Oniricon cz. 1051

     Śniło mi się, że:

- pewien autor zbiorów ciekawostek, lubiany przez Andrzeja Pilipiuka, wydał książkę fantasy, w której bronił katolickiego stanowiska wobec podatków,

- kiedy byłem w aptece z Tomaszem Żbikowatym, stary, surowy ksiądz pytał mnie co chciałem kupić,

- agent FSBI Aleksander Suroburdenko, heros Athran lub Aleksander Litwinienko (wszystkie te postaci zlały się w jedno) został przyjęty na Sumatrze przez księżniczkę władającą tą wyspą,

- Andriej Bielanin wraz z podległymi mu kozakami zbuntował się przeciwko Putinowi po agresji Rosji na Ukrain i wyznaczył nagrody na głowy dyktatora i popierającego go Siergieja Łukjanienki,

- w 2000 r. Aleksander Lebiedź został prezydentem Rosji i ani razu nie napadał na inne kraje,

- pojechałem na piknik na Sumatrze, utożsamiając się z Nastią, kilkuletnią córką Antona Gorodeckiego, wszyscy wylądowaliśmy wieczorem gdzieś w Azji Środkowej, wyszedłem na moment z domu i ucieszyłem się, widząc na mieście manula,

- w kościele przed Mszą Świętą chciałem zjeść jajo na twardo, lecz nie zdążyłem i zdenerwowałem się z tego powodu,

- Kozakow był rosyjskim pisarzem fantastą, który w 2022 r. sprzeciwił się Putinowi po najeździe na Ukrainę, potem okazało się, że Kozakow nigdy nie istniał,

- Stowarzyszenie Nigdy Więcej pod hasłem ,,dezinformacja jest faszyzmem'' legalnie włamuje się ludziom na WattsAppa i upublicznia prywatne treści, jeśli są sprzeczne z obecną wiedzą naukową,

- na konwencie opowiadałem o ojcowskich czarownicach, dodających do magicznego wywaru włos z brody Marksa, oko Engelsa i krostę z łysiny Lenina, kiedy Janes ov Calcium spytał mnie czemu robiły, przypomniałem mu o czarownicach z ,,Makbeta'', postępujących podobnie, potem młody aktywista z KPP powiedział mi, że Marks i Engels nie byli komunistami tylko socjalistami,

- powiedziałem Jenie ov Blackeyovej, że Rosjanie muszą odczuć, iż śmierć ich żołnierzy poszła na marne,

- w rozmowie z Jeną ov Blackeyovą wyraziłem żal z powodu zakończenia epoki lodowcowej i wymarcia takich zwierząt jak mamuty, powiedziałem z goryczą, że ludzie niszczą wszystkie piękne miejsca, w których się znajdą, żałowałem też zniknięcia z ziem polskich lasów magnolii i tulipanowców. 

Oniricon cz. 1050

         Śniło mi się, że:

- Słowianie wstydzili się, że ich nazwa oznacza swojaków i wymyślili, iż pochodzi od sławy,

- przyznałem mimochodem, że byłem kuzynem Neila Armstronga,

- kupiłem w ,,Biedronce'' zieloną lemoniadę dla Mamy, chciałem ją spróbować przy kasie, nie będąc pewnym czy dobrze smakuje,

- Dersu Uzała był królem Kirgizów, autorem książki o baśniach ,,Cudowne i pożyteczne'', którego Rosjanie zesłali na Syberię,

- z książki o historii magii dowiedziałem się o afrykańskim czarowniku mającym skórę w białe i zielone pasy, zobaczyłem też na obrazku anielskie koale z białymi, ptasimi skrzydłami,

- młoda, półnaga blondynka pogłaskała czerwonego karnotaura, który z radości pozieleniał,

- Grzegorz Braun uznał, że lądowanie Amerykanów na Księżycu było genialną mistyfikacją Stanleya Kubricka,

- byłem Leonem XIV i powiedziałem, że piosenkarka Madonna jest moją kuzynką,

- ślimak ,,pokazując rogi'', w rzeczywistości kieruje w stronę dziecka groźby karalne,

- Greta Thunberg żyła w I wieku n. e. w Ziemi Świętej, umarła przed ukrzyżowaniem Jezusa i została świętą,

- broniłem Roberta Lewandowskiego, atakowanego za strzelenie sfaulowanego gola, mówiąc, że mylić się jest rzeczą ludzką,

- zobaczyłem trupiobladego mężczyznę w ciemnozielonym fraku i cylindrze z ciemnozielonymi włosami i  brodą,

- opowiadałem Jenie ov Blackeyovej i jej siostrze Casiyi o astrologu, który przewidział datę swojej śmierci i popełnił samobójstwo, dowiedziałem się o nim z artykułu w ,,Naszym Dzienniku'' i dodałem, że dziś wiem, iż nazywał się Girolamo Cardano,

- w jednej z prowincji Afganistanu żyje królowa - komunistka, która twierdzi, że jej przodkowie przypominali naukowców swoją głęboką wiarą,

- kiedy powiedziano mi, że król nie może być komunistą, przypomniałem, że Stalin miał więcej władzy niż wszyscy carowie. 

