał diabeł, który wyrzucił opętaną kobietę z łóżka.

25. W indonezyjskiej części wyspy Papua znajduje się las namorzynowy, w którym wolno przebywać wyłącznie nagim kobietom. Spędzają wspólnie czas na łowieniu małży i rozmowach. Mężczyźni za ich podglądanie muszą płacić polerowanymi kamieniami. 

26. Góra Rtanj w Serbii jest nazywana ,,serbską piramidą’’, lub ,,pępkiem świata’’ (Arthur C. Clarke). Odbywają się na niej obrzędy Nocy Kupały. Według legendy rzymscy legioniści wspinali się na jej szczyt, aby szybciej zagoić rany. Wielu też szukało na niej schronienia na wypadek końca świata.

27. Biba Struja z Serbii, nazywany Megawoltem jest odporny na wysokie napięcie i potrafi wytwarzać prąd własnymi rękami. Uzyskał ten dar, kiedy poraził go prąd po dotknięciu niezabezpieczonego przewodu elektrycznego. Nie radzę go naśladować.

28. Emin Djinovci z Kosowa uważa się za wcielenie Hitlera. Mieszka w Mitrovicy, gdzie pozuje do zdjęć jako Hitler. Zarabia 20 – 80 euro za zdjęcie.

29. W grudniu 2012 r. (na fali psychozy wywołanej rzekomą przepowiednią Majów) dziennikarze portalu ,,Metro.ua.’’ donieśli o mieszkających na Ukrainie dwóch kobietach nazywających się Sveta Konec (koniec świata): 64 – latce z Połtawy i 48 – latce z Czerkasów.

1 Odsyłam do posta: ,,Roswell’’.