Chrześcijańska symbolika Edypa

 ,,W epoce bizantyjskiej Króla Edypa interpretowano bez wątpienia  jako mękę Edypa, to znaczy jako figura, której Chrystus był consumatio. Już wtedy postrzegano Edypa jako ofiarę, jako niewinnego, któremu narzucono cierpienie. Widziano w nim prefigurację cierpień Jezusa. To, moim zdaniem, zdecydowanie najgłębsze odczytanie Edypa. Nie mogło zostać sformułowane przy użyciu pojęć teoretycznych, jakich używamy dzisiaj, była tam jednak trafna intuicja - przeczucie niewinności ofiary'' - René Girard ,,Początki kultury''

 

,,125 baśni do opowiadania dzieciom''

 

Władysław Kopaliński (1907 – 2007) był wybitnym erudytą i autorem słowników. Opowiadano o nim legendę miejską, w której pod jego nazwiskiem publikował zespół uczonych, bowiem niektórym ludziom tak trudno było uwierzyć w jego rozległą wiedzę.

W kwietniu 2024 r. przeczytałem jego antologię ,,125 baśni do opowiadania dzieciom’’. Zawiera bardziej lub mniej znane baśnie, legendy, a nawet mity, klasyczne utwory braci Grimm, Perraulta, Andersena, Carla Gozziego, ,,Baśnie 1001 nocy’’, ludowe opowieści z Polski, Czech, Rosji, Finlandii, Francji, Włoch, Chin i Indii.

Na jej kartach znajdziemy takie postaci jak: Jaś i Małgosia, Czerwony Kapturek, Tomcio Paluch, Brzydkie Kaczątko, Świniopas, Ali Baba, Eros i Psyche, Rama i Sita, Kopciuszek, królewna Śnieżka, Ośla Skórka, Sinobrody, Aladyn, Ahmed i wróżka Pari Banu, Siakuntala, Merlin, Janosik, Turandot, królewna na ziarnku grochu, Madej, Twardowski, Jan Baptysta i jego kochająca żona, Małgorzata, Paryzada i jej dwaj bracia i wiele innych.

Można w niej przeczytać o takich istotach jak: słowik, który ocalił śpiewem chińskiego cesarza od śmierci, potworny koń i kobyła terroryzujące ludzi, indyjski wampir (vetala) opowiadający bajki radży, społeczność muzułmanów mieszkających w morzu (jednym z nich był Abdallah, który handlował ze swoim imiennikiem z lądu), dżiny, anioły, diabły (w tym Boruta i Belzebub), gliniany człowiek (pożarł ojca, matkę i wszystko co napotkał, aż został rozbity kopytem łosia), biały kos przywracający młodość, królewna zaklęta w żabę, Helena – królowa gołębi, poślubiona przez żołnierza, którego diabeł zamienił w … telewizor, olbrzym nie znający wódki, który przeniósł kupca przez morze itp.

Autor preferował wersje złagodzone np. Śnieżka przebaczyła macosze, siostry Kopciuszka też wyszły za mąż. Uwspółcześniony przez niego Dzielny Ołowiany Żołnierzyk stał się plastikową zabawką, kochającą lalkę Barbie.

Smutna refleksja

 Odnoszę wrażenie, że współczesny człowiek woli być głupi niż nudny. 

Oniricon cz. 1021

             Śniło mi się, że:

- w komiksowym zestawieniu książek, które tłumacze boją się przekładać znalazłem opowiadanie ,,Nitocris'' H. P. Lovecrafta i ,,Biblię szatana'' Antona La Veya,

- w czasach Wielkiej Lechii królowie Białorusi posiadali pierścień Kryszenia pozwalający im rozdzielać się na wiele osób w celu uprawiania seksu z wieloma żonami naraz,

- C3PO poślubił kobietę - robota pokrytą złotą blachą,

- trzymałem w ręku brzanę brokatową z Amazonki, która potrafiła zjeść człowieka tak jak pirania,

