Szpiedzy

 

,,Szpiegostwo dostarcza mnóstwo materiału do powieści lub filmu: napięcie, akcja, intryga i dramat. Amerykański autor James Fenimore Cooper (1789 – 1851) ustalił pojęcie powieści szpiegowskiej swoją książką Szpieg w 1851 r., ale ten gatunek literacki stał się popularny dopiero w ostatnich 50 latach. Niektórzy autorzy bestsellerów sami byli szpiegami. Ian Fleming pracował dla brytyjskiego wywiadu morskiego w II wojnie światowej. John Le Carré wykorzystał swe doświadczenia z MI – 5 i MI – 6, aby stworzyć bardziej autentyczny obraz świata tajnego agenta. Hollywood zrobiło z książek obu autorów (oraz innych) kasowe filmy, choć książki i filmy nie zawsze odmalowują rzeczywistość. Allan Dulles, kiedyś szef CIA, pisał: ‘bohaterowie wywiadu rzadko istnieją w rzeczywistym życiu’. Nie powstrzymało to CIA od używania filmów szpiegowskich do szkolenia agentów, aby lepiej dostrzegali wrażliwe miejsca i pułapki w swoim zawodzie.

                                        Fot. za: Inside History in English

AUTOR SPOTYKA SZPIEGA

Frederic Forsyth (…) oparł swą książkę The Odessa File na wyczynach niemieckiego ‘Szampańskiego Szpiega’ Wolfganga Lotza. Lotz bardzo zaszkodził egipskiemu programowi rakietowemu, pomagając Izraelowi wygrać tzw. 6 – dniową wojnę z Egiptem w 1967 r.

LISTA HITÓW SZPIEGOWSKICH

Brytyjscy agenci mogą nie być najlepsi na świecie, ale autorzy tego kraju są na przedzie listy szpiegowskich bestsellerów. W latach 60. ich antykomunistyczna tendencja zaalarmowała KGB. Związek Radziecki odparował cios książką Misja Zachowa, w której komunistyczny bohater pokonał 007. Nie mogła jednak dorównać oryginałom Fleminga, które tłumaczono na całym świecie.

                                                            Ryc. za: basia - chan

 

LITERACKA ZŁA LADY

‘Jesteśmy otoczeni siecią szpiegów’ wołał d’Artagnan, młody zuch pomagający trzem muszkieterom w powieści przygodowej napisanej przez Alexandra Dumasa (1802 – 70). Milady (…) była najbardziej groźna ze wszystkich szpiegów kardynała Richelieu (…), starającego się oskarżyć i zdyskredytować królową Francji.

ANTYBOHATER

W The Icpress File pisarz Len Deighton stworzył agenta, który miał wspólną tylko narodowość z Jamesem Bondem. Ta jego pierwsza książka o drobnym kryminaliście z londyńskiego przedmieścia przyniosła Deightonowi wielki sukces.

INDYJSKI TRIK Z LINKĄ

Supertechniczne drobiazgi również odgrywają rolę taką samą jak w filmie 007. W książkach o Bondzie Ian Fleming opisał te przedmioty na podstawie oryginalnego sprzętu dostarczonego przez takich specjalistów jak Charles Frazer Smith agentom II wojny światowej (…).

 

NARZĘDZIE WALKI

Zegarki pełnią ważną funkcję w wielu filmach o Bondzie. W Goldeneye laser zainstalowany w jego zegarku pomaga mu wybrnąć w trudnych sytuacjach. KGB studiowało filmy o Bondzie dla opracowania własnej taktyki szpiegowskiej.

                                                    Fot. za: Sabrosita 590

 

TO SAMO, CO DRUKOWANIE PIENIĘDZY

Gdy Ian Fleming (1908 – 64) stworzył postać Jamesa Bonda, miał na celu napisanie takiej powieści, która by ‘zakończyła wszelkie powieści o szpiegach’. Powiodło mu się i 12 książek o Bondzie rozeszło się w ponad 18 milionach egzemplarzy.

 

‘ZAPLUSKWIONA’ ŁAZIENKA

W filmie The Conversation ekspert od ‘pluskiew’ (gra go Gene Hackman) jest wciągnięty w przerażający świat oszustwa i mordu. […] film jest autentycznym spojrzeniem na pracę wywiadu przemysłowego’’

- Richard Platt ,,Szpiedzy’’

W jednym z opowiadań Andrzeja Pilipiuka, egzorcysta i bimbrownik Jakub Wędrowycz obalił komunizm w Układzie Warszawskim wspólnie z Jamesem Bondem.

