Parę dni temu usłyszałem na kazaniu w kościele anegdotę z czasów PRL - u. Kiedy pracownicy chcieli zawiesić w swoim zakładzie krzyż, ich dyrektor zgodził się na to. Postawił jednak warunek, że musi przyjechać biskup i poświęcić krzyż. Robotnicy powinni przed nim uklęknąć i uroczyście obiecać, że nie będą więcej pić i kraść w fabryce. Gdy to powiedział, pracownikom odeszła chęć na wieszanie krzyża. Ave Crux!
,,Herulowie, lud germański, pjerwszy raz wymieniony ok. 250. pierwotnie osiadły w płd. Szwecji, wywędrował częściowo nad ujścia Renu, częściowo nad M. Czarne. Podbici przez Hunnów, po śmierci Atylii założyli państwo nad Dunajem. Przy ich pomocy obalił Odoakr 476 cesarstwo zachodnie. Zwyciężeni przez Langobardów, osiedli częściowo w dolnej Panonji 512, przyjęli chrześcijaństwo i oddawali znaczne usługi cesarstwu wschodniemu jako dzielni wojownicy. Reszta wróciła do Skandynawji’’ - ,,Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberga tom 6 Grecki język do Izasław’’
5 stycznia 2021 r. Janusz Bieszk błysnął na Facebooku inwencją, po raz kolejny przedstawiając postaci fikcyjne, legendarne (zaczerpnięte z ,,Schwerinen Bilderhandschrift’’ Erharda Altdorfa z 1526 r.) jako historyczne. Poniżej przedstawiam wykaz owych wymyślonych królów i ich małżonek, którzy – w przypadku uczciwego autora – mogliby stać się bohaterami sagi fantasy.
Królowie herulscy:
1. Antyr I i Symbula księżniczka Gotów (? - 245 p. n. e.)
2. Anavas i Oretia księżniczka Sarmatów (245 – 171 p. n. e.)
3.Alimer i Ida księżniczka Rugii (171 – 96 p. n. e.)
4. Antyr II (Lech III Ariowit) i Marina księżniczka Danii (96 – 34 p. n. e.)
5. Huter (Lech IV Awiłło) i Judyta księżniczka Finlandii (34 p. n. e. - 35 n. e.)
6. Wisław I i Tiburina księżniczka Norwegii (35 – 91)
7. Witosław I i Anarnia księżniczka Gotów (91 – 127)
8. Alaryk I i Bela (Wella) z miasta Kolin, księżniczka Ubiorum (127 – 162)
9. Dieteryk i Diana z Trewiru, księżniczka Niderlandów (162 – 201)
10. Teneryk i Bigona księżniczka Turyngii (201 – 237)
11. Haldwiryk (Alberyk I) i Diomedea księżniczka Sarmatów (237 – 292)
12. Wyszomir (Wizmier) i Amalasunta księżniczka Saksonii (292 – 340)
13. Mieczysław I i Bulga księżniczka Trewiru (340 – 388)
Królowie wandalscy:
