Gongmo

 ,,Ptak Gongmo lata nad całym Tybetem. Pióra, które czasem spadają z jego ciała, są skrupulatnie zbierane i używane do rytuałów leczniczych. Ludzie sporządzają z nich specjalny leczniczy wywar, który następnie rozpryskują za pomocą piór ptaka Gongmo, utożsamianego z głuszcem. Zgodnie z wierzeniami chroni ich to przed chorobami i wszelkimi plagami. Niekiedy zamiast piór głuszca stosuje się gałązki jałowca. Pali się je, a dym, który wówczas powstaje, ma właściwości lecznicze'' - Natalia Goraj ,,Mitologie świata. Tybetańczycy''

 

Mitologia Inków

 

,, - Ustrój państwa Inków? […] Zanalizujmy to sobie. Na czele państwa stoi władca, któremu oddaje się boską cześć. Poniżej członkowie jego rodziny i klanu. W ich rękach spoczywa cały majątek państwa. Obsadzają wszystkie szczeble władzy. Oni decydują, z kim ożeni się poddany, wydzielają robotnikom i chłopom ubrania z magazynów raz na pięć lat. Poniżej warstwy panującej rolnicy i rzemieślnicy, pogrupowani w coś w rodzaju brygad roboczych, pozbawieni własności prywatnej, wolności osobistej, swobody poruszania się po kraju, możliwości zmiany zajęcia lub miejsca zamieszkania.

- Do rzeczy – ostudził go delikatnie profesor. - Jak nazwiesz taki ustrój?

- Sądzę, że to był pratrockizm. - Sławek uśmiechnął się promiennie’’

- Andrzej Pilipiuk ,,Operacja Dzień Wskrzeszenia’’

Inkowie byli prekolumbijską cywilizacją w Ameryce Południowej z XI – XVI wieku n. e. Stworzyli imperium Tawantinsuyu, rozciągające się na terenach dzisiejszych Peru, Ekwadoru, Boliwii, południowej Kolumbii oraz północnych Argentyny i Chile ¹. Każą z czterech części imperium symbolizowała inna kobieta. Inkami nazywano jedynie władcę i elity, twardą ręką zarządzające podbitymi plemionami. Władcy przypisywano cechy boskie min. władzę nad zjawiskami atmosferycznymi. Quya, pierwsza żoną inki była królową, czczoną jako uosobienie Księżyca. Uczestniczyła w rządzeniu państwem. Zauważyłem, że wielu ludzi, nawet wykształconych, nie wiedzieć czemu, wszystkie cywilizacje prekolumbijskie nazywa Inkami. Pomyłki tej nie ustrzegł się nawet Robert Graves w ,,Białej bogini’’.

Choć za stwórcę świata uważany był najwyższy bóg Wirakocza, nie było to creatio ex nihilo jak w chrześcijaństwie. Wirakocza przybył do już istniejącego świata, pozostawionego przez nieznane bóstwo i spowitego rdzawą mgłą. W świecie tym żyli już ludzie. Nie spełnili oczekiwań Wirakoczy, zamienił ich przeto w kamienie. W późniejszych wiekach na świecie żyły rozmaite barbarzyńskie plemiona, karane przez bogów min. potopem za takie przewiny jak kanibalizm.

Inkowie uważali się za naród wybrany. Wyszli z jaskiń na wyspie otoczonej wodami jeziora Titicaca. Boska para, Manco Capac i Mama Ocllo założyli stolicę Cuzco (,,pępek świata’’), w miejscu gdzie niesiony przez nich złoty pręt zagłębił się w ziemi. Dali początek dynastii, szerzącej cywilizację wśród podbitych plemion.

Człowiek składał się z trzech elementów składowych, które rozdzielały się w chwili śmierci. Ciała zmarłych były poddawane mumifikacji przez żyjących. Dusza zamieszkiwała wówczas wśród gwiazd, zaś cień schodził do świata podziemnego.

