Orvar - Odd i Oleg

 

,,W końcu Odd postanowił odwiedzić miejsca swojej młodości i tak dotarł do kopca, w którym pochowano jego rumaka. Na kurhanie leżała głowa konia, wciąż pokryta skórą. Odd, pewny, że dawno przeżył już przepowiednię wieszczki, dźgnął głowę włócznią. Wypełzła spod niej żmija, która zaatakowała mężczyznę, wbijając kły w jego stopę. Noga Odda spuchła i zrobiła się czarna aż do uda, więc wiedział, że jego dni są policzone. [...]'' - Carolyne Larrington ,,Skandynawia. Przewodnik po bogach, władcach i olbrzymach''

Według legendy przekazanej w ,,Powieści lat minionych'' ruski kniaź Oleg także zmarł po ukąszeniu przez żmiję, wypełzającą z potrąconej końskiej czaszki. 

Od Aslaug do Afanasjewa

 

                                                        Ryc. za: The Viking Herald 

 

,,Ragnar zażądał, by Aslaug przyszła do niego 'ani ubrana, ani naga, ani głodna, ani nie najedzona, nie sama, ale też nie z inną osobą'. Mądra Aslaug owinęła swoje ciało siecią rybacką i pozwoliła, by jej włosy zwisały swobodnie, polizała cebulę, aby w jej oddechu był wyczuwalny jej zapach, i zabrała ze sobą na statek należącego do rodziny psa. Zrobiła na Ragnarze duże wrażenie swoją bystrością, więc dał jej gwarancję bezpieczeństwa, o którą prosiła. [...]'' - Carolyne Larrington ,,Skandynawia. Przewodnik po bogach, władcach i olbrzymach''

 

W XIX wieku Aleksander Afanasjew zanotował rosyjską baśń ludową, w której mądra dziewczyna, poddana próbie inteligencji, aby ratować swego ojca  stawiła się przed carem odziana w sieć rybacką. 

,,Królowa powietrza i mroku''

 

,,Wieczorem, trzymając dziecko na ręku, stoją z tyłu za drzwiami i wzywają leśną babę, którą nazywamy fauną, aby dziecko fauny płakało a ich był spokojne [...]’’ - ,,Katalog magii Rudolfa’’(XIII wiek)

W lipcu 2026 r. przeczytałem amerykańską nowelę science fantasy Poula Andersona ,,Królową powietrza i mroku’’ (ang. ,,The Queen of Air and Darkness’’) z 1973 r. w polskim przekładzie Darosława J. Torunia z 1987 r.

Akcja rozgrywa się w dalekiej przyszłości, erze kolonizacji Kosmosu na planecie Roland podobnej do Ziemi. Liczne nazwy nawiązują do średniowiecznych legend np. Gwiazda Karola Wielkiego z krążącymi wokół niej planetami Rolandem, Oliverem i Aldą (postaci z chanson de geste) ¹, planeta Beowulf (nosząca imię bohatera staroangielskiego eposu) ² i Rustum (nazwana na cześć perskiego wojownika z ,,Księgi królewskiej’’ Firdousiego). Pierwotni mieszkańcy (,,aborygeni’’) Rolanda przypominali dwunożne krokodyle (jeden z wielu pierwowzorów modnych dziś Reptilian ³). Z czasem na planecie pojawiły się istoty podobne do elfów, upiory, latające puki, nikory, monocerusy a nawet szatany (bardziej drapieżniki niż demony).

    

                    

                                                    Ryc. za: River In Paradise - Fy!

Tytułowa postać była królową elfów lub nawet boginią. Panowała u boku władcy elfów, Lorda Luighaida. Razem stanowili odpowiednik szekspirowskich Tytanii i Oberona ⁴. Przypominała piękną, nagą kobietę, przystrojoną girlandami kwiatów i koroną z gwiazd. Mistrzowsko posługiwała się iluzją np. ukazując wskrzeszonych zmarłych. Porywała dzieci ziemskich osadników i wychowywała je na elfy. Autor wykorzystał tu popularny motyw istot nadprzyrodzonych kradnących i zamieniających ludzkie dzieci, obecny w wierzeniach celtyckich, germańskich, słowiańskich, bałtyckich a nawet arabskich. W balladzie śpiewanej przez kolonistów Arvid odrzucił oferowaną mu nieśmiertelność u boku królowej. Zamiast żyć wiecznie jako elf zestrzał się i umarł.