14. Radgoszcz I i Celia księżniczka Hunów (388 – 394)
15. Witosław II (Witkon) i nieznana żona (394 – 405)
16. Corsico (Korzysko) i Flora księżniczka Pikardii (405 – 413, 417 - 454)
17. Fredebald i Termiona księżniczka Scytów (413 – 417, ? - 477)
18. Wisław II i Adela księżniczka Saksonii (477 – 486)
19. Alaryk II i Teodora księżniczka Burgundii (487 – 507)
20. Alberyk II i Syrisa księżniczka Sarmacji (507 – 526)
21. Jan i Eufemia księżniczka Norwegii (526 – 566)
22. Radgoszcz II i Ubertina księżniczka Granady (566 – 6130
23. Wisław III i Hazyga księżniczka Danii (613 – 652).
,,Kronika francuskiego klasztoru w Condom donosi, że w roku 1321 'w lutym spadło mnóstwo śniegu. Trędowaci zostali wytępieni. Przed połową Wielkiego Postu spadł znowu wielki śnieg; potem nadeszły wielkie deszcze''. Jak wynika z podobnych sprawozdań, mniej więcej w tym samym czasie trędowaci zostali spaleni w różnych częściach Francji. Byli oskarżani o potajemne zgromadzenia i działalność trucicielską, polegającą na wsypywaniu śmiercionośnych proszków do źródeł, studni i rzek. W niewiele lat później inni kronikarze dodali oskarżenie, że wspólnikami trędowatych w tych przedsięwzięciach byli Żydzi, stawiający sobie za cel przejęcie władzy w królestwie Francji. Uporczywa plotka głosiła, że obie te grupy były popierane i finansowane w swej wywrotowej działalności przez islamskiego króla Grenady'' - Robert Thurston ,,Polowania na czarownice. Dzieje prześladowań czarownic w Europie i Ameryce Północnej''
,,Smok jest największym spośród stworzeń pokrytych łuską. Ze łba przypomina wielbłąda, z rogów – jelenia, z oczu zająca, z uszu – byka, z szyi – węża, z korpusu – żabę, z łusek – karpia, z pazurów – orła, z łap tygrysa. Ma 81 łusek, co jak dziewięć pomnożone przez dziewięć jest wyjątkowo szczęśliwą liczbą, jego dźwięk przypomina dźwięk gongu. […] Jego oddech ma postać obłoczków, które czasem przemieniają się w deszcz, czasem zaś w ogień […]. Kocha piękne klejnoty i jadeit. Uwielbia jaskółcze mięso, lęka się żelaza, […], stonóg, liści Chluby Indii i jedwabiu ufarbowanego na pięć różnych barw. Pragnąc deszczu złożyć mu w ofierze jaskółkę, kiedy chce się powstrzymać powódź – żelazo [...]’’ - chińska encyklopedia z czasów dynastii Han (206 p n. e. - 220 n. e.)
Na przełomie maja i czerwca 2024 r. przeczytałem ,,Księgę smoków świata tom IV’’; ostatnią część popularnonaukowej tetralogii historyka, etnologa i krajoznawcy, Bartłomieja Grzegorza Sali z ilustracjami Mikity Rasolki.
Bohaterami książki są smoki i gadokształtne potwory z: Turcji, Kirgistanu, Turkmenistanu 1, Syberii, Mongolii, Tatarstanu, Mandżurii, Chin, Japonii, Korei, Wietnamu, Filipin, Australii, Oceanii i obu Ameryk. Na okładce widnieje słodkowodny stwór bunyip z Australii. Ten pożerający ludzi stwór, podobny do smoka, hipopotama i morsa, występuje zarówno w mitologii Aborygenów jak też w opowieściach europejskich osadników. Zdaniem kryptozoologów może być prehistorycznym gadem przetrwałym do naszych czasów. Autor nie wspomniał o innej, bardziej prawdopodobnej teorii kryptozoologicznej, upatrującej w bunyipie plejstoceńskiego torbacza, diprodona. Przypominał olbrzymiego wombata i prowadził wodno – lądowy tryb życia (szczątki stada tych zwierząt odkopano w osadach jeziora Callabona).
Przeciw egzotycznym smokom z głębi Azji walczył min. mongolski pogromca olbrzymiego, wielogłowego węża Awragi Mangaja, kirgiski heros Manas (towarzyszyły mu wierne koń i pies)2, oroczański wojownik Yinjiao oraz chiński łucznik I.
Turecki bohater Oguz był tak honorowy, że nie chciał zabijać śpiącego smoka. Czekał aż gad się zbudzi i jeszcze dokarmiał go mięsem byka, niedźwiedzia i jelenia. Dopiero gdy smok wyspał się i najadł, Oguz zadusił go w walce wręcz.
Skazany na banicję, japoński bóg wiatru i burzy, Susanoo – o – No – Mikoto obronił pannę przez smokiem Yamata - no - Orochi. W tym celu spoił go sake nalanym do ośmiu koryt i odciął mu głowy. Z ogona wydobył miecz stanowiący do dziś pilnie strzeżone insygnium japońskich cesarzy. Mit ten zapisano w eposie i zarazem świętej księdze szintoizmu, ,,Kojiki’’3.
Wiele z opisanych w pracy istot było jednak dobroczynnych.
W mitologii syberyjskich Ewenków wąż Dżabdar i mamut Szeli 4 byli parą demiurgów, którzy wspólnie stworzyli świat bez wiedzy i zgody bogów. Zostali za to ukarani zesłaniem do świata podziemnego.
Zdjęty litością nad cierpiącymi z powodu suszy ludźmi, chiński Złocisty Smok wywołał opady deszczu bez pozwolenia Niebiańskiego Cesarza. Najwyższy bóg skazał go na śmierć za nieposłuszeństwo. Jednak wdzięczni Chińczycy uczcili swego dobroczyńcę pokazem fajerwerków.
