,,Ha,
Janku, Boski Synu, jak wysoka jest twoja postać! Wierzchołki drzew
są już wystarczająco wysokie, ponad nimi wystaje twoja czapka'' –
pieśń litewska
Ryc. za: lithuania
W
wieku dwunastego eonu ród
Baltaina osiedlił się na południowym brzegu Morza Srebrnego, w
prastarej krainie Burus, usianej jeziorami oraz nad rzeką Nemaną.
Stary Baltain siwobrody, w kronice Jana Cierpliwego nazywany
Bałtunem znad Visany, cieszył się czcią ogromną i posłuchem
swoich dzieci, wnuków i prawnuków niczym prawdziwy patriarcha z
semickiej ziemicy. Uczył czcić Ageja i Enków, rozsądzał spory i
uczył postępowania prawego, zaś każde jego słowo było uznawane
za święte. Kiedy Giltina zamknęła na zawsze jego powieki,
Bałtowie, zgromadzeni na swoim pierwszym wiecu, orzekli zgodnie.
- Rozległa i
zasobna jest nasza ziemia, lecz nie ma komu nią władać.
-
Nie mając księcia ani króla nad sobą, wcześniej czy później
ulegniemy najezdnikom z Nürtu
i pójdziemy w pętach w niewolę – stwierdzili ci bardziej
przewidujący.
Nie było zgody co
do tego, kto powinien pełnić ten urząd zaszczytny. Gniew narastał,
twarze czerwieniały, zaś wypowiadane słowa stawały się coraz
bardziej grubiańskie. Wreszcie w ruch poszły pięści i kije. Więc
miałby miałby bardzo przykry epilog, gdyby nie piorun, który
znienacka uderzył w sam środek majdanu, nikogo przy tym nie
zabijając. Zwaśnieni natychmiast zaprzestali bójki.
- Widzicie, że oto
sam Perkun nakazuje wam zaprzestać bijatyki! - Zawołał z naganą w
głosie kapłan Krive. - Rozejdźcie się lepiej do swoich domów, bo
już nic mądrego nie uradzicie. Enkowie sami ześlą nam znak.
Pogodzeni gromem z
jasnego nieba przeciwnicy powrócili do domostw ze spuszczonymi
głowami. Tak oto zakończył się pierwszy więc w dziejach Bałtów.
*
Ryc. za: Craiyon
W
owym czasie na ziemiach późniejszej Simajdii, w krytej strzechą
chałupie nad brzegiem Morza Srebrnego mieszkał rybak Kunis z żoną
Raseną i pięciorgiem dziatek. Całe dnie upływały tej rodzinie na
ciężkiej pracy. Najmłodsza córka Kunisa, ośmioletnia Smilana o
włosach barwy jantaru, zbudziła się kiedy jeszcze spały koguty.
Sama nie potrafiłaby powiedzieć, co takiego wyciągnęło ją z
łóżka. ,,Widać morze
mnie wzywało'' –
opowiadała po latach, rumieniąc się zawstydzona. Smilana wyszła
powoli z chaty, nikogo nie budząc. Kroczyła w stronę morza, aż
ujrzała wyrzucony przez fale na brzeg kamienny posag uformowany
dłutem artysty na kształt mocarnego woja straszliwej wielkości. W
blasku Jutrzenki posąg mienił się osobliwą złocisto – zieloną
barwą. Smilana nie mogła wiedzieć, że według ówczesnych
alchemików, tworzywem niezwykłej figury był staturyt, kamień
znajdowany jedynie w ośnieżonych górach Nürtu.
- Jaki jesteś
piękny, jak książę z bajki! - Zawołała dziewczynka i
natychmiast pocałowała mokry od słonej wody posąg.
To co wydarzyło
się w następstwie pocałunku, zaskoczyło tak Smilanę i jej
bliskich, jak też wszystkich mieszkańców Burus, ziem późniejszej
Jatvy, Liteny i Latyki. Kamienny bohatyr przebudził się do życia,
jakby powstał ze snu długiego a dokuczliwego. Kamień z wolna
przeobraził się w ciało, żywe i czujące. Serce zabiło niczym
dzwon głośny, gdy żyły poczęły przetaczać szkarłatną krew.
