,,Ty, który otworzyłeś usta i pokazałeś kły,
Ty, który masz troje oczu na strasznej twarzy,
Ty, który założyłeś na siebie wieniec z czaszek,
Ty, obdarzony twarzą, na którą nie da się patrzeć [...]’’
- tybetańska modlitwa do Mahakali
Tybetańczycy są mieszkańcami największej wyżyny świata. Początki ich państwowości sięgają VII wieku n. e. Początkowo władzę nad Tybetem sprawowali królowie. Później władza przeszła w ręce dalajlamów, których siedzibą była Lhasa. W XX wieku Tybet został podbity przez komunistyczne Chiny i pozostaje przez nie zniewolony do tej pory.
Pierwotna religia Tybetańczyków, zwana bon, zawiera elementy szamanizmu i magii. Jej twórca, Szenrab jest bohaterem wielu opowieści.
,,Jeśli chodzi o narodziny gSzen – raba, założyciela i świętego religii bon, istnieją dziś paralelne legendy. Jedna naśladująca dość dokładnie podanie o narodzinach Śakjamuniego, opowiada, że podobny do strzały promień białego światła przebił ciemię ojca, podczas gdy promień czerwony, wniknął w głowę matki. Podług drugiej, starszej wersji, sam gSzen – rab zastąpił z niebieskiego pałacu pod postacią pięciu barw (tzn. jako tęcza); zaklęty w kształt ptaka usiadł na głowie swojej przyszłej matki, a z jego genitaliów wytrysnęły dwa promienie – jeden biały, drugi czerwony - i poprzez czaszkę przeniknęły w ciało kobiety’’ - Mircea Eliade ,,Okultyzm, czary, mody kulturalne’’
Dwie żony króla Songcena Gampa; księżniczki Wen – czeng z Chin (powyżej) i Tricun z Nepalu były krzewicielkami buddyzmu, postrzeganymi w mitach jako wcielenia bogini Tary. Sprawie Buddy przysłużył się również misjonarz i cudotwórca Padmasambhawa. Zgodnie ze swym imieniem narodził się w cudowny sposób z kwiaty lotosu. Przypisuje mu się autorstwo ,,Tybetańskiej Księgi Umarłych’’ 1. Mitologia tybetańska zawiera elementy lokalne (bon) jak też napływowe, wywodzące się z Indii (buddyzm, tantryzm), Nepalu, Bhutanu, Mongolii i Chin (astrologia, medycyna i symbol jing jang na tybetańskiej fladze).
Bóg Sangpo Bumtri (Jangdak Gjalpo), stwórca świata wykluł się z białego jaja, złożonego przez orlicę. Wcześniej orzeł i orlica wylęgły się z wielkiego jaja ukształtowanego z chłodu i wilgoci. Tybetańczycy byli potomkami małpy i demonicznej olbrzymki. W innym micie wykluła się z czarnego jaja. Boscy królowie Tybetu zstępowali z nieba po sznurze łączącym je z ziemią.
Z Indii pochodzi kult buddów (oświeconych) i bodhisattwów (mistrzów życia duchowego, odkładających osiągnięcie przez siebie nirwany, aby móc troszczyć się o pogrążonych w niewiedzy i cierpieniu). Czci od Tybetańczyków doznaje historyczny Budda Śakjamuni (właśc. Siddhartha Gautama), Majtreja – budda przyszłości, Awalokiteśwara, Mandżuśri (bodhisattwa walczący z ignorancją), Kszitigarbha (bodhisattwa opiekujący się bogami, ludźmi, zwłaszcza podróżnymi, demonami i zwierzętami) oraz Dhjanibuddowie; pięciu buddów medytujących (Wajroćana, Ratnasambhawa, Anogasiddhi, Akszobhja i Amithaba), z których każdy zasiada na tronie z lotosu we własnym niebie. Z mitologii indyjskiej została zapożyczona również kosmiczna góra Meru, otoczona przez cztery kontynenty, orzeł Garuda, nagowie, demon iluzji Mara i gandharwowie.
Awalokiteśwara był współczującym bodhisattwą, przedstawianym z 11 głowami i 1000 ramion z okiem na każdej dłoni. Początkowo miał tylko jedną głowę, która pękła mu z rozpaczy, gdy ujrzał nędzę śmiertelników. Kiedy budda Amithaba skleił mu głowę, ich liczba wzrosła do jedenastu. Awalokiteśwara pomagał w przerwaniu samsary, kołowrotu wcieleń (dla prawdziwych hinduistów i buddystów reinkarnacja nie jest niczym fajnym!). Posiadał dzban z eliksirem nieśmiertelności. Zdołał nawrócić okrutne demony z Cejlonu.
