,,
- Czytaj stare kroniki naszej świątyni, a przekonasz się, że –
ile razy Egipt kwitnął, jego sfinks był cały i wysoko wznosił
się nad pustynią. Lecz gdy państwo chyliło się do upadku ,
sfinks pękał, kruszył się, a piaski sięgały mu do nóg. I dziś
od paru wieków sfinks kruszy się’’ - Bolesław Prus ,,Faraon’’
Wielki
Sfinks (egipskie: Pehor, kopt. Belhib, arab. Abu al – Haul, czyli
,,Ojciec
Grozy’’)
stanowi obok piramid
najbardziej rozpoznawalny symbol starożytnego Egiptu. Jest to
datowana na ok. 2550 r. p. n. e. rzeźba w skale, przedstawiająca
leżącego lwa z głową faraona Chefrena. Mierzy 72,85 m długości
i 20 m wysokości.
Od
tysięcy lat pobudza ludzką wyobraźnię do snucia niezwykłych
historii.
W
egipskiej legendzie Sfinks objawił się we śnie późniejszemu
faraonowi Totmesowi IV. Obiecał mu zdobycie władzy w zamian za
odkopanie go z piasku.
Grecy
przypisywali ludzką twarz Sfinksa mitycznej Rodopis .
Twierdził tak Herodot ,
po nim zaś w XVI wieku jego wersję powtórzył Mikołaj Radziwiłł.
Rodopis była egipską kurtyzaną, która została żoną faraona
Mykerinosa. Przypisywano jej również budowę piramidy
nazwanej imieniem jej męża.
W
średniowiecznych legendach arabskich Sfinks był strażnikiem
skarbów. Można było dostać od niego złotego dinara w zamian za
odprawienie magicznego rytuału. Chciwy strażnik budowli został
ukąszony przez węża, kiedy szukał skarbu w uchu Sfinksa. Wówczas
ubogi poszukiwacz skarbu przejął jego posadę, co zapewniło mu
utrzymanie.
W
XVI wieku głowę Sfinksa uznawano za pozostałość posągu boga
Słońca, zniszczonego przez potop, bądź za podobiznę Memnona,
afrykańskiego uczestnika wojny trojańskiej z mitologii greckiej.
W
XVII wieku pojawiła się interpretacja astrologiczna, w której
ludzka głowa i zwierzęce ciało Sfinksa symbolizowały połączenie
znaków Lwa i Panny. Żył też wówczas niemiecki podróżnik, uważający, że w głowie Sfinksa zamieszkują demony.
Znana
jest legenda o żołnierzach Napoleona ,
którzy strzelając z armaty do twarzy Sfinksa, pozbawili ją nosa.
Opowieść tę przytoczył Alfred Szklarski w powieści ,,Tomek
w
grobowcach
faraonów’’
(jeden z bohaterów, bosman Tadeusz Nowicki nazywał Sfinksa
,,Cheopsikiem’’).
Tymczasem XV – wieczny, arabski historyk Al – Makrizi podaje, że
nos Sfinksowi odłupał fanatyczny szejk Muhammad Sa’im al –
Dahr, chcący zniszczyć pozostałość pogaństwa.
Amerykański
jasnowidz Edgar Cayce (1877 – 1945) głosił, że pod Sfinksem
znajduje się Komnata Zapisków, zawierająca księgi z Atlantydy.
Robert
K. G. Temple (1945) pisał
w książce ,,The
Sphinx Mystery’’
z 2009 r.,
że Sfinks miał początkowo głowę szakala, ponieważ wyobrażał
Anubisa. Tymczasem w
starożytności
identyfikowano
Sfinksa z innym egipskim bogiem, Harmachisem.
Amerykański
geolog i geofizyk, prof. Robert M. Schoch (ur. 1957) uważa, że
Sfinks został zbudowany 10 000 lat p. n. e. przez zamierzchłą
cywilizację poprzedzającą te znane nauce. Dowodzić tego mają
ślady erozji wodnej, które powstały w czasach kiedy klimat Egiptu
był wilgotny. Egiptolodzy odrzucają tę teorię. Argument
przeciwników Schocha brzmi następująco: ,,do
tułowia użyto skały wapiennej, która w swoim macierzystym miejscu
przeszła erozję. Materiał na głowę był z młodszej skały’’
- pisał antracyt z 25/07/2005 na forum ,,Historycy.org.’’
Wreszcie
Robert Bauval i Graham Hancock widzą w Sfinksie symbol gwiazdozbioru
Lwa, wzniesiony oczywiście podczas astrologicznej Ery Lwa. Tymczasem
używane w naszej kulturze znaki Zodiaku wywodzą się nie z Egiptu,
tylko z Mezopotamii. Nazwane już przez Sumerów, za pośrednictwem
Babilończyków zostały przejęte przez starożytnych Greków.
Istnieje wiele greckich mitów objaśniających pochodzenie
poszczególnych znaków Zodiaku.

Warto
tu zwrócić uwagę, że wiele współczesnych, foliarskich teorii o
Sfinksie ma swe odpowiedniki w zamierzchłych czasach. Bauval i
Hancock są (świadomie, bądź nie) współczesnymi epigonami XVII –
wiecznego, francuskiego podróżnika de Mailleta, który pierwszy
powiązał Sfinksa ze znakami Zodiaku. Z kolei teoria Schocha
zaskakująco przypomina twórczość fantasy R. E. Howarda. Twórca
postaci Conana napisał w szkicu ,,Czarne
eony’’
(dostępnym w zrecenzowanym na tym blogu zbiorze ,,Królestwo
cieni
i
inne opowiadania z mitologii Cthulhu’’),
że Sfinks i piramidy zostały zbudowane przez Stygijczyków, lud
żyjący w erze hyboryjskiej 10 000 lat p. n. e. (Na ilustracji - Czarny Sfinks z Nebthu z opowiadania Sprague'a de Campa i Lina Cartera). Przypadek?