,,Kobieta w błękitnej wodzie''

W 2006 r. przeglądając katolicki magazyn ,,PRODOKS'' (,,Promotor dobrej książki'') natknąłem się na pozytywną recenzję amerykańskiego filmu fantasy ,,Kobieta w błękitnej wodzie'' (tytuł oryginału: ,,Lady in the Water'') w reżyserii Manoja Night Shyamalana (ur. 1970). Rzeczony film obejrzałem w listopadzie 2016 r.

Akcja rozgrywa się w USA w XXI czy może raczej jeszcze w XX wieku (na tę drugą możliwość wskazuje staroświecki telefon komórkowy). Tytułową bohaterką jest narfa Story (grana przez Bryce Dallas Howard). Gwoli wyjaśnienia: narfa to wymyślona na potrzeby filmu morska nimfa rzekomo występująca w azjatyckiej mitologii. Jest to odpowiednik takich istot jak: greckie nereidy i okeanidy, holenderskie necki czy litewskie czeltice. Story była młoda i piękna. Miała długie rude włosy i bardzo jasną cerę. Z natury była łagodna i dobra, pełna współczucia, rozbudzała w ludziach to co w nich najlepsze. Urodziła się w oceanie – Błękitnym Świecie. Zabłąkała się na amerykańskim osiedlu, gdzie zarządca apartamentowca – Cleveland Heep (grany przez Paula Giammati) odnalazł ją w basenie i bronił przed polującym na nią potworem podobnym do wilka o ciele porośniętym trawą. Ostatecznie ów potwór został rozszarpany przez inne potwory – trzy małpy o ciałach z roślin.

W filmie spodobały mi się liczne – zamierzone, bądź nie – analogie do chrześcijaństwa. Narfy – dobre duchy morza opiekujące się ludźmi są jakby odpowiednikiem aniołów. Story reprezentuje wątek mesjański – przybywa do świata ludzi i im pomaga. Lokatorzy skupieni wokół Clevelanda, starający się pomóc nimfie w powrocie do jej świata nasuwają mi skojarzenia z Kościołem. Nawet uzdrawiający rytuał siedmiu sióstr odprawiany nad umierającą narfą kojarzy się z siedmioma darami Ducha Świętego (liczba siedem ma bogatą symbolikę w wielu kulturach). Story pogryziona przez potwora znalazła się na granicy śmierci, lecz została uzdrowiona przez Clevelanda i zabrana do swego świata przez orła, co może stanowić nawiązanie do śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Ponadto Story miała zostać królową narf, co przypomina Maryję jako królową aniołów. 

Oniricon cz. 261

Śniło mi się, że:

- chciałem się zemścić na pani Alexandrze ov (nazwiska nie znam) za to, że powiedziała, iż to dobrze, że mnie ocenzurowano,

- jakiś ekscentryczny milioner zamienił Park Kasprowicza w Szczecinie w Slavic Park - puszczę, w której były kamienne konstrukcje i rzeźby, oraz drewniane chaty z powybijanymi szybami, mieszczące stare księgi pisane na pergaminie, raz latem owe szkło z szyby się zapaliło i wybuchł pożar parku, założyciel sprowadzał aligatory i lamparty, widziałem jezioro Rusałka na poły wyschłe, oraz czarnego suma lub szczupaka, który chował się do nory w ziemi,

- byłem na jakiejś wycieczce do innego miasta gdzie spotkałem miłego, starszego pana prowadzącego sklep, który nie chciał nic sprzedać pijakom,

- byłem na zakupach w kiosku warzywnym i myślałem, aby pozabijać wrogów Donalda Trumpa, UWAGA: To tylko sen, na jawie nie chcę nikogo mordować,

- jako dziecko byłem asystentem iluzjonisty wraz z innymi dziećmi w czarnych pelerynach przebranych za diabły, na sali gimnastycznej jakiś starszy pan zarzucał iluzjoniście, że oszukuje, a on kazał na skryć się w wielkim, czarnym pudle; rozmyślałem dlaczego Małgorzata Nawrocka jest przeciwko iluzjonistom i przypomniałem sobie, że La Vey zaczynał jako pomocnik magika,

