,, [...] W starożytnym Egipcie k. poświęcony był bogowi wód Sobkowi i czczony w wielu miastach (Krokodilopolis). Rozróżniano dwa rodzaje; większy uchodził za uosobienie zła, na widok człowieka przelewał obłudne łzy (krokodyle łzy), a następnie go pożerał. Mniejszy zjawiał się z początkiem wylewu Nilu, miał przynosić szczęście, oswajano go i balsamowano'' - ,,Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberga tom 8 Kolejowe sądy rozjemcze do Laud William''
Pamiętam dzieciństwa jak w szkolnej świetlicy jakaś dziewczynka opowiadała o wymyślonym chłopcu zwanym Radevem lub Raubanem, który pochodził z Rumunii. W szkole każdy chętnie bił Radeva, dlatego zbierał pieniądze, aby kupić sobie kask. Radev nigdy nie miał, nie ma i nie będzie miał domu. Zawsze żałowałem tej fikcyjnej postaci.
We wrześniu 2026 r. przeczytałem horror Grahama Mastertona ,,Dżinn’’ (ang. ,,The Djinn’’) z 1979 r. 1 Redaktorem polskiego przekładu Mirosława Kościuka z 1990 r. był Rafał A. Ziemkiewicz, dziś znany bardziej jako publicysta niż pisarz fantasta.
W drugiej połowie XX wieku żył nowojorski jasnowidz Harry Erskine. Wróżył głównie z kart tarota 2 i fusów herbaty. Poprzednio pracował min. w agencji reklamowej i wyprowadzał za opłatą psy. Pojechał do stanu Massachusetts na pogrzeb swojego dziadka, Maxa Greavesa. Zmarły był pracownikiem amerykańskiej firmy naftowej w Arabii Saudyjskiej i kolekcjonerem antyków z Bliskiego Wschodu. Posiadał w swoim domu zabytkowy, irański dzban z białej porcelany. Naczynie zdobiły niebieskie maki i bezokie konie Nazwaha. Wewnątrz uwięziony był tytułowy dżin, sprawca niepokojących zjawisk paranormalnych. Marjorie, wdowa po Maxie, stanowczo sprzeciwiała się zabraniu dzbana. W domu znajdował się również inny magiczny artefakt; zegar nocny. Choć wyglądem nie różnił się od zwykłych zegarów słonecznych, uruchamiany przez znaki Zodiaku 3, potrafił wskrzeszać zmarłych. Jako artefakt czarnej magii zegar nocny był surowo zakazany przez islam. Harry i jego przyjaciółka, Anna Modena (pracująca dla władz Iranu nad odzyskiwaniem zagrabionych zabytków), lekarz M. Jervis i archeolog, Gordon Qualt połączyli swe siły nad rozwiązaniem zagadki niebezpiecznego dzbana.
Horror Mastertona jest zarazem retellingiem ,,Baśni 1001 nocy’’. Powieściowy Ali Baba był potężnym i bezwzględnym, arabskim czarnoksiężnikiem z V wieku p. n. e. Stracił posadę nadwornego maga na korzyść Ali Shamy, twórcy latającego dywanu. Zawarł wówczas pakt z sektą N’zwaa, zwyrodniałymi czcicielami demonów. N’zwaa torturowali swoje ofiary (głównie kobiety) całymi tygodniami. Ali Baba otrzymał od nich zmiennokształtnego dżina – mordercę imieniem Czterdziestu Grabieżców Życia (Rozbójników).
Dżin przybierał 40 postaci zadających wyjątkowo okrutną śmierć na 40 sposobów.
,,Widziałem pół człowieka, pół jaszczurkę. Widziałem demoniczną zjawę nubijskiego niewolnika i garbusa o ciele pokrytym roześmianymi twarzami, których chichot napełnił wieżyczkę głośnym brzęczeniem. Widziałem kobietę, po skórze której wędrowały niczym gąsienice motyla rozwarte pochwy i wspartego na kulach trędowatego żebraka’’ - Masterton, op. cit.
Przypuszczam, że jednym z jego pierwowzorów mógł być ewangeliczny Legion (,,Na imię mi Legion, bo nas jest wielu’’ - Mk 5, 9). Uwięziony w dzbanie została przez Greavesa przywieziony do USA. W celu zmaterializowania się potrzebował ludzkiej, koniecznie męskiej, twarzy. Stąd Max usunął z domu wszystkie portrety (główkę Araba zdobiącą jego ulubioną fajkę, ilustracje w książkach i gazetach), w końcu zaś pozbawił się brzytwą własnej twarzy.