Oniricon cz. 1137

     Śniło mi się, że:

- kupiłem powieść ,,Czerwone i czarne'' Stendhala, jej bohaterem był Hernani, terrorysta z przyszłości, knujący liczne spiski, zamierzał min. uwolnić hipopotamy z zoo, postanowiłem wpisać powieść do bibliografii dla fantastów,

- Edmond Dantes, hrabia Monte Christo nosił czerwony cylinder i był uczniem czarnoksiężnika, został uwięziony przez swoich wrogów za czary,

- kupiłem zielone winogrona, które były prawie białe,

- Rosjanin marzył o tym, aby zgwałcić wszystkie kobiety od dziewicy po Hannę Gucwińską,

- powiedziałem Małgorzacie Nawrockiej, że umowny podział na białą i czarną magię występuje też w ,,Opowieściach z Narnii'', zaś satanistyczne zaklęcie Cruciatus było zakazane w Hogwarcie,

- nazywałem Dorotę Wellman starokrasnym imieniem Velimona, szła obok mnie ulicą, ubrana w czarną, skórzaną kurtkę, powiedziałem jej, że św. Jan Paweł II bronił nienarodzonych dzieci, choć używał innych słów niż Jacek Piekara, Wellman narzekała na hejterów, chcących ją wrzucić do śmietnika,

- na ulicy minąłem sąsiada i żebraka, którzy mówili między sobą, że nie są uważani przez społeczeństwo za ludzi,

- Ernst Stavro Blofeld, przeciwnik Jamesa Bonda, urodzony w Gdyni wysadził w powietrze zakłady chemiczne we Wrocławiu i Katowicach, wytwarzające broń dla Sowietów. 

Saul Wahl

 ,,SAUL WAHL, Saul Judycz (1541 - 1617), syn Samuela Judy, kierownika jeszywy w Padwie i rabina w Wenecji, wnuk Majera z Padwy, wysłany na naukę do Polski i osiadł w Brześciu Litewskim, a dzięki majątkowi, nauce i kulturze zyskał wpływy i znaczenie. Był faktorem królów Stefana Batorego i Zygmunta III, m. in. dzierżawił cła litewskie i żupy wielickie (od 1580). Do pokrewieństwa z nim przyznają się wszystkie znaczne rodziny żydowskie, miał pięć córek i sześciu synów (m. in. Majer rabin w Brześciu, organizator sejmu litewskiego; Abraszka, rabin we Lwowie). Legenda mówi o jednodniowym panowaniu Saula w czasie bezkrólewia przed elekcją Zygmunta III. Zadecydować o tym miało poparcie księcia Radziwiłła, najpewniej Mikołaja Krzysztofa Sierotki, któremu ojciec Saula świadczył przysługi w czasie jego pobytu we Włoszech'' - Jiři Langer ,,9 bram do tajemnic chasydów''

                                                    Ryc. za: Shalomstudioart

    Innym legendarnym, żydowskim królem Polski był Abraham Prochownik, panujący między Popielem a Piastem. 

Pobożny osioł

 

,,PINECHAS BEN JAIR, Phinechas (druga połowa II w.), zięć Szymona ben Johaj, tannaita. Legenda o jego ośle mówi, że był tak pobożny, iż nie chciał jeść ziarna, z którego nie oddano dziesięciny'' - Jiři Langer ,,9 bram do tajemnic chasydów''

    

    Osioł ten miał być wcieleniem biblijnego Izmaela, praojca Arabów, syna Abrahama i brata Izaaka. 

Oniricon cz. 1136

     Śniło mi się, że:

- kiedy były książę Andrzej został napadnięty na spacerze z psami, uznałem to za sprawiedliwą karę za pedofilię, o ile psy przy tym nie ucierpiały,

- zetknąłem się z opinią, że piastowskie orły na Pomorzu Zachodnim obrażają potomków powstańców styczniowych, zamiast nich powinno się używać trójdzielnych godeł z czasów powstania styczniowego,

