piątek, 13 listopada 2020

Trzy ropuchy, trzy lilie





 

 ,, [...] Trzy ropuchy miały być wg legendy herbem króla Franków salickich, Chlodwiga. Anioł, za pośrednictwem starego pustelnika z Joye - en - Val, zmienił mu to godło na trzy złote lilie stylizowane (fr. fleur de lis), w których dopatrzeć się można zarysu kształtów dawnych ropuch'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik symboli''




 

Robaki w dawnych wierzeniach





 

,, [...] Wg dawnej medycyny ludowej można było pacjentom z chorych członków ciała wyciągać demony w kształcie robaków, co chętnie czynili znachorzy naiwnym chłopom na jarmarkach. [...]




 

    Uważano, że w palcach opieszałej służby lęgnie się robactwo'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik symboli'' 

czwartek, 12 listopada 2020

Kielich św. Bonifacego





 

 ,,Kielich św. Bonifacego - dodatkowy kielich wina, usprawiedliwienie jeszcze jednego kielicha; legendarny papież Bonifacy VI, wybrany przez motłoch rzymski w 896 na dwa tygodnie, ustanowić miał odpust dla pijących jego zdrowie'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik symboli''




 

Mity i legendy o ptakach





 

,, [...] Ptak wg najdawniejszych tekstów wedycznych - sympatia bogów do ludzi. Ptak leci na niedostępną górę, aby odnaleźć tam somę, boską roślinę, której sokiem dzielili się wyznawcy, kapłani i bogowie (ulewano im kilka kropel w libacji). Atakując węże ptaki zapewniły zwycięstwo Ariów nad barbarzyńcami. Epopeja Ramajana wysławia wierność ptaka Jataju, który poświęca życie usiłując przeszkodzić demonowi Rawanie w porwaniu Sity. [...]





 

    Król Nemrod miał latać w skrzyni niesionej przez sępy, król Salomon - na latającym dywanie, przy czym ptaki służyły mu jako parasole i wachlarze. Według mitu muzułmańskiego archanioł Gabriel zmienił się na 23 lata w gołębia, aby szeptać Mahometowi do ucha polecenia od Allacha. [...] 





 

    [...] utrzymywano, że albatrosy, mewy i burzyki krążące wokół statków na pełnym oceanie to dusze zatopionych marynarzy. [...] 



 



    Gdy Mahomet dostał się do nieba, zobaczył Drzewo Życia stojące pośrodku wielkiego placu, drzewo, którego owoce przywracają młodość. Wokół niego rosły rzędy drzew liściastych, a na ich gałęziach siedziały niezliczone, cudnie śpiewające ptaki o jaskrawo kolorowym upierzeniu;  były to dusze wiernych. Dusze grzeszników natomiast wcieliły się w ptaki drapieżne. Indyjskie Upaniszady rozróżniają dwa rodzaje zaświatowych ptaków. Jeden je owoce Drzewa Życia - to symbol aktywnej, indywidualnej duszy; drugi ich nie kosztuje, tylko się przygląda - to symbol ducha absolutnego i czystego poznania (...). Oba rodzaje przedstawiane są niekiedy jako jeden dwugłowy ptak. [...]





 


    Jeden z największych perskich poetów mistycznych, Farid un - Din Attar (ok. 1142 - ok. 1220), napisał poemat Mowa ptaków; ptaki postanawiają na wielkiej naradzie obrać sobie króla i wyruszają pod wodzą dudka na poszukiwanie mitycznego ptaka - króla, tajemniczego Simurgha (opiewanego przez irańską poezję epicką). [...]





 


    Z rąk Achillesa zginął król Etiopii, Memnon, bohater wojny trojańskiej, sprzymierzeniec króla Priama; towarzysze Memnona rozpaczali po swoim wodzu tak gwałtownie, że zmienieni zostali w widmowe ptaki, memnony albo memnonidy, które co roku gromadziły się przy grobie Memnona i opłakiwały go. [...]'' 

- Władysław Kopaliński ,,Słownik symboli''

   

Mity i legendy o pszczołach






 

 ,, [...] W antycznej Grecji i Rzymie [...] myślano, że pszczoły rodzą się z ciał gnijących lwów (związek ze słońcem) lub bydła (związek z bykiem księżycowym). [...] 