Wdowa Barbro Cullen wyruszyła na wyprawę wraz z detektywem Erikiem Sherrinfordem (z pochodzenia Czirokezem) w celu odzyskania porwanego syna Jimmy’ego. Królowa nadała mu imię Pasterz Mgieł. Oprócz Jimmy’ego parze Ziemian udało się zabrać z powrotem do ludzkiego społeczeństwa także jego przyjaciółkę, dziewczynkę imieniem Cień Snu.

Godne uwagi jest, że Sherrinford, pomny kolonizacji nowych lądów na Ziemi, nie dążył do eksterminacji tubylców Rolanda, ale do życia z nimi w pokoju i wymiany doświadczeń. Przypuszczam, że źródłem inspiracji Andersona mogła być ballada ,,Król Olch’’ J. W. Goethego ⁵.

1 Odsyłam do posta: ,,Pieśń o Rolandzie’’.

2 Odsyłam do posta: ,,Beowulf’’.

3 Odsyłam do posta: ,,Reptilianie’’.

4 Odsyłam do posta: ,,Sen nocy letniej’’.

5 Odsyłam do posta: ,,Król Olch’’.

,,Przepowiednia''

 

W lipcu 2026 r. przeczytałem norweską powieść fantasy ,,Przepowiednię’’ (nor. ,,Skjebretno’’) Jane Mysen z 2000 r. w polskim przekładzie Anny Marciniakówny.

                                                          Fot. za: Iselin Mysen 

Jane Mysen (ur. 1960) napisała również cykl ,,Taniec płomieni’’. ,,Przepowiednia’’ jest pierwszą częścią 30 – tomowego cyklu ,,Wybranka bogów’’ (nor. ,,Utvalgt av gudene’’). Należą do niego powieści: ,,Kara’’, ,,Próba żelaza’’, ,,Spisek’’, ,,Przeprawa’’, ,,Rozpacz’’, ,,Berserk’’, ,,Zbójostwo’’, ,,Sny’’, ,,Ragnarok’, ,,Zdrada’’, ,,Wieszczki’’, ,,Dziedzictwo’’, ,,Zazdrość’’, ,,Ostrzeżenie’’, ,,Bitwa’’, ,,Miłowanie’, ,,Szaman’’, ,,Następca’’, ,,Przeznaczenie’’, ,,Złamane obietnice’’, ,,Odwaga życiowa’’, ,,Pakt’’, ,,Cześć’’, ,,Midgard’’, ,,Płonąca ziemia’’, ,,Islandia’’ i ,,Jotungård’’.

                                                        Ryc. za: HubPages

Akcja rozgrywa się we wczesnym średniowieczu w pogańskiej Norwegii. Jej mieszkańcy wierzyli w wielu bogów takich jak Odyn i Thor, którym składali krwawe ofiary ze zwierząt, a także w Norny (trzy boginie losu), olbrzymy, karły i trolle. Pośredniczką między bogami a ludźmi była stara wolwa (wieszczka) Torden Tora, otoczona powszechnym szacunkiem. Oznaką jej godności był kostur zdobiony drogimi kamieniami. Czarną magią (seidr) posługiwał się stary i niedołężny Finn Czarownik. Otoczony lękiem mieszkał w lesie i ubierał się w kobiece suknie. Potajemnie opiekowała się nim Salbjørg. Podczas nocnej ceremonii Finn inicjował ją na czarownicę. Patronem seidr był sam Odyn, bóg nie cofający się przed niczym co mogło poszerzyć jego wiedzę i wzmocnić potęgę. Były to czasy łupieskich wypraw wikingów, niewolnictwa i porzucania niechcianych dzieci w lesie lub w morzu. Salbjørg, chrześcijańska branka z państwa Franków, pracująca jako niewolnica na dworze wikinga była kobietą złośliwą, zazdrosną i pragnącą okrutnej zemsty, a jednocześnie nieszczęśliwą, skrzywdzoną i spragnioną miłości. Oznaką zbliżającego się triumfu Chrystusa nad bogami Asgardu był krzyż ujrzany w wizji Torden Tory.

