Bociany

Bociany są grupą ptaków brodzących. W Europie wyróżniamy dwa gatunki z tego rodzaju: bocian biały i bocian czarny. Ten większy zamieszkuje większy areał, od Portugalii po Japonię. Obydwa bociany zimują w Afryce. Bocian biały osiąga 1 metr długości, a jego rozpiętość skrzydeł wynosi 1,85 m. Dziób długi, koloru czerwonego. Mała zaokrąglona głowa jest osadzona na długiej szyi. Nogi koloru czerwonego, o zgrubiałych kolanach. Ślady zostawiane przez ich stopy przypominają kotwicę. Upierzenie białe, z czarnymi końcami skrzydeł. Wiąże się z tym następująca legenda. Pewien człowiek przez ciekawość rozwiązał worek z rozmaitymi owadami, płazami i gadami, które opanowały Ziemię. Za karę Bóg zamienił go w bociana i osmalił mu końce skrzydeł.

Co je bocian? Każdemu ciśnie się na język słowa ,,żaby''. A tymczasem bocian nie samymi żabami żyje. Zjada owady (przede wszystkim chrząszcze i szarańczaki), dżdżownice, ślimaki, ryby, traszki, węże, jaszczurki, sporadycznie jaja i pisklęta innych ptaków, krety, ryjówki i gryzonie. A nie tylko żaby! Swoją zdobycz zabija dziobem, łyka w całości. Niestrawione części ich ciał usuwa w postaci wypluwek, podobnych do sowich, ale trudniejszych do rozpoznania. Przed odlotem na afrykańskie zimowiska, bociany gromadzą się na otwartych terenach np. łąkach w tzw. ,,sejmikach'' i gromadnie lecą do Afryki. Słabe (często młode) bociany nieraz ulegają wypadkom, lub nie zdążają nauczyć się latania. Bocian biały jest ptakiem wybitnie synantropijnym, często gnieździ się na dachach i kominach domów. Niektórzy gospodarze pomagają bocianom w znalezieniu miejsca pod gniazdo mocując na dachu specjalne platformy. W wierzeniach ludowych gniazda bocianów chronią dom od uderzenia pioruna. Są budowane z gałęzi i co roku podwyższane. Są tak wielkie, że w ich wnętrzu wiją swoje gniazdka wróble (w jednym z gniazd bocianich naliczono tuzin gniazd tych ptaków). Bociany odgrywają dużą rolę w kulturze człowieka. Przypisywano im przynoszenie dzieci, co przeszło do legendy, podobnie jak owa słynna kapusta z głąbem w środku ;). Opinie co do smaku bocianiego mięsa są podzielone. Starożytni Rzymianie je jadali, ale na szczęście dla bocianów przeważa pogląd, że ich mięso jest obrzydliwe. W Chinach pałeczki do ryżu robione są między innymi z kośćca nóg bociana czarnego. Mimo sympatii do tych ptaków i ich prawnej ochrony giną one z powodu chemizacji rolnictwa. Całkowicie wyginęły w Szwecji, Szwajcarii, Włoszech i w Wielkiej Brytanii. Najliczniejsze są w Polsce.

Bocian czarny, zwany ,,hajstrą'' żyje w Europie południowej, środkowej i wschodniej, oraz w Azji Środkowej w środowisku leśnym i bagiennym. Unika człowieka i swoich pobratymców. Jest rzadszy od bociana białego.

Sławne zwierzęta

Niektóre zwierzęta należące do ssaków i ptaków stały się znane, ale nie jako gatunki, ale jako poszczególne osobniki. Więcej tych słynnych osobników należy do ssaków niż ptaków. Zwierzęta te sławę zdobyły sobie w rozmaity sposób – grają w filmach przy boku ludzkich aktorów, są żywymi maskotkami ogrodów zoologicznych, parków narodowych, rodzin, wyróżniły się czymś szczególnym itd.

Pelikan znajduje się w herbie greckiego miasta Mykonos. Dla podtrzymania tradycji, herb jest wyrażony żywym ptakiem. Najsłynniejszym z nich był pelikan Petros. Bardzo długo radował oczy turystów i stanowił chlubę miasta. W 1985 r. w wieku 33 lat zginął w wypadku ulicznym. W pół roku potem przez ojców miasta został wprowadzony jego następca, Petros II. Witały go tłumy ludzi i przydzielona mu pelikanica Irena.

