niedziela, 27 września 2026

,,Sfinks''

 

,, […] dręczył Teby straszny, nasłany przez Herę potwór, Sfinks (‘Dusicielka’, rodzaj żeński), urodzona przez Echidnę, półkobiecą półwężową żonę Tyfona, rodzicielkę różnych monstrów. Sfinks była uskrzydloną lwicą o twarzy i piersiach kobiety. Nieraz spotykamy takie stwory w krajach starożytnego Wschodu; kamienny olbrzym w pobliżu egipskich piramid jest dosyć podobny do greckiej Sfinks. Ta siedziała na skale przy Tebach, a może usadowiła się na samej tebańskiej akropoli, albo krążyła, groźna, i zabijała Tebańczyków. Dopiero Edyp ja pokona’’ - Zygmunt Kubiak ,,Mitologia Greków i Rzymian’’



We wrześniu 2026 r. przeczytałem horror ,,Sfinks’’ (ang. ,,The Sphinx’’) Grahama Mastertona z 1978 r. w polskim przekładzie Cezarego Ostrowskiego z 1992 r.




Ryc. za: worldatlas.com


W Merriam w stanie Maryland (USA) za kadencji prezydenta Richarda Nixona (1969 -1974) żył 32 – letni polityk Partii Demokratycznej, Gene Keiller. Był protestantem i miłośnikiem Mozarta. Na przyjęciu dyplomatów w Waszyngtonie zadurzył się w 19 – letniej dziewicy, Lorie Semple, córce Egipcjanki, Laili Masib i francuskiego dyplomaty, Jeana Semple, rzekomo zabitego na polowaniu przez niedźwiedzia. Lorie była piękną kobietą; zielonooką blondynką z dużym biustem. Po długich namowach Gene poślubił ją… omal nie przypłacił tego życiem.



Lorie i jej matka były ostatnimi przedstawicielkami starożytnego ludu Ubasti, pierwowzoru mitycznych sfinksów 1. Żyli w Bubastis (obecnie: Tell Best) już za czasów faraona Ramzesa II. Byli potomkami kobiet zapłodnionych przez lwy. Kobiety Ubasti miały sześć piersi i bardzo obfite owłosienie łonowe. Jadły surowe mięso jak prawdziwe lwice. Nagie polowały tylko nocą, ponieważ na mocy klątwy solarnego boga Horusa, nie mogły polować w dzień. Czciły lwiego boga Bast, fikcyjny, męski odpowiednik bogini Bastet, przedstawianej jako kobieta z głową kotki. Pożerały ludzi w tym dzieci. Lorie rozszarpała w nocy małoletniego syna francuskiego dyplomaty. Później kłamała mężowi, że jej ofiarą padła owca. Kobiety Ubasti w jednym pokoleniu miały potomstwo z lwami, w drugim zaś w ludźmi. Związek z człowiekiem wymagał ofiary z lwa, podczas gdy związek z lwem – ofiary z człowieka. Mężowie byli zmuszani do milczenia przez żony odgryzające im języki. Taki właśnie los spotkał Jeana Semple, żyjącego w niewoli kobiet – lwic jako szofer Mathieu Besta. Lorie zapłodniona przez cyrkowego lwa, urodziła córkę, Sabinę.



Dawni nie czytałem równie przerażającej książki! Od tysiącleci lwy odgrywają olbrzymią rolę w kulturze człowieka, jako symbole dobra bądź zła. Przykładowo Aslan z ,,Opowieści z Narnii’’ C. S. Lewisa oznacza Jezusa Chrystusa jako lwa Judy (Ap 5,5) 2. Jednocześnie lew może być także symbolem złego ducha: ,,Przeciwnik wasz, diabeł, jak lew ryczący krąży szukając kogo pożreć’’ - 1P 5,8. Ten drugi cytat z powodzeniem mógłby być mottem omawianej książki. Inspiracje Mastertona sięgają prawdopodobnie także do mitologii Czarnej Afryki.




Ryc. za: Gerard


,, […] Podobno lwy spały ze śmiertelnymi kobietami, płodząc z nimi synów i ucząc ich sztuki polowania oraz hipnozy; tacy synowie mogli zamieniać się w lwy, a potem z powrotem przybierać postać ludzką. Często zostawali królami lub wodzami, kobiety darzyły ich miłością, a mężczyźni szacunkiem. Ludzie – lwy posiadali wielką fizyczną i duchową siłę, umieli także leczyć za pomocą magii. Mówiono, że istniały również lwice – kobiety, niezwykle piękne, ale i niebezpieczne. Podobno lubiły pożerać swych mężów’’ - Stuart Gordon ,,Popularna encyklopedia mitów i legend’’



1 Odsyłam do postów: ,,Sfinks w kulturze egipskiej’’, ,,Wielki Sfinks’’, ,,Średniowieczne satyry i sfinksy’’ i ,,Hyboryjski Sfinks?’’.