- w czasach PRL - u komuniści ustanowili Krzyżaków sędziami mazurskich sportowców, chcąc aby ci nie zakwalifikowali się,

- Sławomira napisała, że marzy, aby wszystkie religie w Polsce żyły w zgodzie,

- Semen Korczaszko opowiadał dziennikarzowi, że Jakub Wędrowycz poczęstował słonia alkoholem, a ten zamienił się w mamuta,

- komuniści narzekali, że w II RP wstęp do kawiarni miał tylko Antoni Słonimski,

- Bronisław Komorowski nie umiał łowić ryb, ani kulturalnie jeść,

- pytałem w autobusie Pavlasa ov Vidłara czy grał z ojcem w RPG, a on się obraził,

- miałem odwiedzić starą i swarliwą kobietę, lecz nie chciałem tego, nazywałem ją wiedźmą, a Mama mówiła, że przecież lubię Jakuba Wędrowycza,

- byłem Hellboyem i łowiłem ryby leżąc na nadodrzańskim bulwarze, a obok mnie leżał pies Pluto,

- oglądałem pierwszy odcinek ,,Xeny'', w którym Gabriela nosiła okulary przeciwsłoneczne i przebiła złej Xenie brzuch mieczem, a ta zmartwychwstałą i się nawróciła, potem obie walczyły z Rzymianami, jedna ze scen toczyła się w miejscu przypominającym Wały Chrobrego w Szczecinie (zastanawiałem się skąd Amerykanie wiedzą o Szczecinie), występował również krążownik szos podobny do ciężarówki, a Xena pocałowała jakiegoś chłopaka palącego papierosa,

- wszedłem na stronę o nazistowskim okultyzmie, na której krytykowano ,,Smerfy'', a ja napisałem im w ankiecie: ,,Odczepcie się od smerfów, smerfy są fajne''. 

Łoś

Łoś należy do jeleniowatych i jest największym przedstawicielem tej rodziny. Żyje w Europie, na Syberii i w Ameryce Północnej. Jego naturalnym środowiskiem są lasy i bagna. Łoś jest także zwierzęciem synantropijnym, żyje w lasach komunalnych Warszawy, Moskwy i Sztokholmu. Samiec łosia nazywa się byk, samica – klępa, lub łosza, a młode – łoszaki. Rodzą się bez ubarwienia ochronnego. Ten przedstawiciel jeleniowatych jest łatwy do rozpoznania. Ma sierść koloru brązowego. Na głowie samca znajduje się rozłożyste, zrzucane do roku poroże podobne do dłoni. Głowa masywna, wydłużona i gruba, nos szeroki i jakby garbaty. Kark masywny. Nogi długie, zakończone szerokimi racicami, które chronią zwierzę przed zapadaniem się w błocie. Racice łosia spełniają również funkcję obronne. Zagrożony przez człowieka, chowa się za drzewo, aby ujść uwadze wroga, co jest dla niego zgubne. Łosie dobrze pływają i nurkują. Są roślinożerne; żywią się korą, trawą, wodorostami. Są odporne na działanie jadu owoców konwalii majowej i muchomorów. W poszukiwaniu swego przysmaku, którym są wodorosty, nurkują, a wynurzają się z wody od tyłu!

Jaskółki

Jaskółki są grupą ptaków wróblowatych. Żyją w Europie i Ameryce Północnej. W Polsce gnieździ się kilka gatunków tych ptaków: jaskółka dymówka, jaskółka oknówka i brzegówka. W Ameryce Północnej żyje jaskółka rdzawoszyjna. Zbudowane są wedle poniższego schematu: dziób krótki, ale bardzo szeroki, ułatwiający łykanie dużych owadów np. chrabąszczy majowych czy motyli, gardło jaskrawo czerwone. Głowa owalna, osadzona na krótkim, grubym karku. Skrzydła długie, ostro zakończone, usprawniają lot (co roku jaskółka dymówka przelatuje 11 000 km z Europy do Afryki). Aerodynamiczny kształt tułowia. Łapy słabe. Najbardziej charakterystyczną cechą jaskółek jest ich ogon utworzony z dwóch sztywnych lotek przypominających ogon ryby. Mimo podobieństwa, łatwo je rozpoznać. Oknówka jest czarno – biała, podczas gdy dymówka ma czerwone pióra na podgardlu, 

