,,Okres
świetności E. przypada na lata 600 – 175 prz. Ch., kiedy panowała
ona nad przeważną częścią Włoch płn. i Kampanji. Upadek
rozpoczął się od bitwy pod Cumae (474), w której Etruskowie
stracili flotę. Odtąd wypierają ich na morzu Grecy i
Kartagińczycy, z Włoch płn. Celtowie, z Kampanji Samuici. W r. 283
po bitwie nad jeziorem Wadimeńskim dostają się Etruskowie pod
panowanie Rzymu, jako podlegający im sprzymierzeńcy’’ -
,,Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberga tom 4 Dewsbury do
Europa’’

Etruskowie
byli tajemniczym ludem nieznanego pochodzenia zamieszkującym
Etrurię, czyli dzisiejszą Toskanię we Włoszech. Używany przez
nich język, nienależący do grupy indoeuropejskiej do dziś nie
został odczytany. Zdaniem Herodota
przybyli z Lidii w Azji Mniejszej. Ich przodkowie mieli wynaleźć
wszystkie gry z wyjątkiem warcabów podczas wielkiego głodu.
Dionizjusz z Halikarnasu (ok. 60 p. n. e. - 7 n. e.) Etruskowie byli
rdzennymi mieszkańcami Italii. W XIX wieku uczeni niemieccy
wywodzili od alpejskiego ludu Retów. Dziś teoria ta została
odrzucona. Etrusków wywodzono nawet z zatopionego lądu,
stanowiącego wariant mitu o Atlantydzie.
,,
[…] inni uczeni sądzili, że należy tu mówić, nie o
poszukiwaniach na dnie Oceanu Atlantyckiego, lecz znacznie bliżej,
na dnie Morza Tyrreńskiego. Tam, ich zdaniem, znajduje się
zaginiony ląd – Tyrrenida, który uległ zagładzie już w okresie
historycznym (a nie miliony lat temu, jak sądzi większość
geologów), i tam znajdowała się ojczyzna Etrusków. Jako dowód,
przytacza się tutaj przypadki odkrywania ruin etruskich budowli i
miast na dnie Morza Tyrreńskiego!’’ - Aleksander Kondratow
,,Zaginione cywilizacje’’
Zajmowali
się rolnictwem i handlem. Współcześni opisywali ich jako
rozpustników pławiących się w luksusach. Utworzyli 12 państw –
miast władanych przez larsów (królów). Wywarli bardzo silny wpływ
na Rzymian. W rzeczywistości to właśnie Etruskowie a nie
legendarny Romulus założyli Rzym. Nazwa Wiecznego Miasta pochodzi
właśnie z ich języka.

Czcili
wielu bogów często mających odpowiedniki w wierzeniach Greków i
Rzymian. Byli wśród nich min. Tinia (Jowisz), Uni (Junona), Menrva
(Minerwa), Sethlans (Wulkan), Turms (Merkury), Turan (Wenus), Apulu
(Apollo), Wertumnus (bóg przyrody), Nortia (bogini przeznaczenia),
Vejovis (mroczna odmiana Jowisza, odpowiadająca za zemstę), Mantus
i Mania (bóstwa chtoniczne), Hercle (Herkules), Charun (Charon),
Tages, Nethums (Neptun), Pacha (Bachus), Satre (Saturn), Selvans
(Sylwan), Persipnei (Persipnei) itp. Charun był bogiem śmierci,
potrafiącym przybierać postać swojego świętego ptaka, sępa.
Postać tego ptaka przybierał również Tachulcha, inny etruski bóg
śmierci, posiadający ponadto piersi kobiety. Tages przypominał
dziecko z twarzą starca. Wyorany z ziemi przez rolnika, nauczył go
zasad oddawania czci bogom i wiedzy tajemnej. Etruskowie składali
ofiary z ludzi. Rzymskie walki gladiatorów wywodzą się z krwawych
etruskich rytuałów pogrzebowych. Rzymianie zapożyczyli od nich
również haruspików, wróżących z wnętrzności zwierząt
ofiarnych.

Z
najazdem etruskiego władcy, Larsa Porsenny walczyli tacy bohaterowie
rzymskich legend jak Horacjusz Kokles i Mucjusz Scewola. Etruskiem
był ostatni król Rzymu, Tarkwiniusz Pyszny (powyżej), sprawujący tyrańskie
rządy. Został wygnany po tym jak cnotliwa Lukrecja, zgwałcona
przez jego syna, Sekstusa, popełniła samobójstwo. Odtąd Rzym stał
się republiką.
Współcześnie
we Włoszech są głoszone, nie mające potwierdzenia w faktach
teorie przypisujące Etruskom wynalezienie narodowej potrawy,
makaronu (Peter James, Nick Thorpe ,,Dawne
wynalazki’’).
W
dawnej legendzie etruski kapłan Cosimus Pacius był przodkiem
litewskiego rodu magnackiego Paców (M. Derwich, M. Cetwiński
,,Herby,
legendy, dawne mity’’
).
Ryc. za: Paweł Długołęcki
Do
dziś pokutują pseudonaukowe teorie identyfikujące Etrusków ze
Słowianami. Głosił je polski archeolog Tadeusz Wolański (1785 -
1865) w pracy ,,Wyjaśnienie
znaczenia napisów na etruskich pomnikach’’
(1846), współcześnie zaś wraca do nich pisarz Czesław
Białczyński. Pogląd o słowiańskim pochodzeniu Etrusków jest
bardzo popularny w Rosji (Etruskowie = ,,eto
Ruski’’),
gdzie propagują go matematycy, Anatolij Fomienko i Gleb Nosowski,
twórcy nowej chronologii. ,,Etruskowie
byli Słowianami, później zaś zrozumiałem, że oni byli
wschodnimi Słowianami ze Smoleńszczyzny, a później się okazało,
że oni nie tylko założyli Rzym, ale byli również pierwszymi jego
mieszkańcami, czyli w Rzymie brzmiał język słowiański’’-
twierdzi Walerij Czudinow z Akademii Nauk Fundamentalnych (za:
,,Rosjanie
założyli Krym, Rzym i Brytanię – rosyjskie historyczne
wariactwo’’
na stronie ,,Jagiellonia.org’’).
Już rosyjski uczony Jegor Klassen (1795 – 1862) uznawał
słowiańskie pochodzenie języka etruskiego, sanskrytu i germańskich
run. W Słowenii na początku XX wieku Devorin Žumkovič
(1858 – 1940) twierdził, że Etruskowie byli Słowianami, którzy
stworzyli germańskie runy.