- jako dorosły człowiek musiałem wrócić do klasy czwartej, dostałem w prezencie książkę ,,Tak żyli ludzie. W średniowiecznym zamku'', napisaną ponownie przy użyciu AI, dowiedziałem się z niej o rycerzu, który zabił nieumarłego H. P. Lovecrafta i Świadków Jehowy (oszczędził tylko pięciu z nich) a także o rozumnych szympansach, biorących udział w wyprawach wikingów, prehistorycznej cywilizacji mangab rudoczelnych w Afryce, gigantycznych wężach morskich i zielonym parazaurolofie, przystosowanym do życia w morzu, czytałem tę książkę na lekcji matematyki, prowadzonej przez wychowawczynię, Marenę ov Gerdicę, cała klasa nudziła się, zaś nauczycielka groziła, że nikt nie wyjdzie z klasy, dopóki nie rozwiąże zadania, potem Gerdica zabrała mnie na spacer, choć lekcja wciąż trwała,

                                                        Ryc. za: franck

- współcześnie żyjąca, młoda Polka zakochała się w wikingu ze Szwecji lub Islandii, jej wybranek miał długą, rudą brodę i marzył o tym, by po śmierci w boju trafić do Walhali,

- zanim wróciłem do klasy czwartej, musiałem powtórzyć wszystkie trzy klasy liceum, powiedziałem Jenie ov Blackeyovej, że podobną sytuację opisał Witold Gombrowicz w powieści ,,Ferdydurke'',

                                                Ryc. za: History's Hidden Horrors

- w bibliotece na ul. Śląskiej w Szczecinie znalazłem książkę popularnonaukową dla dzieci o angielskich czarownicach z czasów królowej Elżbiety I,

- czarnowłosa dziewczyna rozłożyła na stole karty z wizerunkami mitycznych postaci i twierdziła, że dzięki nim została szamanką,

- dowiedziałem się, że matka jednego z polskich autorów fantasy należy do Wspólnoty Trudnych Małżeństw Sychar. 

Pani Mali

 

    Pani Mali (franc. Dame du Mali, ang. Lady Mali) jest mierzącą 150 m wysokości formacją skalną z góry Lour na pograniczu Mali i Gwinei. Jej kształt powstały w procesie erozji przywodzi na myśl młodą królową w sukni i koronie (pareidolia). Włoski geolog i ezoteryk, Angelo Pitoni (1924 – 2009) i austriacki pseudonaukowiec, Klaus Dona (ur. 1949) uznali jednak Panią Mali za prehistoryczną rzeźbę sprzed 12 000 lat p. n. e. być może wykonaną przez mieszkańców Atlantydy lub nieznaną cywilizację z terenów obecnego Sierra Leone, Gwinei i Mali, rozwijającą się 12 500 – 35 000 p. n. e. Jej rysy twarzy sugerują powiązania z Ameryką Południową i Azją. Zdaniem Czesława Białczyńskiego rzekoma rzeźba może być dziełem cywilizacji Cyklopów, Anunakich, dawnych Słowian (pierwowzoru mitycznych Atlantów) lub ludzi z Mu.

W legendzie plemienia Fulani skała została stworzona przez Boga z Kamiennego Nieba i Lśniących Gwiazd, co tłumaczy jej błękitne zabarwienie. Według innej opowieści Allah zamienił w skałę niewierną żonę, gdy zdradziła męża w piątek, święty dzień muzułmanów. W 1989 r. malijski prezydent Moussa Traore (1936 – 2020) zmienił nazwę skały na Nene Foutah (Matkę Foutah), aby piękna kobieta z legendy została zapamiętana jako postać pozytywna.

,,Czarodziejskie miasto''

 

,,Miłość to jedyna rzecz, która się mnoży, kiedy się ją dzieli’’

- Albert Schweitzer (1875 – 1965)

 

W maju 2026 r. przeczytałem brytyjską powieść fantasy Edith Nesbit ,,Czarodziejskie miasto’’ (ang. ,,The Magic City’’) z 1910 r. w polskim przekładzie Ireny Tuwim i Juliusza Stawińskiego z 1973 r. z ilustracjami Jana Marcina Szancera.

Na początku XX wieku w małym miasteczku w Wielkiej Brytanii żył Filip Haldane, nieco samolubny chłopiec o bujnej wyobraźni. Był sierotą, pozostającym pod opieką ukochanej, przyrodniej siostry Heleny. Przeżył szok kiedy Helena poślubiła wdowca, Piotra Grahama, swego przyjaciela z dzieciństwa. Filip poznał młodszą od siebie córkę ojczyma imieniem Lucy. Choć dziewczynka była miła i inteligentna, Filip nie cierpiał jej. Uważał ją bowiem za rywalkę do miłości Heleny. Z czasem dzieci zaprzyjaźniły się dzięki wspólnym przygodom w fantastycznym świecie.