Bogini Tara (,,gwiazda’’) była żoną Awalokiteśwary, zrodzoną z jego łzy, spadłej na lotos. Tak jak jej mąż była pełna współczucia. Przybierała 21 form różniących się barwą (Biała, Zielona, Żółta, Czerwona, Błękitna, gniewna Czarna z kłami i pazurami itd.). Jej pierwowzór stanowiła indyjska bogini Saraswati, żona Brahmy.
Mahakala (tybet. Gongpo P’jag), przez Wojciecha Cejrowskiego utożsamiany z Lucyferem, wywodził się z kultu indyjskiego boga Śiwy. Miał trzy oczy i nosił okrycie ze skóry słonia. Był przerażającym obrońcą buddyzmu tybetańskiego.
Wadżrabhairawa był groźną postacią buddy Mandżuśriego. Posiadał wiele głów i ramion. Jego środkowy, byczy łeb służył do atakowania zakłócających kosmiczny porządek (dharmę).
,,Jeszcze bardziej przerażająca była Paldem Lamo, jedyne spośród boskich strażników buddyzmu bóstwo żeńskie, ale także matka, która według legend zabiła i pożarła własnego syna. Przedstawiano ją zwykle galopującą po jeziorze wnętrzności i krwi, z ludzkim trupem w zębach, czarą zrobioną z czaszki dziecko zrodzonego z kazirodztwa w jednej ręce i uniesionym berłem, które w każdej chwili gotowa jest spuścić na głowy niewiernych, w drugiej. Siodło muła, na którym jechała, było wykonane ze skóry jej syna, który stał się wrogiem wiary, a w jej włosach wiły się węże. Jak wiele bóstw miała koronę z pięciu czaszek i naszyjnik z odciętych głów. Celem jej istnienia była obrona buddyzmu przed nieprzyjaciółmi, a w szczególności dalajlamów, ale musiała także budzić trwogę z sercach wielu prawdziwych wyznawców. Tybetańczycy uważali, że jedną z jej inkarnacji jest królowa Wiktoria’’ - James Palmer ,,Krwawy biały baron’’
Hajagriwa (,,końska szyja’’) był strażnikiem wiedzy i buddyjskiego prawa. Przedstawiano go z granatową lub czerwoną skórą i w koronie z czaszek, czasem także z końską głową i wielkim brzuchem. Stał na czele armii demonicznych jidamów.
Dakinie były bóstwami niższej rangi. Tworzyły orszak indyjskiej bogini Kali. Przybierały postać pięknych, nagich kobiet, przerażających wiedźm lub nawet potworów z głowami lwów, ptaków, koni lub psów. Unosiły się w przestworzach, gdzie leżała ich mityczna kraina, Urgjen, miejsce narodzin Padmasambhawy. Zjadały żywcem ludzi i zwierzęta, ale też uczyły magii i zasad tantry.
Smoki lu, utożsamiane z indyjskimi nagami były związane z wodą i religią bon. Sprzeciwiały się wprowadzeniu buddyzmu.
Na fladze Tybetu widnieją dwa psy fu (foo). Strzegą buddyjskich świątyń, zaś ich nazwa pochodzi od Fu, chińskiego imienia Buddy. Pary tych zwierząt składają się z psa i suki. Kryptozoolodzy utożsamiają je z plejstoceńskimi lwami jaskiniowymi.
Ro - lang (tybetański odpowiednik zombie) był trupem ożywionym magią czarownika lub ducha gdon. Nie umiał mówić, porozumiewał się jedynie ruchami języka. Niezdolny był również schylać się ani zginać stawów. Miał ramiona cały czas wyprostowane. Obronę przed nim stanowiły niskie drzwi, uniemożliwiające mu dostanie się do domu.
Największym wojownikiem Tybetu był Geser, znany i ceniony również w Mongolii, Buriacji i Kałmucji (rosyjskich republikach autonomicznych), Baltistanie (Pakistan), Ladakhu (Indie) i Nepalu.
,, […] Przypuszcza się, że jego legenda związana jest z postacią władcy rzymskiego imperium – Cezara, a samo słowo geser jest zmienionym słowem ‘cezar’. […] Jako dziecko od kolebki walczył z demonami, nawrócił rozbójników na buddyzm, wyrwał pióro ze skrzydła […] Garudy. Z 7 głów zabitego przezeń smoka powstał gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy. Wygnany przez stryja zemścił się na nim okrutnie. Przy pomocy otrzymanego z niebios konia zwyciężył w zawodach o rękę Drugmo, zdobył cudowne uzbrojenie i został władcą świata. Walczył z ludożerczym demonem północy Lubsaną, a napój zapomnienia sprawił, że ożenił się z wdową po nim. Tymczasem sąsiedni władca Gurkan porwał Drugmo. G., władający szamańskimi umiejętnościami, magicznym sposobem zabił Gurkana, zdobył też chińską księżniczkę […] i zabił demonicznych władców sąsiednich państw. Potrafił wskrzeszać dawnych bohaterów, by mu pomagali, swych wrogów zabijał, porywając ich dusze. […] Pod koniec życia G. oczyścił się z przelanej krwi […], po czym odszedł do nieba. Ponieważ nie udało mu się pokonać całego zła, pewnego dnia może powrócić’’ - Zbigniew Pasek (red.) ,,Bogowie, demony, herosi. Leksykon’’.