,,Awantury arabskie''

 

,,Awantura, (franc. avanture, z śr. - łac. advenire = zdarzyć się), przygoda, zdarzenie, kłótnia, burda; awanturować się – szukać awantur, wywołać awantury; awanturnik – człowiek burzliwego sposobu życia, szukający zaczepki, kłótni; podróżnik, tułający się tu i ówdzie, szukający przygód’’ - ,,Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberga tom 2 Assurbanipal do Caudry’’

W sierpniu 2025 r. przeczytałem ,,Awantury arabskie’’, zbiór pięciu opowiadań Kornela Makuszyńskiego (1884 – 1953) ¹ zainspirowanych ,,Baśniami 1001 nocy’’. (Dziś lepiej znane są ,,Klechdy sezamowe’’ Bolesława Leśmiana ²). W latach 1913 – 1927 ukazało się pięć wydań nakładem Gebethnera i Wolffa. Dwa kolejne zostały wypuszczone przez Wydawnictwo Literackie w latach 1957 i 1990.

Postacią historyczną był potężny kalif Harun ar – Raszid (ok. 763 – 809). Gościnnie przyjął posłów ,,chrześcijańskiego sułtana’’, Karola Wielkiego (742 – 814). Każdemu z nich ofiarował dziewice, aby mogli z nimi spędzić noc. Zubejda (766 – 831), żona kalifa skrycie marzyła o seksie z potężnie zbudowanymi Frankami. Kalif był bardzo wrażliwy na niedolę swoich poddanych. Nocami przemierzał Bagdad w przebraniu, aby wiedzieć kto potrzebuje jego pomocy. (W Polsce podobne opowieści krążyły o Kazimierzu Wielkim). Podczas jednej z takich wypraw napotkał powszechnie wyśmiewanego nędzarza Atrosa, któremu dał dziesięć sztuk złota. Atros okazał się egipskim czarownikiem, czczącym starożytnych bogów Ozyrysa i Ptaha. W swojej kryjówce przechowywał egipską mumię. Twierdził, że potrafił się z nią porozumiewać. Dążył do zapewnienia ludziom nieśmiertelności. Przerażony kalif zabił go, świadomy ile cierpień przysporzyłaby ludzkości nieśmiertelność.

Postacią fikcyjną był natomiast inny kalif, Al – Mahar. Trapiony lękiem przed śmiercią, ciągle użalał się nad sobą. Uważał się za najnieszczęśliwszego człowieka na świecie, będąc zarazem niewrażliwy na cierpienia swoich poddanych. Po napisaniu listu do sułtana Indii, kalif otrzymał odeń w darze starego mędrca, sprawiającego wrażenie zdziecinniałego idioty. Al – Mahar mianował Hindusa sędzią i powierzył mu rozpatrzenie sprawy pięciu niewiernych żon. Niewinną okazała się ostatnia z nich, która nie potrafiła podać powodu swojej zdrady. Mędrzec przekonywał kalifa, aby ten przestał użalać się nad sobą. Tłumaczył mu, że nie można być szczęśliwym, ciągle uciekając przed cierpieniem. Rozgniewany Al – Mahar kazał mu ściąć głowę, która po oddzieleniu od tułowia płakała krwawymi łzami.

Istoty fantastyczne

Poddani króla Babu byli mieszkańcami wyspy odkrytej przez Sindbada podczas jego ósmej podróży. Przypominali ludzi, lecz potrafili oddzielać swoje głowy od tułowi i wysyłać je na zwiady. (Przypuszczam, że źródłem inspiracji mogły być demony krasue z Tajlandii ³). Babu był nieszczęśliwy z powodu zdrady całego swojego haremu liczącego 700 żon (tyle samo ile miał biblijny Salomon). Przed Sindbadem stanęło zadanie znalezienia dla siebie wiernej żony pod groźbą śmierci. Żeglarz podjął trzy próby. Ostatnia z nich powiodła się, ponieważ Sindbad przywiózł ze sobą z podróży mumię.

