,,Madonna''

 ,,Nie mnóstwem malowideł starej szkoły włoskiej

Chciałbym dom swój ozdobić, nie dla mistrzów sławnych,

Nie dla czci i podziwu tych znawców wytrawnych,

Co z oględzin uczone wyprowadzają wnioski.

W zacisznym moim kącie, śród zajęć niesprawnych,

Jeden obraz niech widzi trudy me i troski,

Ten jeden: oto z płótna jak z obłoków jawnych

Patrzy Przeczysta Panna i Zbawiciel Boski.

Ona - w całej swej krasie, On - mądrością wzroku.

We dwoje, bez aniołów, w świetlistym otoku,

Pod palmami Syjonu w chwale i pokorze.

I oto prośby mojej wysłuchano w niebie:

Madonno moja! Ciebie Bóg mi zesłał! Ciebie, 

Przenajczystszego wdzięku przenajczystszy wzorze''

- Aleksander Puszkin (1799 - 1837)

Ryc. za: Niedziela.pl

 

,,Bolesław Śmiały''

 

,,Można w nim podziwiać męstwo, energię i wielki talent. Ale gniew jego nie znał hamulca, a pycha granic. Jeśli patrzeć na główne linie polityki, umieszczając je na tle zagadnień europejskich – wolno uznać Bolesława za umysł niemal genialny. Ale wykonanie szczegółów godne bywało szaleńca i ostatecznie wszystko popsuło’’ - Paweł Jasienica ,,Polska Piastów’’

 

W październiku 2026 r. przeczytałem ,,Bolesława Śmiałego’’, tragedię Stanisława Wyspiańskiego z 1903 r. Dodatek do dramatu stanowi szkic historyczny ,,Argumentum’’. Prawdopodobnie źródłem inspiracji poety był jego sen.

,,Miałem dziś w nocy śliczny sen – byłem we śnie na Wawelu i widziałem cały dwór Bolesławowy, jak się poruszał, rozmawiał, jednym słowem – żył – widziałem i samego króla – wspaniała postać – to wszystko było tak cudnie barwne, że nie mogę jeszcze ochłonąć z wrażenia’’.

Powyższy fragment pochodzi ze scenariusza Józefa Konstantego Sosnowskiego (1863 - 1933) z 1932 r. Wyspiański opierał się także na kronikach Galla Anonima i bł. Wincentego Kadłubka ¹. Już po premierze sięgnął po głośną pracę historyka, prof. Tadeusza Wojciechowskiego ,,Szkice historyczne jedynastego wieku’’ (1904), znaną z ,,odbrązawiania’’ św. Stanisława. Sam Autor krytycznie podchodził do książki Wojciechowskiego.

,, […] Jest jednak w dziele Wojciechowskiego wiele miejsc niejasnych i nie tłumaczących się, nawet sprzecznych. Na przykład powiada: oto Herman nie koronował się zaraz po wypędzeniu Bolesława, choćby sobie był chciał nawet nowe korony ukuć – bo nie miał Krakowa. - Ergo Kraków był w rękach Wratysława (?). Zaś przy koronacji Bolesława Śmiałego, którą opisuje w poprzednim szkicu, powiada, że odbyła się ta koronacja w Gnieźnie, a więc tam, gdzie właśnie teraz (po wypędzeniu Bolesława) rzekomo był właśnie Herman.

Tego pogodzić nie można. [...]’’ - fragment listu do Walerego Eljasza - Radzikowskiego (1841 - 1905) z 1904 r.

Akcja rozgrywa się w 1079 r. na Wawelu. Król Bolesław Śmiały (ok. 1042 – 1081/ 1082) ² był władcą walecznym i ambitnym, ale też pysznym i bezwzględnym. Osadził św. Władysława (ok. 1040/ 1048 - 1095) na tronie Węgier i zdobył Kijów. Bezlitośnie karał swoich rycerzy, którzy go opuścili w czasie wyprawy przeciw Rusi oraz niewierne żony. Kazał im karmić szczenięta piersią ³. Sam jednak zdradzał żonę z pogańską kochanką. Nie przeszkadzała mu w niszczeniu pozostałości pogaństwa. Własnoręcznie zabił starego Rapsoda, ludowego pieśniarza, znającego przedchrześcijańskie tradycje. Przywiózł z Rusi specjalny puchar, służący do trucicielstwa.

Przeciwnik króla, biskup krakowski, św. Stanisław (ok. 1035/ 1040 - 1079) nosił zbroję i strój Archanioła. Hardo przemawiał do króla. Cieszył się ogromnym autorytetem ludu, którego bronił przed okrucieństwem władcy. Królestwu groził bunt poddanych, gotowych pójść za biskupem jako swoim wodzem. Św. Stanisław był także cudotwórcą. Wskrzesił Piotrowina (Rycerza Piotra), zabitego przez występną żonę, protegowaną króla. Wyspiański połączył tu średniowieczną legendę hagiograficzną z balladą ,,Lilie’’ Adama Mickiewicza ⁴. Biskup ekskomunikował króla i sam zginął stracony z jego rozkazu. Porąbane zwłoki męczennika, nad którymi krążyły orły, zrosły się.