W dworze zwanym Jotungårdem (grodem olbrzymów) żył høvding (arystokrata) imieniem Åsmund z ukochaną żoną, Idunn, noszącą imię bogini młodości. Był dzielnym wojownikiem, panem wyrozumiałym dla swoich niewolników oraz wiernym i kochającym mężem. Kiedy Idunn powiła bliźniaczki, Gydę i Gro, wieszczka przepowiedziała im odmienną przyszłość. Podczas gdy Gyda była tytułową wybranką bogów, Gro miała zostać z ich woli porzucona na pewną śmierć. Rodzice nie chcieli się na to zgodzić, bo kochali obie córki. Tymczasem niewolnica Salbjørg, pożądająca Åsmunda użyła czarów, by skrzywdzić Idunn i jej dzieci. Chciała zająć miejsce Idunn u boku swego pana.

Plusem powieści są bohaterowie (Idunn i Åsmund), którzy pomimo życia w brutalnym świecie postępowali szlachetnie. Wzmianka o Gydzie i Gro walczących w łonie matki może nawiązywać do sceny narodzin biblijnych Jakuba i Ezawa.

Albrecht Hohenzollern i żydowski okultysta

 

,,Gdy pewien żydowski mag zaoferował Albrechtowi Hohenzollernowi talizman 'z tajemniczymi znakami mający strzec go przed żelazem', by po chwili umrzeć po pchnięciu sztyletem przez Albrechta chcącego wypróbować swój nabytek, Luter skomentował to, mówiąc, że sprawiedliwości stało się zadość. Żyd ten przekonał się, że 'nie przydał mu się jego Szem ha meforasz, tetragram i inna wyborna magia'. [...]'' - Anthony Grafton ,,Mag. Sztuka magiczna od Fausta do Agrippy''

    

                                                    Ryc. za: Ivan Ryabokon

Bohater powyższej historii jest znany Polakom jako uczestnik hołdu pruskiego (1525 r.). Podobna historia została opisana w ruskiej ,,Powieści lat minionych (dorocznej)''. 

Krwawy orzeł

                                                Ryc. za: Colin Lawson Books

 

 ,,Obrzęd krwawego orła to legendarna kara wymierzana określonym wrogom. Kaci odcinają żebra od kręgosłupa, a następnie wyciągają płuca ofiary i układają je na plecach tak, aby wyglądały jak skrzydła - jako ofiarę dla Odyna. Jest mało prawdopodobne, aby ta kara kiedykolwiek została wykonana; przekonanie to wydaje się wynikać z błędnego rozumienia wersu w którym orzeł, jako bestia bitewna, rozrywa plecy martwego Elli swoimi szponami, ucztując na jego ciele. Potężny hrabia Orkadów, Torf - Einarr, miał zabić w ten sposób syna króla Haralda Pięknowłosego, ale są to jedyne dwa odniesienia do tej kary w tradycji staronordyjskiej'' - Carolyne Larrington ,,Skandynawia. Przewodnik po bogach, władcach i olbrzymach''

O torturze tej dowiedziałem się po raz pierwszy z książki Terry'ego Deary'ego ,,Strrraszna historia świata''. 

Bojowa krowa ze Szwecji

 ,,Tajną bronią Szwedów była magiczna krowa o imieniu Sibilja (...), co oznacza 'wiecznie rycząca'. [...] gdy wysyłano ją do bitwy, jej ryk wywoływał taką panikę, że wojownicy wrogiej armii zaczynali walczyć między sobą. Sibilja również dźgała rogami przeciwników. [...] Ivar bez Kości odwrócił losy bitwy, strzelając Sibilji w oko. Krowa runęła, a wojownik katapultował się i z impetem opadł na jej grzbiet, miażdżąc jej kręgosłup. W akcie ostatecznego tryumfu urwał jej głowę. Szwedzi uciekli'' - Carolyne Larrington ,,Skandynawia. Przewodnik po bogach, władcach i olbrzymach''