,,Historia królów Brytanii''

 

W gimnazjum czytając książkę Terry’ego Deary’ego ,,Strrraszna historia. Ci wredni Rzymianie’’ (książce poświęconej okresowi rzymskiemu w dziejach Brytanii) dowiedziałem się po raz pierwszy o walijskim duchownym, Geoffreyu z Monmouth (ok. 1100 – ok. 1154); archidiakonie w Llandsaff i biskupie St Asaph. Spod jego pióra wyszły takie dzieła jak ,,Historia królów Brytanii’’ (łac. ,,Historia Regum Britanniae’’ z 1138 r.), ,,Przepowiednie Merlina’’ (,,Prophetiae Merlini’’ napisane prze1135 r.) ¹ i ,,Żywot Merlina’’ (,,Vita Merlini’’ z ok. 1150 r). Ich wiarygodność zaczęto kwestionować już w średniowieczu.

,,Pod koniec XII wieku niejaki William z Newburgh nazwał dzieło Geoffreya z Monmouth ‘stekiem bzdur’, podając też w wątpliwość istnienie samego Artura’’ - Jerzy Besala, Dorota Lis, Adam Krawiec ,,Tajemnice historii. Polska, Europa, świat’’

 

W 2006 r. studiując historię na Uniwersytecie Szczecińskim, gorąco pragnąłem przeczytać ,,Historię królów Brytanii’’, lecz niestety nie istniał wówczas przekład polski. Moje marzenie ziściło się dopiero w 2012 r. kiedy to przeczytałem po raz pierwszy polski przekład Aleksandry Radomyskiej, który ukazał się dopiero wówczas, nakładem wydawnictwa ,,Armoryka’’. Został on jednak dokonany nie z oryginału łacińskiego, ale z przekładu angielskiego ,,Histories of the Kings of Britain’’ Sebastiana Evansa (1830 – 1909) z 1904 r.

1. Dzieło rozpoczyna opis Brytanii i zamieszkujących ją ludów: ,,Ziemię Brytanii zamieszkuje pięć ludów, a mianowicie Rzymianie, Brytowie, Sasi, Piktowie i Szkoci. Pierwsi spośród nich mieszkali tu Brytowie [...]’’ - op. cit.

2. Punktem wyjścia dla Geoffreya z Monmouth jest rozsławiony przez Wergiliusza, rzymski mit o Eneaszu, który po wojnie trojańskiej osiadł w Italii. ² Z jego rodu wywodził się Brutus, syn Askaniusza, który zgodnie z przepowiednią czarowników niechcący zabił ojca na łowach za co został wygnany z Italii. Na wygnaniu w Grecji przy poparciu Assarakosa; syna Greka i Trojanki, został wybrany księciem przez uchodźców z Troi. Stoczył zwycięską wojnę z Pandrasusem; królem Grecji. Wziął go do niewoli i uzyskał jego zgodę na opuszczenie kraju. Poślubił też Ignoge – córkę pokonanego króla. Na bezludnej wyspie Leukadii bogini Diana nakazała mu osiedlenia się w Brytanii). Przy Kolumnach Herkulesa (inaczej: Słupy Herkulesa; starożytna nazwa skał Gibraltaru i Ceuty) żeglarze przeżyli atak syren. Spotkali trojańskiego księcia; siłacza Koryneusza, który przyłączył się do wyprawy. Stoczyli krwawą wojnę z Gafferiuszem Piktem – królem Akwitanii. Tours zostało nazwane od imienia poległego Turonusa, bratanka Brutusa. W owym czasie Brytania była nazywana Albionem i zamieszkiwały ją niedobitki olbrzymów, z którymi walczyli przybyli Trojanie. Brutus od swego imienia nazwał Albion Brytanią. Kornwalia została nazwana od Koryneusza lub od łac. cornus – róg. Koryneusz stoczył pojedynek z olbrzymem Goemagotem (nawiązanie do biblijnych ludów Goga i Magoga). Brutus założył stolicę – Nową Troję, która w późniejszych wiekach nosiła takie nazwy jak Trinovantum i Kaerlud (na cześć króla Luda). Jej obecna nazwa to Londyn.

3. Brutus i Ignoge mieli trzech synów: Locrine’a, Albanacta i Cambera. Locrine otrzymał środkową Brytanię (Loegrię), Camber - Walię, Albanact zaś Szkocję (Albę). Humbera, król Hunów najechał Szkocję, zabił Albancta i zmusił jego poddanych do tułaczki. Locrine i Camber pokonali Humbera, który utonął w rzece nazwanej jego imieniem. Pierwszy z braci zamierzał poślubić piękną brankę Estrildis – córkę króla Germanii, lecz Koryneusz zmusił go do poślubienia zgodnie z obietnicą swojej córki Gwendolen. Przez siedem lat Locrine zdradzał Gwendolene z Estrildis, aż ta urodziła mu córkę Sabrinę. W końcu po śmierci Koryneusza, porzucił żonę dla kochanki. Gwendolene mszcząc się najechała Loegrię, zaś Locrine poległ w bitwie ugodzony strzałą.

4. Królowa Gwendolene rozkazała utopić Estrildis i jej córkę Sabrinę w rzece, którą nazwała Sabren (Severn).

5. Król Maddan, syn Gwendolene miał synów Memprycjusza i Malima. Panował w pokoju przez 40 lat.

6. Memprycjusz i Malim walczyli o władzę. Każdy z nich chciał władać całą wyspą. Memprycjusz zamordował brata i stał się tyranem, który mordował członków rodziny, porzucił żonę i syna, uprawiał rozpustę, aż w końcu pożarły go wilki.

7. Ebraucus, syn Memprycjusza, wysoki siłacz walczył z Galami. Założył Eboracum w Szkocji, a także Alclud i Mount Agned. Miał 20 żon, 20 synów i 30 córek. Jego synowie to: Brutus Greenshield, Morgadad, Sisilius, Regin, Morivid, Bladud, Lagon, Badloan, Kincar, Spaden, Galii, Darden, Eldad, Isir, Gangu, Hector, Kerin, Rud, Assarakos i Buel. Córki nosiły imiona: Gloygni, Ignogen, Oudas, Gvenliam, Gaurdid, Angred, Guendoloe, Tangustel, Gorgon, Median, Methabel, Ourar, Meiliure, Kambreda, Ragan, Gael, Ecub, Nest, Cheun, Stadud, Gladud, Ehren, Blagan, Ahallac, Angees, Galaes (najpiękniejsza w Brytanii i Galii), Edra, Anaor, Stadial i Egren. Ojciec wysłał je wszystkie do Sylwiusza Alby panującego w Italii, gdzie poślubiły Trojan.

8. Brutus Greenshield, następca Ebraucusa, panował 12 lat.

9. Leil, syn Brutusa Greenshielda, ,,miłośnik pokoju i sprawiedliwości’’ założył miasto Kaerleil. Niestety jego panowanie zakończyła wojna domowa.

10. Hudibras, syn Leila przywrócił pokój i założył Kaerlen (Canterbury), Kaerguen (Winchester) i twierdzę Mount Paladur (Shaftesbury), gdzie orzeł wygłosił ludzkim głosem przepowiednię.

11. Bladud, syn Hudibrasa panował 20 lat. Założył Kaerbadon (Bath) w miejscu, gdzie znajdowały się gorące źródła. Zbudował chram Minerwy z nigdy nie gasnącym ogniem (,,Płomienie zaś, zbliżając się ku ziemi, przemieniały się w kamienne kule’’). Władał czarną magią. Próbował latać na zbudowanych przez siebie skrzydłach, lecz zginął spadając na chram Apolla w Trinovantum.

12. Lear, syn Bladuda (zeuhemeryzowana postać Leara; celtyckiego boga morza) założył Leicester. Miał córki: Gonerylę, Reganę i najmłodszą Kordelię. Przy podziale królestwa pytał córki jak bardzo go kochają. Goneryla i Regana odpowiedziały w wyszukany sposób i zostały za to nagrodzone. Kordelia odrzekła, że kocha ojca ojca tyle ile ma i ile jest wart, król oburzył się na nią i pozbawił zaszczytów. Najmłodszą królewnę poślubił Aganippus – król Franków, który nie zraził się brakiem posagu. Gdy Lear zachorował, mężowie jego starszych córek; książęta Kornwalii i Alby odebrali mu władzę, zaś córki kazały mu żyć w nędzy. Tymczasem Kordelia przyjęła ojca z miłością. Aganippus pomógł Learowi odzyskać królestwo.

13. Królowa Kordelia panowała pięć lat. Toczyła walki z siostrzeńcami Marganem i Cunedagiem, synami Maglaurosa i Hervina. Uwięzili oni ciotkę, która w lochu popełniła samobójstwo.