Wspomniany wyżej Wirakocza był przedstawiany jako biały mężczyzna z brodą, co dało asumpt do licznych spekulacji o odkryciu Ameryki przez Europejczyków przed Kolumbem. Niekiedy wyobrażano go hermafrodytę. Wirakoczami nazywano także herosów kulturowych, którzy uczyli ludzi pożytecznych rzeczy. Hiszpańscy misjonarze utożsamiali ich że Apostołami; św. Bartłomiejem lub św. Tomaszem.

Mama Cocha, żona Wirakoczy była boginią morza i wód słodkich. Sprawowała opiekę nad żeglarzami i rybakami. (Jedna z legend mówi o odkryciu archipelagu Galapagos przez Inków ²). Urodziła mężowi boga Słońca i boginię Księżyca.

Inti, syn Wirakoczy był bóstwem solarnym. Jego potem było złoto (pożądane przez konkwistadorów). Imię boga Inti nosiła waluta Peru w latach 1985 – 1991. Obecna waluta Peru nazywa się sol (hiszp. słońce).

Mama Quilla, siostra Inti była łagodną boginią Księżyca. Jej łzy zamieniły się w srebro, metal, od którego wywodzi się nazwa Argentyny.

Pachamama była boginią Ziemi o włosach z trawy. Jej zwierzęcy atrybut stanowiła lama, choć przyjmowała również ofiary ze świnek morskich. Przez ludowy synkretyzm, a nawet część teologów została utożsamiona z Maryją. Niekiedy wyobrażano ją jako smoka, przez co św. Jerzy nie zyskał popularności w Ameryce Południowej. W Boliwii jej państwowy kult został ustanowiony przez prezydenta Evo Moralesa.

Ch’aska Quyllur była boginią planety Wenus, zarówno w jej aspekcie porannym jak i wieczornym. Ponadto opiekowała się młodzieżą.

Illapa był bogiem burzy i tęczy. Jego uzbrojenie stanowiły maczuga i proca do ciskania piorunów.

Mama Coca było powszechnie lubianą boginią krzewów koki, zdrowia, szczęścia i wróżb. Do dziś w Andach przeżuwane liście koki służą jako lekarstwo przed omdleniem w wysokogórskim środowisku. Dopiero biali ludzie zaczęli wytwarzać z nich groźny narkotyk, kokainę.

Mama Huaco, siostra Mamy Ocllo i druga żona Manco Capaca była odważną i bezwzględną wojowniczką. Zabitemu wrogu wyrwała serce oraz płuca i nadmuchała je.

Zara Mama była boginią kukurydzy. Inkowie uprawiali 42 odmiany tego zboża.

Axomama, jedna z córek Pachamamy była boginią ziemniaków. Inkowie wyhodowali tysiące odmian tych warzyw. Nawiasem mówiąc polskie słowo pyra pochodzi właśnie od Peru.

W dawnych Andach znane były także liczne istoty nadprzyrodzone niebędące bogami. Spośród nich obawiano się złych duchów supay (zdegradowanego bóstwa świata podziemnego, w trakcie chrystianizacji powiązanego z diabłem), Suq’a Machula (złośliwych duchów zmarłych, które niepokoiły żywych) i pisthacos (czarowników zabijających Indian dla zdobycia ich tłuszczu) ³.

                                        Ryc. za: StockCake 

Yaqana, niebiańska lama o czarnej sierści opiekowała się całym gatunkiem tych kluczowych dla cywilizacji inkaskiej zwierząt. Była życzliwa dla ludzi i niekiedy schodziła z nieba na ziemię.

Smok amaru był wężem (niekiedy dwugłowym) z głową lamy lub gwanako oraz skrzydłami kondora. Krył się pod ziemią lub w wodzie. Pełnił rolę pośrednika między światem bogów i ludzi. Odpowiadał za niszczące uprawy opady deszczu i gradu.

