poniedziałek, 20 lutego 2023

Velinas

 


,,Velinas, Velnias, Welin, w litewskiej mitologii władca podziemi, diabeł. Velinas jest twórcą, opiekunem porządku kosmicznego, władcą nocy, wód i kamieni, patronem zmarłych. Velinas jest wojowniczy i mściwy, karze ludzi śmiercią. W podaniach zamienia się w czarnego psa i prowadzi do zguby, tj. do śmierci. Perkūnas stara się go zniszczyć, więc Velinas przed nim się kryje, lecz ukrywszy się drażni Perkūnasa. Velinas odpowiada pruskiemu bogowi Patolowi, który w źródłach pisemnych XVI - XVII w. wymieniany jest jako Pykul, tj. 'zły'. Velinas kojarzy się z bagnami, błotami, miejscami kamienistymi, groblami. Litewskie nazwy miejscowe wskazują na jego miejsce pobytu: Velnio raistas - diabelskie rojsty, Velnio akis - diabelskie oko, Velnio tiltas - diabelski most'' - Mieczysław Jackiewicz ,,Leksykon kultury litewskiej''

 


 


 

niedziela, 19 lutego 2023

,,Monstrum z jeziora''

 

,, […] Wśród plezjozaurów (jaszczurów o łabędzich szyjach), elasmozaury osiągały długość 14 – 16 m. Odkryte w Ameryce Północnej miały bardzo długą (76 kręgów) wijąca się szyję. Cztery płetwy tej samej wielkości spełniały funkcję napędu. Mały, szpiczasty ogon był sterem […] Gady te żywiły się prawdopodobnie rybami, kalmarami i belemnitami. Dużo mniejsze plezjozaury osiągały wielkość 4,50 m (minimalna 1,80 m). Plezjozaury żyły w jurze. Ich stożkowate zęby (24 cm długości) znajdowały się w półtorametrowej czaszce. Pływały jak pingwiny dzięki swoim czterem wiosłowatym kończynom’’ - Michel Cuisin ,,Prehistoria’’ 

 



W lutym 2023 r. obejrzałem amerykański film z pogranicza science fiction i horroru ,,Monstrum z jeziora’’ (ang. ,,The Crater Lake Monster’’) z 1977 r. w reżyserii Williama R. Stromberga. Inspiracji dostarczyła kryptozoologiczna hipoteza o dinozaurach i i innych mezozoicznych gadach, które jakoby przetrwały do naszych czasów.

Akcja rozgrywa się w XX wieku nad Jeziorem Kraterowym w pobliżu Las Vegas w stanie Nevada (USA).



Tytułowym monstrum był plezjozaur (prehistoryczny gad wodny, a nie dinozaur, jak klasyfikowali go bohaterowie filmu), który wykluł się z jaja ogrzanego upadkiem meteorytu. Mierzył 15 – 20 m długości. Pokrywała go gruba, zielono – brunatna skóra, której nie potrafiły przebić kule z broni palnej. Poruszał się szybko zarówno w wodzie jak i na lądzie. Zjadał bydło jak też ludzi (wśród jego ofiar był kryminalista).




Pojawienie się prehistorycznego gada wywołało różne reakcje ludzi mieszkających nad jeziorem. Paleontolodzy Don i Susan, zdając sobie sprawę z wartości naukowej zwierzęcia, chcieli zachować je przy życiu i badać. Arnie Chabon, chciwy właściciel wypożyczalni motorówki, który wykorzystywał swego wspólnika, Mitcha Kowalskiego, zamierzał zarabiać na plezjozaurze jako na atrakcji dla turystów. Z kolei szeryf Steve Hanson planował zabić zwierzę jako zbyt niebezpieczne dla ludzi. W finale szeryf śmiertelnie zranił gada za pomocą spychacza. Zakończenie filmu nasuwa mi pytanie, czy oprócz kryptozoologii, źródłem inspiracji twórców filmu, nie był również perski mit o Feridunie, który przybrał postać smoka, aby zbadać reakcje swoich trzech synów: Salma, Tura oraz Iradża.

sobota, 18 lutego 2023

,,Dzieje bohaterskie cz. 1'' Spis treści

 



Era I 1. Pomniejsi Enkowie 2. Kształt świata 3. Erdgajsty



Ery III i IV 4. Zwierzętopismo 5. Thaon i Hirkan 6. Dziczanie 7. Kotołaki 8. Pogrzeb kota



Era VIII (czasy Neurów) 9. Nikt




Era IX (czasy rusałek i wodników) 10. Nimfografia 11. Giganty i Cyklopy 12. Spasejewicz 13. Znikomek 14. Człowiek w dębie 15. Kocmołucha 16. Godzila 17. Ofiara dla kobry 18. Kalimantian 19. Mieszkańcy luster 20. Konik Garbusek 21. Radygoja z Biliny 22. Korżana z Pomory 23. Choma Brut 24. Asiłki 25. Bukavac 26. Babok 27. Boran 28. Miesięcznik 29. Zechowie 30. Aszkenaz 31. Czarna Sara 32. Walka o wodę 33. Żelazny Młot 34. Bogunka z Gopła