Na bagnach stanu Georgia (USA) żył olbrzymi, mówiący wąż, zapożyczony z wierzeń afrykańskich. Obdarował ubogiego, afroamerykańskiego drwala srebrnymi dolarami, za co spotkała go, nomen omen, czarna niewdzięczność.
Postać smoków lub węży przybierało też wiele bóstw.
W niektórych wersjach Pan Ku (Pangu), stworzyciel świata, który toporem wyrąbał sobie drogę z kosmicznego jaja, był przedstawiany jako smok. Częściej wyobraża się go jednak w postaci antropomorficznej.
Bogini Nüwa, stwarzająca z błota pierwszych ludzi miała postać kobiety z wężowym ogonem. Jej brat i mąż, Fuxi, pierwszy cesarz Chin również od pasa w dół był wężem.
Japoński bóg morza, Watatsumi, zwany też Ryuo był smoczym królem, a zarazem przodkiem Jimmu, pierwszego cesarza (stąd cesarze Japonii ukrywali pod sięgającymi ziemi szatami smocze ogony). Posiadał dwa klejnoty wywołujące odpływy i przypływy. Watatsumi pozbawił kości i pancerza meduzy, karząc je za to, że nie dostarczyły mu leku w postaci serca małpy. Bronił też swojego wodnego królestwa przed atakiem olbrzymiej stonogi.
Poszczególne plemiona australijskich Aborygenów nazywały Tęczowego Węża wieloma imiona. Gad ukarał dwie biegłe łowczynie, Siostry Wawilok za nadmierne polowania, połykając jedną z nich z jej dzieckiem.
Quetzalcoatl, czyli Pierzasty Wąż, pokryty piórami kwezali5, w przeciwieństwie do innych bóstw azteckiego panteonu odrzucał krwawe ofiary z ludzi. Kosztowało go to wygnanie w wyniku intrygi krwawego boga Tezcatlipoki. W jednym z mniej znanych mitów uratował jaguara przed watahą kojotów. Jeszcze w XIX wieku meksykańscy chłopi w swej synkretycznej, ludowej wizji świata widzieli powracającego Quetzalcoatla w cesarzu Maksymilianie I (1832 – 1867), obrońcy katolików prześladowanych przez demokratyczny reżim prezydenta Benito Juareza. Majowie czcili Quetzalcoatla jako Kukulkana. Posiadał też liczne odpowiedniki w mitach Indian północnoamerykańskich.
Coatlicue, czyli Wężowa Spódnica, straszliwa, aztecka bogini ziemi miała dwie wężowe głowy, pazury jaguara i biodra okryte wijącymi się gadzinami. Była matką boga wojny, Huitzilopochtliego. Poczęła go, dotykając swego krocza kłębkiem pierza. Zamieszkiwała Atzlan, praojczyznę Azteków, gdzie przeraziła swym wyglądem posłów azteckiego władcy, Montezumy I (1398 – 1469). Nic dziwnego, bo tak potwornej istoty nie powstydziłby się sam H. P. Lovecraft!
Chaac, majański bóg deszczu przypominał pokrytego łuską człowieka z wężami wyrastającymi z kącików ust.
Pachamama, inkaska bogini ziemi była przedstawiana w postaci kobiety lub smoka. Składano jej ofiary z lam i świnek morskich. Synkretyczna kultura ludowa utożsamiła ją z Maryją, zaś smocza postać bogini przełożyła się na niechęć do św. Jerzego w Ameryce Południowej. W XXI wieku Pachamama wzbudziła ogromne kontrowersje wśród katolików na całym świecie za sprawą papieża Franciszka pochodzącego z Argentyny.
Wiele z opisanych w książce istot daleko odbiega od oklepanych stereotypów smoka zachodniego i wschodniego, serwowanych przez amerykańską popkulturę.
Według niektórych opisów tatarski smok Ziłant z Kazania posiadał dwie głowy: smoczą i bawolą. Jedna z nich odżywiała się mięsem, a druga trawą. 6
Mitologia chińska wśród ogromnej różnorodności smoków zna również takie podobne do lwów czy tygrysów. Chińskie smoki przechodziły rozwój złożony (metamorfozę). W młodości były wężami i rybami wyposażonymi w cztery łapy (przypomina to ewolucję kręgowców). Niekiedy powstały z jesiotrów.