Kolejny słynny ptak to bielik Jurand. Został tak nazwany na cześć jednego z bohaterów ,,Krzyżaków'', którego rycerze zakonni pozbawili oczu. Imię to pasuje do ptaka, ponieważ on również jest niewidomy. Mieszka w Wolińskim Parku Narodowym.

Bernard Grzimek opisał historię Teddy'ego – koali, która przemierzyła Australię. Państwo Faulknerowie zaopiekowali się nią wieku trzech miesięcy. Początkowo Teddy był zawinięty w skórę, później otrzymał misia przytulankę, który imitował jego matkę. W stronę zachodniej Australii podróżował w koszyczku. Najpierw Faulknerowie dawali mu mleko i cukierki miętowe, później liście eukaliptusa. Teddy przeżył 12 lat.

Innym słynnym torbaczem był Benjamin – ostatni wilk workowaty, który zdechł w Zoo w Hobart na Tasmanii w 1936 r. Według innych źródeł ostatniego przedstawiciela tego gatunku widziano w 1961 r. na zachodzie Tasmanii.

Pierwszym słynnym słoniem był Surus, który stracił jeden cios. Był jedynym słoniem z armii Hannibala, który przetrwał przeprawę przez Alpy. Inny słynny słoń żyje w Tsavo National Park i był pierwszym wychowankiem ochronki dla osieroconych słoniątek. Jest to słonica Eleonora pełniąca funkcję przewodniczki stada.

Również wśród kotowatych są zwierzęta sławne. Należała do nich lwica Elza wychowana przez państwa Adamsonów. Dzieje Elzy zostały opisane w trzech księgach: ,,Born free'', ,,Living free'' i ,,Forever free''.

Lamparcica Harriet z Indii jest znana z licznych filmów, artykułów i książek. Gdy kłusownicy zabili jej matkę, zaadoptował ją na swoją farmę Billy Arjon Singh. Obecnie żyje na wolności.

Kot domowy Dudu stał się słynny po śmierci swego właściciela, kiedy to zamieszkał na cmentarzu przy jego grobie.

Obecnie żyjące sławne psy to min. yorkshire terier Thumbina (Calineczka) wyróżniająca się małymi rozmiarami ciała. Psia Calineczka ma 14 cm wzrostu i 20 cm długości. Nic więc dziwnego, że właścicielka zabiera ją na spacer w kieszeni.

Innym psem ponad naturalnych wymiarów jest wilczarz irlandzki Murphy. Osiąga 105 cm wzrostu i nadal rośnie. Inne słynne psy to: Prohaska, Barry i Łajka.

Robak był słynną wydrą. Jego dzieje zostały opisane przez XVII – wiecznego pisarza Jana Chryzostoma Paska w ,,Pamiętnikach''. Ostatecznie Robak został podarowany królowi Janowi III Sobieskiemu.

Jednak najwięcej było i jest sławnych goryli. Pierwszym przedstawicielem tego gatunku pokazywanym w Europie była Jenny z wędrownej menażerii Wombwella w 1855 roku. Właściciel przedstawiał ją jako szympansa. Jej prawdziwa przynależność gatunkowa wyszła na jaw dopiero po jej śmierci. ¹ Kolejnym gorylem w ,,niewoli'' był M'Pungu z Berlińskiego Akwarium. 2 sierpnia 1986 r. w Zoo w Jersey zdarzył się następujący wypadek. 5 – letni Levan Merrit poślizgnął się w wpadł za barierkę na wybieg dla goryli. Wtedy jeden z nich, Jambo podszedł do chłopca i utrzymawszy w bezpiecznej odległości innych członków stada, pochylił się nad nim, obwąchał i poruszył nieprzytomnego. Na jego cześć utworzono tzw. Odznakę Jambo, by potem wyróżniać nią inne zasłużone dla ludzi zwierzęta. Jednak najsłynniejszym gorylem jest Płatek Śniegu, jedyny znany na świecie goryl – albinos, żyjący w Zoo w Barcelonie. Był maskotką tego miasta podczas olimpiady w 1992 r. Znaleziono go w 1966 r. przy martwej matce w wieku dwóch lat. Płatek Śniegu jest ojcem kilku czarno ubarwionych gorylątek. ²

Jednym ze słynnych waleni był kaszalot Tom z Nowej Zelandii, który był rzeczywistym pierwowzorem Moby Dicka z powieści Hermana Melville'a pod tym samym tytułem.