14. Margan i Cunedag podzielili między siebie Brytanię. Margan władał na wschodzie, a Cunedag na zachodzie. Pierwszy z nich pod wpływem złych doradców najechał ziemię kuzyna, lecz Cunedag pokonał go i zabił w bitwie.

15. Za panowania Rivalla, syn Cunedaga spadł krwawy deszcz i miała miejsce plaga much zabijających ludzi.

16. Gurgustius był synem i następcą Rivalla. Po nim panowali kolejni królowie: Sisillius, Lago, Kinmarch i Gorbodag.

17. Ferrex i Porrex, synowie Gorbodaga walczyli o władzę. Porrex chciał zabić Ferexa, lecz ten zbiegł do Galii i pokonał go z pomocą Suarda, króla Franków. Porrex zginął porąbany we śnie przez królową Widen; matkę jego i zabitego w bitwie Ferrexa.

18. Rządy pięciu królów i wojna domowa.

19. Dunwallo Molmutius, syn Clotena, króla Kornwalii, pokonał i zabił Ymnera, króla Loegrii oraz Raduaca z Cambrii i Statera z Alby. Walcząc z nimi zastosował fortel: kazał swym wojownikom zabrać broń poległych wrogów, aby ich zmylić. Zjednoczył całą wyspę i nadawał prawa (min. prawo azylu w świątyniach i nietykalność pól uprawnych). Został ochowany w zbudowanej przez siebie Świątyni Zgody w Trinovantum.

20. Belinus i Brennius byli synami Dunwalla Molmotiusa. Postać drugiego z nich, kronikarz wzorował na historycznym, galijskim wodzu Brennusie (IV wiek p. n. e.), który najechał Rzym w 387/ 386 p. n. e. Bracia początkowo walczyli o władzę, lecz potem zawarli porozumienie. Na jego mocy Belinus otrzymał Loegrię, Kambrię i Kornwalię, zaś Brennius otrzymał Northumbrię. Źli doradcy namówili Brenniusa do sojuszu z Norwegami i buntu przeciw bratu, co doprowadziło do kolejnej wojny między nimi. Brenniusa zdradził sojusznik – Guichtalc, król Danii, który odebrał mu narzeczoną; córkę króla Norwegii. Ostatecznie Belinus pokonał brata i zbudował drogi. Brennius wygnany do Galii, zawarł pakt z Seginem; księciem Allobroges i zaatakował Brytanię. Bitwie obu braci zapobiegła perswazja ich matki, królowej Conwenny. Dzięki niej nastąpiło pojednanie i obaj bracia wspólnie wyruszyli na podbój Galii, Rzymu i Germanii. Brennius zdobył Rzym i rządził nim po tyrańsku. Belinus założył Kaerusk, ufundował bramę Billingsgate w Trinovantum, zbudował też wieżę.

21. Gurgiunt Brabtruc, syn Belinusa był ,,trzeźwy i rozsądny’’. Pokonał i zabił króla Danii, który odmówił mu daniny. Wracając przez Orkady spotkał wygnanego księcia Partholoima z Hiszpanii. Pozwolił mu osiedlić się w Irlandii. Został pochowany w Mieście Legionów.

22. Guithelin, syn Gurgiunta Brabtruca był rozsądny i pokojowy. Jego żona, królowa Martia (szlachetna i uczona w sztuce), ustanowiła nowe prawo (mercjańskie). Po śmierci męża, Martia sprawowała rządy w imieniu małoletniego syna Sisilliusa.

23. Kolejni królowie: Sisillius, Kinmar i Danius.

24. Morvid, syn Daniusa i Tangusteli był przystojnym mężczyzną i dzielnym wojownikiem ale też władcą porywczym i okrutnym. Prowadził wojnę z najazdem króla Moronian, po której okrutnie rozprawił się z pobitym wrogiem. Zginął pożarty przez potwora morskiego.

25. Gorbonian, najstarszy z pięciu synów Morvida był bardzo dobrym i pobożnym królem, za którego rządów panował powszechny dobrobyt. Opiekował się chłopami i wypłacał hojny żołd swym wojskom. Został pochowany w Trinovantum.

26. Artgallo, brat i następca Gorboniana prześladował szlachty, chciał bowiem oprzeć rządy na plebsie.

27. Elidur Pobożny, brat i następca Arthgalla był miłosierny. Polując w lesie spotkał swojego zdetronizowanego brata. Zlitował się nad nim i groził ścięciem głowy każdemu kto nie chciał uznać Arthgalla za króla. Odtąd Arthgallo rządził sprawiedliwie, a gdy umarł w Carlisle, Elidur znów został królem.

28. Bracia Vigernius i Peredur pokonali w walce swego brata Elidura i uwięzili go. Peredur po śmierci brata władał łagodnie i rozsądnie. Gdy sam umarł, Elidur po raz trzeci został królem.

29. Kolejni królowie: syn Gorboniana (mądry, sprawiedliwy i miłosierny), Margan, Enniaun, Idwallo, Runno, Geruntius, Catell, Coill, Porrex, Cherin, Fulgenius, Eldad, Andragius, Urian, Eliud, Cledauc, Cleto, Gurgintius, Merian, Bledun, Cap, Owen, Sisillius, Blegabred (najlepszy z bardów), Arthmail, Eldal, Radion, Rhadderd, Samuilpenissel, Pir, Copair, Cligueill (umiarkowany, ostrożny, sprawiedliwy) i Hely, ojciec Luda, Cassibelaunusa i Nenniusa.

30. Lud, waleczny i lubiący uczty, zasłynął jako eponim Londynu (dawne Trinovantum).

31. Cassibelaunus był szczodry i waleczny. Rządził w imieniu małoletnich bratanków Androgeusa i Tenuantiusa, synów Luda. Sam został królem, zaś Androgeusa uczynił księciem Kentu, zaś Tenuantiusa – księciem Kornwalii. Dwukrotnie odparł najazd Juliusza Cezara (100 p. n. e. - 44 p. n. e.), zaś jego brat Nennius poległ raniony przez rzymskiego wodza. Trzeci najazd Cezara nastąpił w wyniku zdrady księcia Androgeusa (powodem było zabicie w pojedynku Hireglasa przez Evelina i niezadowolenie z wyroku). Po zwycięstwie Rzymian, Androgeus wstawił się u Cezara za Cassibelaunusem, który umarł i został pochowany w Eboracum.

32. Tenuantius – bratanek Cassibelaunusa był wojowniczy i surowy.

33. Cymbeline – syn Tenuantiusa został opisany jako ,,dzielny rycerz wychowany na dworze cesarza Augusta’’. Za jego życia narodził się Jezus Chrystus. Miał synów Guideriusa i Arviragusa.

34. Guiderius walczył z najazdem cesarza Klaudiusza (10 p. n. e. - 54 n. e.). Poległ w walce zabity przez Rzymianina Hamo.

35. Arviragus kontynuował walkę z najazdem Klaudiusza. Pomścił śmierć brata zabijając Hamę. Pokonany Klaudiusz zaproponował mu sojusz i małżeństwo ze swoją córką Genuissą. Cesarz założył w Brytanii Gloucester (nazwa miasta mogła pochodzić od jego syna, księcia Gloiusa). Potem Arviragus odmówił Rzymianom trybutu i pokonał wodza Wespazjana przysłanego przez Klaudiusza. Cieszył się wielkim szacunkiem Rzymian. Został pochowany w Gloucester w świątyni Klaudiusza.

36. Marius, syn Arviragusa był roztropny i mądry. Pokonał Rodrica; króla Piktów ze Scytii, który najechał Albę. Dprowadził osadników do Caithness (części Alby). Ich mężczyźni sprowadzili sobie żony z Irlandii, bowiem Brytowie nie chcieli dać im swych córek za żony. Dobrowolnie płacił daninę Rzymianom.

37. Coill, syn Mariusa został wychowany w Rzymie i utrzymywał dobre stosunki z Rzymianami.

38. Lucius, syn Coilla wysyłał listy do papieża św. Eleuteriusza (? - ok. 189) z prośbą o przysłanie misjonarzy. Papież przysłał Pagana i Duviana, którzy ochrzcili króla i cały jego lud.

39. Książę Fulgeniusa z Alby walczył z najazdem senatora Severusa. Fulgenius posłał po posiłku do Piktów ze Scytii, lecz poległ w boju.

40. Bassianus i Geta – synowie senatora Severusa walczyli o władzę.

41. Karauzjusz za zgodą Senatu dokonał inwazji na Brytanię. Ogłosił się królem, osiedlił Piktów w Albie i uniezależnił Brytanię od Rzymu. Został zabity przez legata Allektusa.