Smutek został przedstawiony w symboliczny sposób jako czarny, trójgłowy wielbłąd, mieszkający w jaskini. (Dla porównania: w tureckim folklorze czarny wielbłąd symbolizuje śmierć) ⁴.

W przytoczonym przez Makuszyńskiego micie kosmogonicznym wszystkie ciała niebieskie były dziećmi pierwszej pary gwiazd, która jako pierwsza zajaśniała na nocnym niebie.

,,Awantury arabskie’’ wyróżniają się na tle lepiej znanych utworów Makuszyńskiego. Najwyraźniej adresowane do starszych czytelników, zawierają elementy grozy i erotyki oraz pesymistyczną ocenę ludzkiej natury. Kobiety (zgodnie z muzułmańską antropologią) są w większości istotami zepsutymi i skłonnymi do zdrady. Nawet te cnotliwe szybko się demoralizują, chętnie biorąc przykład z rozpustnic. Hassan miał pięć niewiernych żon. Kiedy mędrzec Abd – ul Moshed udowodnił ich zdradę, zrozpaczony Hassan powiesił się.

1 Odsyłam do postów: ,,Przyjaciel wesołego diabła’’ i ,,Bardzo dziwne bajki’’.

2 Odsyłam do posta: ,,Klechdy sezamowe’’.

3 Odsyłam do posta: ,,Krasue: zimne tchnienie’’.

4 Odsyłam do posta: ,,Mity i legendy o wielbłądach’’.

Oniricon cz. 1049

     Śniło mi się, że:

- walczyłem w II wojnie światowej i chciałem zabić jak najwięcej Niemców,

- William Szekspir przedstawił Achillesa i Patroklesa jako homoseksualistów, powiedział przed sądem: ,,Nic co ludzkie nie jest mi obce'', a następnie zamienił się w Oscara Wilde'a i został ukarany,

- byłem sąsiadem Andrzeja Sapkowskiego, pisarz nosił okulary w żółtych oprawkach i siwy warkocz, przez co wydawał mi się podobny do Japończyka,

                                        Ryc. za: Vecteezy 

- jeden z moich wujków był Litwinem i nazywał się Pisthis lub Pisthaco,

- powiedziałem: ,,Co za bydlę z tego Putina!'' i martwiłem się czy nie użyłem zbyt wulgarnego słowa,

- Andreus ov Sieniticus poślubił Jolasię Kiepską,

- wieczorem Babcia zabrała mnie na spacer na Wały Chrobrego w Szczecinie, byłem bardzo zmęczony i zaczynałem wręcz pełzać po chodniku, zaś wyglądający z okien Łotysze śmiali się z mojej słabości,

- recenzując na blogu książkę o diabłach w polskich wierzeniach ludowych, zaznaczyłem, że nie jest to literatura satanistyczna, potem powiedziałem jakiemuś chłopakowi, że ostrzegałem na blogu przed ,,Sagą Zmierzch'',

- znalazłem w lodówce słoik pikantnej pasty orzechowej i ucieszyłem się, że niedługo nauczę się sam ją przyrządzać,

- Grzegorz Braun powiedział, że szanuje swojego znajomego (chyba Krzysztofa Bosaka), który jest Żydem,

- w Ekwadorze i innych krajach Ameryki Południowej słowo chepuche oznacza prawa obywatelskie, 

- Bawarczyk tęsknił za rządami Hitlera, kiedy nie było landów,

- ukazały się nowe książki J. R. R. Tolkiena min. o słowiańskich wojach, niektórzy potępiali Christophera Tolkiena za ich wydawanie, lecz ja uważałem, że słusznie postąpił, udostępniając mało znane dzieła swojego ojca,

- Stanisław Szur powiedział, że Morze Żółte powstało z jego moczu, kiedy był dzieckiem, zaś człowiek gnuśny to taki, który pochodzi od antylopy gnu (wymyślone na jawie). 

Ezop

 

,,Był jeden mąż barzo dziwny,

W rządzeniu żywota pilny,

Urodzenia niewolnego,

A rozumu ślachetnego’’

- Biernat z Lublina ,,Żywot Ezopa Fryga, mędrca obyczajnego, z przypowieściami jego’’ (ok. 1522)

Ezop, grec. Aisopos (VI wiek p. n. e.) był półlegendarnym niewolnikiem ¹ i bajarzem z Frygii. Garbaty i brzydki z wyglądu zapisał się w historii jako ponadczasowy klasyk literatury, autor pierwszych znanych bajek w europejskim kręgu kulturowym ². (Równoległe tradycje tworzenia bajek istniały również w starożytnych Indiach). Bajki są krótkie i kończą się morałem. Choć stanowią odrębny gatunek niż baśnie, w mowie potocznej często są z nimi mylone ³.

