poniedziałek, 23 lutego 2026

Ignacy Krasicki o alchemii

 



,,Franciszek, przedtem pieniacz, teraz alchymista,

Dmucha coraz na węgle, przy piecyku siedzi,

Zagęszcza i rozwilża, przerzadza i cedzi.

Pełne proszków chymicznych szafy i stoliki,

Wszędzie torty, retorty, banie, alembiki.

Już postrzegł w ogniu gwiazdę, a kto gwiazdę zoczy

Albo głowę Meduzy, albo ogon smoczy,

Już ten wygrał. Winszuję, ale nie zazdroszczę.

To mniejsza, że Franciszek o złoto się troszcze;

Niech dmucha, a nie kradnie. Choćby złoto zrobił,

Swoje stracił, na swoim niechby i zarobił''

- Ignacy Krasicki ,,Złość ukryta i jawna'' (fragment)



,,Że ten kunszt będąc zapalnej imaginacji płodem, omamieniu najbardziej podlega [...] łatwo domyślić się można, że wielu zawiódł, doświadczenie nauczyło; że do tego czasu znajdują się tacy, którzy w kamień filozofski i inne podobne matactwa wierzą, rzecz równie podziwienia i politowania godna'' - Ignacy Krasicki ,,Zbiór potrzebnych wiadomości'', hasło ,,Alchimia'' (fragment)

Ignacy Krasicki i alternatywna historia starożytna



 ,, [...] Wszak w Lacedemonie

Zawżdy siedział Tesalczyk na Likurga tronie.

Greki archontów swoich od Rzymian brali,

Rzymianie dyktatorów od Greków przyzwali;

Zgoła, byle był nie swój, choćby i pobłądził,

Zawżdy to lepiej było, kiedy cudzy rządził''

- Ignacy Krasicki ,,Do króla (fragment)



    Powyżej opisane zdarzenia nie są znane źródłom starożytnym. Stanowią natomiast aluzję do wybierania cudzoziemców na elekcyjnych królów Polski.