42. Asklepiodotus, książę Kornwalii został obwołany królem przeciw Rzymianom. Pokonał Allektusa i zabił go. Potem odebrał Londyn z rąk Liwiusza Gallusa. Zwalczał rozbójników. Potem Brytanię podbił Maksymin Herkuliusz, dowódca cesarza Dioklecjana i rozpętał prześladowania chrześcijan. W owych czasach żył św. Alban z Verulamium (? - ok. 304).

43. Coel – książę Colchesteru zabił w bitwie Asklepiodotusa i został jego następcą. Została wysłana misja senatora Konstancjusza do króla Coela, który sam zaproponował płacenie daniny Rzymianom.

44. Konstancjusz, którego pierwowzorem był cesarz Konstancjusz I Chlorus (250 – 306), następca Coela poślubił jego córkę Helenę; uzdolnioną muzycznie erudytkę; postać wzorowaną na św. Helenie (ok. 248/ 250 – ok. 328). Ich synem był cesarz Konstantyn Wielki (ok. 272 – 337).

45. Uzurpator Oktawiusz, książę Winessi objął władzę w Brytanii, gdy jej prawowity król Konstantyn Wielki walczył z tyranem Maksencjuszem (ok. 280 - 312) w Rzymie. Został pokonany przez senatora Traherna, jednego z wujów Konstantyna Wielkiego. Zwyciężony Oktawiusz prosił o pomoc Gomberta, króla Norwegii. Poplecznik Oktawiusza zamordował Traherna w lesie. Król władał w Brytanii do czasów cesarzy Gracjana (359 – 383) i Walentyniana II (371 – 392).

46. Maksymian został zaproszony do objęcia tronu po Oktawiuszu. Książę Conan Meriadok początkowo chciał z nim walczyć, lecz książęta Caradoc i jego syn Maurice odwiedli go od tego. Gdy Maksymian został królem, Conan Meriadok udał się do Alby, aby zgromadzić wojsko przeciwko niemu. Wybuchła między nimi wojna zakończona porozumieniem. Maksymian uniesiony pychą zaatakował Galię, gdzie walczył z księciem Inboltem. Uczynił Conana Meriadoka królem Brytanii (dawnej Armoryki). Po podboju Galii zajął Germianię, gdzie stolicą ustanowił Trewir. Zabił Gracjana i wygnał Walentyniana. Tymczasem Conan Meriadok odpierał ataki Galów i Akwitańczyków i postanowił poślubić św. Urszulę (? - ok. 304/ 451); córkę Diomotusa, króla Kornwalii, która przybyła z orszakiem 11 000 dziewic (szlachetnie urodzonych) i 60 000 dziewic z ludu. Flotę, którą płynęły, zaatakował sztorm. Dziewice padły łupem Guanisa – króla Hunów i Melgi – króla Piktów. Potem Guanis i Melga najechali Brytanię. Maksymian zginął w Rzymie zabity przez stronników Gracjana.

47. Gracjan Burgess, następca Maksymiana był tyranem obalony i zabity przez powstanie ludowe. Wówczas Brytanię najechali Szkoci, Norwegowie i Duńczycy, zaś Rzymianie ostatni raz pomogli Brytom.

48. Konstantyn, brat Aldroena, króla Bretanii objął rządy w Brytanii zaproszony przez arcybiskupa Londynu Guethelina. Pokonał wrogów i koronował się w Silchester. Miał synów: Constansa, Aureliusza Ambrozjusza i Utera Pendragona. Constans został mnichem, zaś Aureliusza i Utera wychował biskup Guethelin. Konstantyn zginął zamordowany przez swego wasala, Pikta.

49. Constans był mnichem koronowanym przez Vortigerna, który rządził za jego plecami. Vortigern chcąc umocnić swą władzę, sprowadził stu piktyjskich wojowników, których podstępem skłonił do zabicia Constansa.

50. W czasie rządów uzurpatora Vortigerna wybuchło powstanie Piktów. Ambrozjusz i Uter chronili się wówczas w Bretanii na dworze króla Budeca. Król zawarł sojusz z saskimi wodzami; braćmi Hengistem i Horsą i nadał im ziemię Sasom. Hengist oznaczył nadaną sobie ziemię rzemieniem z byczej skóry (motyw z ,,Eneidy’’, gdzie podobny fortel zastosowała kartagińska królowa Dydona). Vortigern poślubił Rowen; córkę Hengista, która nauczyła męża wznosić toasty. Przed jej poślubieniem miał synów: Vortimera, Katigerna i Pascentiusa. Do Brytanii przybyła misja św. Germana z Auxerre (378 – 448) i św. Lupusa z Troyes (ok. 383/ 390 – 478) do walki z odrodzeniem pogaństwa i pelagianizmem. Hengist został doradcą Vortigerna i całkiem go omotał. Wymógł by mogli się osiedlić Sasi Octa, Ebissa i Cerdic. Nastąpił bunt synów Vortigerna przeciw Sasom. Rowen otruła swego pasierba; zwycięskiego Vortimera. Po jego śmierci Vortigern sprowadził Hengista z powrotem. Sasi w czasie rokowań pokojowych poderżnęli gardła bezbronnym Brytom nożami ukrytymi w podeszwach butów. Vortigern został wzięty do niewoli i zmuszony do posłuszeństwa. Schronił się w Walii, gdzie naradzał się z magami. Poradzili mu budowę wieży. Gdy się zapadała, poradzili mu dodać do zaprawy krwi chłopca nie mającego ojca. Tak natrafili na młodego Merlina. Nikt nie znał jego ojca, matka zaś była księżniczką zamieszkała w klasztorze, która poczęła go z inkubem. Merlin objaśnił, że pod wieżą znajduje się jezioro, w którym były dwa smoki: biały i czerwony symbolizujące Sasów i Brytów, które walczyły ze sobą. Wygłosił też wiele innych przepowiedni, w tym zapowiedź zguby Vortigerna z rąk synów Konstantyna. Vortigern został obalony przez Ambrozjusza i spłonął w obleganej przez niego wieży.

51. Aureliusz Ambrozjusz był zuchwały, odważny, szczodry, pobożny, uczciwy, a do tego miał zdolności przywódcze. Pokonał Sasów. Hengista wziął do niewoli Eldol. Eldad – biskup Gloucester i brat Eldola orzekł śmierć dla Hengista. Wyrok wykonał Eldol. Ambrozjusz kazał pogrzebać wroga pod pogańskim kopcem. Potem pokonał jego syna Octę przebywającego w Yorku. Okazał łaskę niedobitkom Sasów i pozwolił im osiedlić się przy granicy ze Szkocją. Odbudował kościoły. Z pomocą Merlina wzniósł pomnik ku czci poległych rycerzy broniących Brytanii. Merlin czarami przeniósł z Irlandii megality zwane Tańcem Olbrzymów i ustawił je w Brytanii (Stonehenge). Miały one moc uzdrawiającą. Brytowie pod wodzą Utera Pendragona walczyli o nie z Gillomanem, królem Irlandii. Pascentius, syn Vortigerna najechał Brytanię razem z Germanami, lecz został odparty. Ambrozjusza zabił podstępem Sas Eopa udający lekarza.

52. Kiedy władzę obejmował Uter Pendragon ukazał się znak smoka na niebie. Król ten pokonał Gillomana i Pascentiusa. Kazał sporządzić dwa złote smoki; jednego dla kościoła w Winton, a drugiego dla siebie. Toczył walki z Octą i Eosą. Cywilizował dzikie narody Szkocji. Surowo karał przestępców. Uwięził Octę i Eosę w Londynie. Miał romans z Igerną; żoną Gorloisa z Kornwalii, którą uwiódł ją z pomocą Merlina przybierając postać jej męża i stał się ojcem Artura i jego siostry Anny. Tymczasem prawdziwy Gorlois zginął w walce z wojskami Utera Pendragona. Wówczas nastąpił najazd Sasów dowodzonych przez Octę i Eosę, którzy zbiegli z więzienia. Chory król dowodził obroną niesiony w lektyce, Sasi uznali za dyshonor walkę z niedomagającym przeciwnikiem i wycofali się. Uter wykorzystał to i pokonał ich. Octa i Eosa polegli, lecz władca Brytów umarł otruty przez Sasów, którzy zatruli źródełko, z którego pił wodę. Został pochowany razem z bratem wśród megalitów Tańca Olbrzymów.

