Konspekt powieści ,,Tatra''

Poniżej chciałbym zaprezentować konspekt powieści ,,Tatra’’, który przed paroma laty bezskutecznie wysłałem do Agencji Wydawniczej ,,Runa''. 

Cz. I Misja

1.Wstęp

-utworzenie na zachodzie krwawego i mrocznego imperium przez króla Kościeja I Nieśmiertelnego

- krótki zarys warunków cywilizacyjnych ery jedenastej

2. W czasie Nocy Kupały do Torenia, małej wsi w Montanii przybył z Księżyca król – wygnaniec Opplan, aby wezwać prostą dziewczynę Tatrę, do wyruszenia na misję w celu obalenia Kościeja

- Tatra wysłuchawszy mowy króla, traci przytomność i spada ze wzgórza; budzi się w łóżku, w swej rodzinnej chacie

3. Na zamku w Presnau; stolicy imperium Kościeja ma miejsce pojedynek króla Płanetników, Ixovodrava, z Kościejem, przegrany Ixovodrav zostaje wrzucony do podziemia, gdzie połyka go wij potwornej wielkości

4. Na drugi dzień przychodzi do niej dobry potwór Wiłkokuk i ponawia wezwanie do wyruszenia w drogę

- Tatra się waha, Wiłkokuk opuszcza jej chatę

- w Śnieżelicy; stołecznym grodzie Montanii, grupka buntowników z ludu Oyów zajmuje dom pełen ludzi, Tatra modli się do boga Ageja o ratunek dla nich, a gdy niektórzy z nich przeżyli spalenie domu przez króla, uznawszy, że Agej jej wysłuchał, udaje się na wyprawę razem z Wiłkokukiem

- dowiaduje się, że jej zadanie będzie polegało na zostaniu zakładniczką Kościeja w celu poznania jego planów ataku na Aplan i ostrzeżeniu jego króla, Lecha III

5. Pełna przygód wyprawa do Presnau; stolicy imperium Kościeja

- spotkanie licznych niesamowitych stworzeń

- wizyta Tatry i Wiłkokuka w Dyskotece Pana Dżeka Piętro Niżej, spotkanie Mokoszy, która daje Tarze fiolkę z leczniczym jadem węża Abajowa, oraz liść neutralizujący wszystkie trucizny

6. Przybycie do Presnau, Tatra zostaje, Wiłkokuk wraca do Burus

- Tatra zostaje aresztowana przez Mięsojada, ,,prawą rękę’’ Kościeja

- Mięsojad torturuje Tatrę, aby wymóc na niej wyrzeczenie się Mokoszy, a uznanie Kościeja, dziewczyna odmawia, przeto potwór zostawia ją w lochu umierającą, lecz Mokosza w uznaniu jej wierności leczy ją jadem Abajowa

7. Kościej nie mając od boga bogów Ageja władzy jej zabić, mimo to próbuje wysłać ją na śmierć, wymyślając dla niej niezwykle niebezpieczne zadania, z których wychodzi zwycięsko:

- oczyszczenie z gnoju grodu czarowników i czarownic Kalska

- schwytanie wielkiego jak słoń, świętego raka Estinusa z jeziora Synar w Burus

- zabicie wielkiego jak słoń, czarnego skorpiona z Çatal Höyük

- spędzenie nocy w chacie, gdzie krył się król wąpierzy Erydan

- spędzenie wesela u Neurów, czyli wilkołaków

- przepłynięcie łódką Morza Smoły

- taniec w żelaznych, rozpalonych do białości butach

- schwytanie wodnego niedźwiedzia Arvota Baldasa przy pomocy rusałki Ruty

- zachowanie dziewictwa w mieście pijaków i rozpustników Sybaris

- oddanie się Kościejowi; Tatra odmówiła, za co została wtrącona do lochu

8. Zostaje uwolniona przez białego wilka Ovova Tęczookinsona, ucieczka, pościg

9. Tatra i Ovov Tęczookinson zostają schwytani i wtrąceni do kopalni gwiezdników

- spotykają Rutę i Arvota Baldasa

- nadzorca kopalni, Lynx Uszak wyprawia się do pobliskiej wsi Chlobęby, aby zapobiec zdobyciu kopalni przez czarownika Amosowa i jego Neurów, Uszak pali wieś i zabija Amosowa

- podczas nieobecności nadzorcy, Tatra i Ruta obejmują przywództwo nad pozostałymi niewolnikami i szukają niestrzeżonej przez żołnierzy drogi wyjścia z kopalni

- Tatra wydobywa kilofem ze skały ząb demonicznego smoka Rykara, z jego pomocą sprawia, że napotkany w niezbadanym rejonie kopalni olbrzymi wij zwymiotował połkniętego przed laty króla Ixovodrava

- wyjście na powierzchnię, król Ixovodrav spotyka swych poddanych którzy zabierają wszystkich byłych niewolników na Księżyc

10. Życie Tatry i Ruty na Księżycu jako przybranych córek króla Ixovodrava

- ząb Rykara został wmurowany w ścianę świątyni Srebronia w Kinperokabadzie; stolicy Księżyca

- w Rucie zakochał się następca tronu, księże Ixlavok

- z rozkazu Kościeja, jego sługa, słoń morski Mirungow kontaktuje się za pomocą magii z Ovovem i nalega, aby ów pozostał razem z Tatrą na Księżycu i nie przeszkadzał Kościejowi w podboju Aplanu

- Tatra zostaje przyjęta przez pustelnika, ślepego króla – wygnańca Opplana, który każe jej wracać na Ziemię, aby ostrzegła jego syna Lecha III