Kirin, koreański odpowiednik chińskiego qilina był odpowiednikiem jednorożca. Posiadał jednak liczne cechy smocze. Zwierz ten ukazał się przyszłej matce Konfucjusza i zapowiedział jej, że urodzi wielkiego twórcę systemu religijno – filozoficznego 7 (chiński konfucjanizm odcisnął trwałe piętno na kulturze Korei).
Kotobuki jest japońską hybrydą złożoną z części ciał dwunastu zwierząt chińskiego zodiaku 8. Przypomina tym nieco zachodnie bazyliszki, jednak w przeciwieństwie do nich przynosi szczęście.
Samurajskie miecze potrafiły zamieniać się w węże. Zastanawiam się czy Rafał Dębski inspirował się tym japońskim mitem pisząc powieść fantasy ,,Jadowity Miecz’’, osadzoną jednakże w Polsce za panowania Bolesława Krzywoustego i nawiązującą obficie do mitologii słowiańskiej. 9
Filipińska smoczyca Bakunawa zjadła sześć księżyców. Ocalał siódmy z nich, który do dziś można zobaczyć nocą na niebie. Bakunawa jest lokalnym odpowiednikiem indyjskiego Rahu, który też powodował zaćmienia ciał niebieskich.
Australijskie plemię Murinbata nazywało Tęczowego Węża imieniem Kunmanggur. Posiadał głowę kangura i ogon krokodyla.
Inkaski smok Amaru był niekiedy wyobrażany jako wąż z dwiema głowami lam lub podobnych do nich gwanako.
Do najbardziej oryginalnych stworzeń należała piasa z wierzeń Indian północnoamerykańskich. Była smokiem z ludzką, brodatą głową, porożem jelenia i skrzydłami (pierzastymi lub błoniastymi). Pożerała ludzi i nie odznaczała się zbytnią inteligencją. Indianie nie zaliczali jej do gadów, ale do ptaków (podobnie w naszym kręgu kulturowym mityczny gryf też bywa nazywany ptakiem, choć posiada również części ciała ssaka).
W wierzeniach Indian Guarani z Paragwaju występował groźny Teju Jagua. Miał postać olbrzymiej jaszczurki z siedmioma psimi głowami.
Mityczną faunę Paragwaju reprezentował również Mbói Tu’i, wąż z głową papugi. Strzegł lasu i nie atakował ludzi.
Niektóre smoki były zdolne do przybierania ludzkiej postaci. Dotyczy to zwłaszcza smoczych księżniczek z Chin, niezwykle urodziwych i przyjaznych ludziom. Nieraz zawierały z nimi związki małżeńskie. Jedną z nich była Anbo, wrażliwa i dobra córka smoczego króla morza. Chciała wynagrodzić ukochanemu odebranie mu w dzieciństwie matki, która została mamką księżniczki.
Wierzono też jednak w złowrogie wężyce, uwodzące młodzieńców pod postacią pięknych kobiet, aby przyprawić ich o zgubę. Czyniły tak ixtabai z mitologii Majów i masalai z wierzeń papuaskiego plemienia Arapeszów z Nowej Gwinei.
Wielu legendarnych królów Korei wykluwało się ze smoczych jaj 10 (por. z greckim mitem o narodzinach Heleny Trojańskiej).
Legendarnymi przodkami Wietnamczyków byli smoczy książę Lac Long Quan (z czasem smocza natura przetrwała w samym tylko jego imieniu) i wróżka Au Co.
Te i podobne wierzenia z całego świata legły u podstaw współczesnego mitu/ teorii spiskowej o Reptilianach. 11
Omawiane mity inspirowały niekiedy zoologów do nazywania realnie istniejących zwierząt. Australijskie węże tajpan i wonambi zostały nazwane na cześć swych imienników z mitologii Aborygenów. Ten drugi był plejstoceńskim, 8 – metrowym pytonem, który zdaniem kryptozoologów przetrwał do naszych czasów. Podobnie brazylijski grzechotnik straszliwy bywa nazywany kaskawelem na cześć groźnego i mądrego władcy węży, Kaskawela z mitów Indian Munduruku. Z kolei Quetzalcoatl użyczył nazwy kecakoaltlowi, największemu pterozaurowi świata, osiągającemu 10 m rozpiętości skrzydeł.