Wiedźma Achikee była staruchą pożerająca dzieci, odpowiednikiem słowiańskiej Baby Jagi. Z jej krwi wyrosły jeżyny i inne kolczaste rośliny.

Ewidentny wpływ wierzeń hiszpańskich stanowią czarne koty zabierające dusze złych ludzi do piekła ⁴, podobnie jak muki, skrzat mieszkający w kopalni (odpowiednik polskiego Skarbnika) ⁵.

Do dziś istnieją wierzenia o mającym nastąpić w przyszłości powrocie inki i spodziewanej szczęśliwości andyjskich Indian. W jednej z legend Tupac Amaru II (1738 – 1781), wódz stłumionego powstania przeciw Hiszpanom zmartwychwstał i został królem w Eldorado ⁶.

1 Odsyłam do posta: ,,Na skrzydłach kondora. Bajki z Chile’’.

2 Odsyłam do posta: ,,Inkowie na Galapagos’’.

3 Odsyłam do posta: ,,Pisthaco’’.

4 Odsyłam do posta: ,,Czarne koty z Peru’’.

5 Odsyłam do posta: ,,Muki’’.

6 Odsyłam do posta: ,,Eldorado’’.

Kanibalizm Inków

 

,,W pewnych sytuacjach Inkowie  stosowali rytualny kanibalizm. Robili tak wtedy, gdy chcieli dać do zrozumienia, że jedna ze stron konflikt 'cywilizowany', przewidujący różne formy honorowego układu, zamierza przekształcić w wojnę totalna, w której przeciwnicy potraktowani zostaną jak zwierzęta. Także i wtedy, gdy np. chciano ukarać zdrajców, ponieważ dla ludów otaczających czcią zmumifikowane ciała swoich przodków unicestwienie poprzez kanibalizm musiała budzić niekłamaną grozę'' - Joanna Cieślewska, Kazimierz Kunicki ,,Mitologie świata. Inkowie''

Pomoc Pana Ausangate

,, [...] czasem ratuje z największych opresji - jak wtedy, gdy podczas wojny Peru z Chile bezbronnych Peruwiańczyków dopadli chilijscy żołnierze. Wezwany na pomoc Pan Ausangate spowodował, że kule wystrzeliwane przez napastników chybiały. Kiedy nie ustawali w swoich morderczych zamiarach, z ich własnej buchnął ogień i wybił niemal całe chilijskie wojsko. Uratowało się ledwie 10, więc cisnęli oręż i rzucili się do rzeki Tuksa. Ta ich porwała i potopiła. [...]'' - Joanna Cieślewska, Kazimierz Kunicki ,,Mitologie świata. Inkowie''

    Wojna Peru z Chile, zwana wojną o Pacyfik lub saletrzaną miała miejsce w latach 1879 - 1884. Sojusznikiem Peru była wówczas Boliwia, która utraciła dostęp do morza. Chilijczycy zwyciężyli i najechali Peru. Jak pisał Alfred Szklarski w ,,Tomku w Gran Chaco'' jako łupy wojenne wywozili nawet ... pisuary. Pan góry Ausangate jest synkretycznym bóstwem peruwiańskim z okolic Cuzco, łączącym cechy Chrystusa i apu, inkaskich bogów górskich. Jego córka jest bogini Maria  Waman Tikilla, która poślubiła śmiertelnego człowieka. Panu Ausangate towarzyszyły kondor, wiskacza i wikunia. 