53. Znany dziś na całym świecie Artur został koronowany przez arcybiskupa Dubrycjusza w Silchesterze. Był odważny, wspaniałomyślny i hojny. Gorliwie czcił Maryi. Miał tarczę zwaną Priwen, miecz Caliburn wykuty na wyspie Avalon i włócznię Ron. Pokonał Colgrina; króla Sasów oraz jego brata Baldwulfa (przy pomocy króla Hoela z Bretanii). Zwyciężył też Szkotów i Irlandczyków. Przed wytępieniem Szkotów powstrzymały go pokorne prośby miejscowego duchowieństwa. Ustanowił Angusela królem Szkotów, Uriana królem Moray, Lota zaś księciem Lothian. Poślubił piękną rzymską arystokratkę Guenevere (Ginewrę). Podbił Irlandię rządzoną przez króla Guillenura, potem zaś Islandię. Dobrowolnie podporządkowali mu się Doldavy – król Gotlandii i Gunefost – król Orkadów. Wszyscy władcy bali się Artura, on zaś zapragnął podbić Europę. Pokonał Riculfa – króla Norwegii i uczynił jej królem Lota. Podbił też Danię. Najechał Galię gdzie walczył z jej władcą; rzymskim trybunem Flollo; namiestnikiem cesarza Leona. Na jego dworze obowiązywał pełen przepychu ceremoniał, panowanie Artura zaś było prawdziwym wiekiem złotym w dziejach Brytanii. Wyzwanie rzucił mu cesarz rzymski Lucjusz Hiberiusz domagający się ponownego płacenia danin. Artura w odpowiedzi wyruszył na wojnę z Rzymianami. Lucjusz miał sojuszników z Grecji, Afryki, Partii, Medii, Libii, Frygii, Iturei, Egiptu, Babilonu, Bitynii, Syrii, Beocji i Krety. Ppod nieobecność Artura, rządy nad Brytanią sprawował jego siostrzeniec Mordred. W czasie wyprawy przeciw Rzymianom, Artur zabił olbrzyma z Góry Michała, który porwał Helenę; siostrzenicę księcia Hoela. Dużo wcześniej pokonał olbrzyma Ritho z Eryri, który nosił płaszcz podbity brodami pokonanych królów. Lucjusz poległ w bitwie, gdy tymczasem Mordred przywłaszczył sobie koronę i uwiódł królową Guenevere. Zdrajca zawarł sojusz z Sasami, na których czele stał książę Chaldric, oraz zbuntowanymi Szkotami, Piktami i Irlandczykami. Królowa Guenevere schroniła się wśród zakonnic. Artur zabił Mordreda w walce, lecz wciąż trwała wojna z jego sojusznikami. Śmiertelnie ranny król przeniósł się do Avalonu, gdzie oddał koronę Konstantynowi.

54. Konstantyn, syn Cadora, księcia Kornwalii walczył alka z Sasami i dwoma synami Mordreda. Zabił ich przy ołtarzu gdy szukali schronienia. Za karę zginął z ręki Conana.

55. Aureliusz Conan był mężnym młodzieńcem, lecz niepotrzebnie rozpętał wojnę domową z wujem.

56. Vortipore był mądrym władcą, który zwyciężył Sasów.

57. Malgo – dbający o wykwintny ubiór, waleczny, hojny, ,,… nienawistny w oczach Boga z powodu swych tajnych występków’’, ponownie przyłączył Irlandię, Islandię, Gotlandię, Orkady, Norwegię i Danię.

58. Careticus - ,,miłośnik wojen, cieszący się nienawiścią zarówno Boga jak i Brytów’’. Za jego panowania miał miejsce najazd Sasów i Gormunda – króla Afrykanów na Irlandię. Brytania została spustoszona przez wojska afrykańskie, zaś Gormund oddał ją Sasom.

59. W czasie kiedy Brytania znajdowała się we władaniu licznych królów saskich przybyła misja św. Augustyna z Canterbury (? - 604/ 605).

60. Cadven – właśc. Cadfan ap Iago (580 – 625) król wybrany przez Brytów w Leicesterze do walki z Ethelfridem (? - 616); królem Kentu. Obaj władcy z wrogów stali się przyjaciółmi.

61. Cadwallo (? - 633/ 644) syn Cadvena był wychowywany wraz z saskim królewiczem Edwinem na dworze Salomona, króla Bretanii. Brian – bratanek Cadwallona namówił go do buntu przeciw Sasom. Edwina, który stał się wrogiem Cadwallona, uzyskał pomoc czarodzieja Pellitusa z Hiszpanii. Brian nie mogąc upolować jelenia, wyciął sobie kawałek uda, aby nakarmić stryja. Cadwallo przebrany za żebraka zabił zaostrzoną laską czarodzieja Pellitusa. Pokonał króla Pendę (? - 655) oblegającego Exeter. Następnie zwyciężył w bitwie Edwina, który poległ w walce. Cadwallo mordował saskie kobiety i dzieci. Zabił Osrica (? - 636/ 634) – następcę Edwina. Pokonał też św. Oswalda (604 - 642) – króla Northumbrii. Wybuchła wojna między saskimi królami Oswim i Pendą. Cadwallo po śmierci został zabalsamowany i wystawiono mu brązowy pomnik konny.

62. Cadwallader był dzielny i rządził pokojowo. Kiedy zachorował, nastąpiły wojna domowa, głód i zaraza. Król odpłynął wówczas do Armoryki, zaś wyludniona Brytanii upadła. Anioł zabronił królowi wracać do Brytanii. Cadwallader udał się za to do Rzymu do papieża św. Sergiusza I (ok. 650 – 701). Brytowie mieli odzyskać swój kraj dopiero, gdy relikwie ich świętych wrócą na miejsce.

63. Ivor i Ini, synowie Cadwallera nadaremno usiłowali odzyskać wyspę za pomocą korsarstwa. Ostatni Brytowie popadli w barbarzyństwo i otrzymali nazwę Walijczyków.

,,Historia królów Brytanii’’ wywarła ogromny wpływ przede wszystkim na rozwijane przez kolejnych autorów legendy o królu Arturze i rycerzach Okrągłego Stołu. ³ Na przestrzeni wieków Geoffrey z Monmouth inspirował takich autorów jak: bł. Wincenty Kadłubek (w jego kronice Lestek pokonał Aleksandra Wielkiego przy pomocy podobnego fortelu jak król Dunwallo Molmutius), William Szekspir (dramaty ,,Cymbelin’’ i ,,Król Lear’’), R. E. Howard (zanim stworzył postać Conana z Cimmerii, istniały legendy o królach Conanie Meriadoku i Aureliuszu Conanie ⁴), J. R. R. Tolkien (jednym z bohaterów ,,Władcy Pierścieni’’ jest hobbit Meriadoc Brandybuck), C. S. Lewis (w ,,Księciu Kaspianie’’ występuje telmarska dziewczynka o imieniu Gwendolina), Marion Zimmer Bradley (jej powieść fantasy ,,Kapłanka Avalonu’’ opiera się na legendzie o brytyjskim pochodzeniu św. Heleny i jej syna, Konstantyna Wielkiego), Andrzej Sapkowski (jedna z czarownic z ,,Sagi o wiedźminie’’ nazywała się Sabrina Glevissig), a być może nawet twórców serialu ,,Sabrina, nastoletnia czarownica’’ z lat 90 – tych XX wieku.

1 Odsyłam do posta: ,,Przepowiednie Merlina’’.

2 Odsyłam do posta: ,,Eneida’’.

3 Odsyłam do posta: ,,Legendy arturiańskie’’.

4 Odsyłam do posta: ,,Conan – władca wyobraźni’’.

Pierwotna wersja Czerwonego Kapturka

 ,,Pewnego razu mama poprosiła córeczkę, by zaniosła chleb i mleko do domu babci. Idąc przez las, dziewczynka spotkała wilka, który zapytał ją, dokąd zmierza.

- Do domu babci - odpowiedziała.

- A którą drogą zamierzasz pójść - drogą szpilek czy drogą igieł?

- Drogą igieł.

Wilk obrał drugą drogę i jako pierwszy dotarł do domu babci. Zabił ją, jej krew wlał do butelki, a kawałki ciała pokrojone w plastry umieścił na półmisku. Następnie przebrał się w babciną nocną koszulę, położył się w łóżku i czekał.

- Puk, puk.

- Wejdź, moja droga.

- Witaj babciu. Przyniosłam ci trochę chleba i mleka. 

- I ty zjedz co nieco, moja droga. W spiżarni jest mięso i wino. 

I dziewczynka zjadła to, czym ją poczęstowano, a gdy skończyła, mały kotek powiedział:

- Dziewczyno! Żeby jeść ciało i pić krew własnej babci!

Wtedy wilk rzekł: - Rozbierz się i połóż się ze mną.

- Gdzie mam położyć fartuszek?

- Wrzuć go do ognia, nie będzie ci już więcej potrzebny.

Zdejmując ubrania - gorsecik, spódnicę, halkę i pończochy - dziewczynka zadawała to samo pytanie, a wilk za każdym razem odpowiadał: - Wrzuć to do ognia, nie będzie ci już potrzebne. 

Kiedy dziewczynka położyła się do łóżka, powiedziała: - O, babciu, jaka ty jesteś włochata!

- Żeby było mi cieplej, moja droga.

- O, babciu, masz takie grube ramiona!