czarna część jej upierzenia ma granatowy połysk. Brzegówka ma najkrótszy dziób i brązowe upierzenie. Oknówka, dymówka i jaskółka rdzawoszyjna budują gniazda z błota. U dwóch pierwszych jaskółek, gniazda mają kształt miseczek, podczas gdy jaskółka rdzawoszyjna buduje gniazda w kształcie kuli z otworem. Brzegówka wygrzebuje swe gniazda w skarpach. Pisklęta są gniazdownikami.

Jaskółki odgrywają rolę w kulturze człowieka. Jeden z tych ptaków występuje w ,,Calineczce'' Hansa Christiana Andersena. Jedna z ,,porad praktycznych'' z czasów saskich brzmiała: ,,oko jaskółcze włożywszy do pościeli czyjej snu mu odbierzesz. Dobry sposób na śpiochów''. Kolejnym zabobonem dotyczącym jaskółek było ich przesypianie zimy na dnie jeziora. Tak naprawdę zimują w Afryce.

Bociany

Bociany są grupą ptaków brodzących. W Europie wyróżniamy dwa gatunki z tego rodzaju: bocian biały i bocian czarny. Ten większy zamieszkuje większy areał, od Portugalii po Japonię. Obydwa bociany zimują w Afryce. Bocian biały osiąga 1 metr długości, a jego rozpiętość skrzydeł wynosi 1,85 m. Dziób długi, koloru czerwonego. Mała zaokrąglona głowa jest osadzona na długiej szyi. Nogi koloru czerwonego, o zgrubiałych kolanach. Ślady zostawiane przez ich stopy przypominają kotwicę. Upierzenie białe, z czarnymi końcami skrzydeł. Wiąże się z tym następująca legenda. Pewien człowiek przez ciekawość rozwiązał worek z rozmaitymi owadami, płazami i gadami, które opanowały Ziemię. Za karę Bóg zamienił go w bociana i osmalił mu końce skrzydeł.

Co je bocian? Każdemu ciśnie się na język słowa ,,żaby''. A tymczasem bocian nie samymi żabami żyje. Zjada owady (przede wszystkim chrząszcze i szarańczaki), dżdżownice, ślimaki, ryby, traszki, węże, jaszczurki, sporadycznie jaja i pisklęta innych ptaków, krety, ryjówki i gryzonie. A nie tylko żaby! Swoją zdobycz zabija dziobem, łyka w całości. Niestrawione części ich ciał usuwa w postaci wypluwek, podobnych do sowich, ale trudniejszych do rozpoznania. Przed odlotem na afrykańskie zimowiska, bociany gromadzą się na otwartych terenach np. łąkach w tzw. ,,sejmikach'' i gromadnie lecą do Afryki. Słabe (często młode) bociany nieraz ulegają wypadkom, lub nie zdążają nauczyć się latania. Bocian biały jest ptakiem wybitnie synantropijnym, często gnieździ się na dachach i kominach domów. Niektórzy gospodarze pomagają bocianom w znalezieniu miejsca pod gniazdo mocując na dachu specjalne platformy. W wierzeniach ludowych gniazda bocianów chronią dom od uderzenia pioruna. Są budowane z gałęzi i co roku podwyższane. Są tak wielkie, że w ich wnętrzu wiją swoje gniazdka wróble (w jednym z gniazd bocianich naliczono tuzin gniazd tych ptaków). Bociany odgrywają dużą rolę w kulturze człowieka. Przypisywano im przynoszenie dzieci, co przeszło do legendy, podobnie jak owa słynna kapusta z głąbem w środku ;). Opinie co do smaku bocianiego mięsa są podzielone. Starożytni Rzymianie je jadali, ale na szczęście dla bocianów przeważa pogląd, że ich mięso jest obrzydliwe. W Chinach pałeczki do ryżu robione są między innymi z kośćca nóg bociana czarnego. Mimo sympatii do tych ptaków i ich prawnej ochrony giną one z powodu chemizacji rolnictwa. Całkowicie wyginęły w Szwecji, Szwajcarii, Włoszech i w Wielkiej Brytanii. Najliczniejsze są w Polsce.