Kochanką, doradczynią i złym duchem króla była Krasawica. Nie zaliczała się do ludzi, ale do wiślanek, rzecznych nimf, zwanych też rusałkami i dziwożonami. Podżegała Bolesława do okrucieństwa, w tym do zabicia królewskiego brata, Władysława Hermana (ok. 1043 – 1102).

Ryc. za: Gangleri's Grove

O przebiegu egzekucji św. Stanisława opowiadały królowi Świst i Poświst, apokryficzne, słowiańskie bóstwa wiatru. Wyspiański wyobrażał je sobie podobnymi do drzew. Króla nawiedzało także Echo (,,zjawa upodobniona ubraniem i kolorem ubrania do wnętrza izby’’) oraz Wieść (,,istota nieokreślonego rodzaju, ubrana w długą, powłóczystą szatę popielatego koloru, takiż płaszcz zarzucony na głowę, w ręku trzyma gałązkę zieloną’’). Przypuszczam, że pierwowzorem pierwowzorem Wieści mogła być rzymska bogini Fama (Plotka), nazywana Stugębną (powyżej). Śmierć Bolesława została przedstawiona w sposób symboliczny. Ujrzał posąg biskupa wynurzający się z Wisły. Następnie trumna weszła do komnaty i zmiażdżyła króla swoim ciężarem.

Wyspiański ukazał w ,,Argumentum’’ króla i biskupa jako dwie wybitne jednostki, pragnące dobra Ojczyzny, lecz nie mogące dojść do porozumienia.

1 Polecam wpisy: ,,Gall Anonim’’ i ,,Bł. Wincenty Kadłubek’’.

2 Polecam wpis: ,,Pokuta Bolesława Śmiałego’’.

3 Chciałoby się powiedzieć, że wynalazł ,,psiecko’’.

4 Odsyłam do posta: ,,Lilie’’.

Oniricon cz. 1195

     Śniło mi się, że:

- uznałem przemawiającego na szkolnym korytarzu Pana Sołtysa z Pawlaczycy za ,,małego, zawistnego kmiota'',

- Stanisław Szur powiedział, że Gilbert jest angielską wersją słowiańskiego imienia Glutosław (z myśli poprzedzających zaśnięcie),

Ryc. za: Cults3D

- Maria Barring, zwana Milvą i jej przyjaciółka, ubrane w dżerseje, czarne berety, spodnie i trampki, włóczyły się po całym świecie wiedźmina bez pieniędzy, ufne, że ich uroda i siła pomogą im przetrwać, dziewczynka zapytała ojca czy ona też jest piękna i silna, ojciec potwierdził, lecz dodał, że bez uczciwie zarobionych pieniędzy nie poradzi sobie na świecie,

- narysowałem czerwoną rogatywkę i wyobrażałem sobie przygody bohatera, który ją nosił,

- w Nikaragui św. Jan Paweł II apelował o skrócenie kary przestępcom skazanym na dożywocie, pomyślałem, że państwo powinno im wówczas pomóc w rozpoczęciu uczciwego życia,

- przodkiem historyka Karola Modzelewskiego był słowiański heros Grukva, źródło jego nadludzkiej siły stanowił żółty modzel zastępujący brodawkę sutkową, przypomniałem sobie, że moją koleżanką z liceum była Marceliana ov Grukva.

,,Don Juan, czyli Kamienny gość''

 

,,On wciąż

Był sprawcą wielu ciąż

Jako mąż i nie mąż’’

- Atrakcyjny Kazimierz ,,Jako mąż i nie mąż’’ (fragment) z 1992 r.

Molier (właśc. Jean – Baptiste Poquelin, 1622 – 1673) był francuskim komediopisarzem. Do najbardziej znanych jego sztuk zaliczają się: ,,Skąpiec’’ (1668),,,Świętoszek’’ ( 1664), ,,Szkoła żon’’ (1662), ,,Mizantrop’’ (1666), ,,Grzegorz Dyndała, czyli Mąż pognębiony’’ (1668), ,,Chory z urojenia’’ (1673), ,,Mieszczanin szlachcicem’’ (1670) i ,,Pocieszne wykwintnisie’’ (1659). Z powodu ,,Świętoszka’’ był niesłusznie oskarżany o obrazę religii. Michaił Bułhakow (1891 – 1940) poświęcił mu biografię ,,Życie pana Moliera’’ i dramat ,,Zmowa świętoszków’’.

W październiku 2026 r. przeczytałem tragedię ,,Don Juan, czyli Kamienny gość’’ (franc. ,,Don Juan ou le Festin de pierre’’) z 1664 r. w polskim przekładzie Tadeusz Boya – Żeleńskiego (1874 – 1941). Temat został zaczerpnięty z hiszpańskiej legendy, stworzonej przez Tirso de Molinę (1579 – 1648).