1 Sekcję zwłok przeprowadził sam Karol Darwin

2 Płatek Śniegu zdechł w 2006 r. Tekst pisałem w 1999 r.   

Sokoły

Sokoły odgrywają dużą rolę w kulturze człowieka. Starożytni Egipcjanie jako poświęcone Horusowi czcili rarogi górskie (te ostatnie stały się przedmiotem następujących porzekadeł: ,,biegać za kimś jak za rarogiem'', ,,gapić się na kogoś jak na raroga''). W starożytności i średniowieczu, aby wyróżnić bohatera przyrównywano go do sokoła. Gałąź łowiectwa, w której pomocnikami myśliwych są ptaki drapieżne nazwano sokolnictwem. Sokole Oko to bohater popularnych dawniej powieści James Fenimore'a Coopera. W ,,Gwiezdnych wojnach'' najsłynniejszym statkiem kosmicznym był ,,Millenium Falcon'' (od łac. falco – sokół). W animowanym serialu ,,Zwierzęta z Ginącego Lasu'' występowała pustułka.

Sokoły są rodziną ptaków drapieżnych wyróżniających się smukłą, aerodynamiczną budową ciała. Są to najszybciej latające ptaki: sokół wędrowny może lecieć 320 km / h, a kobuz – 150 km / h. Żyją w Starym Świecie i w obu Amerykach. Pisklęta są gniazdownikami, mają ciała pokryte białym puchem. Opiekują się nimi obydwoje rodzice; samica poluje, a samiec pilnuje piskląt i kawałkuje przyniesiony przez samicę pokarm. Później on również poluje. Gniazda zakładane są na drzewach jak i skałach. Aby zapewnić sobie bezpieczeństwo, ptaki stanowiące pokarm dla sokoła wędrownego gnieżdżą się w pobliżu ich gniazd. Brzmi to paradoksalnie i wymaga wyjaśnienia. Otóż sokoły zawsze poszukują pokarmu z dala od gniazda. Niektóre ptaki mają sprytne metody zwalczania swoich wrogów. Zaobserwowano grupę kwiczołów, które podczas obławy na sokoła wędrownego, wydalały na niego swoje odchody. Oblepiony nimi sokół nie mógł latać, ponieważ skleiły mu pióra.

Sokół wędrowny ma nieco przesadzoną nazwę, ponieważ wędrują tylko osobniki z najzimniejszych regionów Europy. Gnieździ się w lasach jak i na peryferiach miast. Jego upierzenie jest szaro – białe. Żywi się ssakami i ptakami, co pozyskało mu niechęć hodowców gołębi, posądzających go o zjadanie swoich podopiecznych. Podczas II wojny światowej, sokoły wędrowne były używane do tępienia gołębi pocztowych. Jest gatunkiem ginącym i chronionym. Znajduje się w Polskiej Czerwonej Księdze.

Spokrewniony z nim jest białozór. Żyje na Islandii, w Norwegii, gnieździ się również na Siedmiu Wyspach i w okolicach Murmańska. Od sokoła wędrownego różni się jaśniejszym ubarwieniem. Nazywany ,,sokołem norweskim'' był bardzo ceniony przez sokolników. To właśnie w białozorach spłacono okup sułtanowi Bajazytowi.

W odróżnieniu od sokoła wędrownego, pustułka jest ptakiem bardzo pospolitym. Gnieździ się na stepach, w lasach, a nawet w miastach. Pustułka i pustułeczka zostały tak nazwane ponieważ uważano, że są ,,puste'', czyli nieprzydatne do celów sokolnictwa. Samica pustułki jest jasnobrązowa, a samiec ma rdzwobrązowe skrzydła i szarą głowę. Pustułka żywi się: gadami, płazami, gryzoniami i dużymi owadami.

W przeciwieństwie do pustułki, pustułeczka jest mniejsza i większa część jej ciała jest szara. Znajduje się w Polskiej Czerwonej Księdze. W Polsce prawdopodobnie wyginęła, chociaż może się jeszcze gnieździć na Lubelszczyźnie.

Bardzo charakterystycznie ubarwiony jest kobczyk. Upierzenie ciemno – szare, w okolicach oczu – czerwone, a u podstawy łap – brązowe. Znajduje się w Polskiej Czerwonej Księdze.

