Szarańczaki

Szarańczaki są grupą owadów żyjących na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. Ich nazwa wzięła się od jednego z ich przedstawicieli – szarańczy.

Szarańcza żyje w Europie Wschodniej, Azji Środkowej, na Bliskim Wschodzie, w Afryce i Ameryce Południowej. Gromadzi się w wielkie chmary, które powodują ogromne straty w płodach rolnych i leśnych. Zostawiają tylko zdrewniałe łodygi. Gdy szarańcza zostanie zaatakowana przez drapieżnika, z gruczołów na karku wydziela piekącą pianę. W Polsce szarańcze nie wyrządzają takich szkód, ponieważ nie mają sprzyjających warunków klimatycznych.

Najwięcej szarańczaków żyje na polach i łąkach. Jeden gatunek prowadzi podziemny tryb życia (turkuć podjadek).

Szarańczakiem prowadzącym synantropijny tryb życia jest świerszcz domowy. Od świerszcza polnego, świerszcz domowy różni się płowym ubarwieniem i dłuższymi czułkami (dłużą one owadom jako narząd dotyku). Żywi się odpadkami spożywczymi i owadami (uprawiają też kanibalizm), ale w odróżnieniu od much nie przenosi zarazków. Tak jak turkuć podjadek lgnie do ciepła, dlatego często ,,odwiedza'' mieszkania poprzez systemy centralnego ogrzewania. Świerszcz domowy często jest hodowany przez dzieci. Trzeba karmić go liśćmi, warzywami, otrębami, owadami i karmą dla ryb (świerszcze domowe nie jedzą sałaty ani owoców cytrusowych).

Szarańczaki wydają pięknie brzmiące dźwięki (nawet w hodowli) w celu zwabienia samicy i przegonienia rywali. Powstają one w ten sposób, że szarańczak pociera odnóża o siebie. Tylne odnóża są wydłużone i składają się jak scyzoryk, dzięki temu owady te potrafią wykonywać długie skoki. Świerszcze mają otwory słuchowe na kolanach.

Największym szarańczakiem świata jest świerszcz weta. Najstarsze skamieliny tego szarańczaka pochodzą sprzed 70 mln lat! Świerszcz weta jest zagrożony wyginięciem. Żyje na Nowej Zelandii.

Pasikoniki i koniki polne zostały tak nazwane ponieważ ich głowa (tak jak głowa szarańczy) przypomina głowę konia. Obydwa owady wyglądają bardzo podobnie, ale pasikonik jest większy, jaśniejszy, jego czułki są tak długie jak całe ciało. W odróżnieniu od konika polnego, pasikonik uzupełnia roślinną dietę owadami. W obornie przed drapieżnikami, koniki polne wypluwają na wroga czarną ciecz.

Szarańczaki są rozdzielnopłciowe i jajorodne. Do składania jaj służy samicy chitynowy wyrostek na odwłoku zwany pokładełkiem. Jaja są składane w ziemi i mają wydłużony kształt. Tak jak skorki, pluskwiaki i szczeciogonki, szarańczaki przechodzą stadium nimfy. Młode szarańczaki odbywają rozwój skokowy. Gdy są już dorosłe, wyrastają im skrzydła.

Gryzonie

Gryzonie są najliczniejszą grupą ssaków. Ich nazwa wzięła się stąd, że w szczęce mają dwa siekacze, które muszą być stale ścierane. Żyją na wszystkich kontynentach.

Najbardziej znanymi gryzoniami są myszy. Swym wyglądem przypominają szczury i smużki. Ich głowa jest wydłużona, zakończona spiczastym pyszczkiem, mają cztery pięciopalczaste łapy, uszy są zaokrąglone, ogon zaś łysy. Ojczyzną myszy jest Azja Środkowa. W Polsce żyje pięć gatunków myszy: polna, domowa, leśna, zaroślowa i badylarka. Większość myszy żyje w norach wygrzebanych w ziemi. Wyjątkiem jest badylarka, która wije gniazdo wśród traw. Gniazdo to jest wielkości piłki pingpongowej.