Era X 35. Püsterich 36. Pani Wód 37. Witosza Chliborob

piątek, 17 lutego 2023

Oniricon cz. 890

         Śniło mi się, że:



- głaskałem puszystego, szarego kota,



- Hella pojechała do Nigerii całkiem naga, czym wzbudziła pożądanie w Murzynach,

- będąc sam na plaży ukłułem się ostrym narzędziem, aż powstała blizna,




- okaleczałem się wkładając sobie jeżowca do majtek,



- Polacy ze Świata Dziesięciu Kontynentów czcili boginię Polonię pod postacią pięknej blondynki,



- Hiperborejczycy lubili tarzać się w błocie,



- zobaczyłem w lesie nagie kobiety skaczące przez ognisko,



- w czasopiśmie ,,Dinozaury! Odkryj olbrzymy prehistorycznego świata'' znalazłem artykuł o dinozaurach z Rosji i listy od czytelników,



- byłem w szczecińskim barze prowadzonym przez dwie Chinki, jedna z nich była dwudziestolatką, a druga małą dziewczynką, klienci mogli im proponować wprowadzanie nowych smaków do menu, pochwaliłem obie Chinki za propagowanie mitologii chińskiej, dzięki czemu Szczecin wyróżnia się pozytywnie w całej Unii Europejskiej,



- na jakimś wyjeździe leżałem nocą w łóżku z rudą terapeutką,



- Bohdan Baranowski pisał o Żołnierzach Wyklętych w polskiej demonologii ludowej,



- zastanawiałem się czy Ekaterina Sedia jest putinistką i powiedziałem, że kto popiera Putina i publicznie śmieje się z mordowanych dzieci, tak jak to czyni Siergiej Łukjanienko, ten jest kanalią, niezależnie od tego jak dobre książki pisze,

- po ukończeniu studiów, powtarzałem je w budynku szkoły, w archiwum napisałem pracę o samorządach, lecz młody profesor podarł mi ją i zrobiło mi się przykro, postanowiłem więcej nie studiować,


- wracałem z archiwum do szkoły autobusem razem z Janesem ov Calcium, Voytakusem ov Višnicem, Ravialusem ov Rikłocicem i Macaysem ov Usalskim, trzej ostatni koledzy skojarzyli mi się z tygrysem, dziobakiem lub szczuroskoczkiem i szczurem wędrownym, wewnątrz autobusu mieścił się sklep spożywczy, zjadłem za darmo gigantyczną tortillę bez dodatków, którą byłem okryty jak kocem, gdy autobus dotarł do zajezdni, musiałem iść do szkoły wiele kilometrów, a było już późno, zdenerwowany powiedziałem słowo ,,kurban'', wcześniej odmawiałem Janesowi ov Calcium towarzyszenia w jeździe autobusem, mówiąc, że jestem introwertykiem,



- zaproponowałem Janesowi ov Calcium wycieczkę na Wyspę Pucką,



- wilki żywią się małżami i ślimakami,




- Wyspy Elizejskie mieściły się w jądrze Ziemi, wnętrze naszej planety było pomarańczowe,

- widziałem na starym, polskim filmie jak pod kościołem wybuchły zamieszki, zaś pan młody ewakuował pannę młodą w koszu niesionym pod brzuchem,




- chciałem zagrać w filmie rolę indyjskiego boga, ponieważ nie akceptowałem siebie jako człowieka,



- Michel Houellebecq oglądał 14 razy pornosa ze swoim udziałem zanim zaczął domagać się jego wycofania,



- na spotkaniu z niepełnosprawnymi dziećmi pisałem opowiadanie fantasy o małych stworkach takich jak banniki, synowie Banika, które nauczyły ludzi korzystać z łaźni i podobne do nimf, mszarnice świecące na zielono, w opowiadaniu występowała też bogini Jarowita. 

czwartek, 16 lutego 2023

Pojata

 



,,Pajauta, Pojata, w przekazach uważana za bóstwo, córka księcia Kiernusa, żona Dausprungasa (Dowsprunga). Jej synem był Kukovaitis'' - Mieczysław Jackiewicz ,,Leksykon kultury litewskiej''



 

W dostępnym na tym blogu opowiadaniu fantasy ,,Wesele w Svantemocie'', Pojata była niewolnicą królowej Tatry, której ta darowała wolność w dniu swego wesela. 