Jak zwykle chylę czoła przed rozległą wiedzą Autora i bogactwem wyobraźni opisywanych przezeń ludów. Książki Pana Sali mogłyby być obowiązkową lekturą dla scenarzystów filmów fantastycznych, dostarczającą niezwykle ciekawych i oryginalnych pomysłów ;). Spośród wielu ciekawostek dowiedziałem się min, że Sumbieka 12, legendarna władczyni Tatarów Kazańskich popełniła samobójstwo, aby uniknąć małżeństwa z Iwanem Groźnym. Od razu skojarzyło mi się to z polskimi opowieściami o Wandzie co nie chciała Niemca. Bardzo rozśmieszyła mnie opowieść o chińskim smoku nazywanym Leniwcem. Wymawiał się od pracy, mówiąc, że jest dla niego za lekka, a gdy przydzielono mu cięższą, też nie było z niego pożytku. Kiedyś znałem osobiście człowieka, który postępował podobnie.
1 Odsyłam do posta: ,,W krainie peri. Ludowe bajki turkmeńskie’’.
2 Odsyłam do posta: ,,Bohater z Kirgistanu’’.
3 Odsyłam do posta: ,,Kojiki’’.
4 Odsyłam do postów: ,,Mity o mamutach’’, ,,Makara, Makarka, Indrik i mamut’’ oraz ,,Syberyjskie legendy o mamutach’’.
6 Smok Zilant, zabity przez Ilję Muromca występuje w powieści fantasy ,,Żelazny kostur’’ (pierwszy tom trylogii ,,Bohatyr’’) słowackiego pisarza, Juraja Červenáka (nie mylić z Jurajem Cintulą, który strzelał do premiera Roberta Fico). Zainteresowanych jego twórczością odsyłam do postów: ,,Kronikarz słowiańskich herosów’’ i ,,Miecz Radogosta’’).
7 Odsyłam do posta: ,,Qilin i Konfucjusz’’.
9 Odsyłam do posta ,,Jadowity Miecz’’. Zamieniająca się w żmiję zaklęta szabla Szaszka z mojego dostępnego na tym blogu opowiadania fantasy ,,Radygoja z Biliny’’ została wymyślona pod wpływem inspiracji tytułowym orężem z powieści Dębskiego. W trakcie jego pisania nie znałem jeszcze wierzeń o samurajskich mieczach zamieniających się w węże.
10 Odsyłam do posta: ,,Mitologia koreańska’’.
11 Odsyłam do posta: ,,Reptilianie’’.
12 Odsyłam do posta: ,,Rossjada’’.
,,We wschodniej Europie Rosja może być dobrym przykładem, jak nowy stereotyp czarownicy nie zdołał wpisać się w ustalone ramy kulturowe. Język rosyjski używa słów kołdun/ kołdunja, wied'ma (rodzaj żeński) i wielu innych na oznaczenie ludzi, którzy zajmują się praktykowaniem magii w dobrym lub złym celu. Jeszcze stosunkowo niedawno kołduny zapraszani byli na rosyjskie wesela, najwyraźniej dla zapewnienia pomyślności'' - Robert Thurston ,,Polowania na czarownice. Dzieje prześladowań czarownic w Europie i Ameryce Północnej''
,,Torgny Lindgren (1938 – 2017) Jeden z najważniejszych szwedzkich pisarzy po II wojnie światowej. Karierę literacką zaczynał od poezji, ale rozpoznawalność przyniosła mu powieść Droga wężowa na skale (1982), którą w 1986 roku przeniesiono na duży ekran. Od 1991 roku do śmierci był członkiem Akademii Szwedzkiej. Jego prozę wielokrotnie nagradzano, m.in. prestiżowymi Prix Femina étranger i Nagrodą Augusta, i przetłumaczono na ponad 30 języków’’ - z informacji na skrzydełkach okładki
W maju 2024 r. przeczytałem ,,Legendy’’ (szw. ,,Legender’’) Torgny Lindgrena; zbiór 13 opowieści fantastycznych z 1986 r. w polskim przekładzie Tomasza Feliksa.
Akcja tych utworów rozgrywa się od starożytności po XX wiek w Szwecji, Ziemi Świętej i Indiach.
Istoty fantastyczne
Freja była skandynawską boginią miłości i płodności. W opowiadaniu Lindgrena była żoną kamiennego olbrzyma Rungnara. Kazała mu tytułować ją ,,bogiem’’ i miała z nim syna, Głazka.