Drzemlik jest najmniejszym sokołem Europy. Jest ptakiem wędrownym.

Kobuz przypomina ubarwieniem sokoła wędrownego, ale jest dużo mniejszy i ma rude podbrzusze. Potrafi chwytać w locie jaskółki i jerzyki.

Wspomniany raróg górski pomaga sokolnikom polować nawet na antylopy. Żyje na pustyniach i obszarach stepowych Afryki Północnej i Azji Południowo – Zachodniej.

Sokół meksykański zwany rudogardłym żyje w Nowym Świecie od Meksyku po północną Argentynę. Upierzeniem przypomina sokoła wędrownego, ale jego podgardle jest biało – rude, brzuch upstrzony czarnymi plamami, zaś podstawy łap są rude.

Wśród sokołów jest wiele gatunków ginących. Wymierają one z powodu chemizacji rolnictwa na wskutek zatrucia pokarmu w postaci owadów i gryzoni, nielegalnego wybierania jaj i piskląt na potrzeby sokolnictwa i tępienia przez hodowców gołębi. Podczas kradzieży jaj i piskląt z gniazd giną zarówno dorosłe osobniki broniące potomstwa jak i ono same podczas transportu. Sokoły te są później przemycane do krajów arabskich. W trosce o uratowanie sokołów, ginące gatunki tych ptaków są pod ochroną. W walce z kłusownictwem przeprowadzono operację ,,Sokół'' polegającą na ochronie ich gniazd i zatrzymywaniu schwytanych ptaków. Aby rozmnażać sokoły wędrowne, podrzuca się zarekwirowane jaja pokrewnym gatunkom do wysiadywania. W Polskiej Czerwonej Księdze znajdują się sokół wędrowny, pustułeczka i kobczyk.

Oniricon cz. 260

Śniło mi się, że:

- Siergiej Łukjanienko kłamał w Internecie na temat katastrofy smoleńskiej,

- odkurzałem stół i chciałem pochłonąć odkurzaczem koronkową serwetkę wiszącą na firanie,

- czytałem napisaną po niemiecku książkę kanadyjskiego księdza o mitach i statkach, zetknąłem się też z serią o zwierzętach Europy imitującą serię ,,Tajemnice zwierząt'',

- byłem w bibliotece na ul. Śląskiej w Szczecinie, gdzie było pełno dzieci, które przeszkadzały mi w szukaniu książki, znalazłem min. miniaturowy komiks o Tytusie, Romku i A'Tomku i starą książkę science fiction napisaną przez księdza; na rzecz owej biblioteki zrezygnowałem z wypożyczania w Książnicy Pomorskiej

- po latach spotkałem nauczycielką matematyki z liceum, panią Ivonianę ov Cornus, która dała mi do przepisania swój esej o historii XX wieku; esej był długi i z powodu hałasu zrezygnowałem z jego przepisania i opublikowania na blogu,

- byłem słowiańską księżniczką i potrafiłem latać, raz gdy moja rodzina jechała samochodem w nocy, byłem tak zmęczony, że nie mogłem lecieć i leżałem na szosie, w tym śnie moim wujkiem był Rafał Kosik jadący samochodem; później wołwch Rasputin chciał mnie złożyć w ofierze,

- Facebook (albo portal o podobnej nazwie) istniał już w latach 90 - tych XX wieku,

- oglądałem film przygodowy, którego akcja toczyła się w Afryce, zobaczyłem Wojciecha Cejrowskiego, do którego podszedł jego sobowtór i zapytał dlaczego nie wziął na wyprawę żony i dzieci, potem podróżnicy zostali zaatakowani przez arabskich kanibali poruszających się na pełzających dromaderach bez nóg,

- rozmawiałem z ojcem Jeny ov Blackeyovej po runwirsku,

- kiedy się obudziłem Alax ov Iriaxołova chciała, abym pocałował ją w policzek,

- przeniosłem się do innej miejscowości, gdzie zajęła się mną opiekunka w podeszłym wieku, która codziennie zaprowadzała mnie do przedszkola na 20 minut, abym bawił się z dziećmi, myślałem, aby powiedzieć im o twórczości Białczyńskiego,

- latem rodzice nie pilnują dzieci na plażach chcąc, aby wyręczyły ich w tym ryby,

- Jacek Kuroń pisał książki historyczne o PRL - u,

- na plaży zobaczyłem piękną kobietę w czarnym bikini, która była boginią (?),

- mówiłem na spotkaniu rodzimowierców w Parku Kasprowicza w Szczecinie, że mogliby się wiele nauczyć od chrześcijan,

- po całej Polsce są rozsiane portale prowadzące do alternatywnego, słowiańskiego  świata Venethii, gdzie ludzie jedzą żaby,

- zobaczyłem stadko australopiteków, które rozmawiały ze sobą w niezrozumiałym języku. 