Otwarły się błękitne oczy wielkości stołowych talerzy i olbrzym
powstał na obie nogi. Z jego krzaczastej brody i długich włosów
lała się strumieniami morska woda.
Ryc. za: Patricia Keith
- Nie lękaj się
mnie, dzieweczko – wielkolud przemówił najłagodniej jak tylko
umiał. - Nie uczynię ci krzywdy. Jak się zowiesz?
- Jestem Smilana,
córka rybaka Kunisa. - Powiedziała dziewczynka, której nóżki
uginały się pod nią z lęku. - Kim właściwie jesteś, panie?
- Zowię się Jan.
Powiła mnie Mokosza jako niemego bałwana ze staturytu. Jurata
namaściła mnie na przyszłego króla Bałtów. Twój zaś
pocałunek, droga Smilano, przebudził mnie z martwoty do życia.
Jestem więc jakby synem trzech matek. Nigdy nie zapomnę ci tej
przysługi, kochana Smilano. Czy będziesz łaskawa, zaprowadzić
mnie do swojej wioski?
- Panie...
olbrzymie... panie Janie... zaprowadzę was do mamy i taty tylko
wtedy, że obieca pan, że nikogo nie skrzywdzi.
- Mądra z ciebie
panienka, Smilano. Przyrzekam na Velinasa, że nie ukrzywdzę nikogo
z twego rodu. Nawet jeśli twoi pobratymcy nie zechcą mnie na swego
króla, uszanuję ich wybór i pójdę szukać sławy w jakichś
dzikich krainach.
Twarzyczka Smilany
rozpromieniła się, gdy Jan wypowiedział te słowa. Wszystkie kury
w rybackiej wiosce Tołpydze zapiały unisono, gdy wprowadziła
olbrzyma w jej opłotki. Psy skomlały z podkulonymi ogonami, bydło
ryczało, a świnie kwiczały.
- Przybyłem w
pokoju – zwrócił się Jan do równie przerażonych ludzi. - Na
mojej skórze jaśnieje złota gwiazda Swaroga, na znak, że zostałem
wyznaczony na króla. Obierzcie mnie, a będę was bronił przed
mieczem krwawym z północy i południa, wschodu i zachodu!
- Trzeba będzie
znów zwołać więc! - Zafrasował się Kunis, ojciec Smilany.
W odpowiedzi Jan
ujął zawieszony u pasa róg wielkiego byka z arabskich pustkowi i
zadął w niego donośnie. Głos rogu dał się słyszeć w całej
ziemicy Bałtów, wśród jezior, puszcz, bagien, siół i grodów. W
ciągu pięciu dni w Tołpydze zebrał się więc i podjął decyzję.
-Niech żyje Jan,
zesłany nam przez Ageja król wszystkich Bałtów!
*
Ryc. za: Ronel the Mythmaker
Królewskim tronem
Jana było wzgórze Antokolos. Zasiadając na nim przyjmował
przyjmował poselstwa i wydawał wyroki sądowe. Jednak przez większą
część roku przemierzał wraz z dworem i drużyną ziemicę Bałtów,
aby doglądać osobiście swoich poddanych. Dosiadał wówczas
śnieżnobiałego rumaka imieniem Rumitus, większego niż bywają
słonie. Nabył go jako źrebię w pierwszym roku panowania od kupców
z Irkelu, grodu Antów, a następnie wykarmił go i ujeździł.
Wzrost i siła Jana budziły szacunek i podziw powszechny. Na głowie
nosił kołpak, uszyty ze skór trzech niedźwiedzi, który podczas
jazdy konnej wystawał ponad korony najwyższych drzew w puszczy.