Szczury wyglądem przypominają myszy, ale są większe. Również pochodzą z Azji Środkowej. W Polsce żyją dwa gatunki szczurów: wędrowny (24 cm i 20 cm ogon) i śniady (20 cm i 20 cm ogon). Największym szczurem świata jest żyjący na Nowej Gwinei szczur z krateru Basavi osiągający aż 85 cm długości! Jako jedyne zwierzęta na świecie szczury potrafią wyczuwać promieniowanie jądrowe. Są wszystkożerne, a żywią się: serem, jajami, padliną, pisklętami, ziarnem, owocami, warzywami, chlebem, owadami, uprawiają kanibalizm oraz grzebią w śmietnikach. Najskuteczniejszym sposobem pozbycia się szczurów z domu jest uniemożliwienie im dostępu do pokarmu. Według starej niemieckiej legendy do miasta Hameln nad Wezerą, nawiedzonego plagą szczurów pewnego razu przybył czarownik grający na flecie. Szczury poszły za nim i utopiły się, choć tak naprawdę potrafią pływać.

Na pustyniach Afryki żyje golec zwany kretoszczurem. Jest pozbawiony sierści. Żyje pod ziemią a jego oczy są zredukowane. Pysk szeroki. Żywi się bulwami i korzeniami. Gnieździ się w koloniach, w których jedna samica rodzi wszystkie młode.

Smużki otrzymały swą nazwę od tego, że ich grzbiet przecina czarna pręga. Te gryzonie wielkości myszy żyją w Europie. Żywią się owadami i nasionami.

Darniówki natomiast otrzymały swoją nazwę od poszukiwania pożywienia (nasion i korzonków) ryjąc w darni. W Polsce żyją dwa gatunki darniówek: pospolita i tatrzańska. W Polskiej Czerwonej Księdze znajduje się darniówka tatrzańska.

Nornice przypominają wyglądem myszy. Mają jednak krótszy, bardziej zaokrąglony pysk i krótszy ogon. Ich ulubionym pożywieniem są młode pędy sadzonek.

W 1905 r. sprowadzono do Europy z Ameryki Północnej piżmaka. Chciano go hodować na futra. Przewidywania te nie sprawdziły się, hodowli zaprzestano, a piżmaki wypuszczona na wolność. Piżmaki okazały się konkurentami człowieka ponieważ niszczą tarliska ryb, uprawy rolne, a budując nory powodują osuwanie się brzegów. ,,Podobny błąd popełniono w wypadku nutrii, która zaaklimatyzowała się w Europie'' – Michel Cuisin ,,Tajemnice zwierząt. Zwierzęta – budowniczowie''.

Bobry łatwe są do rozpoznania po dużych (1 m długości) rozmiarach ciała, masywnej budowie i spłaszczonym ogonie. Na świecie żyją dwa gatunki bobrów: europejski i amerykański (kanadyjski). Ogon bobra amerykańskiego jest bardziej spiczasty niż ogon bobra europejskiego. Ogony bobrów służą do wydawania sygnałów ostrzegawczych. Są pokryte łuskami przez co kiedyś uważano bobry za … ryby! Wystających siekaczy bóbr używa do ścinania drzew. Z gałęzi i błota buduje okrągłe gniazda zwane żeremiami. Czasem potrafią one zmieniać bieg rzeki! W Polskiej Czerwonej Księdze znajduje się bóbr europejski. XVIII – XIX wieku polowano na bobry dla ich futer, tłuszczu i mięsa. Obecnie są pod ochroną.

Ślepiec został tak nazwany, ponieważ jego zredukowane oczy są ukryte pod skórą. Żyje na stepach Europy Wschodniej, Azji Południowo – Zachodniej i Afryki Północnej. Jego wielkie siekacze wystające z pyska chronią zwierzę przed połykaniem ziemi. Na zimę gromadzi ogromne zapasy pożywienia.