,,Księżniczka na ziarnku grochu''

,, […] Hans Andersen urodził się w 1805 r. i zmarł w 1875 r. Choć jego rodzina była biedna, dostał się na studia, po których rozpoczął karierę pisarską. Już w pierwszym opublikowanym przezeń zbiorze baśni dla dzieci znalazły się niektóre z najsłynniejszych jak 'Dziewczynka z zapałkami' czy 'Księżniczka na ziarnku grochu' […]. Mimo, iż jego bajki opierają się na opowiadaniach ludowych, to jednak są zupełnie inne od tych, jakie zawierają zbiory Perraulta czy Braci Grimm. Zamiast opowiadać o olbrzymach i czarownicach, baśnie Andersena w tym m.in. 'Dzielny ołowiany żołnierzyk', 'Świniopas' […] - odzwierciedlają samotne i raczej smutne życie autora. Na podstawie jego listów wiemy, że był człowiekiem wrażliwym i dowcipnym' – Bridget Daly (red.) ,,Kim oni byli? Księga pytań i odpowiedzi o sławnych ludziach''

W listopadzie 2016 r. obejrzałem niemiecki film fantasy ,,Księżniczka na ziarnku grochu'' (tytuł oryginału: ,,Die Prinzessin auf der Erbse'') w reżyserii Bodo Fürneisena (ur. 1950) z 2010 roku. Akcja rozgrywa się w nieokreślonym królestwie (stroje noszone przez bohaterów wskazują na XVIII wiek). Główną bohaterką jest nieznana z imienia, piękna Księżniczka o blond włosach (grana przez Rike Kloster). Film wprowadza liczne wątki, których nie było w baśni Andersena jak: ucieczkę księżniczki przed niechcianym ślubem, jej pracę w sierocińcu, księcia, który w tajemnicy przed ojcem pracował jako cieśla, knowania siostry króla i szambelana, aby zapobiec ślubowi księcia z księżniczką, oraz to, że się zakochali w sobie nie znając swojej tożsamości. Pojawia się też kluczowy wątek znany z oryginału literackiego – księżniczka zdaje pomyślnie próbę, wyczuwając ziarnko grochu pod grubą warstwą materacy, poślubia księcia, zaś materace zostają rozdane dzieciom z sierocińca. Film ogromnie mi się spodobał jako pełen ciepła i humoru, zawierający najlepsze wartości tradycyjnych baśni :). Zainteresowanych Czytelników odsyłam do posta: ,,Mistrz Andersen i jego uczniowie''.  

Choroby, wypadki i śmierć w życiu zwierząt

Śmierć jest procesem naturalnym, zachodzącym i kończącym życie wszystkich organizmów. Śmierć naturalna (w języku potocznym ,,ze starości'') polega na zakończeniu się pracy mózgu. Termin śmierci naturalnej regulują geny znajdujące się w każdym żywym organizmie. Tak więc rozgwiazda żyje 6 lat, lis rudy – 8, borsuk – 15, królowa mrówek – również 15.

Najdłużej żyją żółwie, ok. 100 lat. Wśród rozmaitych gatunków tych zwierząt istnieją dysproporcje w długości życia np. nasz żółw błotny żyje 120 lat, podczas gdy żółw piżmowy – zaledwie 30.

Najkrócej żyją jętki: larwa 1 rok, a imago – 1 dzień. Dorosłe jętki ograniczają swoją rolę jedynie do rozmnażania. Nie mogą pobierać pokarmu, ponieważ ich zredukowane jelita są wypełnione powietrzem. Krótkie życie jętek w stadium imago uwydatniło się w łacińskiej nazwie całej rodziny (Ephemerida).

