wtorek, 14 lutego 2023

Kauki

 


,,kaukai, kauki, w mitologii litewskiej skrzaty domowe, przynoszące bogactwo i obfitość, mnożące zboże i trawę. W folklorze wyobrażano [sobie], że kauki mieszkają w spichrzach i chatach. Wierzono, że kauków można wysiedzieć z jaj ogiera, knura lub koguta. Kauki gospodarzowi przynosiły kradzione ziarno, siano, żywność, wykonywały niektóre prace gospodarskie, szyły buty'' - Mieczysław Jackiewicz ,,Leksykon kultury litewskiej''



 

Jumpira



 ,,Jumpira, w mitologii litewskiej bogini morza, wyobrażano ją jako pół - kobietę, pół - rybę, w wierzeniach rybaków była to zła bogini'' - Mieczysław Jackiewicz ,,Leksykon kultury litewskiej''

poniedziałek, 13 lutego 2023

Żelazny Wilk




 ,,Geležinis Vilkas, Żelazny Wilk, powstać z legendy o założeniu Wilna; legenda zawarta jest w Kronice Wielkiego Księstwa Litewskiego i Żmudzi z 1. poł. XVI w. Legenda powiada, że wielki książę Giedymin podczas polowania w lasach nad rzeką Wilną (4 mile od Trok) ubił tam ogromnego tura. Znużony książę pozostał na noc na wzgórzu opodal rzeki; przyśnił mu się żelazny wilk, który podniósłszy głowę na księżyc, zawył, a wycie jego było tak donośne, iż zdawało się, że to on wyje, lecz sto innych wilków w nim zawartych. Arcykapłan Krive - Kriveite, do którego zwrócił się książę o objaśnienie snu, powiedział, że wilk żelazny znaczy, iż na miejscu tym stanie zamek mocny i miasto - stolica państwa, a stu wilków w nim wyjących oznacza mieszkańców, którzy sławę księcia i tego grodu szeroko po świecie rozgłoszą. Legendę powtórzono w kronikach Bychowca, w utworach M. Stryjkowskiego, W. Wijuka - Kojałowicza, wykorzystywano ją w utworach literatury pięknej'' - Mieczysław Jackiewicz ,,Leksykon kultury litewskiej''



 

niedziela, 12 lutego 2023

Litewska Sybilla

  


,,Burinime, wróżka pogańska, która według legendy miała wywróżyć zburzenie świątyni Perkūnasa w Dolinie Świętoroga (Šventaragisa) i wprowadzenie chrześcijaństwa na Litwie'' - Mieczysław Jackiewicz ,,Leksykon kultury litewskiej''

Blinda

 


,,Blinda, w mitologii litewskiej bogini płodności, rodzi dzieci rękami, głową i nogami. Zamieniona przez Žeminę (z zazdrości) w wierzbę - blindę'' - Mieczysław Jackiewicz ,,Leksykon kultury litewskiej''



 

Z mitem tym zetknąłem się po raz pierwszy na początku pierwszej klasy gimnazjum, kiedy czytałem książkę Marii Ziółkowskiej ,,Gawędy o drzewach''. Wówczas myślałem, że jest to opowieść słowiańska. Wykorzystałem ją jako źródło inspiracji do napisania opowiadania fantasy ,,Wierzba'' dostępnego na tym blogu. 

Biruta



 ,,Birutė, Biruta, żyła w XIV w., córka żmudzkiego bojara Vidymundasa, żona wielkiego księcia Kęstutisa (Kiejsuta), matka wielkiego księcia Vytautasa (Witolda, poza tym urodziła Patryka, Tautvilę, Sigaila (Zygmunta) i córkę Danutę. Według przekazów litewskich, Birutė była kapłanką w Połądze (Palanga), gdzie spotkał ją i pojął za żonę Kęstutis. Do końca życia była poganką, w polityce państwa nie uczestniczyła. Okoliczności jej śmierci nie są znane. Według przekazów została pochowana w Połądze na ofiarnej górze zwanej Góra Biruty'' - Mieczysław Jackiewicz ,,Leksykon kultury litewskiej''



 

Legendy o Akmuo



 ,, [...] Na temat tego głazu opowiada się legendy. Według jednej z nich rodzice chcieli wydać jedyną córkę za bogatego, lecz starego i niechcianego przez dziewczynę gospodarza. Jadąc do ślubu załamała ręce i wykrzyknęła: 'Lepiej bym się w kamień obróciła, niż miałabym zostać żoną tego mężczyzny...' I wypowiedziawszy te słowa w głaz się zamieniła. (Stąd kiedyś odziewano kamień w szaty dziewczęce). Według innej legendy, kiedy książę litewski wysłał w te strony zakonników, by ludzi ochrzcić na nową wiarę, gruby i potężny wąż wypełzł na drogę i zagrodził drogę zakonnikom. Wówczas sprowadzono księdza, który modlił się i wodą święconą opryskał węża. Ten nie mogąc znieść siły Bożej zarył się głęboko w ziemi, a jego ogon zamienił się w głaz stojący obok kościoła; zakonnicy natomiast bez przeszkód ochrzcili pogańskich Dzuków. Od tego kamienia miejscowość otrzymała nazwę 'Akmuo', po polsku 'Kamionka''' - Mieczysław Jackiewicz ,,Leksykon kultury litewskiej''