Istnieje wiele opowieści o lemingach, które rzucają się do wody, aby się utopić. Mimo to, te gryzonie podobne do chomików nigdy nie próbują celowo odebrać sobie życia. Lemingi żyją w Skandynawii, na Syberii, Grenlandii, Alasce i Kandzie. 2 mln lat temu żyły również na ziemiach polskich. Żywią się nasionami, bulwami, kłączami, cebulami i owadami. Co 3 – 4 lata liczba lemingów wzrasta mimo drapieżników, tak bardzo, że nie mogą wyżywić się na miejscu i zmuszone są podejmować długie i ryzykowne wędrówki, podczas których wiele osobników ginie podczas prób przepłynięcia rzek, a nawet mórz.

W Europie żyją dwa gatunki wiewiórek: ruda i szara. Wiewiórka szara podobnie jak piżmak została sprowadzona do Europy z Ameryki Północnej. Wypiera wiewiórkę rudą (zjawisko to obserwujemy głównie w Wielkiej Brytanii). Obydwie są znakomicie przystosowane do życia nadrzewnego. Ich chwytne łapy zakończone są długimi palcami. Ogon jest długi i puszysty, pomaga w balansowaniu w koronach drzew. Wiewiórki żywią się orzechami, nasionami z szyszek, żołędziami, owadami, jajami i pisklętami.

W lasach Europy Północnej żyją należące do wiewiórek polatuchy. Potrafią latać lotem ślizgowym ponieważ ich kończyny są spięte błoną lotną. Tak samo potrafią latać azjatyckie lotokoty (latawce), australijskie torbacze lotopałanki i północnoamerykańskie assapany.

Na Syberii żyje burunduk. Wiewiórka ta potrafi skakać po drzewach, ale gnieździ się pod ziemią. Ubarwienie ma żółte, a na grzbiecie znajdują się dwa brązowe pasy.

W Indiach i na Cejlonie żyje podobna do burunduka wiewiórka palmowa. Różni się od niego smuklejszą sylwetką ciała. Prowadzi nadrzewny tryb życia. Żywi się jajami, owadami i owocami.

Wiewiórki ziemne żyją w Afryce na sawannach. Budują rozległe nory pod ziemią. W odróżnieniu od innych pasiastych wiewiórek, ich brzuch jest szary. Żywią się korzeniami, nasionami, jajami i jaszczurkami.

W Ameryce Północnej żyje gatunek wiewiórki zwanej pręgowcem. Jego ubarwienie jest takie samo jak u burunduka. Gromadzi tak wielkie zapasy pożywienia, że zimą Indianie je podbierali.

Na pustyniach Afryki żyje niewielki gryzoń zwany skoczkiem egipskim. Jego ciało pokrywa jasna sierść o maskującym odcieniu. Kończyny górne są krótkie, a tylne potężne i rozwinięte jak u kangura. Ogon długi i zakończony chwostem. Jest roślinożerny.

W Azji i Afryce, oraz na południu Europy, gdzie sprowadzili je Rzymianie, żyją okazałe gryzonie zwane jeżozwierzami (jeż należy do owadożernych). Tak jak północnoamerykańskie ursony są roślinożerne. Jeżozwierze żywią się ostami i ziołami.

Ursony żywią się mchem, owocami i korą drzewną. Od jeżozwierza urson różni się ogonem. Ciało tych gryzoni pokryte jest kolcami powstałymi na drodze ewolucji z włosów. Wczepiwszy się w skórę drapieżnika, pozostają w niej nieraz powodując zakażenie.

W Ameryce Północnej żyją szczuroskoczki. Budują kuliste gniazda z gałęzi i kawałków kaktusa, umieszczają je w cieniu wysokich roślin. Obok takiego ,,domku'' często można znaleźć monety, gwoździe, klamerki, kości i inne drobne przedmioty. Nie wiadomo w jakim celu zwierzę je zbiera. Prowadzi nocny tryb życia, ponieważ w dzień jest dla niego za gorąco. Żywi się nasionami, miąższem kaktusa, korzeniami i bulwami.

Pieski preriowe zostały tak nazwane ponieważ wydają szczekliwe dźwięki porozumiewawcze. Są spokrewnione nie z psami, ale z wiewiórkami, susłami i świstakami. Żyją pod ziemią w koloniach zwanych koteriami. Są pożyteczne, ponieważ ich nory zapobiegają powodziom. Ich nory zamieszkują także sowy ziemne i grzechotniki. Są roślinożerne.