Na Sycylii (w stuleciach XIII – XVIII znajdującej się pod władzą Hiszpanów) żył młody arystokrata, Don Juan de Tenorio, syn Don Ludwika. Był ateistą i libertynem. Nie wierzył w Boga, diabła, zabobony (np. wilkołaki) ani w medycynę. Zabijał przeciwników w pojedynkach. Zaciągał długi, których potem nie chciał spłacać. Nałogowo uwodził i porzucał kobiety wszystkich stanów. Jego żona, początkowo zakochana w nim bez pamięci, donna Elwira była zakonnicą zbiegłą z klasztoru. Sporadycznie miewał szlachetniejsze odruchy. Dał jałmużnę żebrakowi ,,dla miłości ludzkości’’ oraz obronił obcego człowieka, Don Karlosa, brata Elwiry przed zbirami. Poza tym nie słuchał napomnień ojca i życzył mu śmierci. Szydził z ludzi wierzących, lecz pod koniec życia zamierzał zostać duchownym, wyłącznie dla doczesnych korzyści. Jego obłuda religijna była cechą dzieloną z Tartuffe, tytułowym Świętoszkiem. Wiernym sługą Don Juana był Sganarel. Pomimo obrzydzenia złym postępowaniem swego pana, był zbyt tchórzliwy, aby go, upomnieć lub porzucić.

W dramacie występują dwie postaci fantastyczne.

Ryc. za: LanaChantale

Widmo, wzywające do pokuty, przybrało postać starca z kosą, czyli personifikacji uciekającego czasu.

Tytułowym kamiennym gościem był Posąg Komandora, przeciwnika, zabitego przez Don Juana w pojedynku. Hulaka, wyzywający zuchwale rzeźbę, otrzymał od niej dwukrotne ostrzeżenie. Za pierwszym razem posąg skinął głową, zaś za drugim spędził z nim wieczerzę. Kiedy Don Juan nadal trwał uparcie w grzechach, Posąg Komandora zabrał go do piekła.

W polskiej popkulturze odpowiednikiem Don Juana był Jurek, bohater serialu ,,Tulipan’’ (1986).

Oniricon cz. 1194

     Śniło mi się, że:

- w najbliższym czasie zamierzałem przeczytać ponownie ,,Atlas odkryć'' Dinah Starkey, ,,Tak żyli ludzie. W średniowiecznym zamku'', ,,Leśny ludek i smoki'' Tony'ego Wolfa oraz ,,Listy Świętego Mikołaja'' J. R. R. Tolkiena, jednak postanowiłem dać pierwszeństwo tym książkom, których jeszcze nie czytałem,

- za PRL - u na korytarzu szczecińskiej szkoły Pan Sołtys z Pawlaczycy, zapytany co zrobi z uzyskaną wolnością, powiedział, że to zbyt zbereźne, aby o tym pisać, wyobraziłem sobie wówczas Donalda Trumpa, gwałcącego Statuę Wolności, dziś sołtys Stefan Skyjłycki jest okrutnym dyktatorem Polski i walczy z Lechem Wałęsą, którego kiedyś czcił jako wywzwoliciela,

Ryc. za: D&D

- w Europie żyją arabscy ludożercy, noszą błękitne turbany i burnusu i kryją się w cieniu,

- poczułem się szczęśliwy, gdy zdrapałem sobie włókniaka z karku, kiedy oglądałem go, trzymając w palcach, był długi, fioletowy i miękki,

Fot. za: Lech Wałęsa/Facebook

- Babcia zarządzała jakąś firmą i zabrała mnie do szkoły na spotkanie z Donaldem Trumpem, Lechem Wałęsą i Panem Sołtysem z Pawlaczycy,

- byłem średniowiecznym franciszkaninem, bardzo kochałem zwierzęta i smuciłem się z powodu wymarcia dinozaurów, wypijałem surowe jaja gołębi i ucieszyłem się, gdy mi powiedziano, że ptaki są współczesnymi dinozaurami. 

Molier o polskim fandomie

 

Wczoraj skończyłem czytać ,,Mizantropa'' Moliera. Tytułowy bohater, Alcest wydał mi się podobny do polskiego pisarza fantasty Konrada T. Lewandowskiego. 

Oniricon cz. 1193

     Śniło mi się, że:

- religią fantastycznych istot z noweli ,,Królowa powietrza i mroku'' Poula Andersona była kabała,

- Jacek Piekara zawlókł do swojego domu Waldemara Żurka i zasztyletował go, karząc za niszczenie Polski, następnie jego żona, Marta zrobiła garnek z czaszki prokuratora generalnego, UWAGA: To tylko sen, NIE podżegam do zabójstwa,

- dzwonnik Quasimodo był Żydem, bałem się, że w XXI wieku w Polsce powrócą pogromy antyżydowskie,

- w serii ceramowskiej ukazała się praca historyka, który zdawał się oskarżać Żydów o mordy rytualne, pisząc o ,,krwi i tłuszczu, ciążących nad ich sumieniem''.