,,Gdy
zombie puka do twych drzwi,
Kiedy
wampir znów szczerzy kły
Lub gdy
kłopot z utopcem masz,
Wezwij dziś
Wędrowycza
Choć z
górką ma dziewięćdziesiąt lat,
Całkiem
dziarski jest z niego dziad
Gdy wypije
to radę da -
Egzorcysta
z Wojsławic’’
- Runika
,,Egzorcysta z Wojsławic’’ (fragment)
W
grudniu
2022 r. przeczytałem zbiór opowiadań Andrzeja Pilipiuka ,,Faceci
w gumofilcach’’.
Jest to już dziesiąty, jubileuszowy tom przygód egzorcysty i
bimbrownika, Jakuba Wędrowycza, jego przyjaciela, ponad stuletniego,
rosyjskiego kozaka – monarchisty, Semena Korczaszki, oraz
antagonistów, Bardaków, na czele z nestorem rodu, Izydorem
Bardakiem. Tytuł antologii nawiązuje do filmu science fiction
,,Faceci
w czerni’’
(ang. ,,Men
in Black’’).
Akcja
rozgrywa się w XXI wieku w Wojsławicach, Zabrzu, Krakowie,
fikcyjnym miasteczku Liszkowie i w Moskwie, w latach 1941 – 1946 w
środkowej Rosji, w Berlinie i na Grenlandii, w latach 70 – tych XX
wieku i w XVII wieku w Liszkowie oraz w czyśćcu. Ten ostatni
mieścił się na innej planecie, gdzie pokutnicy pod nadzorem
aniołów pracowali przy wycince lasów jak więźniowie łagrów.

W
czyśćcu pokutował astronom Mikołaj Kopernik razem z odkrywcami;
Krzysztofem Kolumbem, Franciskiem Pizarrem, Hernanem Cortezem,
Hernandem de Soto i Diego de Almagro. Polski astronom trafił tam za
to, że przed laty, nie chcąc wziąć odpowiedzialności za oblanie
egzaminu z astronomii, zakradł się do anielskiej nastawni
mieszczącej się w Krakowie. Przekręcając wajchę, dosłownie
wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię, aby dopasować ruch ciał
niebieskich do swojej teorii heliocentrycznej. Spowodował tym wiele
zamieszanie min. było to powodem, dla którego Kolumb zamiast do
Indii dopłynął do Ameryki. Po wielu wiekach Kopernik dostał
przepustkę na Ziemię, co wykorzystał jako okazję do ponownego
przestawienia wajchy. Tym razem zamierzał przywrócić układ
geocentryczny. Kiedy przybył do współczesnego Krakowa, był brany
za starego dresiarza. Spotkał Jakuba i Semena i przeżył z nimi
ciekawe przygody.

Po
upadku III Rzeszy, Hitler i Eva Braun zostali ewakuowani do osady
Thule na wschodniej Grenlandii. Na tej największej wyspie niedobitki
nazistów założyły zalążek IV Rzeszy z zamiarem późniejszego
podboju świata. Dopadli ich tam Jakub i Semen wraz z kapitanem
Wypruwaczem i sowieckim Karnym Batalionem Dentystycznym (ros.
Stomatołogiczeskij
Sztraf Batalion).
Ową fikcyjną jednostkę wyróżniającą się wyjątkowym sadyzmem
tworzyli moskiewscy studenci stomatologii, którzy oblali egzaminy i
mieli teraz za karę zgromadzić kolekcję dydaktyczną. Dentyści –
sadyści wyrywali zepsute zęby żywym ludziom razem ze szczękami.
Darowali życie jedynie osobom o idealnym uzębieniu (ci ostatni
mogli nawet dobrowolnie dołączyć się do batalionu). Po przybyciu
na Grenlandię, sowieccy dentyści zabili Hitlera i innych nazistów.
Eva Braun zdążyła uciec na nartach do Eskimosów, gdzie urodziła
dziecko Hitlera. Pamiątką po tych wydarzeniach był przechowywany w
chacie Wędrowycza obrazek namalowany przez Hitlera w 1946 r.

We
współczesnej Moskwie ,,wiecznie
żywy’’
Lenin przewracał się w swoim mauzoleum, cierpiąc z braku poduszki
i próbując wymacać tkwiący mu w piersi osikowy kołek, który
niegdyś wbił mu sam Jakub Wędrowycz.