Największym gryzoniem świata jest kapibara. Żyje w Ameryce Południowej. Trybem życia przypomina hipopotama. Żywi się roślinami wodnymi.

W Ameryce Południowej żyje niewielki gryzoń zwany aguti. Jego ubarwienie jest rudo – złocisto – brązowe. Żywi się pędami, korą, orzechami, jajami i pisklętami.

 Z tego kontynentu pochodzi również świnka morska. Inkowie już tysiące lat temu ją hodowali. Nazwa tego gryzonia wzięła się stąd, że przywieziono ją zza oceanu.

Panny karmicielki

,, [...] w kurhanach czy grotach ze źródłami, mieszkały panny, które tuczyły na śmierć znużonych wędrowców czy myśliwych. Wystarczyło udać się w owe miejsce i powiedzieć czego się pragnie, a to pojawiało się piękne dziewczę ze złotą misą w dłoni, na której leżało wszelkiego rodzaju jadło (...). Po pierwszej pannie pojawiała się druga z białą chustą i misą wypełnioną wszystkim, czego tylko przechodzień mógł zapragnąć. Dziewczęta usługiwały wszystkim wędrowcom, dopóki król Amangons nie zadał jednej z nich gwałtu, kradnąc jej złotą misę. Jego ludzie poszli za złym przykładem i od tej pory panny nie wychodziły już z grot, by karmić podróżnych. Od owego czasu źle działo się w krainie. [...] w lasach często spotykano piękne dziewczęta w towarzystwie dobrze uzbrojonych rycerzy, z którymi próbowano walczyć o panny. Król Artur stracił w ten sposób niejednego chrobrego wojaka, choć niejednego też zdobył. Pierwszy pojmany do niewoli rycerz  miał na imię Blido Bliheris i umiał cudownie opowiadać. [...]'' - Emma Jung, Marie - Louise von Franz ,,Legenda graalowa w perspektywie psychologicznej''

Naczynie Badurna

,,Żył sobie kiedyś król Badurn. Miał on żonę, która pewnego dnia udała się do źródła. Kiedy tak szła, ujrzała dwie kobiety schodzące  ze wzgórza elfów połączone brązowym łańcuchem. Kiedy ujrzały, że się do nich zbliża, zniknęły w źródle. Poszła tam, a w domostwie elfów ujrzała cudowną wyrocznię bożą (...) w formie kryształowego naczynia - naczynie to pękało na trzy części, gdy ktoś wypowiedział trzy kłamliwe słowa, scalało się zaś, gdy ktoś powiedział trzy słowa prawdy. Żona króla wyprosiła to naczynie dla swego męża, który w ten sposób posiadł narzędzie odróżniania prawdy od kłamstwa'' - Emma Jung, Marie - Louise von Franz ,,Legenda graalowa w perspektywie psychologicznej''

Król Artur i magiczny kocioł

,,Czyż sławę zdobędę, gdy zabrzmi ma pieśń?

W Caer Pedryvan, które czterykroć się obraca

Pierwsze słowo o kotle - kiedy zostało powiedziane?

Oddechem dziewcząt dziewięciu łagodnie był ogrzewany.

Czyż to nie kocioł świata podziemnego?

Jaki on jest?

Sznur pereł leży na jego obrzeżu,

Nie ugotuje pokarmu tchórzowi ni wiarołomcy.

Błyszczący miecz zostanie ku niemu wzniesiony

I pozostanie w dłoni Lleminawg.