Inkaska wojowniczka

 

,, [...] Podczas oblężenia Cuzco przez Chanków wsławiła się odparciem ataków wroga i zwycięskim za nim  pościgiem curaca, czyli zwierzchniczka i przywódczyni swego plemienia'' - Joanna Cieślewska, Kazimierz Kunicki ,,Mitologie świata. Inkowie''

 

Inka w XX wieku

 

,, [...] O tym, że inka wciąż patrzy na swój lud i czuwa, świadczy ludowy komentarz na temat tego, jak w 1968 r. doszło do reformy rolnej w Peru. Otóż to inka, patrząc z góry, uznał, że ziemię trzeba podzielić bardziej sprawiedliwie - to on skontaktował się z papieżem i wymógł, by ten skłonił do przeprowadzenia reformy ówczesnego prezydenta Peru - Juana Velazco Alvarado'' - Joanna Cieślewska, Kazimierz Kunicki ,,Mitologie świata. Inkowie''

 

Kaskara

 

    Kaskara była zatopionym lądem z mitologii Indian Hopi. W 1979 r. opowieść o niej została opublikowana w książce ,,Kasskara und die sieben Welten’’ amerykańsko – austriackiego paleoastronautyka, Josepha F. Blumricha (1913 – 2002), opierającego się na relacji Białego Niedźwiedzia (1905 – 1996). Informator Blumricha była wykształconym Indianinem Hopi, który dużą część życia spędził poza rezerwatem.

W opowieści Indianina stwórcą świata był bóg Dayave (Tawa, bóg Słońca). Historia dzieliła się na siedem er (tzw. światów). Pierwszy świat był domem roślin, zwierząt i ludzi, zniszczonym przez globalny pożar. Drugi świat zniszczyło zlodowacenie, zaś trzeci został unicestwiony przez potop. Obecnie żyjemy w czwartym świecie. Po nim nastąpią jeszcze światy piąty, szósty i siódmy.

Kaskara (,,kraj Słońca’’) istniała w trzecim świecie jako kontynent na Pacyfiku, praojczyzna Indian Hopi. Znajdowała się między Hawajami, Nową Gwineą, Australią, Nową Zelandią. Jej zachowany do dziś fragment stanowiła Wyspa Wielkanocna ¹. Panował łagodny klimat, sprzyjający uprawom kukurydzy. Kaskaryjczycy byli bardzo pokojowi. Znali mowę zwierząt i czerpali energię ze Słońca za pomocą kryształów. Przetworzonych przez kryształy promieni słonecznych używali jako laserów do cięcia kamieni.

Kaskaryjczykami opiekowali się Kaczyni, pośredniczy między nimi a bogiem Dayove (odpowiednik aniołów). Przybyli na Ziemię z planety Toonaatakha w statkach kosmicznych. Dzielili się na podtrzymujących życie, nauczycieli i strażników praw. Potrafili zapładniać kobiety bez konieczności odbywania z nimi stosunków płciowych. Najwyżsi rangą Kaczyni, zwani Wu’yasami (mędrcami) stanowili odpowiednik biblijnym archaniołów.

Kaskarę najechali wojowniczy Atlanci, na których czele stała piękna i potężna władczyni, zwana Turkusową Kobietą. Wkrótce potem szczęśliwy kontynent zatonął. Kaczyni ewakuowali jego mieszkańców Ameryki Południowej, która dopiero co wynurzyła się z oceanu. Biały Niedźwiedź określił ją indiańską nazwą Taotooma (,,kraj dotknięty ręką Słońca’’). Uchodźcy założyli w obu Amerykach miasta takie jak: Tiahuanaco (Boliwia), Palatquopi (Palenque w Meksyk), Tikal (Gwatemala), Chichen Itza (Meksyk), Casas Grandes (Meksyk) i Oraibi, rodzinną osadę Białego Niedźwiedzia (USA). Część z nich osiedliła się w Japonii, stając się przodkami zagadkowego ludu Ajnów ². Obserwowane współcześnie pojazdy UFO najeżą właśnie do Kaczynów.

Kaskaryjski był jednym z dwóch języków używanych przez Sidhów w powieści fantasy ,,Koncert nieskończoności’’ Grega Beara ³.

1 Odsyłam do postów: ,,Mit z Wyspy Wielkanocnej’’ oraz ,,Mity i teorie z Wyspy Wielkanocnej’’.

2 Odsyłam do posta: ,,Ajnu’’.

3 Odsyłam do posta: ,,Koncert nieskończoności’’.