Wewnątrz olbrzymiej czaszki krył się rozum niepospolity. Jan
stanowił mądre prawa, biorące w obronę sieroty i wdowy, danin zaś
i posług wymagał niewiele. Nigdy nie podejmował wojen zaborczych
przeciw Słowianom zza Visany, ani Oxiom o foczych głowach,
Wydrzanom ani też Svamijczykom z północu. Stawał jednak do walki
z orężem w ręku, kiedy na jego włości najechał żądny łupów
i sławy konung Gondaryk Nienasycony z Nürtu.
Konung miast złota i niewolników otrzymał śmierć w boju, w
której jego lud upatrywał przepustkę do rozkoszy Walhalli. Rok po
zwycięstwie nad Gondarykiem, Jan obronił Bałtów przed smokiem
Grabakiem, także intruzem z Nürtu.
Gdy i jego uśmiercił w zaciekłej walce, na wiele lat nastał
pokój.

Przez te wszystkie
lata Smilana rosła, piękniała i nabywała coraz większej
mądrości. Choć budziła podziw w sercach młodzieńców, wybrała
los dziewiczej kapłanki, aby służyć wszystkim. Odziana w białą
szatę z czerwonym i zielonym haftem, z jantarowym naszyjnikiem i w
wianku z czerwonego kwiecia przebywała w najbliższym otoczeniu
króla. Niestrudzenie służyła mu dobrymi radami, pośrednicząc
między władcą a jego ludem. Miłowali się jak ojciec i córka,
Bałtowie zaś mieli ich niemal za Enków.
*
Ryc. za: Vilains Wiki
- Półtora życia
strawiłem na podróże. Mawiają, że podróże kształcą i jestem
na to dowodem.
W zajeździe
należącym do chramu Laume, gdzieś na ziemiach dawnej Letygoły
szarobrody starzec w brudnej, połatanej kapocie opowieść młodej,
rudowłosej kapłance, wciąż dolewającej mu piwa.
- Przez te wszystkie
lata spotykałem ludzi czarnych jak węgiel i żółtych niczym
jesienne liście. W znoju i wśród niebezpieczeństw poznawałem
zaklęcia starsze niż rodzaj człowieczy. Gorzka jest mądrość,
którą nabyłem i bardzo wiele mnie kosztowała. W widłach rzek
zwanych Tigra i Evarat wzniosłem gród nazwany na moją cześć
Mosulem...
- Jak się zowiecie,
panie? - Spytała rudowłosa kapłanka.
- Musulus – odparł
czarodziej – lecz wszyscy w tej krainie przekręcają moje imię na
Masiulis.
Ryc. za: NightCafe
- Ja zaś nazywam
się Karmina – oznajmiła kapłanka. - Rada byłabym ujrzeć jedną
z twych czarodziejskich sztuk, panie.
- Wszyscy, których
spotykam w swych podróżach, oczekują ode mnie sztuczek jak od
wędrownego kuglarza – żachnął się Musulus – choć nie po to
zgłębiałem latami nauki tajemne. Niech ci jednak będzie,
panienko. Znaj potęgę Masiulisa!

Czarodziej począł
mamrotać słowa w pradawnych, przedludzkich jeszcze językach;
starokrasnym, toropieckim i bujańskim, zaś oczom Karminy ukazywały
się coraz to nowe wspaniałości. W izbie biesiadnej unosiły się
chmarami wielobarwne motyle; błękitne, szkarłatne, zielone i
złote, a razem z nimi latały pod samym sufitem niewielkie,
świetliste kule, mieniące się wszystkimi barwami tęczy. Motyle
wychodziły z otworu w czubku wskazującego palca maga. Ożyło
pieczone prosię na jednym ze stołów. Stanęło na zadnich nóżkach
i poczęło deklamować ucieszny wierszyk na cześć Karminy. Białe
szaty kapłanek zamieniały się w balowe suknie z turkusowej,
różowej i amarantowej kitajki, zaś z sęku w nieoheblowanej desce
poczęła się sączyć najwyborniejsza patoka. Kunszt czarodzieja
nagrodziły pisk i oklaski.
- Jesteście, panie,
najzdolniejszym sztukmistrzem, prawdziwym Arcymistrzem! - Karmina
klaskała najgłośniej. - Sam Velinas wam nie dorówna! - Szkoda, że
przy tych słowach nie ugryzła się w język.