Oczywiście zwierzęta giną nie tylko z powodu śmierci naturalnej. Przyczyną zgonu może być np. zabicie przez inne zwierzę lub człowieka, wypadek lub choroba. Nie zawsze zwierzęta zabijają się nawzajem z głodu np. bawół tłucze lwa kopytami w obronie własnej. Innym przypadkiem tego rodzaju jest zwierzę drapieżne, które dostawszy się do sztucznego pomieszczenia przeznaczonego dla zwierząt hodowlanych np. bydła, drobiu, zabija wszystkich mieszkańców danego budynku hodowlanego lub zagrody, a wywleka tylko jednego trupa. Oburzeni hodowcy wypominają szkody i ich postępowanie nazywają ,,okrutnym i sadystycznym''. Nie mają racji. Okrutny i sadystyczny jest tylko człowiek, ponieważ jest świadom swoich czynów. Zwierzę tymczasem działa instynktownie. Prześledźmy to w naturalnym środowisku. Lew atakując stado antylop, zabija jedną sztukę, podczas gdy reszta stada już bezpieczna, zniknęła drapieżcy z oczu. Tymczasem na terenie zamkniętym, zwierzęta mają ograniczoną swobodę ruchu, toteż drapieżnik ciągle mający je przed oczyma, kierując się instynktem bierze więcej niż potrzebuje, ponieważ stały widok swoich ofiar wywołuje w nim odruch zabijania. Tak więc obarczając zwierzę odpowiedzialnością, antropomorfizujemy je, co znaczy, że przypisujemy im cechy ludzkie.

Stary rodowód biorą też wypadki zdarzające się przez cały okres życia zwierząt na Ziemi. Wiele kości mamutów jest pogruchotanych, a znaczną ilość szkieletów odkopano w skamieniałych mazistych substancjach. Zainspirowało to niektórych paleontologów do stworzenia hipotezy dotyczącej wymarcia mamutów z przyczyny wypadków, co jest absurdem, ponieważ wypadki nie są w stanie unicestwić nigdy żadnego gatunku np. człowiek nieraz ginie w wypadkach samochodowych, a jednak żyjemy.

Zwierzęta padają również z przyczyny rozmaitych chorób. Dwa gatunki pierwotniaków: zarodziec malaryczny i świdrowiec są powodem chorób: malarii i śpiączki. Stan zdrowia pogarszają również robaki pasożytujące wewnątrz danego organizmu. Aby temu zapobiec należy nie jeść surowego mięsa. Niektóre choroby zwierzęce np. myxomatoza nie dotyczą człowieka. Inne jak wścieklizna są groźne również dla nas. Zwierzęta chore na wściekliznę zachowują się nienormalnie: szukają kontaktu z człowiekiem, wchodzą do zabudowań, dają się złapać, bywają agresywne. Wściekliznę przenoszą min. : szczury, koty, psy, lisy i szopy pracze. Zwierzęta domowe szczepi się przeciwko chorobom.

Zwierzęta synantropijne

Zwierzęta synantropijne to takie dzikie zwierzęta, które związały swój los z człowiekiem. Żyją one w ludzkich wsiach, miastach, obejściach, a nawet w mieszkaniach. Wybierają te tereny w poszukiwaniu pokarmu i schronienia. Obecnie proces synantropizacji obejmuje więcej gatunków i przebiega coraz szybciej.

Pierwotniaki: ameby i pantofelki żyją w słodkich wodach stojących, w tym w studniach, stawach hodowlanych, kałużach i wszelkich innych zbiornikach wodnych. W Indiach ameby czynią wodę pitną trującą dla ludzi z wyjątkiem Hindusów, którzy uodpornili się na te pierwotniaki.

Pasożytujący na człowieku rzęsistek pochwowy jest często sprawcą bezpłodności. Można się nim zarazić poprzez używanie wspólnego ręcznika ¹.

Gąbki czasem przyczepiają się do statków.

Trudno zaliczyć do zwierząt synantropijnych szkarłupnie. W pewnym sensie są takimi rozgwiazdy, dla których hodowle ostryg są źródłem pokarmu. Ostrygi zabezpiecza się przed nimi, układając w kratowanych pudełkach i pilnie się ich strzeże.

Do synantropijnych parzydełkowców można zaliczyć ukwiały, które przyczepiają się do dna statków.

Z pierścienic prowadzących taki tryb życia należy wymienić dżdżownice, żyjące w ogrodach i szkółkach leśnych, oraz wazonkowce zasiedlające doniczki.