- Żeby móc łatwiej dźwigać drewno do pieca, moja droga.

- O, babciu, a jakie masz długie paznokcie!

- Żeby wygodniej mi było się podrapać, moja droga.

- O, babciu, a jakie masz ogromne zęby!

- Żeby móc cię łatwiej zjeść.

I wilk pożarł dziewczynkę''

 - cyt. za: Robert Darnton ,,Wielka masakra kotów i inne epizody francuskiej historii kulturowej''

 

Oniricon cz. 738

          Śniło mi się, że:

- w jakimś szpitalu dziecięcym czytałem w nocy ,,Pana Lodowego Ogrodu'' i jednocześnie oglądałem jego ekranizację w telewizji, zdenerwowałem się gdy stara opiekunka chciała przełączyć kanał i mówiłem, że ten film jest dla mnie ważny, obejrzałem jednak tylko ekranizację pierwszej części, a potem położyłem się spać,

- Fabryka Słów wydała powieść fantasy, w której nad pustynią unosiły się maszyny latające poświęcone Odynowi,

- Dariusz Kwiecień narzekał, że za sprawą ministra Czarnka pewna marka wody mineralnej jest sprzedawana teraz w całej Polsce,

- Lucy z serialu ,,Ranczo'', która zlała się w jedno z Małgorzatą Nikołajewną, zatłukła w sklepie gołymi pięściami wilka, który był sługą ministra Czarnka,

- razem z Janesem ov Calcium siedziałem na kontenerze i zmiażdżyłem go swoim ciężarem,

- pokazywałem jakimś kobietom i mężczyźnie swoje wydane książki,

- powiedziałem jakiejś kobiecie, że boję się wilków, choć podobają mi się białe osobniki tego gatunku, kiedy na ulicy uciekałem przed białym wilkiem lub czerwonym samochodem, podziękowałem św. Brygidzie z Kildare, która ofiarowała królowi białego wilka w zamian za darowanie życia poddanemu,

- oglądałem kanadyjską kreskówkę ,,Leśna rodzina'', w której występował kot w czarne i niebieskie paski noszący olbrzymie okulary, oglądając ją, chciałem być nietoperzem,

- Konrad T. Lewandowski polemizował z erotomanką, która rysowała komiksy, zobaczyłem w jednym z nich hybrydę tyranozaura z gąsienicą,

- notowałem nazwiska sławnych ludzi żyjących w XX wieku jak Charles de Gaulle, Włodzimierz Lenin czy Nicolae Ceaucescu,

- pewna kobieta zatrudniła się jako kelnerka i była molestowana seksualnie; w gniewie przewróciła stolik, zaś jej szefowa przez głośnik poleciła jej modlitwę do św. Tadeusza Judy, kiedy kelnerka po raz drugi przewróciła stolik, została zwolniona dyscyplinarnie,

- Adaś Cisowski uwięziony przez dwóch przestępców napisał zaszyfrowany list do prof. Gąssowskiego, ten zaś odpisał mu w gwarze przestępczej, pisząc min. o wsi Szujskiej, pewna feministka oskarżyła Kornela Makuszyńskiego o rasizm, bo w ,,Szatanie z siódmej klasy'' nie pisał o Murzynach, tylko o negroidalnym diable,

- zielona farba nazywa się grynszpan,

- Andrzej Pilipiuk zaproponował homoseksualistom modlitwę do Mitry, aby odeszła ich ochota pracy w KGB,

- posiadałem w domu afrykańskie maski i talizmany gris - gris, miałem wyrzuty sumienia czy mogę przechowywać w domu magiczne przedmioty i zamierzałem przekazać je muzeum,

- odwiedziłem Koreę Północną, na ulicy widziałem wiele ludowych rzeźb przedstawiających smoki, jadłem lody, martwiąc się czy nie wspieram tym reżimu, współczułem zniewolonym mieszkańcom i miałem zamiar odwiedzić Koreę Południową. 

,,Przepowiednie Merlina''

Średniowieczny walijski kronikarz Geoffrey z Monmouth dedykował Aleksandrowi, biskupowi Lincoln, zbiór przepowiedni przypisywanych legendarnemu czarodziejowi Merlinowi. W XVI wieku owe przepowiednie zostały oficjalnie uznane za fałszywe przez Kościół. Poniżej zamieszczam ich pełny tekst.