Bocian czarny, zwany ,,hajstrą'' żyje w Europie południowej, środkowej i wschodniej, oraz w Azji Środkowej w środowisku leśnym i bagiennym. Unika człowieka i swoich pobratymców. Jest rzadszy od bociana białego.

Sławne zwierzęta

Niektóre zwierzęta należące do ssaków i ptaków stały się znane, ale nie jako gatunki, ale jako poszczególne osobniki. Więcej tych słynnych osobników należy do ssaków niż ptaków. Zwierzęta te sławę zdobyły sobie w rozmaity sposób – grają w filmach przy boku ludzkich aktorów, są żywymi maskotkami ogrodów zoologicznych, parków narodowych, rodzin, wyróżniły się czymś szczególnym itd.

Pelikan znajduje się w herbie greckiego miasta Mykonos. Dla podtrzymania tradycji, herb jest wyrażony żywym ptakiem. Najsłynniejszym z nich był pelikan Petros. Bardzo długo radował oczy turystów i stanowił chlubę miasta. W 1985 r. w wieku 33 lat zginął w wypadku ulicznym. W pół roku potem przez ojców miasta został wprowadzony jego następca, Petros II. Witały go tłumy ludzi i przydzielona mu pelikanica Irena.

Kolejny słynny ptak to bielik Jurand. Został tak nazwany na cześć jednego z bohaterów ,,Krzyżaków'', którego rycerze zakonni pozbawili oczu. Imię to pasuje do ptaka, ponieważ on również jest niewidomy. Mieszka w Wolińskim Parku Narodowym.

Bernard Grzimek opisał historię Teddy'ego – koali, która przemierzyła Australię. Państwo Faulknerowie zaopiekowali się nią wieku trzech miesięcy. Początkowo Teddy był zawinięty w skórę, później otrzymał misia przytulankę, który imitował jego matkę. W stronę zachodniej Australii podróżował w koszyczku. Najpierw Faulknerowie dawali mu mleko i cukierki miętowe, później liście eukaliptusa. Teddy przeżył 12 lat.

Innym słynnym torbaczem był Benjamin – ostatni wilk workowaty, który zdechł w Zoo w Hobart na Tasmanii w 1936 r. Według innych źródeł ostatniego przedstawiciela tego gatunku widziano w 1961 r. na zachodzie Tasmanii.

Pierwszym słynnym słoniem był Surus, który stracił jeden cios. Był jedynym słoniem z armii Hannibala, który przetrwał przeprawę przez Alpy. Inny słynny słoń żyje w Tsavo National Park i był pierwszym wychowankiem ochronki dla osieroconych słoniątek. Jest to słonica Eleonora pełniąca funkcję przewodniczki stada.

Również wśród kotowatych są zwierzęta sławne. Należała do nich lwica Elza wychowana przez państwa Adamsonów. Dzieje Elzy zostały opisane w trzech księgach: ,,Born free'', ,,Living free'' i ,,Forever free''.

Lamparcica Harriet z Indii jest znana z licznych filmów, artykułów i książek. Gdy kłusownicy zabili jej matkę, zaadoptował ją na swoją farmę Billy Arjon Singh. Obecnie żyje na wolności.

Kot domowy Dudu stał się słynny po śmierci swego właściciela, kiedy to zamieszkał na cmentarzu przy jego grobie.

Obecnie żyjące sławne psy to min. yorkshire terier Thumbina (Calineczka) wyróżniająca się małymi rozmiarami ciała. Psia Calineczka ma 14 cm wzrostu i 20 cm długości. Nic więc dziwnego, że właścicielka zabiera ją na spacer w kieszeni.