Według legendy niegodziwy Ali Baba wykradł piękną księżniczkę w dniu jej zaślubin na ofiarę dla dżina. Brzydka siostra oddała się demonowi, aby ją ocalić. Niestety dżin nie dotrzymał słowa. Odtąd w rodzie brzydkiej księżniczki kobiety przez tysiące lat przekazywały sobie tę historię, aby wywrzeć zemstę na Czterdziestu Rozbójnikach. W XX wieku do walki stanęła panna Johnson. Niestety zamiast zabić dżina, została przezeń zgwałcona w wyjątkowo straszny sposób.
Autor zdaje się ostrzegać, że zadawanie się ze złymi duchami nikomu nie wychodzi na dobre. Pomimo baśniowej inspiracji horror ten jest naprawdę straszny, momentami wręcz drastyczny.
1 Nie należy mylić tej powieści z filmem ,,Dżinn’’ (2014), prezentującym całkowicie odrębną historię.
2 Odsyłam do posta: ,,Tarot’’.
3 Odsyłam do posta: ,,Znaki Zodiaku’’.
Śniło mi się, że:
- Andrzej Pilipiuk wspominał w swojej najnowszej książce o tym, że otrzymał pomoc w jej pisaniu od swojej córki Dusi i jej męża Hamana, zięć Pilipiuka pomimo arabskiego imienia był katolikiem,
- znalazłem w bibliotece parafialnej ciekawą książkę o aniołach we wszystkich kulturach świata, zamierzałem ją wypożyczyć, lecz postanowiłem najpierw przeczytać te książki, które już mam,
- rozmawiałem z Janesem ov Calcium o talibach, niechętnie przyznałem mu rację, że wykazali się męstwem, wypierając z Afganistanu Amerykanów i Polaków, zaraz jednak dodałem, że można być odważnym także w złej sprawie,
- znalazłem w lodówce przeterminowane mleko i jakieś konserwy, które trzeba było wyrzucić, zażartowałem, że pamiętają czasy Szekspira,
- Harry Potter potrafił lewitować, razem ze swoim 20 - letnim nauczycielem spędzał wakacje w Egipcie i na Atlantydzie, obaj czarodzieje planowali następnie polecieć na Księżyc, machając rękami w powietrzu, Harry Potter miał złote oczy, czuł przyjemność z mile spędzonego czasu i pogardę dla mugoli, dla których takie przygody były niedostępne,
- zobaczyłem na plakacie PiS - u kurę z głową Aleksandra Łukaszenki, uciekającą przed rozgniewanym Bogiem oraz Putina w różnych sytuacjach,
- olbrzymia, zielona modliszka schwytała półnagiego Putina, aby go zjeść.
,,Pies na smyczy nie złapie żadnego zająca. (przysłowie bułgarskie)
Wilk chroni owcę przed lisem, ponieważ on sam chce są zjeść. (przysłowie bułgarskie)
Kto w kłótni pierwszy się uciszy, pochodzi z dobrego domu. (przysłowie czeskie)
Powinno się targować jak Cygan, ale płacić jak pan. (przysłowie jugosłowiańskie)
Kto milczy mądrze, ten pięknie mów. (przysłowie serbskie)
Język prawdy jest zawsze prosty. (przysłowie słowackie)
Bóg sprzedaje mądrość za pracę i cierpienie. (przysłowie ukraińskie)''
- praca zbiorowa ,,Wielka księga przysłów''
,,Bez Boga jest każda droga szersza.
Bez pasterza nie będą nigdy owce stadem.
Dopiero pasterz czyni z owiec stado.
Gdy pieniądze mówią, prawda milczy.
Jeden rozum dobry, ale dwa lepsze.
Jeśli nie ma pieniędzy, to i chleb jest drogi.
Jeżeli każdy w wiosce ofiaruje jedną nitkę, to nagi otrzyma koszulę.
Jeżeli żyjesz, nie stawszy się ojcem, to umrzesz, nie będąc człowiekiem.
Kto boi się wilków, nie powinien chodzić do lasu.
Kto był na morzu, ten już nie boi się kałuż.
Kto niczego nie posiada, nie potrzebuje się bać, że coś straci. [Polski odpowiednik: ,,Naturysta nie obawia się kieszonkowca'' z cyklu opowiadań Andrzeja Pilipiuka o Jakubie Wędrowyczu].