Musulus zabawił w
zajeździe dłużej niż początkowo planował. Z każdym dniem coraz
więcej rozmawiał z Karminą, pilnie notując w pamięci wszystkie
przydatne mu informacje. Dowiedział się, że początkowy zapał
młodej kapłanki do służby w chramie przeminął, a jego miejsce
zajęły coraz większe nuda i rozczarowanie. Karmina marzyła
skrycie o byciu możną i powszechnie szanowaną panią u boku
bogatego, potężnego i czułego dla niej kochanka.; kunigasa albo
wiszpaca. Jej serce zżerała zazdrość o pozycję Smilany i
otaczającą ją cześć jako doradczyni króla Jana, niekoronowanej
królowej wszystkich Bałtów. Jan był olbrzymem, któremu boju nie
sprostałby żaden inny wielkolud, zaprawiony w licznych zmaganiach
wojownik, smok, jadowita trusia ani potworny zwierz puszczański o
wielkich kłach, rogach i pazurach. Prawili nawet poeci, układający
dajny, że Jan byłby w stanie pokonać w zapasach samego Światogora,
prastarego cara wszystkich olbrzymów, gdyby ten zbudził się
nieoczekiwanie ze snu trwającego całe eony. Musulus słuchał
uważnie, każde słowo oczarowanej nim Karminyu ważąc drobiazgowo
na szalkach swojej przewrotności.

Ryc. za: lavestalu
W czarodziejską
noc, kiedy Kwiecień ustępował miejsca na tronie Majowi, Musulus
przeniósł zaklęciem Karminę na szczyt góry Szatryi, gdzie już w
erze dziewiątej odbywały się sabaty. Z jej wysokości pokazał
kapłance całą, oświetloną blaskiem Księżyca krainę Bałtów.
- Uczynię cię
królową u mego boku i włożę na twoją łabędzią szyję złoty
medalion niezrównanej piękności. Warunek jest tylko jeden. Musisz
być mi ślepo posłuszna!
- Rozkazuj, mistrzu!
- Zawołała Karmina, której oczy zalśniły żądzą niczym dwie
gwiazdy piołunowe.
*
Zbliżało się
panowanie Czerwca w przyrodzie, kiedy Karmina przybyła na audiencję
do Smilany, niosąc jej w darze gąsior z brązu, wypełniony
własnoręcznie przyrządzoną nalewką z miodu. Trunek pachniał
upajająco niczym łąka pełna kwiatów. Barwą przypominał ciemny
bursztyn, słodki zaś był jak ulepek. Smilana podziękowała z
promiennym uśmiechem za ten jakże miły upominek. Jeszcze tego dnia
skosztowała nalewkę, dzieląc się nią z dwiema usługującymi jej
damami dworu; Blindą i Melitele. Napój zasmakował im wszystkim,
przeto we trzy opróżniły cały gąsior. O zmierzchu posnęły
słodko niczym niemowlęta ululane. Rana żadna z nich nie otworzyła
już powiek.
Ryc. za: Poszukiwacz Legend
Jan szalał z bólu
i goryczy niczym tur zraniony. Ogłosił żałobę i wydał rozkaz
ukarania spisku trucicieli. Daremnie o sprawiedliwość zabiegał.
Jeszcze tej samej nocy zakradł się doń robak jadowity i z całej
siły ukąsił go w piętę. Jak podaje Kosa Owinniczew w
wielkopomnej ,,Animalistyce'' robakiem tym była utworzona
magicznym sposobem hybryda zjadliwej dziewiątki z również
drapieżną macicą. Dość, że Jan umarł w nocy od jej jadu niczym
grecki łowca Orion zabity użądleniem wielkiego skorpiona. Kiedy
dusza króla – olbrzyma opuściła jego ciało, na powrót
zamieniło się ono w kamienny posąg ze staturytu. Rano po całej
ziemicy Bałtów rozjechali się konni posłańcy w czarnych
tunikach. Dęli w rogi i rozgłaszali od sioła do sioła, od grodu
do grodu wieść żałobną: śmierć zmogła dobrego króla Jana!