Innym psem ponad naturalnych wymiarów jest wilczarz irlandzki Murphy. Osiąga 105 cm wzrostu i nadal rośnie. Inne słynne psy to: Prohaska, Barry i Łajka.

Robak był słynną wydrą. Jego dzieje zostały opisane przez XVII – wiecznego pisarza Jana Chryzostoma Paska w ,,Pamiętnikach''. Ostatecznie Robak został podarowany królowi Janowi III Sobieskiemu.

Jednak najwięcej było i jest sławnych goryli. Pierwszym przedstawicielem tego gatunku pokazywanym w Europie była Jenny z wędrownej menażerii Wombwella w 1855 roku. Właściciel przedstawiał ją jako szympansa. Jej prawdziwa przynależność gatunkowa wyszła na jaw dopiero po jej śmierci. ¹ Kolejnym gorylem w ,,niewoli'' był M'Pungu z Berlińskiego Akwarium. 2 sierpnia 1986 r. w Zoo w Jersey zdarzył się następujący wypadek. 5 – letni Levan Merrit poślizgnął się w wpadł za barierkę na wybieg dla goryli. Wtedy jeden z nich, Jambo podszedł do chłopca i utrzymawszy w bezpiecznej odległości innych członków stada, pochylił się nad nim, obwąchał i poruszył nieprzytomnego. Na jego cześć utworzono tzw. Odznakę Jambo, by potem wyróżniać nią inne zasłużone dla ludzi zwierzęta. Jednak najsłynniejszym gorylem jest Płatek Śniegu, jedyny znany na świecie goryl – albinos, żyjący w Zoo w Barcelonie. Był maskotką tego miasta podczas olimpiady w 1992 r. Znaleziono go w 1966 r. przy martwej matce w wieku dwóch lat. Płatek Śniegu jest ojcem kilku czarno ubarwionych gorylątek. ²

Jednym ze słynnych waleni był kaszalot Tom z Nowej Zelandii, który był rzeczywistym pierwowzorem Moby Dicka z powieści Hermana Melville'a pod tym samym tytułem.

1 Sekcję zwłok przeprowadził sam Karol Darwin

2 Płatek Śniegu zdechł w 2006 r. Tekst pisałem w 1999 r.   

Sokoły

Sokoły odgrywają dużą rolę w kulturze człowieka. Starożytni Egipcjanie jako poświęcone Horusowi czcili rarogi górskie (te ostatnie stały się przedmiotem następujących porzekadeł: ,,biegać za kimś jak za rarogiem'', ,,gapić się na kogoś jak na raroga''). W starożytności i średniowieczu, aby wyróżnić bohatera przyrównywano go do sokoła. Gałąź łowiectwa, w której pomocnikami myśliwych są ptaki drapieżne nazwano sokolnictwem. Sokole Oko to bohater popularnych dawniej powieści James Fenimore'a Coopera. W ,,Gwiezdnych wojnach'' najsłynniejszym statkiem kosmicznym był ,,Millenium Falcon'' (od łac. falco – sokół). W animowanym serialu ,,Zwierzęta z Ginącego Lasu'' występowała pustułka.

Sokoły są rodziną ptaków drapieżnych wyróżniających się smukłą, aerodynamiczną budową ciała. Są to najszybciej latające ptaki: sokół wędrowny może lecieć 320 km / h, a kobuz – 150 km / h. Żyją w Starym Świecie i w obu Amerykach. Pisklęta są gniazdownikami, mają ciała pokryte białym puchem. Opiekują się nimi obydwoje rodzice; samica poluje, a samiec pilnuje piskląt i kawałkuje przyniesiony przez samicę pokarm. Później on również poluje. Gniazda zakładane są na drzewach jak i skałach. Aby zapewnić sobie bezpieczeństwo, ptaki stanowiące pokarm dla sokoła wędrownego gnieżdżą się w pobliżu ich gniazd. Brzmi to paradoksalnie i wymaga wyjaśnienia. Otóż sokoły zawsze poszukują pokarmu z dala od gniazda. Niektóre ptaki mają sprytne metody zwalczania swoich wrogów. Zaobserwowano grupę kwiczołów, które podczas obławy na sokoła wędrownego, wydalały na niego swoje odchody. Oblepiony nimi sokół nie mógł latać, ponieważ skleiły mu pióra.