Podobny co gąbki i ukwiały tryb życia prowadzą należące do skorupiaków pąkla i kaczenice. Nazwa tych ostatnich wzięła się stąd, że kiedyś ludzie uważali, że gęś bernikla obrożna (błędnie nazwana kaczką) rośnie na tych skorupiakach. Tak naprawdę obydwa zwierzęta nie mają ze sobą nic wspólnego.

Jedyną gromadą bezkręgowców na wielką skalę prowadzących synantropijny tryb życia są owady. Wiele ich gatunków żyje w mieszkaniach. Wśród nich żyją przedstawiciele motyli, mole w dwóch gatunkach:

- mól odzieżowy – żywiący się tkaninami naturalnymi,

- mól spożywczy – żywiący się produktami mącznymi.

Latem zwabione światłem lampy przylatują do mieszkań ćmy. Wiele gatunków motyli spędza zimę w rzadko odwiedzanych zakamarkach domu np. na strychu.

Zwabiony mnogością zboża i jego przetworów, domy i ich obejścia odwiedza wołek zbożowy – synantropijny chrząszcz.

Bardzo znane owady synantropijne to karaluchy, których w gospodarstwie domowym żyją dwa gatunki: karaluch i prusak ². Ten ostatni ma smuklejszy tułów i odwłok. Dawniej zwany był: persakiem, szwabem, szwedem, francuzem i moskalem. Obydwa gatunki karaluchów, zwanych też karaczanami (od tureckiego słowa oznaczającego ,,czarne robactwo'') są niewybredne. Jedzą pokarm ludzi, padlinę, odpadki spożywcze, mogą nawet pić atrament. Oczywiście to ostatnie nie jest ich typowym pokarmem, ale piją go z braku innego pożywienia.

Dobrze przystosowane do synantropijnego trybu życia są pluskwy (pluskwiaki) i rybiki cukrowe (szczeciogonki).

Nazwa tych ostatnich wzięła się stąd, że ich włosowate wyrostki ogonowe przypominają rybi ogon. Ciała tych owadów są spłaszczone co ułatwia im wciskanie się do szpar w podłodze, lub w ścianach.

Jedynym synantropijnym szarańczakiem jest świerszcz domowy.

Kiedy klimat się ociepla, w mieszkaniach pojawia się coraz więcej much. Czasem tylko wlatują, ale zdarza im się, że gdy mają dogodne warunki rozmnażają się w domu. Gatunki much synantropijnych: mucha domowa, mucha mięsna, lucilia, muszka owocowa.

Spokrewnione z muchami komary również żyją blisko ludzi. Jako miejsce do reprodukcji wystarczy im nawet porzucona szklanka wypełniona deszczówką.

Mrówka faraona pochodzi prawdopodobnie z Indii, skąd została zawleczona do Europy. Obecnie mrówki te są pospolite na całym świecie. Ich ubarwienie jest czerwone. Żywią się tym co ludzie i padliną owadów.

Siedziby ludzkie upodobały sobie pchły i wszy. Synantropijny tryb życia prowadzą takie pchły jak: kocia, ptasia, ludzka i szczurza. Ta ostatnia, pasożytująca na szczurach jest bardzo niebezpieczna ponieważ przenosi bakterie dżumy, która w średniowieczu zabijała nawet całe wsie.

Dużo jest również pajęczaków w otoczeniu człowieka.

W krajach o śródziemnomorskim, lub tropikalnym klimacie w przydomowych ogródkach można znaleźć skorpiony.

We wszystkich osadach ludzkich, nawet stacjach polarników można spotkać mikroskopijne pajęczaki – roztocza. Ich środowiskiem naturalnym jest kurz i brud. Żywią się min. złuszczonym naskórkiem człowieka.

Pająki synantropijne to: pająk domowy, kątnik domowy mały i nie mający polskiej nazwy Pholcus phalangioides.

Skolopendry żyją w Azji, Afryce i w obydwu Amerykach. Czasami osiedlają się w ludzkich mieszkaniach. Polują tam na owady, pająki, a nawet myszy.

W warzywnikach można spotkać przeróżne gatunki ślimaków – z muszlą jak i nagich. Wśród tych ostatnich znajdują się znienawidzone przez ogrodników pomrowy, które wyrządzają szkody w płodach rolnych.

Niewiele jest ryb synantropijnych. Do takich należy min. tzw. ,,chwast rybny'' – niewielkie, niesmaczne ryby zjadające ikrę ryb szlachetnych. Do chwastu rybnego należą płoć i sumik karłowaty.