Wtedy to Musulus
ujął wystrojoną odświętnie Karminę za rękę i wyszli razem z
obłoku mgły w miejscu gdzie Bałtowie opłakiwali kamienne zwłoki
swego króla.
- Przybył wielki
czarodziej! - Rozległy się szepty.
- Jest Arcymistrzem
Sztuk Magicznych, zna czary białe, czarne, szare, czerwone, żółte,
różowe, tęczowe i zielone. Pewnikiem potrafi także wskrzeszać
zmarłych!
- Cała nasza
nadzieja w Masiulisie, posłanym k'nam przez Velinasa!
Tymczasem w
starczej, lecz krzepkiej dłoni Musulusa zmaterializował się duży
i ciężki młot na długim trzonku. Czarnoksiężnik uderzył nim z
rozmachem w kamienne ciało króla, krusząc je na miałki piach,
barwy złocisto – zielonej. Widzący to zdumieli ze zdziwienia,
żalu i gniewu, przemieszanych ze sobą jak składniki zupy w kotle.
- Jan przeminął i
nigdy nie wróci – czarownik zawołał głosem potężnym jak
huragan. - Teraz ja, Masiulis z Mosulu jestem waszym panem. Oddajcie
mi pokłon do ziemi, albo pożałujecie!
Wagę słów
uzurpatora podkreślały przywołane jego magią ciemności, kule
gradowe wielkości ludzkich głów, pożary pól i lasów, deszcze
krwi oraz przemiana wody w studniach, rzekach i jeziorach we wrzącą
posokę. Nikt z przerażonych ludzi nie zdawał sobie sprawy, że
były to jedynie iluzje, zdziałane przez Čorty.
Strach kazał Bałtom ugiąć dumne karki przed szalonym
czarnoksiężnikiem. Jedynie plemiona zamieszkujące Burus i ziemie
późniejszej Jatvy, zdołały zrzucić z siebie jarzmo, wspomagane
przez Kurko, opiekunkę zbożowych łanów i jej braci, Jeźdźców
Ognistego Pioruna.
*
Kiedy Musulus
zasiadł na tronie w pałacu na szczycie góry Szatryi, Karmina
zwróciła się do niego przymilnym głosem.
- Obiecałeś mi,
panie, złoty medalion za wierną służbę.
- Tak, oczywiście.
Jak mógłbym zapomnieć, złotko. - Musulus wydobył ze szkatuły
przyrzeczony klejnot i zawiesił go na szyi kochanki.
Uszczęśliwiona
Karmina chciała pobiec do lustra, aby się przejrzeć. Nie zdążyła
jednak, bo nagle stanęła w płomieniach.
- Dlaczego mi to
robisz? - Umierając, spytała z wyrzutem,
- Bo jako zdrajczyni
nie zasługujesz na nic lepszego, cha, cha! - Zarechotał Musulus.
*
Czarnoksiężnik,
nazywany przez Kalistenesa i jego epigonów tyranem Bałtów władał
żelazną rękę na ziemiach późniejszych Liteny i Latyki przez
tysiące lat na przełomie er dwunastej i trzynastej. Tłumił
powstania Laczplesisa, zwanego Niedźwiedzim Uszkiem i innych
bohaterów walczących o wolność. Toczył wojny z królami
pierwszego imperium Sarmatów i wspomagał Aleksandra Wielkiego w
najeździe na Słowian. Dopiero w czasach gdy na tronie Analapii
zasiadała Wanda, dziewicza córa Kraka, rządy Musulusa zakończyło
powstanie, na którego czele stał Rzymianin Palemon. Wypędzony
Musulus zamienił się w potwornego sępa, Nogaj – pticę i
odleciał do Panonii. Tam przybrał postać czarnego smoka, ludożercy
o trzech głowach. Przebił go strzałą junak Opos, przodek króla
Stefana Batorego.