W miasteczku Mora 1 w Dalarnie żyła dobrotliwa olbrzymka nazywana Dziewką. Jej kieszeń stanowiła bezpieczne schronienie dla malarza Andersa Zorna (1860 – 1920). Po utracie Dziewki malarz przeżywał trudne chwile, aż w końcu mądry lekarz umieścił go pod sercem pielęgniarki.
Zły Duch (pomylony z Duchem Świętym) mieszkał w lodówce wśród ryb i krabów. Połączył w parę kulturystkę i kulturystę, który uległ wypadkowi podczas podnoszenia ciężaru. Później Duch nakłonił kobietę, aby wyrzuciła swego partnera przez okno. Komentarzem do tego opowiadania mogłyby być słowa św. Pawła: ,,Sam bowiem szatan podaje się za ducha światłości’’ - 2 Kor 11,14.
W XX – wiecznej Szwecji żyli pan i niewolnik złączeni w jedno ciało. Nazywali się Ulv i Bolde. Początkowo cieszyli się dużym zainteresowaniem opinii publicznej. Zabili osobę trzecią, Boego, który chciał do nich dołączyć. Potem uśmiercili się nawzajem.
W antologii można też przeczytać o rolniku, który zabił mierniczego i lekarza. Z ich szczątków wyrosły ziemniaki o nietypowych kształtach. Stanowi to nawiązanie to nawiązanie do kompleksu mitologicznych bohaterów, zwanych ,,dema’’, czyli ludzi lub bóstw, których martwe ciała zamieniły się w użyteczne rośliny, bądź inne dobra (np. Hainuwele - na ilustracji, Kronos, Ozyrys, Pan Ku, Uke Mochi, Tiamat, Ymir).
Piłkarz ukarany śmiercią poprzez łamanie kołem za podanie piłki do tyłu, został wskrzeszony przez Jezusa Chrystusa. Wędrując przez las zaszedł do sąsiedniego miasta, w którym zrobił imponującą karierę piłkarska, zakończoną tragiczną śmiercią na boisku. Jego prześladowcą był krótkorogi byk (lub człowiek porównywany do tego zwierzęcia).
Postaci historyczne
Starotestamentowy Jozue (XIII wiek p. n. e.) został przedstawiony w niezbyt pochlebny sposób, jako nienasycony żarłok o wielkim brzuchu i okrutnik. Miał obsesję konsumpcji jagnięcia żyjącego na krańcu Ziemi Obiecanej, zanim dorośnie a jego mięso stanie się łykowate.
Budda (ok. 563 – 483 p. n. e.) został wystawiony na ciężką próbę przez demona (Marę?), który przybrał postać sokoła ścigającego gołębicę. Zmuszony do wyboru między spowodowaniem śmierci drapieżnika lub jego ofiary, Budda wybrał trzecie rozwiązanie. Ofiarował sokołowi swoje ciało, które pokroił na kawałki, aż do samego szkieletu. Lindgren tworząc tę opowieść wykorzystał hinduistyczny mit o pobożnym królu Usinarze (w innej wersji: Sibim), który ślubował nie krzywdzić żadnego stworzenia. Postaci sokoła i gołębia przybrali w celu wypróbowania go, bogowie Indra i Agni. Również Usinara wolał nakarmić drapieżnego ptaka swoim ciałem miast poświęcać życie gołębia.
Apostoł św. Jakub Młodszy (? - 62), syn Alfeusza (nie mylić ze św. Jakubem Starszym, synem Zebedeusza) miał żonę Mariam, którą zostawił, aby wędrować wraz z Chrystusem. Z niecierpliwością oczekiwał całkowitej przemiany świata. Tymczasem Mariam pogrążyła się w rozpaczy. Gdy Jakub umarł, opluła i pozbawiła oka jego zwłoki. Wówczas apostoł zmartwychwstał i po raz pierwszy okazał jej miłość.
Szwedzcy nobliści Selma Lagerlöf (1858 – 1940) 2 i Verner von Heidenstam (1859 – 1940) darzyli się platoniczną miłością. Verner potrafił chodzić po wodzie, podczas gdy Selma była pozbawiona tej umiejętności. Zdołała za to napisać więcej książek.
Torgny Lindgren nieraz pytał w swoich opowiadaniach o istotę relacji człowieka z Bogiem. Początkowo był luteraninem, później zaś przeszedł na katolicyzm ;).
1 Odsyłam do posta: ,,Szwedzkie Salem’’.
2 Odsyłam do posta: ,,Cudowna podróż tom I’’.