11. Po pożegnaniu z królem Księżyca, Tatra i Ovov wracają na Ziemię w statku kosmicznym

- w czasie przelotu nad wyspą Wolin zostają zestrzeleni za pomocą machiny wojennej, pilot zginął zaś Tatra i Ovov wpadli do Morza Joldów

- w morzu zostali zaatakowani przez Mirungowa, walka toczyła się po wyjściu na plażę, tam Mirungow ginie

- do Tatry i Ovova dołączył Wiłkokuk; cała trójka udała się ostrzec Lecha III

12. W Montanii Giewont, ojciec Tatry, w czasie nieobecności córki najął się do ochrony karawany kupieckiej; ginie podczas walki zabity przez rozbójników

13. Kaztia; młodsza siostra Tatry wyszła za grafa Bielskobiała

14. Pomimo przeszkód Tatra odnalazła w Śnieżelicy króla Lecha III i ostrzegła go o złych zamiarach Kościeja

15. Rozpoczyna się wojna Aplanu z imperium Kościeja:

- wojska imperialne spustoszyły przygraniczny gród Jeleń

- w Montanii, Bielskowład, brat Tatry został pochwycony i zabity przez wojska imperialne w trakcie niszczenia machin oblężniczych

- do Aplanu przybywa Ruta z Arvotem Baldasem i trzema niedźwiedziami polarnymi, wyduszenie we wojewodów Kościeja i mianowanie przezeń nowych

- wieszczy sen Lecha III

16. Klęska wojsk Kościeja w bitwie na lodach jeziora Mamir

17. Uwięzienie Kościeja

18. Brutalne zaloty Lecha III wobec Tatry

19. Lech III odczuwał wyrzuty sumienia z powodu wtrącenia Tatry do lochu, zwierzał się z nich swemu wujowi, kapłanowi Welesa

20. Zgodnie z radą wuja, król poszedł uwolnić i przeprosić Tatrę, znalazł ją martwą i popadł w rozpacz

21. Pełna symboliki wizja wspólnej wędrówki Tatry i Lecha III po świecie podziemnym, w czasie której doszło do zawiązania się ich wielkiej miłości

22. Ślub i wesele Tatry i Lecha III

Cz. II Wiek Żelazny

1.Uwolnienie Kościeja przez książąt Wieńczesława i Kylnema z Małego Młyna

2. Do spiskowców dołącza krasnolud Ixmarg; autor teorii ,,marszu przez instytucje’’, któremu towarzyszył sęp Nąpkś, ogłupiający ludzi poprzez zjadanie ich mózgów

3. Uwolniony Kościej z pomocą sępa utworzył armię bezmózgich wojów, którą posłużył się w odbudowie imperium

4. Atak wojsk Kościeja na Aplan i Montanię

- śmierć księcia Bielskobiała

- uprowadzenie Kaztii

- zdobycie Nistu

- ucieczka Lecha III do lasu, pojmanie Tatry dowodzącej obroną stolicy

- Kościej skazał Tatrę na śmierć, lecz ocalił ją Lech III, który opuścił las, by ją ratować

- ucieczka Tatry i Lecha III, razem z rusałką Rutą, Arvotem Baldasem i trzema niedźwiedziami polarnymi, śmierć Kylnema z Małego Młyna i Ixmarga

- Kościej wyznaczył nagrodę za głowy uciekinierów

5. Kaztia trafiła do haremu Kościeja

- Kościej wydał ją na pożarcie drzewnemu potworowi Grabiukowi

6. Tatra wraz z przyjaciółmi uciekła do Burus

- spotkanie rodziny Lynxów

- azyl w pałacu Zimy

- Ruta od zimowych rusałek nauczyła się przybierać postać błędnego ognika

- trójka Lynxów – Przerośl, Oziersk i Ornieta za przykładem swego starszego brata Ornietasa Gizilija wstąpiła na służbę Zimie

- Ruta w służbie Zimy uratowała życie dwójce dzieci

- bitwa na lodach jeziora Tormaytanus, śmierć Ozierska i potwora Mięsojada

- jeden z niedźwiedzi polarnych, Igor Lorenzfrafft znalazł na pobojowisku zaczarowaną kryształową czaszkę

- pogrzeb poległych zimowych rusałek

- za pośrednictwem kryształowej czaszki, niedźwiedzie polarne Igor Lorenzkrafft i Wilson Eaneawatt przeszły na stronę Kościeja

- Lech III planował wysłać poselstwo w celu zawarcia paktu wojskowego do Oxlandu, lecz wyznaczony na delegata, niedźwiedź polarny Gotard Urmeier uległ kontuzji, zamiast niego na wyprawę udali się Ornietas Gizilij, Przerośl i dwa pozostałe niedźwiedzie polarne

7. Zmiana taktyki przez Kościeja

- koronacja Wieńczesława na króla Soborowego Orlandu

- wycofanie się przez Kościeja z prowadzenia podbojów, zwołanie międzynarodowej konferencji do Presnau i wprowadzenie nowej waluty wspólnej dla całego kontynentu

- dobrowolny demontaż drugiego imperium Kościeja, który zadowolił się byciem królem Presnaulandu

8. Zdrada niedźwiedzi polarnych, które zabiły Ornietasa Gizilija, poraniły Przerośla i udały się do Presnau na służbę na dworze Kościeja

9. Na rozkaz Juraty, Oxiowie Kellu Symur i Kellu Simi – Abö, wraz z Anatolijem Rdzeniejewem ratują Przerośla i udają się z nim do Nistu