- następnym papieżem zostanie Łotysz, lubiący przechadzać się po polu wśród zbóż i oskarżony o ludobójstwo podczas II wojny światowej,

- przed zaśnięciem oglądałem w telewizji amerykańską kreskówkę o złodziejach zwłok, potem nie mogąc zasnąć poszedłem pobiegać do parku, po powrocie ogarnął mnie lęk na ciemnej klatce schodowej, chciałem zapalić światło i wołać o pomoc, lecz nie umiałem wydobyć z siebie głosu,

- przebaczyłem czarnemu plezjozaurowi żyjącemu w wypełnionym wodą zamkowym lochu i ukraińskim rolnikom zalewającym Polskę ich zbożem,

- w okresie międzywojennym Pan Sołtys z Pawlaczycy  uczestniczył w seminarium nauczycielskim , aby móc edukować chłopów ze swojej wsi,

- Lew Tołstoj napisał opowiadanie o prawosławnym mnichu, który potajemnie wyznawał nauki Konfucjusza, został w swojej celi uduszony przez czarnego diabła, kiedy siostra okazała radość z powodu jego śmierci, sama zginęła w płonącym pociągu,

- Żydzi z Jawora na średniowiecznym Śląsku mieli piwnicę wypełnioną armię golemów z szarej gliny, które miały ich bronić przed pogromami,

- nocą przez dżunglę w Tajlandii lub Indonezji szły gobliny o szarej skórze i czerwonych oczach,

- zobaczyłem swojego sąsiada z sąsiedniego domu jak żebrał pod kościołem,

- byłem pielęgniarką wierzącą, że posągi moai znajdują się w Wielkiej Brytanii, uwięziono mnie w szpitalu psychiatrycznym, a ja miałem (am) nadzieję, że mój ukochany mnie uwolni,

- Dobko Puchała i inni polscy rycerze walczący po stronie husytów przenieśli się po śmierci do równoległego świata władanego przez Wielką Boginię,

- współczułem Aleksandrowi Łukaszence gdy jego synowie Udaj i Kusaj utonęli w smole w La Brea, córka Daria spłonęła w samochodzie, a żona Ludmiła lub Swietłana odeszła od niego,

- mamut cesarski został paleontologiem i dążył do odkrycia prawdy o wydarzeniach w La Brea, gdzie odkryto prehistoryczną sowę,

- wieczorem wracałem do domu razem z Janesem ov Calcium pociągiem, który zamienił się w autobus, za oknem leżał śnieg, zaś pasażerowie nosili grube futra, byłem zakłopotany, gdy Janes zapytał mnie dlaczego nie wierzę w globalne ocieplenie. 

Zaskakująco dojrzała myśl Stanisława Szura

 Jeśli zmarnujesz czas, to sam Proust ci go nie pomoże odzyskać. 

,,Sandały rybaka''

 

,,Przybyłem z dalekiego kraju’’ - św. Jan Paweł II

Morris West (1916 – 1999) był australijskim pisarzem i dramaturgiem, autorem ,,Adwokata diabła’’ i ,,Klaunów Boga’’. Kilkanaście lat spędził w klasztorze kongregacji Braci w Chrystusie. Mieszkał w USA i Europie.

W kwietniu 2024 r. przeczytałem po raz drugi jego powieść political fiction ,,Sandały rybaka’’ (ang. ,,The Shoes of the Fisherman’’). Jest to powieść o słowiańskim papieżu napisana 15 lat przez wyborem Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową.

Akcja rozgrywa się w drugiej połowie XX wieku w Rzymie i Watykanie. Głównym bohaterem był nowo wybrany, fikcyjny papież Kirył I (Ukrainiec Kirył Łakota). Nosił brodę i miał bliznę na twarzy. W przeszłości był więźniem sowieckich łagrów. Dał się poznać jako człowiek łagodny i pokorny, dążący do reformy Kościoła katolickiego, aby przybliżyć go ludziom.