Milda

 


,,Milda, inaczej Aleksota, w mitologii litewskiej bogini miłości. Według legendy jej świątynia znajdowała się w Wilnie na miejscu obecnego kościoła św. św. Piotra i Pawła na Antokolu'' - Mieczysław Jackiewicz ,,Leksykon kultury litewskiej''

 


W tworzonej przeze mnie mitologii slawianistycznej było to jedno z imion Mokoszy. Nosiła je również rusałka - wojowniczka z ery jedenastej biorąca udział w wyprawie Dobryni przeciwko wężowi Gorynyczowi, następcy smoka Rykara (opowiadanie ,,Gorynycz'' dostępne na tym blogu). 

,,Mity mórz i oceanów''

 

,,Eldarowie powiadają, że w wodzie właśnie przetrwało po dziś dzień wierniejsze niż gdzie indziej na tej ziemi echo pierwotnej Muzyki Ainurów; toteż wielu Dzieciom Iluvatara nigdy się nie przykrzą głosy Morza, chociaż nie wiedzą, co w nich naprawdę słyszą’’ - J. R. R. Tolkien ,,Silmarillion’’

 


Krzysztof Baranowski (ur. 1938) jest żeglarzem, dziennikarzem i nauczycielem. Jako pierwszy Polak dwukrotnie opłynął kulę ziemską. Napisał min. ,,Hobo’’ (1965), ,,Kapitan kuk’’ (1968), ,,Droga na Horn’’ (1974), ,,Szkoła pod żaglami’’ (1980), ,,Drugi raz dookoła świata’’ (2003), ,,Regaty’’ (2007), ,,Jachting morski’’ (2011), ,,Żagle na sztalugach’’ (2020) i wiele innych.



W lutym 2023 r. przeczytałem jego pracę popularnonaukową ,,Mity mórz i oceanów’’, która ukazała się nakładem wydawnictwa ,,Bosz’’. Jest to obszerny, ciekawie napisany i bogato zilustrowany przewodnik po marynistycznych mitach, legendach, a nawet baśniach i fantastyce od starożytnego Sumeru, aż po XX – wieczną mitologię H. P. Lovecrafta 1.



Na kartach książki ożywają bogowie (sumeryjski Enki, egipska Izyda, chińska Lin, japoński Watatsumi 2, grecki Posejdon, rzymski Neptun, indyjski Waruna, polinezyjski Tangaroa), herosi (Gilgamesz 3, Ardżuna, Jazon i Argonauci, Herakles, Odyseusz, Eneasz 4, św. Brendan 5 wraz ze swym pogańskim poprzednikiem, Branem Mc Febalem, Sindbad Żeglarz 6, Jan z Kolna 7, Wirakocza, Wierny Jan z niemieckiej baśni spisanej przez braci Grimm), historyczni inicjatorzy wypraw morskich, którzy przeszli do legendy (izraelski król Salomon, wysyłający żeglarzy do Ofiru i Tarszisz, egipska króla Hatszepsut, która wysłała ekspedycję do tajemniczej krainy Punt w Afryce 8, islandzki wiking Eryk Rudy, który odkrył Grenlandię), mityczne okręty (,,Argo’’, Latający Holender), XX – wieczni żeglarze próbujący odtworzyć podróże postaci mitycznych i legendarnych (Thor Heyerdahl 9 i Tim Severin 10), wyspy (Atlantyda, Hy Brasil, Antilla), oraz potwory morskie (Lewiatan 11, Tyfon, zderzające się skały Symplegady, Scylla i Charybda, Jormundgand, Kraken, Cthulhu).



W trakcie lektury najbardziej zaciekawił mnie mit Guanczów, rdzennej ludności Wysp Kanaryjskich o Guayocie. Imię to nosił demoniczny czarny pies mieszkający w wulkanie Teide. Towarzyszyły mu demony zwane tibicenos, które również przypominały czarne psy. Guayota został pokonany przez najwyższego boga Achamána.



1 Odsyłam do posta: ,,H. P. Lovecraft i mitologia Cthulhu’’.

2 Odsyłam do posta: ,,Kojiki’’.

3 Odsyłam do posta: ,,Gilgamesz’’.

4 Odsyłam do posta: ,,Eneida’’.

5 Odsyłam do postów: ,,Św. Brendan – celtycki Sindbad’’, ,,Jeszcze o św. Brendanie’’, ,,Ziarnko prawdy w legendzie o św. Brendanie’’ i ,,Wyspa św. Brendana’’.

6 Odsyłam do posta: ,,Przygody Sindbada Żeglarza’’.

7 Odsyłam do posta: ,,Legenda o Janie z Kolna’’.

8 Odsyłam do posta: ,,Legenda o Hatszepsut’’.

9 Odsyłam do posta: ,,Thor Heyerdahl’’.

10 Odsyłam do posta: ,,Św. Brendan i Tim Severin’’.

11 Odsyłam do postów: ,,Bestie i potwory biblijne’’ oraz ,,Księga smoków świata tom I’’.