10. W Niście Przerośl opowiada o zdradzie niedźwiedzi polarnych

11. Krótki czas pokoju

- do Aplanu przybył filozof Evoliusz, który zachęcał Lecha III do rozpoczęcia nowej wojny z Kościejem

- król dał posłuch namowom filozofa, mimo sprzeciwu Tatry wiedzącej, że Aplan jest zbyt osłabiony niedawną wojną i okupacją, by móc zwyciężyć

- alternatywny plan Tatry zmierzający do obalenia Kościeja drogą pokojową, odrzucony przez Lecha III

- w Aplanie ukształtowało się dążące do nowej wojny stronnictwo Głupich Głów

- spotkanie Przerośla z jego siostrą Ornietą

- Lech III prowadzi rokowania z królem krasnoludków Galbusem I, dowiaduje się o unii Presnaulandu i Teutmanii

12. Lech III, aby uniknąć wojny, wyzywa Kościeja na pojedynek, aby go uwięzić na dnie Morza Smoły

- Kościej wymigał się od walki, zamiast tego nasłał na Lecha III stado wodnych niedźwiedzi

- król został uratowany przez Rutę, Arvota Baldasa i Gotarda Urmeiera

- śmierć Galbusa I

- podbój Aplanu przez Kościeja

13. Wyrzuty sumienia niedźwiedzi polarnych

- Igor Lorenzkrafft został pożarty przez potwora Grabiuka

- Wilson Eaneawatt został napadnięty przez Centaura i bazyliszka, które zabrały mu futro

- pielgrzymka Wilsona Eaneawatta do sanktuarium Arktura w Nürcie

- na miejscu spotyka Rutę, Arvota Baldasa i Gotarda Urmeiera, którzy mu przebaczyli zdradę, zaś Arktur dał mu nowe futro

Cz. III Ona i on

1. Sabat w Alpenlandzie; zapowiedź upadku Kościeja

2. Tułaczka Tatry, Lecha III i przyjaciół po wyniszczonym wojną kraju

- szukanie schronienia w karczmie ,,Pod Wołem u Pala’’

- atak rezunów, którymi dowodził książę Taras Długa Kita na karczmę, śmierć niedźwiedzi polarnych Gotarda Urmeiera i Wilsona Eaneawatta

- Lech III zabija Lynxa Uszaka i żmija Kąsacza, lecz ów zdążył ciężko zranić Tatrę

- książę Taras został zabity przez południcę Urienę i jej męża, karczmarza Lesława

- wracz Żyrwak uratował życie Tatrze

3.Udanie się do Ojcowa

- uchodźcy zamieszkali w Jaskini Hien

- południca Uriena zabija Wieńczesława, króla Orlandu, który pogrąża się w chaosie

- Mokosza błogosławi Tatrę złotym łańcuchem zdejmując z niej bezpłodność

- Kościej podbił Orland

- Tatra urodziła Lechowi sześcioro dzieci w trzech kolorach skóry

- do Jaskini Hien przyleciała mamuna Locha, aby pożreć dzieci, lecz wystraszył ją złoty łańcuch Mokoszy

4. Przybycie Lochy do Presnau, mamuna potraktowana grubiańsko przez Kościeja przeklina go, życząc mu śmierci z powodu niewiasty i karasi

5. Poselstwo księcia Ixlavoka w Presnau; wypowiedzenie wojny Kościejowi przez króla Księżyca

6. Ostateczny powrót króla Opplana na Ziemię, zamieszkał w Jaskini Hien razem z synem, synową i wnukami

7. Wypowiedzenie wojny Kościejowi, przygotowania do Wielkiej Bitwy Visańskiej

8. Tatra zwycięża Kościeja

- modlitwa Tatry o przywrócenie pokoju

- pod wpływem wizji sennej, królowa decyduje się poświęcić życie, wydając się w ręce Kościeja

- Mokosza przybrała postać Tatry, aby zająć jej miejsce przy mężu i dzieciach na czas nieokreślony

- nocą Tatra opuściła potajemnie Jaskinię Hien i udała się ku tymczasowej siedzibie Kościeja nad Morzem Joldów

- Mokosza powiedziała Lechowi o ucieczce Tatry, król udał się w pogoń

- Tatra przybyła do Kościeja, a ów skazał ją na śmierć

- z rozkazu Kościeja, drzewny potwór Grabiuk torturował Tatrę

- Kościej w wyniku poświęcenia Tatry stracił nieśmiertelność i umarł zadławiwszy się rybią ością

- przybycie Lecha III, który zabił Grabiuka i uwolnił Tatrę z jego gałęzi

- z morza wypełzł wąż Abajow i uzdrowił Tatrę swym jadem

9. Rozpad imperium Kościeja

10. Ruta i Arvot Baldas udają się na poszukiwanie przygód od Azji

11. Śmierć króla Opplana, wracza Żyrwaka i króla Ixovodrava

12. Szczęśliwy rozkwit Aplanu w warunkach pokoju

13. W nocy z 31 grudnia na 1 stycznia w Montanii, szczęśliwi Tatra i Lech III wraz z dziećmi zabawiają się jazdą konną po niebie

14. Epilog, w którym następuje wyjaśnienie kontrowersji zawartych w książce

Oniricon cz. XVI

Śniło mi się, że:

- ktoś pytał mnie o Erazma z Rotterdamu

- w jednym z opowiadań Lovecrafta występowali Litwini oraz Czesi i Słowacy czczący Wielkich Przedwiecznych,

- Czukcze z Kamczatki czcili Tsathogguę, który zlał mi się w jedno z Konsygiem, na jego cześć sporządzali szamańskie bębny i maski okryte niedźwiedzią skórą i pomalowane smołą, raz córka szamana zdarła skórę z bębna, aby ją sprzedać, a ojciec za karę zbił ją paskiem na gołą pupę,