Z
postaci współczesnych w jednym z opowiadań wystąpili Putin i
Szojgu. Rosyjski dyktator otrzymał jako przesyłkę z Liszkowa XVII
– wieczną szablę zdobytą na Szwedach. W orężu tym zaklęty był
nieznośny duch szlacheckiego warchoła, ale też patrioty, Rocha
Liszkowskiego herbu Trzy Liszki. Warchoł dał się już we znaki
innym duchom strzegącym pałacu w Liszkowie, siostrom Kornelii,
Lukrecji i ich służącej, Marcelinie, znanym z książki Pilipiuka
,,Upiór
w ruderze’’.
Z tego powodu Marcelina zadzwoniła przez zepsuty i niepodłączony
telefon do Wędrowycza, a ten przybył na pomoc, po raz pierwszy
przyjmując zlecenie od duchów. W opowiadaniu tym, przy opisie
współczesnej Moskwy, pojawia się też nawiązanie do ,,Mistrza
i Małgorzaty’’
Michaiła Bułhakowa w postaci wzmianki o Annuszce, która zdążyła
już kupić olej. Nawiązanie to trafnie pokazuje, że między Moskwą
Stalina, a Moskwą Putina jest niewiele różnic.

Z
wierzeń słowiańskich pochodzą skrzaty mieszkający pod podłoga
domu Wędrowycza (wśród nich były osobniki żeńskie), płanetnik
na usługach rodu Bardaków, sprowadzający śnieżycę w
listopadzie, oraz Śmierć w postaci kobiecego szkieletu uzbrojonego
w kosę. Śmierć przyszła do Jakuba i Semena gdy ci omal nie
zginęli w wyniku siarczystego mrozu. Gdy usłyszała, że to oni nie
zamierzają jeszcze umierać, poszła sobie i zostawiła kosę, którą
Wędrowycz przywłaszczył sobie.

W
omawianym zbiorze Wędrowycz przyjął zlecenie nie tylko od duchów,
ale i od samego króla szczurów, istoty z dawnych wierzeń
europejskich. Król szczurów składał się z wielu żywych gryzoni,
które rozpływały się w glutoplazmę i mówiły ludzkim głosem
przez syntezator mowy. Wędrowycz kazał przenieść się szczurom
grasującym w kopalni w Zabrzu do Zagłębia Ruhry. Swoją drogą,
bohater ten tak nie cierpiał Niemców, że dopatrywał się nazizmu
w … śliwkach renklodach (nazwa skojarzyła mu się ze złotem Renu
z opery Wagnera). Wracając do szczurów, zwierzęta te w XVIII wieku
na swoją zgubę podpatrzyły działanie demokracji szlacheckiej u
Polaków, co osłabiła władzę ich królów i w rezultacie nie
pozwoliła skuteczniej szkodzić ludziom.

Z
wierzeń żydowskich pochodzi niezwyciężony, gliniany golem. Został
ulepiony przez Izydora Bardaka, aby zaszkodzić Wędrowyczowi. W
efekcie pojawienie się tej istoty sprowokowało wybuch wojny
atomowej między Rosją a USA i zagładę świata. Jakub i Semen
powstrzymali katastrofę przemieszczając się w czasie i
powstrzymując Bardaka.

Pojawiają
się też nawiązania do kreskówki ,,My
little pony’’
(z równoległego świata przybyła mała dziewczynka, Hela Kozińska
z misją zdobycia jakiegoś artefaktu), alchemii (sporządzony przez
arabskiego alchemika Eliksir Perfekcyjności, który pozwolił
Tomaszowi Ryżyńskiemu na urządzanie bardziej widowiskowych burd w
karczmie niż czynił to Wędrowycz), ufologii (śmieciarz z
Wojsławic sprzedawał kosmitom ziemskie śmieci, ponieważ były dla
nich cenne), teorii spiskowych (Jakub, Semen i Mikołaj Kopernik
pojawili się na spotkaniu płaskoziemców skuszeni darmowym piwem),
operetki Franza Lehara ,,Wesoła
wdówka’’
(Jakub myślał, że chodzi o ,,wesołą
wódkę’’)
oraz luźno do horrorów Lovecrafta (krowy z kolczastymi mackami i
skrzydłami, będące na usługach kosmitów). W jednym z opowiadań
pojawia się nawet zaczerpnięty z serii popularnych memów, młody
Janusz Nosacz (Hans Gurkenasse), postać pozytywna (człowiek, a nie
małpa!), choć zmuszona przez wredną macochę do służby w
Wehrmachcie.
Zawarte
w tomie opowiadania są jak zwykle bardzo śmieszne. Opowiadają o
wielu poważnych sprawach takich jak wojny, pseudonauka, czy zatrucie
środowiska naturalnego przez pryzmat czarnego humoru.