W niektórych bajkach Ezopa występują olimpijscy bogowie.

Zeus, stojący na czele greckiego panteonu, dwukrotnie dawał żabom króla. Uznał małpiątko za najbrzydsze zwierzę świata, podczas gdy dla jego małpiej matki było najpiękniejsze. Najpotężniejszy z bogów nie zdołał obronić orlich jaj przed zemstą chrząszcza. Owad wyrzucał je z gniazda i tłukł w odwecie za śmierć zaprzyjaźnionego zająca w orlich szponach. Zeus ukarał dwóch niewdzięczników, narzekających na rzekomo bezużyteczny platan, w którego cieniu chronili się przed upałem. Zesłał również niszczycielską burzę, rozgniewany bluźnierstwem ojca dwóch córek, które zostały żonami ogrodnika i garncarza.

Hermes (swoją drogą trickster i patron złodziei) nagrodził za uczciwość drwala, któremu siekiera wpadła do rzeki. Pokazał mu trzy siekiery; złotą, srebrną i żelazną. Drwal wybrał tę ostatnią, która do niego należała. W nagrodę bóg podarował mu siekiery złotą i srebra. Kiedy nieuczciwy sąsiad drwala chciał oszukać Hermesa, za karę został bez żadnej siekiery. W dzieciństwie poznałem podobną opowieść z podręcznika Ireny Solskiej ,,W szkole i na wakacjach: wypisy dla klasy I’’. Zamiast Hermesa występował w niej wodnik.

Tanatos był bogiem śmierci. (W Rzymie jego funkcję pełniła bogini Mors). Znużony życiem starzec bardzo pragnął umrzeć. Kiedy jednak ujrzał Tanatosa, uznał, że jednak nie chce umierać. Zamiast tego poprosił boga śmierci o pomoc w pracy na roli. Podobną, późnośredniowieczną opowieść przedstawił holenderski historyk, Johan Huizinga ⁴ w ,,Jesieni średniowiecza’’.

Herakles, deifikowany heros skarcił woźnicę, który wezwał go na pomoc. Człowiek powinien sam pracować gdy jego wóz utknął na drodze. W antologii ,,Legendy chrześcijańskie’’ ⁵ można znaleźć podobną historię, w której zamiast Heraklesa występują Jezus i św. Piotr.

Krytyka zabobonów (obecna też min. w pismach Cycerona ⁶ i Plutarcha ⁷) pojawia się również w bajce, w której fałszywy jasnowidz nie przewidział, że został okradziony. Ezop został stracony w Delfach pod zarzutem bluźnierstwa. Powód stanowiła jego bajka o człowieku, który znalazł wewnątrz posągu bóstwa ukryte przez kapłanów złoto.

Najczęstszymi bohaterami bajek Ezopa (i jego naśladowców) były jednak zwierzęta, potraktowane jako alegorie ludzkich zachowań i postaw moralnych. Wśród nich lew był królem zwierząt lądowych, orzeł zaś ptaków. (W średniowiecznej Europie za króla zwierząt uważny był niedźwiedź ⁸). To właśnie Ezopowi przypisuje się autorstwa dobrze znanych utworów o lisie i winogronach (rudy zwierz nie mogąc dosięgnąć smakowitych owoców, wmówił sobie, że są kwaśne), zającu, ścigającym się z żółwiem, żabach, uciekających przed zającami, myszy i żabie, pożartych przez kanię, niewdzięcznym skorpionie, przeprawiającym się na żabim grzbiecie przez rzekę, kózce, nie dające się zwieść wilkowi, pukającemu do drzwi, myszach, naradzających się nad sposobami obrony przed kotem, świerszczu i mrówce, lisie i bocianie, psie i wilku (basior wolał głodować na swobodzie niż jeść przysmaki w niewoli), dwóch wędrowcach zaskoczonych w lesie przez niedźwiedzia (pierwowzorach Leszka i Mieszka z ,,Pana Tadeusza’’ Adama Mickiewicza), lisie, kogucie i psie oraz wiele innych. Ludzki sposób zachowania tych zwierzą, ma, rzecz jasna, prawo odbiegać od współczesnej wiedzy przyrodniczej. W bajce Ezopa lis skłonił pochlebstwami kruka do wypuszczenia sera z dzioba. W rzeczywistości kruk (znacznie bardziej inteligentny od przysłowiowej sowy ⁹) nie dałby sobie odebrać sera, przekładając go z dzioba do łapy ¹⁰. Do fantastycznej fauny należy kura znosząca złote jaja, która na trwałe zadomowiła się w naszych przysłowiach. W bajce Ezopa chciwy chłop zabił tę kurę i rozciął ją w nadziei znalezienia większych ilości złota. W rezultacie, nie zachowując umiaru, sam pozbawił się źródła bogactwa. 