    Uważano (również Mahomet tak sądził), że roje pszczół mogą wzlatywać do Raju, skąd pochodzą, a także odwiedzać krainę zmarłych. [...]

    Według folkloru nowożytnej Grecji, dusza po śmierci ulatuje w postaci pszczoły, odwiedzając niekiedy kwiaty na swym własnym grobie. [...]





 


    Według legendy pszczoły karmiły miodem Zeusa, gdy był niemowlęciem, dlatego nazywano go królem pszczół. Wiele bohaterek mitów nazywano pszczołami, Melissę (siostrę Amaltei, opiekunkę Zeusa na górze Ida i kapłankę Demeter), która nie chciała zdradzić tajemnic misteriów bogini, rozszarpały towarzyszki. Demeter ukarała kraj zarazą i sprawiła, że z ciała Melissy zrodziły się pszczoły. [...]

    Teokryt daje bajkę moralizującą: Gdy Kupidyn kradł plaster miodu, pokąsały go pszczoły; bożek pobiegł ze skargą do matki, Wenery, ona zaś powiedziała mu ostro, że rany zadawane przez niego, rany miłości, są znacznie boleśniejsze. [...]

    Według legendy [pszczoła] nie sypia wcale, co ma świadczyć o jej chrześcijańskiej czujności i o zapale do poświęcania się cnocie; jest też atrybutem dziewictwa, a rój - obrazem Kościoła. 

    Pszczoła związana jest z czarownicami, czarodziejkami, wróżkami. [...]

    Pszczołę uważano za króla owadów, tak jak lwa za króla zwierząt, wieloryba za króla ryb, orła - ptaków, a dąb i cedr - drzew. [...]

    Według tradycji delfickiej pszczoły zbudowały w Delfach dwie świątynie. [...]

    Niektórzy autorzy starożytni, jak Lucius Columella (I w.) czy Aelianus Tacitus (II w.), utrzymywali, że pszczoły mają dar rozpoznawania ludzi nieczystych moralnie i nieuczciwych; uważają ich za wrogów i tną bez litości. W Indiach uważano pszczołę za stwór eterycznie czysty, traktowany niekiedy jak bóstwo. [...]

    Grecy sądzili, że pszczoły odróżniają osoby niewinne seksualnie; uważano za dowód niewinności dziewczyny, jeśli przeszła koło rojących się pszczół nie poniósłszy szwanku. Takaż próba uniewinniała mężczyznę posądzanego o spędzenie poprzedniej nocy z kobietą. Sądzono niekiedy, że pszczoły nie składają jaj, ale znajdują małe pszczółki w kielichach kwiatów. [...]

    O wielu krasomówcach i kaznodziejach opowiadano, że w kolebce rój pszczół usiadł im na ustach (Platona nazywano dlatego 'pszczołą ateńską'). Mówiono tak o Ksenofoncie, Sofoklesie, Pindarze, św. Janie Chryzostomie, a także o św. Ambrożym (...) i o mnichu cysterskim, św. Bernardzie z Clairvaux. [...]

    W Europie uważano, że pszczoły się obrażają, gdy rój czyni się przedmiotem handlu lub transakcji wymiennej, i że sprawiają za to szkody w polu i zagrodzie. Zapraszano pszczoły z własnych uli  na pogrzeb członka rodziny i zdobiono ule czarną krepą. [...]'' 

- Władysław Kopaliński ,,Słownik symboli''

Bigorne i Chichevache

 




 

,,Chichevache (fr., z chiche face 'chudogęba'), bajeczny potwór z satyry średniowiecznej, żywiący się wyłącznie cierpliwymi żonami i dlatego straszliwie wychudły, podczas gdy Bigorne (fr., z bicorne 'dwurogi', jedzący tylko poczciwych mężów, roztył się na nieprzebranych zasobach swej diety'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik symboli''





 

Legenda o św. Kunegundzie






 

 ,,Lemiesz rozgrzany do czerwoności - [...] sąd boży, próba gorącego metalu, sądowy środek dowodowy znany w staroż. i we wczesnym śrdw.: przejście boso po rozżarzonych lemieszach bez poparzenia stóp miało dowodzić niewinności oskarżonego. Atrybut św. Kunegundy, małżonki cesarza nm. Henryka II; wg legendy, oskarżona o zdradę małżeńską, przeszła bez szwanku boso po rozpalonych lemieszach; zmarła 1033'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik symboli''