Kto się boi śmierci, nie nadaje się też do życia na świecie.
Kto się wszędzie czuje jak w domu, nigdzie nie jest u siebie.
Lepsze przygany mądrego niż głupiego pochwała.
Litość dla wilków jest niesprawiedliwością wobec owiec.
Miłość ma swój własny język. Małżeństwo powraca do języka potocznego.
Mrówka niewielka, a góry kopie.
Nie bój się prawa, lecz sędziego.
Nie pytaj, jakie będą żniwa, lecz upraw pole i proś Boga o błogosławieństwo.
Nie wierz uśmiechowi wroga.
Pan Bóg idzie do tego, kto do Niego przychodzi.
Pieniądz kupi popa i oszuka Boga.
W zaciśniętej pięści wszystkie palce są równe.
Z jajka litości często już wykluło się kurczę miłości''
- praca zbiorowa ,,Wielka księga przysłów''
1. Renia Rączkowska jest postacią fikcyjną. Stanowi personifikację masturbacji w polskim Internecie.
2. Ośmiornica z Oklahomy (USA) jest nieznanym nauce, słodkowodnym głowonogiem. Zamieszkuje min. jeziora Thunderbird, Oolagoh i Tankiller. Osiąga rozmiary konia i jest czerwonobrązowa. Zabija rybaków. Znane nauce głowonogi mogą żyć tylko w wodach silnie zasolonych, dlatego nie występują w Bałtyku ani w Morzu Czarnym.
3. W holenderskich wierzeniach ludowych bullebak jest wodnym demonem. Nocami wychodzi na brzeg i straszy ludzi rykiem. Łapie dzieci hakiem, aby je topić. Żyje w podwodnym pałacu pełnym świateł i gwiazd.
4. Lauski są wodnymi duszkami z Łotwy. Zamieszkują jeziora i rzeki. Bywają niebezpieczne lub złośliwe dla naruszających ich teren. Czasem mogą też być pomocne.
5. Albańczykami byli rzekomo: Aleksander Wielki, Juliusz Cezar (w rzeczywistości albański pirat podszywający się pod zabitego przez siebie Cezara), rzymscy cesarze Aurelian, Dioklecjan i Konstantyn Wielki. Oktawian August podbił Brytanię. Decyzję tę podjął pod wpływem opowieści Cezara o Brytanii jako Albionie, ziemi obiecanej Albańczykom przez bogów 1.
6. W herbie Trutnova w Czechach widnieje smok, bohater lokalnej legendy. W 1006 r. mieszkał w leśnej jamie. Rycerz Albrecht von Trautenberg wywabił go z kryjówki jagnięciem. Smok został skrępowany powrozami, uduszony dymem i obdarty ze skóry. Legendę upamiętnia pomnik smoka w Trutnovie.
7. W Muzeum Figur Woskowych w Petersburgu można zobaczyć woskowego Putina, dyktatora Rosji na tygrysie szablozębnym.
8. Kemza jest potworem z Dunaju, pojawiającym się w okolicach Smeredewa w Serbii. Ma postać gigantycznego suma lub humanoida, w obu przypadkach pokrytych mchem i błotem. Topi ludzi. Nazwa stwora pochodzi z języka tureckiego, co sugeruje, że legenda pochodzi z okresu XV- XIX wieku, kiedy Serbia należała do imperium osmańskiego.
9. W 2012 r. w Serbii zaobserwowano bestię z Ljig. Przypominała 2 – metrowego krokodyla z dużym, żółtym nosem i czerwonymi czułkami. Kopała nory w ziemi, zaś jej pisk przypominał płacz dziecka.
10. Czarny człowiek – kozioł z Wittingau (dziś Třeboň w Czechach) miał zawsze wilgotne futro. Posiadał także kocie uszy, oczy i wąsy oraz błony pławne między palcami rąk. Unikał ludzi. Zabijał psy i bydło. Kradł niemowlęta (tak jak mamuny) i zapładniał panny. Według legend renesansowi okultyści składali mu ofiary z ludzi.
11. W lipcu 2021 r. pojawiły się doniesienia o potworze z wyspy Ada Ciganlija, pływającym w serbskiej rzece Sawie. Miał zranioną głowę. Początkowo wzbudził obawy, myślano bowiem, że jest rekinem. Stwór okazał się jednak łagodny, znaleźli się więc chętni, aby go głaskać. Ostatecznie okazało się, że był to sum.