Bohaterami innej bajki są części ludzkiego ciała. Ręce nie chciały karmić brzucha, uznając go za niepotrzebny. W rezultacie całe ciało zginęło z głodu (por. ,,Nie może więc oko powiedzieć ręce: ‘Nie jesteś mi potrzebna’, albo głowa nogom: ‘Nie potrzebuję was’’ - 1 Kor 12, 21).

Pierwszym naśladowcą Ezopa był rzymski bajarz, Fedrus. Jego wpływy można też nieoczekiwanie odnaleźć w Nowym Testamencie. Przysłowie ,,lekarzu, ulecz samego siebie!’’ (Łk 4, 23) po raz pierwszy pojawiło się w bajce ,,Żaba i lis’’. Ezop opowiadał o świni, która znalazłszy perłę w błocie, wzgardziła nią, jako nieużyteczną dla siebie (por. słowa Jezusa: ,,… nie rzucajcie swych pereł przed świnie’’ - Mt 7,6). W XVII wieku z bajek Ezopa czerpał inspirację (dziś powiedzielibyśmy: zrzynał) Jean de La Fontaine. XVIII – wiecznymi naśladowcami frygijskiego bajarza byli: Iwan Kryłow, Gotthold Ephraim Lessing, autor bajki ,,Ezop i osioł’’ (niem. ,,Aesopus und der Esel’’) i nasz Ignacy Krasicki ¹¹ (niewinne jagnię w jego bajce zostało zjedzone w lesie przez dwa wilki, a nie przez jednego jak u Ezopa). Na początku XIX wieku pełnymi garściami z dorobku Ezopa czerpał Adam Mickiewicz. W jego wersji bajki o żabach i ich królach, drugim władcą, zesłanym przez Jowisza w miejsce niemrawego ,,Kija Kijowicza’’ był srogi zaskroniec zamiast Ezopowego bociana. C. S. Lewis pisząc w ,,Lwie, Czarownicy i starej szafie’’ o myszach przegryzających więzy zabitego Aslana, inspirował się bajką Ezopa o myszce, która uratowała lwa ¹². W powieści fantasy Johna Crowleya ,,Małe, duże’’ znajduje się nawiązanie do myszy z miasta i myszy ze wsi, bohaterek innej znanej bajki Ezopa ¹³. Bajka o skorpionie, zabijającym pomagająca mu żabę i tonącym razem z nią została w wykorzystana w jednym z komiksów fantasy Billa Willinghama z serii ,,Baśnie''. 

1 Wbrew temu co pisał Tadeusz Borowski, Spartakus nie był jedynym starożytnym niewolnikiem, którego imię zapisało się w historii. Oprócz Spartakusa znani są również tacy niewolnicy jak: starotestamentowy Józef, nowotestamentowy Onezym (niewolnik Filemona, adresata listu św. Pawła), Ezop, filozofowie Diogenes i sam Platon, Fedrus i św. Felicyta (niewolnica św. Perpetui), z postaci mitycznych zaś – Euryklea, stara piastunka Odyseusza.

2 Odsyłam do posta: ,,Bajki’’.

3 Odsyłam do posta: ,,Baśnie’’.

4 Odsyłam do posta: ,,Johan Huizinga’’.

5 Odsyłam do posta: ,,Legendy chrześcijańskie’’.

6 Odsyłam do posta: ,,O wróżbiarstwie’’.

7 Odsyłam do postów: ,,O zamilknięciu wyroczni’’, ,,Plutarch przeciw magii miłosnej’’ i ,,Jak odciągnąć kobiety od magii?’’

8 Odsyłam do posta: ,,Król niedźwiedź’’.

9 Odsyłam do posta ,,Głupi jak sowa’’.

10 Zainteresowanych innymi rozbieżnościami między ludową wiedzą przyrodniczą a współczesną zoologia odsyłam do posta: ,,Bestiariusz. Zwierzęta’’.

11 Odsyłam do postów: ,,Ignacy Krasicki o Wielkiej Lechii’’ oraz ,,Ignacy Krasicki o zabobonach’’.

12 Odsyłam do posta: ,,Cudowny świat Narnii’’.

13 Odsyłam do posta: ,,Małe, duże’’.