- byłem z Mamą na Słowacji, lecz nie znając języka, nie potrafiłem się z nikim porozumieć,

- Ferdynand Kiepski uczestniczył w wiejskim weselu w carskiej Rosji, na które przybyli goście z Indii i Madery, chłopi w strojach ludowych nieśli duży, srebrny krzyż i dziesięć razy klękali, potem Ferdynand Kiepski rozmawiał z Arnoldem Boczkiem o prestiżu,

- na Grenlandii pękł lodowiec i zaistniało niebezpieczeństwo, że niedźwiedzie polarne zaatakują Islandię, a ponadto z lodowca uwolniły się ciała mamutów i pospadały w morze,

- razem z piękną kobietą brałem udział w kręceniu filmu dokumentalnego o wraku statku, byłem razem z nią na tym wraku i widziałem głębinową rozgwiazdę, potem rzuciłem szklankę do morza,

- po skończonej Mszy Świętej wyszedłem z kościoła płacząc z powodu niewyspowiadanych grzechów i przy murze spotkałem księdza,

- zabiłem Kaczora Donalda, albo sam nim byłem; zadusiłem też kruka, który chciał mi wydziobać genitalia, ojciec rodziny, która mnie gościła, chciał mnie za to wyrzucić z domu, a jego żona chciała mnie nauczyć jak rozpoznawać emocję,

- żyjąca w starożytności grecka dziewczynka Ida, obłaskawiająca potwory, była chrześcijanką,

- gdzieś w jednym z krajów słowiańskich istnieje odcięty od świata Obóz Półkrwi, gdzie potomkowie słowiańskich bogów i herosów (np. Mokoszy i Ilji Muromca) doskonalą swe umiejętności w walce ze złem; w tym obozie odpowiednikiem Dionizosa był Kurent,

- pewna kobieta miała zostać złożona w ofierze przez sektę wampiryczną, lecz uciekła i gonił ją człowiek z głową puchacza wołający: ,,puhu''!

- Lech III był w Norwegii (North Norge),

- byłem na górze Ślęży,

- Pavlas ov Vidłar namawiał mnie abym głosował na PO, lecz ja powiedziałem, że choć Tusk umie przemawiać, to należy odrzucać wszystko co ma choćby pozór zła,

- zmartwiłem się z powodu odejścia pana Martinusa ov Simcassa i powrotu pana Voytakusa ov Viernitisa, który był wobec mnie arogancki.

Z kuźni...

Poniżej prezentuję fragment notatek mających posłużyć mi w przyszłości w pisaniu nowego zbioru opowiadań inspirowanych mitologią słowiańską.

Era VIII

- Nyti (neur. Nikt) dokonuje niemożliwych czynów (stawia Piesogórę na czubku, z pomocą Volka - Welesa jako wilkołaka zwycięża Čorta Jazyda mieszkającego w lustrze, wyszedł żywy z ziemi Olfów (ludzi z głowami słoni), zwycięża potwory Nergala i Aszina (ludzie z głowami sumów z Czarnego Błota, którym służył Krasnybrzęk - komar o czerwonych skrzydłach), wpada w pychę, Agej by go zawstydzić, pozwala by został pokonany przez Dabog - cara - króla Szarych Ludzi (Szarej Ordy), pomagało im plemię Szaliswiaków - mężów straszących, z lasu, w garniturach, cylindrach, z długimi brodami i kłami, ich król - Wił II, D. c. - były szpieg i morderca Tygrów, N. ucieka z niewoli, znajduje łoże z czarnowłosą dziewczyną, kładzie się, łoże zamienia się w grób