Ważną i niejednoznaczną rolę odgrywa w powieści sowiecki przywódca Kamieniew (jego nazwisko nosił bolszewicki polityk Lew Kamieniew, żyjący w latach 1883 – 1936), choć literacki gensek przypomina też Nikitę Chruszczowa (1894 – 1971). Początkowo Kamieniew torturował Kiryła w łagrze, później jednak umożliwił mu ucieczkę z ZSRR. Papież Kirył (niczym św. Jan XXIII) prowadził negocjację mające zapobiec wojnie atomowej między USA a ZSRR.

W powieści obecny jest również wątek nieudanego romansu między amerykańskim dziennikarzem, George’m Faberem, a młodą i lekkomyślną Chiarą, żoną włoskiego polityka Corrada Calitriego.

Chociaż Autor odżegnywał się od nawiązań od czasów mu współczesnych może się takowych dopatrzeć. Przykładowo polski prymas Potocki przypomina bł. Stefana Wyszyńskiego, zaś jezuicki paleontolog i teistyczny ewolucjonista, Jean Telemond był wzorowany na o. Pierre Teilhardzie de Chardin.

Turbo Słowacy

 

,,Na Słowaka wszystkie czarty się uwzięły: i Niemiec, i Tatar, i Madziar, i Cygan, i Żyd’’ - przysłowie słowackie

Słowacy należą do najmłodszych narodów Europy. Ich świadomość narodowa zaczęła się kształtować dopiero w XIX wieku. W latach 1939 – 1945 istniała I Republika Słowacka, pod rządami ks. Josefa Tiso, politycznie zależna od Niemiec. Istniejąca do dziś II Republika Słowacka wyłoniła się w 1993 r. z pokojowego rozpadu Czechosłowacji. To ubóstwo tradycji narodowych i państwowych rodzi zrozumiałe kompleksy leczone za pomocą teorii pseudonaukowych.

Należy do nich koncepcja Wielkiej Słowacji obejmującej Czechy, Węgry, Saksonię, rozległe obszary Ukrainy, Rumunii i Polski. Głosi się, że etnonim Słowianie oznaczał właśnie dawnych Słowaków, istniejących jako naród już w wiekach IV – V, VI lub VII. Pierwszymi państwami słowackimi miały być: Państwo Samona (623 – 661), Księstwo Nitrzańskie, założone przez księcia Pribinę (800 – 860) i Księstwo Błatneńskie w Panonii (840 – 901).

Największą popularnością cieszą się jednak Wielkie Morawy (VIII – IX wiek) za panowania Świętopełka I Wielkiego (840 – 894). Książę ten nazywany jest ,,królem dawnych Słowaków’’ (napis na cokole pomnika w Bratysławie z 2010 r.). Zwolennikami utożsamiania Wielkich Moraw ze Słowacją są miejscowi politycy: prezydent Ivan Gasparovic i prorosyjski premier, Robert Fico. Prowadzi to do uznania współczesnych Węgrów za zmadziaryzowanych Słowaków, zdrajców Wielkich Moraw, a nawet do postulatu odzyskania Balatonu (słow. Jeziora Błotnego). U podstaw tych teorii leży błąd, zwany prezentyzmem. Polega on na przenoszeniu współczesnych pojęć (np. poczucia przynależności do państwa i narodu słowackiego) na ludzi żyjących w zamierzchłej przeszłości (wczesnym średniowieczu), kiedy narody Europy znajdowały się zaledwie w fazie embrionalnej. Najskrajniejsi z Turbo Słowaków głoszą nawet, że Jezus Chrystus był Słowianinem, zaś Żydzi sfałszowali ,,Biblię’’, aby usunąć z nich wzmianki o Słowianach (głosicieli takich poglądów można śmiało uznać za słowiański odpowiednik rastafarian z Jamajki:).