,,Biada Czerwonemu Smokowi, gdyż jego koniec jest bliski, zaś w jego jaskini zamieszka Biały Smok, symbolizujący Sasów, których sam ty zaprosiłeś. Czerwony zaś oznacza lud Brytanii, cierpiący ucisk z powodu Białego. Dlatego góry i doliny będą zrównane, zaś strumienie w dolinach spłyną krwią. Znikną obrzędy religijne, a kościoły obrócą się w dolinę. Wreszcie ci, którzy są prześladowani, zwyciężą i stawią opór okrucieństwu tych, którzy przychodzą z zewnątrz. Dzik z Kornwalii przyjdzie z odsieczą i pogruchocze im karki swymi stopami. Wyspy Oceanu będą poddane jego władzy, obejmie on też panowanie nad lasami Galii. Dom Romulusa zatrzęsie się od strachu przed jego zapalczywością i odwagą i nieznany będzie jego dalszy los. Będzie on na ustach wielu ludów, a jego czyny będą niczym pożywienie dla tych, którzy o nich opowiadają. Sześciu jego potomków będzie dzierżyło po nim berło, lecz po nich nastanie germański czerw. Wilk z morza wywyższy tego, któremu towarzystwa dotrzymają lasy Afryki. Znowu zniknie religia, a siedziby prymasów zostaną przemienione. Dostojeństwo Londynu będzie ozdobą Dorobernii, zaś mężowie udadzą się do siódmego pasterza Yorku w królestwie Armoryki. Menevia zostanie odziana w całun Miasta Legionów, zaś kaznodzieja Irlandii straci mowę z powodu niemowlęcia w łonie matki. Spadnie deszcz krwi i klęska głodu zbierze swe żniwo wśród śmiertelników. Kiedy wypełnią się te rzeczy, Czerwony Smok pogrąży się w smutku, lecz gdy przetrwa swój ból, stanie się silny. Wtedy to przyspieszy się nadejście nieszczęścia Białego Smoka, a wszystko to, co zbudował w swoim ogrodzie, zostanie zburzone. Siedmiu dzierżących berło władzy zostanie pozbawionych życia, a jeden z nich zostanie potem świętym. Dzieci będą umierać w łonach matek i strach zapanuje wśród ludzi, ci zaś, którzy urodzili się na tej ziemi, odzyskają z powrotem swoją własność. Ten, który dokona tych rzeczy, będzie nosił szatę z brązu i przez wiele wieków będzie stał na straży bram Londynu, siedząc na grzbiecie brązowego konia. Później Czerwony Smok wróci do swoich spraw i sprowadzi gniew na samego siebie. Dlatego też zemsta Gromowładnego dosięgnie go i pola krainy przestaną radować oczy. Śmierć przyjdzie po ludzi i znikną wszystkie narody. Nieliczni, którym uda się przetrwać, opuszczą swą ziemię ojczystą i zaczną obsiewać pola w obcych krainach. Błogosławiony Król zbierze flotę i zostanie ogłoszony dwunastym na dworze wśród świętych. Zostaną dokonane ciężkie spustoszenia w krainie, a na klepiskach zamiast zbiorów pojawią się dary lasów, bogatych w żołędzie. Potem znów powstanie Biały Smok i zaprosi tu córkę Germanii. I znowu nasze ogrody zapełnią się obcymi nasionami, Czerwony Smok zaś uschnie z tęsknoty w najdalszym krańcu stawu. Następnie Germański Czerw otrzyma koronę, zaś Brązowy Książę zostanie pogrzebany. Jest mu bowiem pisany czas, którego nie będzie mógł przekroczyć. Sto pięćdziesiąt lat będzie cierpiał niepokój i poddaństwo, lecz trzysta w sumie będzie trwał. Wtedy zerwie się przeciw niemu Wiatr Północny i wydrze mu kwiaty, które przygnał Wiatr Zachodni. Świątynie zostaną pozłocone, miecz zaś nie zazna spokoju. Germański Czerw ledwo znajdzie schronienie w swej jaskini, gdy dosięgnie go zemsta za jego zdradę. Jednak w ostatniej chwili znajdzie w sobie siłę, choć będzie cierpiał z powodu zdziesiątkowania Neustrii. Ludy odziane w drewno i kaftany z żelaza przyjdą po niego i zemszczą się na nim za jego niegodziwości. On zaś odda im domostwa, w których dawniej mieszkali i znanym stanie się koniec obcego przybysza. Nasienie Białego Smoka zostanie wyplenione z naszych ogrodów, zaś ci z jego pokolenia, którzy ostaną się przy życiu, będą zdziesiątkowani. Będą giąć się pod jarzmem niewoli, zaś matki swe będą ranić pikami i pługami. Potem nastaną dwa smoki, z których jeden poniesie śmierć od strzały zazdrości, drugi zaś powróci w cieniu pewnego imienia. Lew Sprawiedliwości nastanie potem, zaś ze strachu przed nim będą drżeć wieże Galii i smoki zamieszkujące wyspę. W owych dniach złoto będzie wyciskane z lilii i pokrzywy, srebro zaś popłynie spod kopyt tych, którzy ryczą. Ci, którzy kręcą się i wiją, będą odziani w różnokolorowe runo, zaś ich ubranie ma świadczyć o tym, co jest w ich wnętrzu. Stopy tych, którzy szczekają, będą krótko przycięte. Dzika zwierzyna zazna spokoju, lecz ludzkość będzie cierpiała niedolę. Kupiectwo rozpadnie się na dwoje, połowy zaś będą równe. Drapieżność jastrzębi osłabnie, zaś zęby wilków zostaną stępione. Lwiątka zamienią się w ryby morskie, zaś orzeł zbuduje swe gniazdo na górze Aravius. Venedotia spłynie krwią matek, zaś sześciu braci zgładzi ród Koryneusza. Wyspa zostanie zalana płynącymi każdej nocy łzami, zaś ludzie będą zdolni do wszystkiego. Biada tobie, Neustrio, gdyż zostaniesz splamiona mózgiem Lwa, który z połamanymi członkami będzie wyrzucony ze swej rodzinnej krainy. Ci, którzy przyjdą po nim, zapragną przewyższyć najwyższego, lecz wywyższeni zostaną przybysze. Pobożność skrzywdzi tego, kto wszedł w posiadanie rzeczy przez bezbożność, dopóki ten nie przywdzieje szat swego ojca. Dlatego też opadany zębami wilków będzie się on wspinać na szczyty górskie, a wraz z nim jego cień z hełmem na głowie. Alba pogrąży się w gniewie i wzywając tych, którzy są po jej stronie, zajmie się przelewaniem krwi. W jej paszczy zostanie umieszczona uzda, wykuta w Zatoce Armoryki. Pozłoci ją Orzeł zerwanego przymierza i rozraduje się, gdy zagnieździ się po raz trzeci. Ryczące niczym lwy szczenięta będą czuwać i wyrzekłszy się lasów, podążą do otoczonych murami miast. Okrutnej rzezi dokonają wśród tych, którzy zechcą stawić im opór, bykom zaś wyrwą ich języki. Na szyje tych, którzy ryczą, nałożą łańcuchy, przywracając porządek z czasów swych przodków. Od tego czasu z pierwszego na czwarty, z czwartego na trzeci, z trzeciego na drugi kciuk będzie obracał się w oliwie. Szósty zaś obali mury Hibernii i zmieni lasy w równiny. Zjednoczy on różne krainy w jedną i zostanie ukoronowany głową Lwa. Na początku będzie błądził w swych uczuciach, lecz jego koniec wzniesie go na szczyty. Odnowi on siedziby błogosławionych w tej krainie, pasterzy zaś wyśle w miejsce odpowiednie. Dwa miasta odzieje on w całuny, zaś dziewice obdarzy dziewiczą obfitością. Tym samym zasłuży sobie na łaskę Gromowładnego i zdobędzie miejsce wśród błogosławionych. Z niego zrodzi się Ryś, który będzie widział wszystko i świadkiem upadku własnej rasy, gdyż przez niego Neustria utraci obie wyspy i zostanie pozbawiona swej dawnej godności. Wtedy to mieszkańcy krainy powrócą na wyspę, zaś wśród cudzoziemców rozgorzeje spór. Staruszek o śnieżnobiałych włosach, siedzący na śnieżnobiałym koniu zwróci się w stronę rzeki Pereiron i białą różdżką odmierzy na niej miejsce na młyn. Cadwallader zwróci się do Conana i Alba dołączy do jego wspólnoty. Wtedy nastąpi rzeź cudzoziemców i rzeki spłyną krwią. Potem trysną fontanny Armoryki, a on zostanie ukoronowany diademem Brutusa. Cambria wypełni się radością, a dęby Kornwalii zazielenią się. Wyspa otrzyma nazwę od imienia Brutusa, zaś nazwa nadana przez cudzoziemców odejdzie w zapomnienie. Conan wypuści wojowniczego Dzika, który wypróbuje ostrość swych kłów w lasach Galii. Z wielkich dębów pozostawi jedynie pniaki, zaś małe drzewka otoczy opieką. Arabowie i ludy Afryki będą się go lękać, a jego sława dosięgnie nawet najdalszych krańców Hiszpanii. Kozioł z Zamku Wenus będzie jego następcą i będzie miał rogi ze złota, brodę ze srebra, zaś z jego nozdrzy będzie się wydobywał obłok tak ciemny, że zaćmi całkowicie wyspę. Nastanie wtedy pokój, a zbiory zwiększą się dzięki płodności ziemi. Kobiety będą poruszać się niczym węże i stawiać kroki przepełnione dumą. Zamki Wenus zostaną wzniesione na nowo, a strzały Amora nie przestaną dosięgać swego celu. Fontanny spłyną krwią, zaś dwaj Królowie staną przeciw sobie do walki o Lwicę. Ziemia oszaleje z obfitości, ludzie zaś nie przestaną podążać za pożądaniem. Wszystkie te rzeczy będą trwały trzy wieki, dopóki pogrzebani Królowie nie ujrzą ponownie światła dziennego w Londynie. I znów powróci głód, ponownie zapanuje śmierć, a mieszkańcy będą ubolewać nad spustoszeniami w ich miastach. Wtedy Dzik handlu przybędzie do krain i wróci rozproszonym stadom utracone pastwiska. Jego pierś będzie pożywieniem dla tych, którzy cierpią głód, zaś jego język niczym woda dla tych, którzy cierpią pragnienie. Z jego ust popłyną rzeki, które przyniosą ukojenie zaschniętym gardłom. Potem nad londyńską Wieża wzniesie się drzewo, które, wypuściwszy zaledwie trzy gałęzie, przysłoni swymi liśćmi całą wyspę. Jego przeciwnikiem będzie Wiatr Północny, którego złowieszczy podmuch roztrzaska trzecią gałąź, lecz dwie pozostałe niezmiennie trwać będą , dopóki jedna nie przygniecie drugiej lawiną liści. A kiedy to się stanie, wtedy jedna gałąź zajmie miejsce dwóch i będzie żywić ptaki przybyłe z odległych krain. I będzie to szkodzić rodzimemu ptactwu, gdyż straci ono swobodę lotu w obawie przed ich cieniem. Następnie nastanie Osioł zła, szybki w ataku na dobywających złoto, lecz powolny w walce przeciw drapieżnym wilkom. W tych czasach spłoną dęby w lasach, żołędzie zaś wyrosną z konarów lipy. Morze Severn wykroczy poza granice siedmiu ujść, a wody rzeki Usk będą kipieć przez siedem miesięcy. Ryby w nich żyjące umrą z powodu gorąca i zrodzą się z nich węże. Łaźnie w mieście Bath ostygną, zaś ich wody lecznicze staną się źródłem śmierci. Londyn będzie opłakiwać rzeź dwudziestu tysięcy, a wody Tamizy zamienią się w krew. Ci, którzy noszą mnisze kaptury, zostaną zmuszeni do małżeństwa, a ich sprzeciw będzie słychać nawet w Alpach. […]

Trzy fontanny trysną wodą w mieście Winchester, a ich strumienie podzielą wyspę na trzy części. Kto będzie pił z jednej z nich, rozraduje się na resztę swych dni i nigdy nie dotknie go żadna choroba. Kto będzie pił z drugiej, zginie z nienasyconego głodu, a bladość i strach odmalują się na jego twarzy. Kto będzie pił z trzeciej, zginie nagłą śmiercią, zaś z jego ciała nie zostanie nic, co można by pogrzebać. Ci, którym szczęśliwie uda się uniknąć śmiertelnej pułapki fontanny, będą chcieli ukryć ją na wszelkie sposoby. Lecz cokolwiek, co miaoby stanowić jej ukrycie, zmieni się w inną substancję. Rzucone w nią kamienie staną się drewnem, drewno popiołem, popiół wodą. Zostanie posłana panienka z miasta w Lesie Kanuta, by uzdrawiać swą mocą, a gdy ujawni swe umiejętności, swym oddechem zdoła wysuszyć śmiercionośne fontanny. Potem zaś, gdy orzeźwi się, kosztując wody leczniczej, swą prawą ręką poprowadzi las Caledonu, lewą zaś przedmurza Londynu. Gdziekolwiek nie pójdzie, ślady jej będą dymić siarką, palącą podwójnym płomieniem, dym zaś zbudzi Rutenów i przygotuje posiłek tym, którzy spoczywają na dnie morza. Ona sama zaleje się łzami współczucia, a jej wrzaski i lament wypełnią całą wyspę. Ten, kto pozbawi ją życia, stanie się Jeleniem dziesięciorogim, który na czterech odgałęzieniach będzie nosił złote korony, a pozostałe sześć zamieni się w rogi dzikich wołów, które obudzą trzy wyspy Brytanii swym przeklętym rykiem. Las Danajski zbudzi się i przemówiwszy ludzkim głosem będzie wołać głośno:

‘O, Cambrio, której towarzyszy Kornwalia, przemów do Winchesteru: ‘Ziemia niech cię pochłonie: przenieś siedzibę pasterza tam, gdzie statki przybijają do przystani, a pozostali niech podążą za przywódcą. Nadchodzi bowiem dzień, w którym twoi mieszkańcy poniosą śmierć za swoje zbrodnie krzywoprzysięstwa. Biel wełny uczyniła ci krzywdę, tak jak różnorodność jej barwników. Biada skalanemu krzywoprzysięstwem narodowi, który wpędził to miasto w ruinę’. Statki będą radować się wzrostem, z dwóch bowiem powstanie jeden. Jeż obładowany jabłkami odbuduje je, a zapach jabłek zwabi tam mnóstwo ptactwa leśnego. Poza tym zostanie wzniesiony potężny pałac, otoczony murem z sześcioma setkami wież. Londyn będzie spoglądał z zazdrością i zwiększy swe mury po trzykroć. Tamiza rozleje swe wody dookoła, a wieść o tych czynach przekroczy nawet Alpy. W tym mieście Jeż ukryje swoje jabłka i wyryje podziemne drogi. W owym dniu przemówią kamienie, a morze, po którym ludzie pływają do Galii, przekształci się w ciasny kanał. Ludzie stojący na przeciwległych jego brzegach będą mogli słyszeć się nawzajem, a wyspa pokryje się grubą warstwą ziemi. To, co było ukryte na dnie morza, ujrzy światło dzienne, a Galia zadrży z przerażenia. Następnie z lasu Calaterium wyłoni się Czapla i będzie krążyć wokół wyspy przez dwa lata. Krzycząc w nocy, będzie zwoływać ptactwo i wszystkie inne skrzydlate stworzenia. Będą one niszczyć uprawy śmiertelników, pożerając ziarna co do jednego. Nad ludźmi zawiśnie złowrogie i śmiercionośne widmo głodu. A kiedy nieszczęście to dobiegnie końca, przeklęte ptactwo uda się do Doliny Galabes i podźwignie ją tak, że przekształci się ona w wysoką górę. Na jej szczycie zostanie zasadzony dąb, zaś wśród jego gałęzi Czapla zbuduje swe gniazdo i złoży w nim trzy jaja. Z jednego wykluje się lis, z drugiego wilk, a z trzeciego niedźwiedź. Lis pożre swą matkę i przyoblecze głowę osła. W tym przebraniu przestraszy swych braci, którzy uciekną do Neustrii. Obudzą Dzika z wielki kłami i przybywszy z powrotem w łodzi stoczą walkę z Lisem. A gdy walka się rozpocznie, Lis uda martwego, i sprawi, że Dzik się nad nim ulituje. Podejdzie do jego ciała i stojąc nad nim będzie mu zionąć w oczy i twarz. Lecz Lis, nie zapominając o swej odwiecznej przebiegłości, ukąsi Dzika w lewą nogę i oderwie ją od reszty jego ciała. Potem zaś skacząc na niego, oderwie mu prawe ucho i ogon, po czym czmychnie daleko i znajdzie schronienie w górskich jaskiniach. Oszukany w ten sposób Dzik zażąda od Wilka i Niedźwiedzia, by ci przywrócili mu utracone członki. Ci dwaj zaś obiecają mu obie nogi Lisa, jego uszy i ogon, które sprawią, że znów nie będzie mu niczego brakowało. Dzik przystanie na ich obietnicę i będzie czekać na jej wypełnienie. Tymczasem Lis powróci z gór i przemieni się w Wilka, i ponownie udając, że pragnie porozmawiać z Dzikiem, zbliży się do niego podstępnie i pożre go w całości. Następnie przemieni się w Dzika, i udając, że cierpi z powodu utraconych członków, będzie oczekiwać nadejścia swych braci. A gdy wreszcie przyjdą, ich również rozszarpie zębami, później zaś zostanie ukoronowany głową lwa.