2 Odsyłam do posta: ,,Dlaczego Aslan był lwem?’’

sobota, 26 września 2026

Humor filmowy



- Jak nazywa się film Mela Gibsona na podstawie twórczości Witkacego?

- ,,Szewska pasja!''




Dwa hymny Kazachstanu

 



Ryc. za: lesliekelsey


W 2012 r. podczas igrzysk w Kuwejcie zamiast prawdziwego hymnu Kazachstanu 1 została puszczona jego parodia z komedii ,,Borat’’ Larry’ego Charlesa z 2006 r.. Rzecz jasna, Kazachowie obrazili się. Film ,,Borat’’ jest zakazany w Kazachstanie i Rosji.


,,Kazachstan – najwspanialszy kraj na świecie.

Innym krajom przewodzą małe dziewczynki.

Kazachstan jest największym eksporterem potasu.

Wszystkie inne kraje mają potas niższej jakości.


Kazachstan – dom basenu Tinszajn.

On ma 30 metrów długości i 6 szerokości.

System filtracji jest godny podziwu.

Usuwa 80 % ludzkich odpadów stałych!


Kazachstanie, Kazachstanie! Jesteś bardzo pięknym miejscem!

Od równin Taraszeku do północnych rubieży dzielnicy żydowskiej!



Kazachstan jest przyjacielem wszystkich - poza Uzbekistanem.

To bardzo wścibscy ludzie z kością w mózgu!

Kazachstański przemysł jest najlepszy na świecie!

Wynaleźliśmy toffi i paski od spodni.

Kazachstańskie prostytutki są najczystsze w środkowej Azji!

Z wyjątkiem turkmeńskich…


Kazachstanie, Kazachstanie! Jesteś bardzo pięknym miejscem!

Od równin Taraszeku do północnych rubieży dzielnicy żydowskiej!

Przyspiesz chwytu potężnego penisa naszego przywódcy!

Od połączenia z jądrami po sam czubek!’’


Oglądałem ,,Borata’’ i… nie dziwię się oburzeniu Kazachów



Prawdziwym hymnem Kazachstanu jest ,,Mening Kazakstanym’’ Żumekena Nöżymedenowa (1935 - 1983 z muzyką Szërszy Kałdajakowa.


,,Na niebie słońce złote,

Na stepie ziarno się złoci

Oto mężny kraj – mój kraj.


W pomroce dziejów

Rodziła się nasza sława,

Dumny i silny mój kazachski naród.


O mój narodzie! O kraju mój!

Jam kwiat, ręką twą wyhodowany.

Jestem pieśnią na twych ustach,

Ojczyzno moja – Kazachstanie mój.


Mam nieskończone przestrzenie

I drogę w przyszłość otwartą.

Mam niepodległy,

Zgodny, zjednoczony naród.


Jak starego przyjaciela

Wita nowe czasy

Nasz szczęśliwy kraj, nasz naród.


O mój narodzie! O kraju mój!

Jam kwiat, ręką twą wyhodowany.

Jestem pieśnią na twych ustach,

Ojczyzno moja – Kazachstanie mój’’.


Od razu widać różnicę! Powyższe zwrotki uważam za piękne, choć uderza mnie w nich brak jakichkolwiek postaci historycznych.



1 Zainteresowanym tym krajem polecam wpisy: ,,Turbo Kazachowie’’ i ,,Baśnie narodów ZSRR. Baśnie narodów Azji Środkowej i Kazachstanu’’.

piątek, 25 września 2026

Refleksja polityczna cz. 101

 


    Kiedy na okładce najnowszego numeru ,,Do Rzeczy'' widzę zdjęcie Witolda Gadowskiego z napisem: ,,Z AfD można się dogadać'', mam ochotę mu odpowiedzieć: ,,Żebyś się nie przeliczył, dziabdziaczku!'' Jako Polak obawiam się AfD, choć niektórzy uważają, że ta otwarcie prorosyjska i antyunijna partia okaże się dla nas mniejszym złem niż SPD czy CDU. Jakoś nie jestem do tego przekonany. Zdaję sobie sprawę, że niezależnie kto rządzi w Niemczech, będzie knuł z Rosją na szkodę Polski (np. poprzez niesławny ,,Nordstream''). W okresie międzywojennym II RP szkodziły zarówno demokratyczna Republika Weimarska jak też totalitarna III Rzesza. Czy mam przypominać, która z nich zaszkodziła bardziej? 