Era IX

- motto: ,,Przejrzyste rusałki przerwały swój taniec ponad rzeką i machały do Małgorzaty wodorostami, nad zielonkawym brzegiem popłynęły ich donośne, jękliwe pozdrowienia'', różne istoty: rusałki (opis, gdzie tańczą tam lepiej rosną rośliny, św. drzewo: jawor, plemię rusałek o szarych włosach - Popiełki), wodniki (opis, jedzą promienie Księżyca), Wiły (opis, w Kupałę mogą uzdrowić każą chorobę, a nawet wskrzeszać, zamiany w sokoły, konie, wilki, łabędzie, przygody Lesija - człek przygarnięty przez leśnych ludzi, zabił lesieja, stąd imię, wcześniej zwał się Bojak, W. strzegły go, przepowiedziały i dały żonę, zastrzeliły z łuku, gdy przeszkadzał w tańcu, żonę łaskotały aż oszalała, po jego śmierci W. płakały na dnim i opiekowały się żoną), rarecznik (niemowlę porośnięte wężami z Ra - reki , czyli Volgi), kupałki (zielone nimfy o czarnych włosach ukazując się na Kupałę, pierwsza królowa: Ziela czyli Zielona Boga, Kupalinka - córka k. i człowieka, Iwan Kupała pomógł jej matce poślubić jej ojca), śmietniki (krasnoludki żyjące na śmietniskach, w erze 13 spotkał je Jan Schtroiseman gdy się zmniejszył), koszki (nimfy zamieniające się w koty, podmieniały dzieci, Kleopatra miała Fucę i Pucę, dla niej szpiegowały), Jędza Wodna (dobra, zamieniała się w wielkiego nietoperza), pogany (leśne olbrzymy co zbudowały łaźnie tureckie w Szczecinie), potoplenyki (nagie, białe wodniki, tańczą na Słońcu, porywają dzieci i więżą we wspaniałych zamkach, pierwsza para: Topieluch i Topielucha), namjestniki (skrzaty pilnujące domu, np. jako wilki, lub tygrysy), gaweny (za łamanie postu napychały brzuch grochowinami), źródlanki (kameny, w niebieskiej sukni i w perłach, Stożena razem z człekiem zabiła Zmieja Krala z Góry Chełm [nazwa od Kelmosa, inne nazwy: Gelenos, Chełmowierch], strzegącego źródełek, budowa chramu, który zniknął), kubałcik (domowy skrzat, krasnoludek przybierający postać smoka, kura, kurczęcia, łasicy, węża, czarnego motyla lub chrząszcza, mieszkał za piecem, rozgniewany mógł spalić dom), grżety z Kapiszcza (hurysy wodne, ,,Liber terriblis'' - kusiły w WDS do zamieszkania pod wodą), motto: ,,W chacie duszno, w chacie nudno, Twarda ława popod ścianą... - Spojrzyj, spojrzyj, chłopcze młody, W szybkę srebrem malowaną! W szybce stoi snop promieni, Od miesiączka, od księżyca, A na białej smudze tańczy; Bosą stopą latawica Jasny warkocz rozpleciony Na nim wianek z rokiciny, A we włosach ponad czołem, Migający ognik siny'' - M. Konopnicka ,,Latawica'', latawice morskie (piękne nimfy tańczące na morzu i latające na skrzydlatych rybach, inna postać: ognie św. Elma), wietrzyca (żeńska strela z Montanii o srebrnych piętach), dziwy i dziwożony (mężczyźni z 2 koźlimi głowami, dz. - porywane przez nich piękne kobiety, ich stolica: j. Łopuszna, lub rzeczka Łopuszańska pod Małą Górą), leszyki (słudzy Boruty, ludzie o niebieskich twarzach, zwani Sine Twarze, bez cienia, polimorfy), grotnice (jaski, orestiady, opiekunki plemion jaskiniowych), znicze i zniczki (mężczyźni i kobiety z płomykami nad głową), mszarki (mszarnice, zielone majki żyjące wśród mchu), plewniki (skrzaty nieurodzaju o koźlich nogach i ptasich skrzydłach, trzymały kosy, ich król: Plev, ich wojna z krasnoludkami polnymi), wiłki (złe nimfy zamieniające się w wilczyce), biednice (duchy kapłanek, pierwsze z nich: Latka i Paletka, panny w welonach i szatach z pajęczyny, pomagały biednym i cierpiącym, jedna z nich kijem potłukła butelki z wódką), łaukosargi (jeźdźcy na białych jeleniach o złotych porożach, strzegą pól), zarazki i zaraźnice (nadzy ludzie w trupich całunach zarażający wzrokiem), podpałek (skrzat podpalający wzrokiem, przodek Gomułki), jumisy (duchy ziarna, skrzaty o koźlich głowach i ogonach, na brzuchu - trójkąt, ich herb: 2 złączone kłosy zboża), motto: ,,W nowych domach, albo w domach, w których mają od nowa zamieszkać, zakopują w różnych katach mieszkania, a czasem za piecem, do ziemi garnki wypełnione różnymi rzeczami na cześć bogów domowych, których powszechnie nazywają opiekunami domów. Dlatego nie pozwalają za piec niczego wylewać. Czasami rzucają tam coś ze swoich pokarmów, aby byli dobrze usposobieni dla mieszkańców domów'' - ,,Katalog magii Rudolfa'', kudłatki (pokryte futrem skrzaty domowe, strzegły domów, zaniedbane łaskotały dzieci w nocy), rokitnik (nagi skrzat o skrzydłach nietoperza, grą na trzcinowej fujarce robił wicher), pukis (skrzat, który skrzeczał nocą i rzucał cebulą, Prusowie zadali p. wojskom Roxu), baniki (skrzaty z łaźni, kogo łaskotały - szczęście, kogo drapały - pech), bodzięta (domowe skrzaty o 1 rogu i zadartym nosie), syrenice (do pasa piękne kobiety, od pasa - 2 rybie ogony), czarna ręka (natarła dziecku plecy tarką), kładowie (pilnują skarbów, kłady - psy o 8 łapach i 8 oczach, kładnice - nimfy w bieli z łańcuchami, wyjące i pijące krew), Akefale i Cyjanopody (kult Ozyrysa - Usire)

- wojna olbrzymów z plemienia Gigantów (wężowe nogi) i Cyklopów o zamek na szczycie Łysej Góry, olbrzymy wyniszczyły się w boju, a bregalnica Bogna Swatawa przegnała ich niedobitki mrozem, wcześniej dwa wodniki; bracia Alkowie walczyli z Cyklopami i Gigantami aż zginęli