Bohater ten odgrywa rolę przywódcy sił Światła w cyklu urban fantasy ,,Patrole’’ Siergieja Łukjanienki.
,,Buddyjski święty Milarepa (1052 – 1135) utrzymywał, że dzięki znajomości jogi nie tylko potrafi fruwać, ale także pokonywać w ten sposób wielkie przestrzenie. Jego biografowie podają, iż pewnego dnia latał nad polami swego krewnego. Syn tego kuzyna podczas orki dostrzegł szybującego po niebie mnicha i zawołał ojca, by popatrzył na cud. Na krewniaku Milarepy zjawisko nie zrobiło żadnego wrażenia; nakazał chłopcu, by nie zwracał uwagi na latające ‘nic dobrego’ i zajął się orka. Potem Milarepa wyrzekł się takich ‘błahostek’ i skoncentrował na problemach duchowych wyższego rzędu’’ - Stuart Gordon ,,Księga cudów’’.
Milarepa jest tytułowym bohaterem powieści francuskiego pisarza Erica Emmanuela Schmitta z 1997 r. oraz filmu bhutańskiego lamy Netana Chaklinga z 2006 r.
Tybet jako kraj tajemniczy, trudno dostępny i opierający się kolonizacji, mocno pobudzał wyobraźnię ludzi Zachodu. Stworzona przez nich mitologia, którą można nazwać pseudotybetańską, wywarła wpływ na New Age. W Tybecie lokalizowano mityczne miejsca; Szambalę 2 i Agarthę. Jak podaje Umberto Eco w ,,Historii krain i miejsc legendarnych’’ zatopiony ląd Rutas na Oceanie Indyjskim, rzekomo wywodzący się z mitów indyjskich i tybetańskich, w rzeczywistości został wymyślony przez francuskiego okultystę, Louisa Jacolliota (1837 – 1890). Klasztorne biblioteki miały rzekomo skrywać min. ,,Księgę Dzyan’’ (wykorzystaną przez Helenę Bławatską przy pisaniu ,,Doktryny tajemnej’’), chaldejski papirus opowiadający o zatonięciu Atlantydy, przepowiedzianym przez Mu, kapłana Ra a nawet wymyślony przez Nikołaja Notowicza apokryf z klasztoru Himis o pobycie Jezusa w Tybecie. Tuesday Lobsang Rampa (właśc. Cyril Henry Hoskin, 1910 – 1981), brytyjski hochsztapler, podszywający się pod tybetańskiego mnicha przekazał szereg zmyślonych informacji o kulturze Tybetu. Zawarł je w książkach: ,,Trzecie oko. Autobiografia tybetańskiego lamy’’, ,,Ty – na zawsze’’, ,,Rozdziały życia. Krok w duchowość’’, ,,Podsycanie płomienia. Odpowiedzi na pytania czytelników’’, ,,Historia Rampy’’, ,,Jaskinia starożytnych’’, ,,Życie z lamą’’, ,,Eremita’’, ,,Doktor z Lhasy’’, ,,Mądrość starożytnych’’, ,,My Visit to Venus’’ itp. W rzeczywistości nigdy nie był w Tybecie (o Wenus nie wspominając ;) i nie znał języka tybetańskiego.
W Tybecie rozgrywa się akcja dawnych powieści lost race fantasy: ,,Zaginionego horyzontu’’ Jamesa Hiltona i ,,Stalowego monstrum’’ Abrahama Merritta 3 a także opowiadania ,,Shamballach’’ Artura Szrejtera. H. P. Lovecraft w opowiadaniu grozy ,,Ostatnia próba’’ przedstawił bonpów (wyznawców bon) jako złych czarowników, czczących Wielkich Przedwiecznych wespół z Suramą, czarnoksiężnikiem z Atlantydy. W zbiorze opowiadań angel fantasy ,,Żarna Niebios’’ Mai Lidii Kossakowskiej występowała dakini, będąca żoną Mefistofelesa 4. Dodam nieskromnie, że dakinie pojawiają się również w moim opowiadaniu fantasy ,,Lech III Peregrynator’’ dostępnym na tym blogu.
1 Odsyłam do posta: ,,Tybetańska Księga Umarłych’’.
2 Odsyłam do posta: ,,Szambala’’.
3 Odsyłam do postów: ,,Zaginiony horyzont’’ i ,,Stalowe monstrum’’.
4 Odsyłam do posta: ,,Żarna Niebios’’.