Przed bramą świata podziemnego płonął kaganek,

Kiedy z Arturem tam poszliśmy - czyn to chwalebny,

Poza siedmioma nikt nie wrócił z Caer Vewyd''

- ,,Preideu Annwn'' - walijski wiersz przypisywany legendarnemu bardowi Taliesinowi [w]: Emma Jung, Marie - Louise von Franz ,,Legenda graalowa w perspektywie psychologicznej''

List Aleksandra Wielkiego do matki

,,Odpłynęliśmy od owej rzeki i dotarliśmy do wielkiej wyspy oddalonej od lądu sto pięćdziesiąt stadiów, znaleźliśmy tam Miasto Słońca; otaczało je dwanaście wież ze złota i szmaragdu... W centrum miasta znajdował się ołtarz  zbudowany ze złota i szmaragdu, do którego prowadziły schody z siedmioma stopniami: na szczycie stał zaprzężony w rumaki rydwan, a jego woźnica był ze złota i szmaragdu. Ale z powodu unoszącej się wszędzie mgły nie można było wyraźnie widzieć. Kapłan Słońca, Etiopczyk... powiedział nam, że powinniśmy zawrócić z tego miejsca... Zawróciliśmy zatem i dotarliśmy do Jeziora Lizusa, znaleźliśmy tam wysoką górę. Weszliśmy na szczyt i ujrzeliśmy piękne domy ze złota i srebra otoczone wielkim murem z szafiru; na szczyt prowadziło sto stopni. W środku i na zewnątrz stały kolumny z posągami przedstawiającymi  półbogów, bachantki, satyry i mystidów (wtajemniczonych), ale na wielkim zwierzęciu pociągowym siedział stary Maron. W środku świątyni znajdowało się łoże, na którym leżał mężczyzna odziany w jedwabie; jego twarzy nie widziałem, widziałem jednak jego potęgę i wielkość.
W centrum świątyni znajdował się złoty łańcuch, a na nim zawieszony był przeźroczysty złoty wieniec. W miejscu paleniska leżał wielki drogocenny kamień, który oświetlał całą świątynię. Z sufitu zwisała złota klatka, w której znajdował się wielki ptak wołający głosem ludzkim i tak mówiący: 'Aleksandrze, przestań sprzeciwiać się bogom, wracaj do domu i nie przyspieszaj swą nierozwagą chwili, gdy przejdziesz na niebiańskie błonia...''' - ,,Pseudo - Kalilisthenes''; ok. 200 roku n. e. [w]: Emma Jung, Marie - Louise von Franz ,,Legenda graalowa w perspektywie psychologicznej''

Peronik

,,Peronik, ubogi młodzieniec, od przejeżdżającego rycerza usłyszał, że w zamku Ker Glas znajdują się dwie cudowne rzeczy: złota misa i diamentowa włócznia. Ten kto się z tej misy napije, uleczony zostanie z wszelkiego zła, diamentowa włócznia niszczy zaś wszystko, czego dotknie. Owe magiczne przedmioty są własnością czarownika Rogeara, który mieszka w zamku Ker Glas. Aby tam dotrzeć, trzeba - dowiedział się rycerz od pustelnika - najpierw przejść przez Las Złudzeń, następnie zerwać jabłko z drzewa strzeżonego przez Corrigana (karła)  z ognistym mieczem, następnie znaleźć Śmiejący się Kwiat (...) strzeżony przez lwa z grzywą w kształcie węży; po czym należy przejść Smocze Jezioro i Dolinę Radości położoną nad rzeką, przy której jedynym brodzie czuwa kobieta w czerni. Bohater powinien posadzić ją na konia, aby wskazała mu drogę. Wszyscy rycerze, którzy dotychczas poszukiwali grodu, stracili życie. Ale wiadomość ta nie odstraszyła Peronika; wybrał się w drogę, udało mu się przeżyć wszystkie przygody i dotrzeć do Ker Glas. Kiedy czarownik ugryzł kęs przyniesionego jabłka i został dotknięty przez kobietę w czerni - Dżumę - umarł. Peronik znalazł w podziemnej komnacie misę i włócznię, [...].
Nagle uderzył piorun - gród zniknął; Peronik znalazł się w lesie i, pięknie wyposażony, udał się na dwór króla, który obsypał go darami i mianował dowódcą swego wojska. W ten oto sposób głupie chłopaczysko stało się wielkim i potężnym panem'' - bretońska baśń spisana w 1845 roku [w]: Emma Jung, Marie - Lousie von Franz ,,Legenda graalowa w perspektywie psychologicznej''