Sokół wędrowny ma nieco przesadzoną nazwę, ponieważ wędrują tylko osobniki z najzimniejszych regionów Europy. Gnieździ się w lasach jak i na peryferiach miast. Jego upierzenie jest szaro – białe. Żywi się ssakami i ptakami, co pozyskało mu niechęć hodowców gołębi, posądzających go o zjadanie swoich podopiecznych. Podczas II wojny światowej, sokoły wędrowne były używane do tępienia gołębi pocztowych. Jest gatunkiem ginącym i chronionym. Znajduje się w Polskiej Czerwonej Księdze.

Spokrewniony z nim jest białozór. Żyje na Islandii, w Norwegii, gnieździ się również na Siedmiu Wyspach i w okolicach Murmańska. Od sokoła wędrownego różni się jaśniejszym ubarwieniem. Nazywany ,,sokołem norweskim'' był bardzo ceniony przez sokolników. To właśnie w białozorach spłacono okup sułtanowi Bajazytowi.

W odróżnieniu od sokoła wędrownego, pustułka jest ptakiem bardzo pospolitym. Gnieździ się na stepach, w lasach, a nawet w miastach. Pustułka i pustułeczka zostały tak nazwane ponieważ uważano, że są ,,puste'', czyli nieprzydatne do celów sokolnictwa. Samica pustułki jest jasnobrązowa, a samiec ma rdzwobrązowe skrzydła i szarą głowę. Pustułka żywi się: gadami, płazami, gryzoniami i dużymi owadami.

W przeciwieństwie do pustułki, pustułeczka jest mniejsza i większa część jej ciała jest szara. Znajduje się w Polskiej Czerwonej Księdze. W Polsce prawdopodobnie wyginęła, chociaż może się jeszcze gnieździć na Lubelszczyźnie.

Bardzo charakterystycznie ubarwiony jest kobczyk. Upierzenie ciemno – szare, w okolicach oczu – czerwone, a u podstawy łap – brązowe. Znajduje się w Polskiej Czerwonej Księdze.

Drzemlik jest najmniejszym sokołem Europy. Jest ptakiem wędrownym.

Kobuz przypomina ubarwieniem sokoła wędrownego, ale jest dużo mniejszy i ma rude podbrzusze. Potrafi chwytać w locie jaskółki i jerzyki.

Wspomniany raróg górski pomaga sokolnikom polować nawet na antylopy. Żyje na pustyniach i obszarach stepowych Afryki Północnej i Azji Południowo – Zachodniej.

Sokół meksykański zwany rudogardłym żyje w Nowym Świecie od Meksyku po północną Argentynę. Upierzeniem przypomina sokoła wędrownego, ale jego podgardle jest biało – rude, brzuch upstrzony czarnymi plamami, zaś podstawy łap są rude.

Wśród sokołów jest wiele gatunków ginących. Wymierają one z powodu chemizacji rolnictwa na wskutek zatrucia pokarmu w postaci owadów i gryzoni, nielegalnego wybierania jaj i piskląt na potrzeby sokolnictwa i tępienia przez hodowców gołębi. Podczas kradzieży jaj i piskląt z gniazd giną zarówno dorosłe osobniki broniące potomstwa jak i ono same podczas transportu. Sokoły te są później przemycane do krajów arabskich. W trosce o uratowanie sokołów, ginące gatunki tych ptaków są pod ochroną. W walce z kłusownictwem przeprowadzono operację ,,Sokół'' polegającą na ochronie ich gniazd i zatrzymywaniu schwytanych ptaków. Aby rozmnażać sokoły wędrowne, podrzuca się zarekwirowane jaja pokrewnym gatunkom do wysiadywania. W Polskiej Czerwonej Księdze znajdują się sokół wędrowny, pustułeczka i kobczyk.