,,Historyja prawdziwa o przygodzie żałosnej książęcia finlandzkiego Jana i królewny polskiej Katarzyny''

 


,,Kromer Marcin, kronikarz pol., (1512 – 1589), pochodził z rodziny mieszczańskiej z Biecza; popierany przez biskupa Chojeńskiego, zwiedził po ukończeniu akademji krakowskiej (1528) Niemcy, studjował prawo w Bononji, teologję w Rzymie. Przez czas jakiś był sekretarzem królewicza Zygmunta Augusta, który po wstąpieniu na tron obsypał go zaszczytami i używał jako posła w najważniejszych sprawach dyplomatycznych. Posłował do Rzymu, był rezydentem polskim w Wiedniu, spraw polskich strzegł na sejmach Rzeszy i soborze trydenckim. Po śmierci Hozjusza (1579) biskup warmijski, wycofał się z życia publicznego, poświęcając się dziejopisarstwu. Z licznych dzieł największą wartość przedstawiają: ‘De origine et rebus gestis Polonorum libri XXX.’’ (1555), ‘Polonia, sive de situ, populis, moribus, magistratibus et republica regni Polonici libri duo’ (1577). Oba dzieła wyszły w polskich tłumaczeniach’’ - ,,Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberga tom 8 Kolejowe sądy rozjemcze do Laud’’



 

W 2012 r. przeczytałem po raz pierwszy romans historyczny ,,Historyję prawdziwą o przygodzie żałosnej książęcia Jego M. finlandzkiego, Jana, już na ten czas szwedzkiego, gockiego i wandalskiego króla i królewny Jej M. polskiej, Katarzyny, małżonki jego’’ Marcina Kromera z 1570 r. Była to pierwsza książka o historii Szwecji w renesansowej Polsce.




Ryc. za: Wikimedia Commons


W XVI wieku rozpadła się unia kalmarska, łącząca Danię, Norwegię i Szwecję. Duński król Chrystian II Oldenburg (1481 – 1559) urządził w Sztokholmie ,,krwawą łaźnię’’; masakrę szlachty szwedzkiej. Resztę życia spędził w więzieniu. W Szwecji z pomocą lubeczan do władzy doszedł Gustaw I Waza (1496 – 1560), założyciel nowej dynastii (herb powyżej). Jego synowie; Eryk XIV (1533 – 1577) i Jan III (1537 – 1592) rywalizowali o władzę. Eryk był zakochany bez wzajemności w angielskiej królowej, Elżbiecie I (1533 – 1603). Nie mogąc jej poślubić, wziął sobie za kochankę ubogą poddaną, Karin Månsdotter (1550 – 1612). Jej kariera od prostej chłopki do królowej Szwecji nasuwa na myśl losy Kopciuszka ;).




Ryc. za: Viva.pl


Młodszy z braci poślubił Katarzynę Jagiellonkę (1526 – 1583), córkę polskiego króla Zygmunta Starego (1467 – 1548). Rolę swata odegrał polski poseł, Jan Baptysta Tęczyński (1540 – 1563), bezskutecznie zabiegający o rękę Cecylii Wazówny (1540 - 1627), siostry króla Szwecji. Eryk uwięził brata i jego żonę w warunkach urągających ludzkiej godności. Katarzyna uwięziła w więzieniu córkę Izabellę (1564 – 1566) i syna, Zygmunta, późniejszego polskiego króla Zygmunta III Wazę (1566 – 1632). Tymczasem Eryk coraz bardziej pogrążał się w szaleństwie. Zaczął mordować upominających go doradców i błąkać się po lesie. Zamierzał oddać żonę uwięzionego brata ,,tyranowi moskiewskiemu’’, carowi Iwanowi IV Groźnemu (1530 – 1584). W końcu został obalony przez ludowe powstanie i uwięziony. W celi zajmował się astronomią i złotnictwem, bowiem pomimo choroby psychicznej był człowiekiem bardzo utalentowanym. (Nawiasem mówiąc smykałkę do złotnictwa odziedziczył po nim Zygmunt III Waza). Relacja Kromera jest w dużej mierze rzetelna, choć tendencyjna. Jan i Katarzyna zostali ukazani jako ludzie szlachetni, pobożni i niesprawiedliwie prześladowani przez tyrana i szaleńca. Tymczasem Jan III kazał otruć swojego uwięzionego brata.