Na wybrzeżach morskich można spotkać rekiny np. żarłacz ludojad i wiele innych. Wielu ludzi na sam widok półksiężycowej płetwy grzbietowej rekina ucieka na brzeg. Tymczasem nie wszystkie gatunki tych ryb przebywających w morskich wodach przybrzeżnych są niebezpieczne. W celu ochrony plaż przed rekinami są one grodzone sieciami. Jest to szkodliwe nie tylko dla wszystkich gatunków rekinów, ale duszą się w nich i inne zwierzęta morskie, gdy sieć się urwie.

Żaby, ropuchy i kumaki są niewybredne w wyborze środowiska. Na wsiach w pobliżu siedzib ludzkich zamieszkują kałuże i rowy często w pobliżu zabudowań. Ropuchy często zimują w piwnicach. Są one pożyteczne dla rolnictwa, ponieważ zjadają wiele szkodliwych owadów i ślimaków.

Znacznie więcej jest żyjących w bliskim sąsiedztwie człowieka gadów, ale tylko w ciepłym klimacie.

W Europie Południowej, Azji Południowo – Wschodniej i Afryce Północnej żółwie greckie można spotkać w przydomowych ogródkach.

Gekon pospolity posunął się jeszcze dalej. Zamieszkuje nie tylko ogrody, ale i obejścia, toalety, piwnice, strychy, a nawet pokoje! Najchętniej przebywa w pobliżu lampy, ponieważ jej światło przyciąga owady, które stanowią jego pokarm. Na Cyprze gekony są tak pospolite jak u nas myszy.

Synantropijne węże żyją w tropikalnych rejonach Azji Południowej i Południowo – Wschodniej. Zamieszkują tam wszelkie możliwe kryjówki.

Bardzo liczne są w omawianej grupie ptaki.

Najbardziej znane z nich to wróble, które z ,,pomocą'' człowieka opanowały wszystkie kontynenty z wyjątkiem Antarktydy.

Kosy żyjące w miastach w przeciwieństwie do swoich leśnych krewniaków nie odlatują na zimę.

Pospolite w miastach są również: kawki, sroki, gawrony i wrony.

W Ameryce Południowej częstym gościem zabudowań jest garncarz rdzawy.

Zarówno na wsiach jak i w miastach pospolite są jaskółki – oknówka i dymówka gnieżdżące się pod okapami dachów.

Wielki sukces w otoczeniu człowieka osiągnęły gołębie.

Do nielicznych ptaków drapieżnych prowadzących synantropijny tryb życia należy pustułka.

Sowy prowadzące taki tryb życia np. płomykówka zasiedlają głównie stare dzwonnice i strychy.

Rozmaite gatunki mew gnieżdżą się nie tylko w miastach portowych, ale i towarzyszą statkom rybacki. Żywią się tam odpadkami wyrzucanymi za burtę przez marynarzy.

Pospolity bocian biały często gnieździ się na kominach.

Ptaki gnieżdżą się również na lotniskach, gdzie stwarzają niebezpieczeństwo dla samolotów.

Istnieje dużo synantropijnych ssaków.

Z torbaczy są to w Nowym Świecie oposy. Natomiast w Australii zaliczają się do nich pałanka kuzu i jamraj. Obfitość pożywienia przyciąga również kanguroszczury.

Łożyskowce synantropijne reprezentowane przez gryzonie to nie tylko myszy i szczury. Zimą wiejskie domy przyciągają swoich sezonowych lokatorów w postaci: polników, nornic, oraz jedynego (poza kretem i jeżem) synantropijnego ssaka owadożernego - zębiełka białawego. Jest on mięsożercą polującym nawet na myszy. Zdarza się, że podkrada ludziom pożywienie.

Rozmaite gatunki nietoperzy również są synantropijne.

W 1996 r. zdarzyło się, że samotny dzik osiedlił się w Parku Żeromskiego w Szczecinie! Powinno to budzić tym większe zdziwienie, że park ten nie jest połączony z lasem.

Lis rudy zasiedla wsie i peryferia miast, wilk tymczasem odwiedza wysypiska śmieci.

Jedynym kotowatym prowadzącym synantropijny tryb życia jest lampart.

1 Obecnie pierwotniaków nie zalicza się już do zwierząt

2 W Polsce żyje jeszcze trzeci gatunek – karaluch amerykański zwany przybyszką.