- motto: ,,Między różnym robactwem, jak to wężami, gadami, padalcami, natrafiliśmy połoza tak grubego jako ręka człowieka między łokciem, a dłonią a tak długiego, jak kopija niemal. O tym powiadają, że gdy usłyszy jednego człowieka na koniu jadącego by najręczejszym dogoni go, okręci się koło konia i człowieka i zaraz mu gardło jak szydłem przepchnie, bo jest z obu stron szydłowaty, oczu nie ma a gęba barzo mała. Tego najszedłwszy chorągiew wołoska p. Aleksandra Zamoyskiego strażnicka rozjechała na sztuki, a gdyśmy nadeszli potem, tedy każda sztuka osobno tak drgała jakby sam w sobie żywy robak'' - Bogusław Kazimierz Maskiewicz, pojawia się połoz zabijający wzrokiem, Dyka Żena usiłowała struć go zielem słodyczką, bestie - ludzie z głowami Cerberów, pilnujący lustra na p., po które szła rusałka Nejka (ukryła lustro w łonie, jej siostra majka rodzi herosa - wodnika Spasejewicza z Czarnej Wody), uczył go wodnik Iwon o długiej, zielonej brodzie - wielki matematyk, - S. pytał go o sens nauki, jeśli zapomina się o sercu i Ageju, przyjaciele: pies o zębach dzika i modry dzięcioł, Leśna Jędza o złotych zębach i 1 oku - baba zła, stara i swarliwa, stale się śliniąca, ostrzegały przed nią jagodniki - pilnujące jagód bose skrzaty w granatowych kubraczkach, towarzyszył jej Rasamach - rosomak wampir, tuczyła i zjadała dzieci, S. rozszarpała w walce i zjadła, pękła, a dzieci odzyskały wolność, S. wyszedł z jej ciała, szukał zaginionego dziecka i w ogrodzie za żelaznym murem, gdzie wpuścił go Złoty Kogut - Strażnik Światów, pokonał kluczem 3 smoki (Ałamczija - fioletowy wąż, błoniaste skrzydła, głowa krokodyla, jędzę Babaję, króla ał - Ałamuja) i strzeżone przez nich światy zamknął w jajkach, odnalazł dziecko i uwolnił światy (klucz dał Dziadkowi Mrozu, by zamykał paszcze wilkom i wilkołakom)

- rusałka Zojka z Kresanicy walczyła z niepozornym potworem Znikomkiem (umiał być niewidzialny i zamieniał ofiary w nicość)

- Sten - człowiek w dębie (opis), samotny, zaprzyjaźnił się z rusałczym dzieckiem Żanną i Fomą Striżem - Kuglarzem bez Kości, udaje się na poszukiwanie żony, myśli, że znalazł, a to zwodnica, w końcu poślubił Żannę

- Kocmołuch (stwór pilnujący cmentarza, obrośnięty rdzą i liszajem), budził nieufność, samotny, przyjaźń z grzybowymi ludkami (skrzaty)

- Godzila (piękna pani w bieli, mieszkanka lasu, pasterka węży i jaszczurek, godziła zwaśnionych, mogła być Dziewanną)

- rusałka Baška; dwórka Bharatieny idąc przez las walczyła z mąpierzem (małpa wampir o głowie mopka), odwiedziła kraj Irbów, dała się zjeść trapiącej ich wielkiej kobrze Nai, jako błędny płomyk, kobra zginęła

- Kalimantian, syn Bharatieny na wyspie swego imienia odkrył Nosalisów - Kulfonów (ludzi o malowanych na niebiesko nosach Pinokia i twarzach na biało z czarnymi wzorkami), obronił ich przed morskim wężem Ka (kolumber)

- istoty mieszkające w lustrach; lustrzanki (nimfy lustrzane), lustrzęta (skrzaty lustrzane) i lustrzyny (potworne olbrzymy z luster)

Aleksander Gieysztor

Poniżej prezentuję fragment notatek, które posłużyły mi w pisaniu pracy magisterskiej w latach 2009 - 2010.

Aleksander Gieysztor jako szef Kierownictwa Badań Nad Początkami Państwa Polskiego

Pomysł rozpoczęcia badań milenijnych wysunęli już w 1946 roku archeolodzy poznańscy - Józef Kostrzewski i Witold Hensel.