Tytułowe czarodziejskie miasto, zwane Astropolis, konstrukcja wzniesiona przez Filipa z zabawek, książek i różnych bibelotów w równoległym, baśniowym świecie było realną krainą. Mieszkali w nim ludzie różnych narodowości (np. Holendrzy, Szkoci, Rosjanie, Skandynawowie) a także rzeczywiste i fantastyczne zwierzęta. Znajdowały się w nim także pustynia, morze i wyspy oraz liczne budowle. Trafiały do niego postaci z książek oraz ludzie w różnych stopniu zaangażowani w budowę miasta np. cieśla Perrin, który sporządził klocki do zabawy. Filip był przepowiadanym przez astrologów Wyzwolicielem (motyw mesjański). Razem z Lucy przeszedł siedem prób np. walcząc ze smokiem oraz lwami. Po przejściu każdej próby otrzymywał wyższy tytuł arystokratyczny. Dzieciom pomagała mówiąca papuga Polly oraz psy Tossy i Brenda. Rolę antagonistki pełniła natomiast Pretendentka, niemiła kobieta w samochodowej woalce. Chciała zawładnąć Astropolis. Okazała się nią nielubiąca Filipa bona (opiekunka) Lucy. W realnym świecie zburzyła miasto, zbudowana przez chłopca, stąd w świecie baśniowym była Niszczycielką.

                                            

Wielki Nierób, który wyszedł z książki, był tyranem sąsiedniego miasta, Sennogradu (dawnego Pędzimierza). Przypominał goryla wielkości młodego słonia. Mieszkał w świątyni ze złota. Całymi dniami wylegiwał się w łóżku, jadł, pił i słuchał muzyki, obsługiwany przez ludzi ubranych na czarno. Tymczasem jego poddani ciężko pracowali i cierpieli biedę. Uprawiali tylko ananasy i używali ich lepkiego soku zamiast wody. Lucy nakłoniła Wielkiego Nieroba do pracy przy pompie. W mojej interpretacji Wielki Nierób uosabia człowieka, domagającego się dla siebie kultu należnego tylko Bogu.

Nesbit nawiązała w ciekawy sposób do różnych tekstów kultury.

Biblijny patriarcha Noe, budowniczy arki został mądrym sędzią w Astropolis. W powieści nieodmiennie jest tytułowany panem. Na prośbę Filipa ponownie zbudował arkę, aby uratować wyspiarzy, których wyspa zatonęła w morzu (dodatkowe nawiązanie do greckiego mitu o Atlantydzie) ¹.

                                                    Ryc. za: Francis Bacon Society

Sympatyczny strażnik więzienny i literat – amator nosił podwójne nazwisko Bacon – Sheakspeare. Przypuszczam, że Autorka mogła odnieść się w ten sposób do teorii spiskowej o filozofie Francisie Baconie (1561 - 1626) jako prawdziwym autorze dramatów Williama Szekspira (1564 - 1616).

Łagodny i przyjazny, biały Hipogryf był hybrydą gryfa i konia. Pretendentka zmuszała go do niesienia jej na grzbiecie. To fantastyczne zwierzę rozsławił renesansowy epos ,,Orland szalony’’ Ludovica Ariosta. Dziś najbardziej znanym hipogryfem w literaturze fantasy jest Hardodziób z cyklu ,,Harry Potter’’ Joanne K. Rowling.

Juliusz Cezar (100 p. n. e. - 44 p. n. e.), historyczny wódz rzymski wyszedł ze swymi legionistami z książki i na prośbę Lucy pokonał Galów, służących Pretendentce ². Pokonana uzurpatorka musiała uczyć Wielkiego Nieroba zamiłowania do pracy i czekać aż ją samą ktoś pokocha.

                        

                                                    Fot. za: Galeria Starych Zabawek 

Powieść dowodzi bogatej wyobraźni Autorki. Została w niej opisana przemiana Filipa z egoisty w człowieka troszczącego się o innych. Heroiczne poświęcenie stanowiło dla niego oddanie wymarzonej wyspy ludowi, który stracił swą ojczyznę. Dodatkowym plusem jest wiedza o zabawkach z początku XX wieku takich jak arka Noego czy zestaw do uczty z drewnianymi potrawami.

1 Nesbit pisała o Atlantydzie w powieści ,,Historia amuletu’’.

2 Juliusz Cezar pojawia się również w innej powieści Nesbit, ,,Historii amuletu’’.