‘W tym czasie narodzi się wąż, który z całego serca zapragnie zniszczyć ludzkość. Otoczy on cały Londyn, a wszystkich, którzy spróbują przejść obok niego, pożre. Po nim głowę wilka przejmie Górski Wół i wybieli swe zęby w rzece Severn. Z Alby i Camrii zwoła on stada, które wypiją całą wodę z Tamizy. Kiedy Osioł przybierze postać brodatego Kozła, a Kozioł Osła, Górski Wół bardzo się rozgniewa i wezwawszy Wilka, stanie się rogatym Bykiem i zmierzy się z nimi. A kiedy popuści wodze swego okrucieństwa, pożre ich ciała i kości, potem zaś zostanie spalony na szczycie Urian. Prochy z jego stosu żałobnego zamienią się w łabędzie, które będą pływać po suchym lądzie niczym po rzece. Będą pożerać ryby i ludzi. Lecz kiedy dosięgnie ich starość, przybiorą kształt wilków morskich i w morskich głębinach będą snuć swe zdradzieckie plany. Zatopią doki i tym sposobem zgromadzą niemało srebra. I znowu popłyną wody Tamizy i przekroczą brzegi jej koryta. Sąsiednie miasta ukryje on poza zasięgiem wzroku i pokona góry, które będą chciały mu się przeciwstawić. Wypełniony podstępem i niegodziwością, zwróci się do fontanny Galabes, a stamtąd powstanie bunt, który sprowokuje Venedotian do walki. Dęby leśne zjednoczą się i ruszą do walki wśród skał Gewissi. Będzie tam Kruk i jastrząb, które pożrą ciała zabitych. Sowa zbuduje swe gniazdo w murach Gloucester, a w gnieździe tym przyjdzie na świat osioł. Wąż z Malvern będzie go pielęgnować i nakłoni go do obmyślenia wielu oszustw i nieprawości. Kiedy zaś przejmie koronę, będzie górować nad wszystkimi i swym chrapliwym rykiem będzie wzbudzał strach wśród miejscowych. Za jego panowania góry Panchaia zachwieją się, a krainy zostaną pozbawione lasów, bowiem nadejdzie ziejący ogniem Czerw i swym oddechem spali drzewa. Z niego zostanie zrodzonych siedem lwów z koźlimi głowami. Smrodem ze swych nozdrzy będą wabić kobiety, zaś własne kobiety uczynią nierządnicami. Ojciec nie będzie znał własnego syna, gdyż będą żyć we wspólnocie, wszyscy równi niczym bestie Brtusowe. Olbrzym nieprawości powstanie wtedy i przestraszy wszystkich przenikliwością swego wzroku. Przeciwko niemu powstanie Smok z Worcester i będzie próbował go zgładzić. Olbrzym zwycięży Smoka w bitwie, ten zaś będzie cierpiał ucisk ze strony niegodziwego zdobywcy. Olbrzym bowiem dosiądzie smoka, zrzuciwszy uprzednio swe szaty, Smok zaś wzniesie go ku górze i machając swym ogonem będzie uderzać go po nagim ciele. Wtedy Olbrzym, odzyskawszy siły, przebije mieczem jego gardziel i wreszcie Smok umrze, zatruty i zaplątany we własny ogon. Po nim nastąpi Dzik z Totnes i będzie nękał ludność jarzmem nienawistnej tyranii. Gloucester wyśle Lwa, który będzie prześladował tyrana ciągłymi bitwami. Będzie deptał mu po łapach, a jego ogromna paszcza będzie wzbudzać strach. Wreszcie Lew pokłóci się z królestwem i wdrapie się ponad plecy szlachetnie urodzonych. Byk pojawi się w centrum sporu i uderzy Lwa prawą łapą. Będzie wlec go po wszystkich gospodach Królestwa, a jego rogi zostaną złamane o mury Oksfordu. Lis z Kaerdubali zemści się na Lwie i rozszarpie go na strzępy ostrymi zębami. Żmija z Lincoln owinie się wokół Lisa i swym okropnym syczeniem wywróży nadejście wielu smoków. Wtedy nastąpi starcie smoków i jeden rozedrze drugiego na strzępy. Ten, który ma skrzydła, przygniecie bezskrzydłego i wbije mu zatrute szpony w jego policzki. Inni ruszą do walki i będą zabijać się nawzajem. Piąty nastąpi po tych, którzy stracili życie i rozgromi wszystko co pozostało, wdrapie się na grzbiet innego i mieczem odetnie mu głowę. Następnie zdejmie szaty, wdrapie się na grzbiet kolejnego, chwyci obiema rękami jego ogon i pokona go nago, gdyż w ubraniu mógłby nie zwyciężyć. Pozostałych będzie męczyć i wlec po całym królestwie. Potem nastanie ryczący Lew i będzie siał lęk swym okrucieństwem. Trzy razy po pięć części będzie łączył w jedną i tylko on będzie miał władzę nad ludźmi. Olbrzym zabłyśnie białym odzieniem i roztoczy je nad białymi ludźmi niczym drzewo. Luksus zniszczy potęgę książąt, którzy nagle przemienią się w bestie. Powstanie wśród nich Lew, nabrzmiały ludzką krwią. Za jego panowania pojawi się żniwiarz z sierpem wśród zbóż i nawet gdy będzie trudził się żęciem, nie przestanie cierpieć ucisku. Woźnica Yorku uspokoi ich i pozbywając się swego pana sam dosiądzie rydwanu, którym powoził. Z obnażonym mieczem zagrozi Wschodowi, zaś ślady kół jego rydwanu wypełnią się krwią. Wtedy stanie się on rybą morską, która połączy się z wężem, uwiedziona jego syczeniem. Z nich zrodzą się trzy straszliwe byki, a kiedy będą się pasły, zostaną przemienione w drzewa. Pierwsze wyda z siebie plagę żmij i odwróci się plecami do następnego w kolejności urodzenia, które zapragnie wykraść tę plagę, lecz uda się to dopiero trzeciemu. Odwrócą się więc do siebie twarzami, dopóki nie odrzucą zatrutego kielicha. Potem nastanie Gospodarz z Alby, z którego pleców będzie zwisał wąż. Zajmie się on użyźnianiem gleby, aby można ją było uprawiać. Wąż zaś będzie dręczył go, wylewając swój jad, więc zielone źdźbło nigdy nie osiągnie dojrzałości. Ludzie będą tracić życie w śmiertelnych walkach, a mury miast opustoszeją. Wtedy miasto Klaudiusza zostanie uleczone przez przybraną córkę Dręczyciela. Albowiem to ona będzie wiedziała, jak dozować lecznicze substancje i wkrótce cała wyspa odrodzi się na nowo. Wtedy dwóch będzie dzierżyć berło, a usługiwać im będzie rogaty Smok. Jeden przyjdzie odziany w żelazo, a nad nim będzie unosił się latający wąż. Z obnażonym ciałem zasiądzie na jego karku i prawą ręką chwyci go za ogon. Morza wzburzą się na dźwięk jego płaczu i wzbudzi on strach wśród pozostałych. Dlatego drugi zjednoczy swe siły z Lwem i razem stoczą bitwę. Zadadzą sobie liczne rany, ale dzika bestia zwycięży. Wtedy nadejdzie ten, kto dzierży harfę i bęben i ostudzi zapalczywość Lwa. Odtąd ludy zamieszkujące królestwo będą żyć w pokoju i poproszą Lwa, by został stróżem porządku. Ze swej siedziby będzie on strzegł spokoju, lecz jego łapy sięgną w stronę Alby. Mieszkańcy północnej prowincji oburzą się i otworzą bramy świątyń. Wilk dzierżący chorągiew stanie na ich czele i toczy Kornwalię swym ogonem. Rycerz w rydwanie stawi mu czoła i zamieni lud w dzika. Dzik ten zniszczy prowincje i ukryje swą głowę w głębinach morza Severn. Człowiek przytuli lwa w złocie, a blask złota oślepi jego oczy. Srebro stanie się białe, a wśród winiarzy zapanuje niepokój. Śmiertelnicy będą upijać się winem, które ktoś przed nimi postawi i odwracając się od nieba, wbiją wzrok w ziemię. Z powodu gniewu gwiazd zboże stojące na polach zwiędnie, a rosie nie będzie wolno spadać z nieba. Korzenie i gałęzie zamienia się miejscami, a świeżość stanie się cudem. Blask słońca zostanie przyćmiony bursztynową poświatą Merkurego, a ludzi opanuje strach. Motyl z Arcady zmieni swą tarczę, zaś hełm Marsa wezwie Wenus. Hełm Marsa rzuci cień, a wściekłość Merkurego wzrośnie ponad wszelką miarę. Żelazny Orion obnaży swój miecz. Febus oceanu będzie dręczyć swe chmury. Jowisz naruszy wszelkie granice, Wenus opuści swą drogę. Ze złośliwości Saturna gwiazda upadnie na ziemię wraz z deszczem z nieba i unicestwi ludzkość niczym zakrzywionym sierpem. Dwa razy po sześć gwiezdnych rodów będzie ubolewać nad kapryśnymi wędrówkami swoich gości. Bliźnięta rozerwą swe odwieczne objęcia i przywołają Urana ku fontannom. Szale Wagi będą wisieć krzywo, dopóki Baran nie postawi pod nie swych krętych rogów. Ogon Skorpiona będzie miotał błyskawice, a Rak pokłóci się ze Słońcem. Panna zapomni o swym panieńskim wstydzie i wespnie się na grzbiet Wodnika. Rydwan księżyca zakłóci porządek Zodiaku, a Plejady wybuchną płaczem i lamentem. Nikt odtąd nie powróci do swych dawnych obowiązków, a Ariadna będzie trwać w ukryciu za zamkniętymi bramami przylądka, o który wciąż uderzają morskie fale. W mgnieniu oka wzburzą się wody mórz, a prochy tego co stare wrócą do życia. Zerwą się wiatry i rozpoczną walkę, a jej odgłosy poniosą się aż do gwiazd’’ - Geoffrey z Monmouth ,,Historia królów Brytanii’’.

,,Świteź''

 

,,Świteź, 1. jezioro w pow. Nowogródek wpobliżu Szacka, ma 1,5 km ² i jest głębokie do 13 m, ma kształt niemal okrągły, brzegi lesiste. Znane z ballad Mickiewicza. [...]’’- ,,Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberga tom 17 Szkocka literatura do Victor’’

 

Tak jak wielu innych młodych Polaków w szkole na lekcji języka polskiego poznałem balladę ,,Świteź’’ Adama Mickiewicza z 1822 r.

Opowiada ona o tym jak dziedzic Pużan chciał zgłębić tajemnice tytułowego jeziora, gdzie miały miejsce – jak dzisiaj powiedzielibyśmy – zjawiska paranormalne. W tym celu naszykował statek i sieci, które poświęcił ksiądz z Cyryna. Boże błogosławieństwo oraz więzy krwi z książętami Tuhanami; dawnymi władcami ziemi nowogródzkiej, pozwoliły ciekawskim ludziom uniknąć kary za naruszenie spokoju mieszkańcom jeziora. W sieci zaplątała się białowłosa nimfa wodna (świtezianka). Snuła opowieść jak w czasach wielkiego księcia litewskiego Mendoga (? - 1263) wznosił się gród Świteź rządzony przez księcia Tuhana (imię utworzone od Tuhanowicz; majątku Wereszczaków). Litwę najechał car Rusi, co stanowi zamierzony ahistoryzm. W czasach Mendoga nie było jeszcze carów na Rusi, lecz może to stanowić to odniesienie do carskiego zaborcy. Bezbronni mieszkańcy grodu stanęli przed alternatywą; albo grzeszne samobójstwo albo dostanie się w niewolę gorszą od śmierci. Dzięki modlitwie córki księcia, dana im została trzecia możliwość; zamiana w wodne rośliny (tylko księżniczka została nimfą). Mieszkańcy Świtezi zamienili się w trujące kwiaty, zwane carem. Do roli ich pierwowzoru pretendują zarówno trująca lobelia wodna, jak też nieszkodliwy lepiężnik różowy. Ruscy rycerze zatruli się nimi używając ich do zdobienia swych hełmów.

Jeszcze niedawno przypuszczałem bazując na podobieństwie obu narracji, że pierwowzorem Świtezi mógł być rosyjski, zatopiony gród Kitież (byłby to przykład wykorzystania rosyjskiej legendy przeciwko rosyjskiemu zaborcy). Obecnie jednak skłaniam się do wniosku, że podobieństwo było niezamierzone, bowiem Mickiewicz tworząc swe ballady inspirował się miejscowymi legendami zasłyszanymi w dzieciństwie od swej niani Horbatowskiej.

Refleksja polityczna cz. 33

 Uważam, że bez kłamliwego TVN - u (Tusk Vision Network) Polska będzie lepsza. Jedyne co znajduję wartościowego na tej stacji to ,,Władcę Pierścieni''.