Kierownictwo Badań Nad Początkami Państwa Polskiego (1948 - 1953) z siedzibą w Warszawie stworzył i prowadził Aleksander Gieysztor - młody docent Uniwersytetu Warszawskiego, który w 1949 roku, w wieku 34 lat został profesorem. Początkowo owa instytucja nosiła nazwę Komitetu Badań Wczesnodziejowych, potocznie zaś nazywano ją ,,Millenium''. Nazwa ta została zaczerpnięta z tytułu referatu programowego A. Gieysztora - ,,Polskie Millenium, z zagadnień współpracy historii i archeologii wczesnodziejowej'', który został wygłoszony w marcu 1948 r. przed kilkudziesięcioma historykami, archeologami i historykami sztuki zaproszonymi do współpracy. Referat ów został później wydrukowany przez ,,Przegląd historyczny''. Jego przełomowe znaczenie polegało na szeroko rozwiniętym programie badawczym i zasięgu interdyscyplinarny, postulował bowiem konieczność ścisłej współpracy historyków i archeologów, a także lingwistów i historyków sztuki badających wczesne średniowiecze. Warto dodać, że było to podejście bardzo nowatorskie, wręcz przełomowe, bowiem dotychczas zazwyczaj historycy i archeolodzy pracowali oddzielnie, a poza tym wczesne średniowiecze wchodziło w zakres zainteresowań historyków, a nie archeologów. Gieysztor tymczasem trafnie typował obiekty badań archeologicznych, zaś na wstępnym spotkaniu zgromadził kilkudziesięciu różnych specjalistów. Nazwa nawiązała do zbliżających się obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego, a konkretnie pierwszej wzmianki o państwie Mieszka I, pochodzącej z 963 roku z kroniki Widukinda. Kierownictwo kompleksowo badało okoliczności formowania się państwowości polskiej w X i XI wieku. Gieysztor przygotował plan naukowy, zaś sprawy techniczne, a w szczególności finansowe pozostały w gestii Stanisława Lorentza. Budynek Kierownictwa mieścił się w gmachu Naczelnej Dyrekcji Muzeów, obecnie ,,Zachęty'', złożony z dwóch małych pomieszczeń, utworzonych za pomocą przepierzenia z szaf biurowych, gdzie był jedynie najpotrzebniejszy sprzęt. Po kilku latach nową siedzibą Kierownictwa stał się odremontowany Pałac Prymasowski (ul. Senatorska). Przekształcono je wówczas w wydział Departamentu Muzeów w Ministerstwie Kultury i Sztuki. Oprócz historyków i archeologów pracowali w nim historycy sztuki, lingwiści, paleozoolodzy i paleobotanicy, numizmatycy, geografowie, etnografowie oraz wydawcy źródeł łacińskich i arabskich. Prace prowadzono w Biskupinie, Błoniach k. Warszawy, Bródnie, Cieszynie, Gdańsku, Gieczu, Gnieźnie, Kaliszu, Kołobrzegu, Krakowie - Wawelu, Kruszwicy, Niemczy, Opolu, Ostrowie Lednickim, Poznaniu, Szczecinie, Ślęży - Sobótce, Tumie k. Łęczycy, Wiślicy, Wolinie i Wrocławiu, koncentrując się głównie na grodach i podgrodziach, rzadziej otwartych osadach i cmentarzyskach. Badano również kościoły w Strzelnie i Trzemesznie, oraz Grody Czerwieńskie - Czermno i Gródek Nadbużański, będący obiektem zainteresowania również archeologów sowieckich, co od Kierownictwa wymagało dużej ostrożności. Jego działalność była sukcesem, budzącym podziw u archeologów z innych państw. Ewenementem przy ówczesnych trudnościach z dostaniem paszportu był pierwszy wyjazd służbowy Gieysztora i Zdzisława Rajewskiego do Czechosłowacji w 1952 roku, zaś przyjazd kilku akademików z ZSRR i ich pozytywne opinie przychylnie nastawiały władze do Kierownictwa. Pracował w nim zespół składający się z różnych pokoleń. Prace jubileuszowe prowadzili profesorowie i docenci Włodzimierz Antoniewicz, Bronisław Cofta, Władysław Filipowiak, Aleksander Gardawski, Jerzy Gąssowski, Witold Hensel, Włodzimierz Hołubowicz, Roman Jakimowicz, Rudolf Jamka, Krystyna Józefowiczówna, Janina Kamińska, Alina Kietlińska, Wojciech Koczka, Bogdan Kostrzewski, Krystyna Musianowicz, Zdzisław Rajewski, Włodzimierz Szafrański, Zofia Wartołowska, Tadeusz Wieczorowski, Jan Żak i Kazimierz Żurowski. Choć niekiedy wytykano Gieysztorowi fakt nie bycia archeologiem, niemniej podchodził on do spraw archeologii kompetentnie i odwiedzał w miarę możliwości poszczególne stanowiska, dyskutował i doradzał. Forum dyskusyjne Kierownictwa stanowiły konferencje sprawozdawcze, z udziałem archeologów, prowadzących wykopaliska, historyków i wydawców źródeł. Głównym organem prasowym Kierownictwa był ,,Przegląd Zachodni''. Po paru latach utworzone zostały własne serie wydawnicze: ,,Materiały Wczesnośredniowieczne'' (zajmujące się głównie wynikami prac wykopaliskowych) i ,,Studia Wczesnośredniowieczne''. Gieysztor szczególną troską otaczał ,,Studia Źródłoznawcze''.

Presja polityczna wywierana przez władze na Kierownictwo nie była szczególnie dotkliwa, mimo znacznej propagandowej roli, jaką odegrać miały prowadzone przezeń badania, zaś stanowiska badawcze zostały rozmieszczone równolegle w całej Polsce, z koncentracją, nie na Ziemiach Odzyskanych, lecz w Wielkopolsce. W tym wypadku interesy polityczne i naukowe nakładały się na siebie. Sukces przedsięwzięcia był zasługą głównie Gieysztora i St. Lorentza. Kierownictwo było agendą Naczelnej Dyrekcji Muzeów i Ochrony Zabytków o dużym stopniu samodzielności. Na jego czele stał triumwirat: Gieysztor, Z. Rajewski i Kazimierz Majewski. Ów ostatni, archeolog klasyczny, jako członek partii, miał dbać o zgodność badań z doktryną, jednak w rzeczywistości chronił Kierownictwo przed naginaniem jego prac do potrzeb ideologii. W pracach Kierownictwa brali udział uczeni o różnej postawie ideologicznej, nieraz nawet represjonowani przez władze. Podkreślano również panującą w nim serdeczną atmosferę. Kierownictwo zostało zlikwidowane w 1953 r. w ramach przebudowy placówek naukowych. Jego zadania przejął Instytut Historii Kultury Materialnej PAN i Instytut Historii PAN.

Na zakończenie chciałbym opowiedzieć dowcip:

A: Jak się nazywał polski historyk ruchu LGTB?

B: Aleksander GEJsztor.

Helena Cehak - Hołubowiczowa

Poniżej prezentuję fragment notatek, które posłużyły mi w pisaniu pracy magisterskiej w latach 2009 - 2010.