W romansie Kromera znajdziemy niewiele motywów fantastycznych. Eryk XIV miał wizję człowieka w białej szacie (anioła?), który karcił go za prześladowanie brata i bratowej. Zapowiadał królowi utratę rozumu i upokarzający żywot dzikiego zwierzęcia w lesie (nawiązanie do losów biblijnego Nabuchodonozora, ukazanego powyżej w artystycznej wizji Williama Blake'a). Poddani widzieli jak królowi towarzyszył diabeł w postaci ,,czarnego chłopa’’ lub czarnego psa i namawiał go do czynienia zła).




Ryc. za: bazzier graphik


Matka Jurgieperza (właśc. Jörana Perssona, ok. 1530 – 1568), doradcy Eryka, niewymieniona z imienia Anna Jönsdotter (? - 1568) była czarownicą. Jej magii doradca zawdzięczał łaski króla. Chełpiła się, że póki żyje, jej syn nie może umrzeć. Gdy buntownicy pokazali jej ciało powieszonego potomka, czarownica spadła z konia i skręciła kark.



Do powieści Kromera nawiązał Jewgienij T. Olejniczak w ,,Archipelagu Khuruna’’. Wspomniał fikcyjną polską powieść ,,Historyję prawdziwą o przygodzie żałosnej książęcia Knarfa i jego małżonki Thaa’’ z 1571 roku 1.


1 Odsyłam do posta: ,,Archipelag Khuruna’’.

czwartek, 24 września 2026

Oniricon cz. 1188

     Śniło mi się, że:




- żałowałem, że o Serbii i Niemczech dowiedziałem się w dzieciństwie po raz pierwszy w kontekście zbrodni wojennych,



- uznałem, że mieszkańcy Bajdocji byli Słowianami Południowymi, ze względu na ich język i klimat panujący w ich kraju,



- powiedziałem, że kuchnia polska jest obrzydliwa,



- w Szczecinie widziałem biegające po ulicy aguti,



- dowiedziałem się, z filmu fantastycznego ,,O'ba - o'ba'', że Józef Piłsudski był Jagiellonem,



- Zbigniew Ziobro powrócił do Polski, gdzie został koronowany na króla, rozesłałem mu pod nogi świeżo zdartą skórę jego wroga, Waldemara Żurka,



- Piastowie byli czerwoną tkaniną, haftowaną w złote obręcze z kwiatów,



- Wojciech Cejrowski powiedział w TV, że nie wierzy, aby król Karol III mógł zlecić zamach terrorystyczny w CH ,,Galaxy'' w Szczecinie,




Ryc. za: Jakub Różalski


- Dmitrij Pieskow zamienił się w czarnego, chudego psa i w tej postaci knuł ludobójstwo,



- zaśpiewałem Jenie ov Blackeyovej piosenkę: ,,Tylu szwabów  całym mieście, nie widziałeś tego jeszcze, / Szerokimi ulicami, krew się leje strumieniami, / Wiatr rozwiewa ich popioły...'', przyznałem, że nie potrafię układać weselszych,



- w domu Voytakusa ov Višnica zajrzałem do lodówki, gdzie znalazłem smakowity ser ,,Lazur'', pokryty niebieską pleśnią,




- w CH ,,Galaxy'' w Szczecinie całe piętro zostało przeznaczone na graciarnię, zwaną też gazownią,



- Norman Davies powiedział, że Rosja nie może istnieć bez Ukrainy, UWAGA: To tylko sen, nic takiego się nie zdarzyło. 

środa, 23 września 2026

Krokodyle w międzywojennej polskiej encyklopedii

 


,, [...] W starożytnym Egipcie k. poświęcony był bogowi wód Sobkowi i czczony w wielu miastach (Krokodilopolis). Rozróżniano dwa rodzaje; większy uchodził za uosobienie zła, na widok człowieka przelewał obłudne łzy (krokodyle łzy), a następnie go pożerał. Mniejszy zjawiał się z początkiem wylewu Nilu, miał przynosić szczęście, oswajano go i balsamowano'' - ,,Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberga tom 8 Kolejowe sądy rozjemcze do Laud William''