12. W Jeziorze Szkoderskim na pograniczu Serbii i Czarnogóry żyje ponoć potwór, utożsamiany z ażdają z wierzeń południowosłowiańskich. Mierzy 40 m długości i 3 m wysokości. Posiada trzy rogi, czarne ubarwienie i szybko się porusza.
13. W latach 90 XX wieku i na początku XXI wieku pojawiły się doniesienia o potworze ze Srebrnego Jeziora w Serbii. Identyfikowano go z drekavacem i innymi legendarnymi potworami. Przypuszcza się, że mógł to być lis lub szakal.
14. W latach 2010 i 2012 w polskim Internecie pojawiły się informacje o kurzych płuckach na pajęczych nóżkach. To surrealistyczne straszydło, odmiana didka z dawnych wierzeń, wciągał o niegrzeczne dzieci do wnętrza obrazów.
15. Vrmdžila jest potworem z jeziora Vrmdža w Serbii. Jej pierwowzór stanowi prawdopodobnie ała z południowosłowiańskiego folkloru 2. Olbrzymi gad podobny do wymarłego plezjozaura jakimś cudem mieści się w jeziorze o głębokości 10 m. Na serbskim plakacie został przedstawiony razem z latającym spodkiem kosmitów. W pobliżu znajduje się góra Rtanj, z którą wiąże się wiele legend o zjawiskach paranormalnych 3.
16. Do najmniej znanych a zarazem najbardziej oryginalnych amerykańskich kryptyd należą piranie z Missouri. Ryby, prawdopodobnie wypuszczone z akwarium, żyją i rozmnażają się daleko na północ od swego pierwotnego areału. W aklimatyzacji pomogły im ciepłe wody spuszczane z elektrowni Fort Calhoun.
17. Murray jest neodinozaurem z indonezyjskiej części Nowej Gwinei, zaobserwowanym w latach 2000 i 2013. Opowiadali o nim zarówno tubylcy jak też misjonarze. Porusza się na tylnych łapach, mierzy 1,8 m długości i prowadzi wodnolądowy tryb życia. Zdarzał mu się pożerać psy, zaś policjanci polowali na niego uzbrojeni w broń maszynową. Zdaniem kryptozoologów murray może być przetrwałym do naszych czasów barionyksem, dinozaurem znanym z odżywiania się rybami.
18. We wrześniu 1757 r. u wybrzeży hrabstwa Northumberland w Wielkiej Brytanii został złowiony nieznany nauce rekin zielony. Okaz mierzył 1,8 m długości, zaś w jego brzuchu znajdował się nóż. Przypuszczano, że przypłynął aż do Anglii z Indii, podążając za ławicami łososi. Niektórzy uważają, że tajemniczą rybą był w rzeczywistości żarłacz błękitny.
19. Herpetolodzy twierdzą, że w Japonii nie występują krokodyle. Japoński krokodyl z Kanto jest kryptydą, obserwowaną w latach 1989, 1993 i 2001 (w tym ostatnim przypadku mowa o martwym osobniku). Przypuszcza się, że były to okazy zbiegłe z prywatnych hodowli lub krokodyle różańcowe, jako jedyne zdolne do życia w słonej wodzie.
20. Kiedy lodówka jest otwierana, światło zapala mieszkający w niej ludzik (żart).
21. Rzeszów jest stolicą Mordoru (żart).
22. ,,Pewien chłop ze wsi Anastazowa opowiadał mi coś takiego o stworzeniu świata: […] w dawnych czasach nic nie istniało […]. Potem Bóg dmuchnął w lewo, w prawo i wszystko się pojawiło: rzeki zaczęły płynąć, natychmiast wyrosły wszelkiego rodzaju jadalne rzeczy, a potem człowiek wyłonił się z ziemi. Rozglądając się po świecie, był tak uradowany, że aż się rozpłakał. […] Ludzie zaczęli się mnożyć i zamieszkali na całej ziemi. Szatan nie odegrał żadnej roli w stworzeniu świata, ponieważ przed Bogiem nie odważyłby się wypowiedzieć ani słowa i nie zrobiłby niczego tak czystego, jak Bóg stworzył’’ - zapis etnograficzny z XIX – wiecznej Rosji (za: ,,Mitologia słowiańska’’ na Facebooku).
1 Zainteresowanym podobnymi fantazjami polecam wpis ,,Turbo Albańczycy’’.
2 Odsyłam do posta: ,,To nie smok, to chała!’’
3 Odsyłam do posta: ,,Internetowe ‘cuda na kiju’’ cz. 93’’.