Helena Cehak - Hołubowiczowa (ur. 12 lutego 1902 roku w Stanisławowie, zmarła 19 lipca 1979 roku we Wrocławiu) pochodziła z rodziny inteligenckiej. Jej ojciec, Adam Cehak (pseudonim: Adam Stodor) nauczał w szkole średniej i był poetą. Ukończyła szkołę średnią i studia we Lwowie. W 1930 roku na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jana Kazimierza, gdzie studiowała u prof. dr Leona Kozłowskiego, uzyskała doktorat z prahistorii - przedmiotu głównego i archeologii klasycznej - przedmiotu pobocznego. Napisała wówczas pracę doktorską o eneolitycznej plastyce kultury ceramiki malowanej w Polsce, którą opublikowano w ,,Światowicie'' t. XIV: 1930/31. Praca ta łączyła wiedzę z zakresu archeologii klasycznej i prehistorycznej. Jej zainteresowania archeologią klasyczną przejawiły się również w podróży do Grecji, odbytej krótko po studiach. W 1931 roku zaczęła pracę starszej asystentki, później zaś adiunkta przy Katedrze Archeologii Klasycznej na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, aż do jego zamknięcia w grudniu 1939 roku przez władze Litwy prezydenta Smetony, przeciw czemu podpisała protest wraz z innymi polskimi pracownikami uniwersytetu. Przed II wojną światową prowadziła wykopaliska na Wileńszczyźnie, badając słowiańskie i słowiańsko - wareskie cmentarzyska kurhanowe koło Czerniewicz i Porzecza w b. powiecie dziśnieńskim i koło Płatowa na Nowogródczyźnie. Jej badania zaowocowały licznymi sprawozdaniami i opracowaniami. Ponadto prowadziła akcję popularyzatorską odnośnie ochrony zabytków archeologicznych w czasopismach wileńskich. W 1939 roku została odznaczona złotym krzyżem zasługi za dokonania na polu archeologii. W lipcu 1940 roku po zajęciu Wilna przez Armię Czerwoną podjęła pracę archeologa w Litewskim Muzeum Sztuki. Wówczas to podjęła razem z Włodzimierzem Hołubowiczem prace wykopaliskowe na wileńskiej Górze Zamkowej. Litewska Akademia Nauk opublikowała po litewsku przygotowane przez nich opracowanie wyników ich badań. W marcu 1941 roku wzięła udział w moskiewskim Kongresie Archeologicznym, omawiającym Słowian Wschodnich. Wówczas to wygłosiła referat o osadnictwie słowiańskim na prawobrzeżnym dorzeczu Desny. W 1945 r. jej referat opublikowało czasopismo ,,Kratkije Soobszczenije''. Po zakończeniu działań wojennych początkowo pracowała w Warszawie w Robotniczej Agencji Prasowej jako redaktor literacki. Jesienią 1946 roku podjęła pracę adiunkta przy Katedrze Archeologicznej na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W latach 1947 - 1950 pracowała jako dyrektor Uniwersyteckich Kursów Przygotowawczych, później zaś także Studium Wstępnego. W 1949 roku razem ze swym mężem W. Hołubowiczem prowadziła prace wykopaliskowe na górze Ślęży. W 1950 roku została przeniesiona służbowo na Uniwersytet Wrocławski w charakterze adiunkta Katedry Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Poczynając od 1952 roku uczestniczyła w pracach na Ostrówku w Opolu jako zastępca kierownika wykopalisk. W 1954 roku wzięła udział w Śląskiej Konferencji Instytutu Historii PAN, poprzez wygłoszenie referatu na temat rzemiosła plemion polskich na Śląsku we wczesnym średniowieczu. Wzięła także udział w Pierwszej Sesji Archeologicznej IHKM PAN, kiedy to wygłosiła obszerny komunikat dotyczący reliktów wierzeń religijnych pogan. W latach 1955 - 1956 kierowała rozszerzonymi wykopaliskami na Ślęży i Raduni. które utwierdziły ją w przekonaniu, że góry te pełniły funkcję starożytnych ośrodków kultowych, co wyraziła w pracy: ,,Kamienne kręgi kultowe na Raduni i Ślęży''. W 1956 r. została docentem, zaś w roku 1968 - profesorem nadzwyczajnym. W 1962 r. po śmierci W. Hołubowicza została kierownikiem Zakładu Archeologii Śląska IHKM PAN we Wrocławiu i Katedry Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Zajmowała się wówczas gł. pracą dydaktyczną. Kierowała pisaniem prac magisterskich przez kilkudziesięciu absolwentów, a jej seminaria doktoranckie opuściło 14 doktorów. Przez kilka lat uczestniczyła w pracach Rady Naukowej Instytutu Historii Kultury Materialnej PAN. Przygotowała do druku nie ukończoną pracę swego męża o wczesnośredniowiecznym garncarstwie słowiańskim. Przez wiele lat redagowała ,,Śląskie Sprawozdania Archeologiczne'' i ,,Studia Archeologiczne'', a także różne monografie. W latach 1967 - 1974 prowadziła w rejonie Trzebnicy samodzielne wykopaliska na kurhanach kultury amfor kulistych i pochodzących z wczesnych okresów epoki brązu. Kontynuowała je jeszcze po przejściu na emeryturę, a ich wyniki publikowała w sprawozdaniach. Pracowała również na publikacją monografii opisującej obiekty kultowe masywu Ślęży. Wraz z zespołem przeanalizowała ślężański materiał ceramiczny i opisała wyniki owej analizy w pracy ,,Dzieje Śląska na podstawie analizy ceramiki z wykopów na szczycie''. Aktywnie uczestniczyła w pracach Sekcji Archeologicznej Komisji Nauk Humanistycznych przy Wrocławskim Oddziale PAN już od chwili powołania jej do życia. Jej najważniejszym zainteresowaniem badawczym były wierzenia starożytne i wczesnośredniowieczne z terenów Polski. W swoich pracach nadawała kręgom kamiennym z masywu ślężańskiego charakter kultowy i przedstawiła Ślężę jako świętą górę dawnych Słowian. Została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem X - lecia PRL, Odznaką Tysiąclecia Państwa Polskiego i odznaką ,,Zasłużonemu Opolszczyźnie''.