Już grecki filozof Platon opisał w swoich dialogach orichalk, tajemniczy metal wydobywany na Atlantydzie 1. W ,,Lalce’’ Bolesława Prusa wynalazca Geist pokazał Stanisławowi Wokulskiemu metal lżejszy od powietrza 2. Pomysł ten został później wykorzystany przez Andrzeja Pilipiuka w opowiadaniu ,,Pole Trzcin’’ z cyklu o Jakubie Wędrowyczu 3.
W XIX i XX wieku chemicy ,,odkryli’’ liczne pierwiastki, które po dokładniejszym zbadaniu okazały się pomyłką. Poniżej przedstawiam kalendarium tych wpadek, opracowane na podstawie książki Andrzeja K. Wróblewskiego ,,Uczeni w anegdocie’’.
1808 r. - Jędrzej Śniadecki opisał szlachetny metal Vesta Vestium. Jego odkrycie zostało jednak zanegowane przez chemików francuskich.
1827 r. - Ignacy Fonberg opisał w ,,Chemii z zastosowaniem do sztuk i rzemiosł’’: crodonium, iunonium, wodanium i sirium.
1828 r. - Gottfried Wilhelm Osann ,,odkrył’’ ruthenium (nie mylić z rutenem odkrytym w 1844 r.)
1845 r. - Lars Fredrik Svanberg ,,odkrył’’ norium.
1846 r. - Hermann Rose ,,odkrył’’ illmenium.
1850 r.- Seweryn Zdzitowiecki opisał w ,,Wykładzie początkowym chemii’’: didim (Di), ilmenium (Il), norium (No) i pellopium (Pe).
1851 r. - Carl Wilhelm Bergemann ,,odkrył’’ donarium.
1862 r. - Charles Frederick Chandler ,,odkrył’’ massium.
1869 r. - Henry Clifton Sorby ,,odkrył’’ jarogonium, Arthur Herbert Church - nigrium, zaś – Antoine Goyard - uralium.
1877 r. - Ralph Hermann ,,odkrył’’ neptunium., zaś Serge Kern – davyum.
1878 r. - John Lawrence Smith ,,odkrył’’ mosandrium. W tym samym roku Marc Delafontaine ,,odkrył’’ phillipium.
1879 r. - Tellef Dahl ,,odkrył’’ norvegium.
1884 r. - Bronisław Znatowicz opisał w ,,Zasadach chemii ogólnej’’: davium (Dv), decipium (Dp), lavoisium (Lv), norvegium (Nv) i philippium (Pp).
1894 r. - Henry Rowland ,,odkrył’’ demonium.
1898, 1899 i 1905 – William Crookes ,,odkrył’’ kolejno: norium, victorium oraz incognitum i ionium.
1904 r. - Charles Baskerville odkrył berzelium i carolinum.
1905 r. - Carl Auer von Welsbach ,,odkrył’’ aldebaranium i cassiopeium.
1908 r. - Masataka Ogawa ,,odkrył’’ nipponium.
1911 r. - Georges Urbain ,,odkrył’’ celtium.
1916, 1917 i 1920 – Joseph Maria Eder ,,odkrył’’ kolejno: denebium i dubhium, eurosamarium i welsium.
1925 r. - Walter Noddeck i Ida Tacke ,,odkryli’’ masurium (nazwane na cześć Mazur).
1926 r. - J. A. Harris, L. F. Yntema i B. S. Hopkins ,,odkryli’’ illinium (nazwa na cześć stanu Illinois). W tym samym roku L. Rolla i L. Fernandez ,,odkryli’’ florentinum (nazwa na cześć Florencji).
1927 r. - Ira Bowem dowiódł, że nebulium jest zjonizowanym helem.
1929 r. - Fred Allison ,,odkrył’’ virginium (nazwane na cześć amerykańskiego stanu Wirginii).
1930 r. - Fred Allison ,,odkrył’’ (pod wpływem halucynacji lub autosugestii) alabaminum (nazwane na cześć Alabamy).
1934 r. - Enrico Fermi ,,odkrył’’ ausonium i hesperium.
1936 r. - Horia Holubei ,,odkrył’’ moldavium (nazwane na cześć Mołdawii).
1941 r. - Bengt Edlen udowodnił, że coronium składa się ze zjonizowanych atomów żelaza, wapnia i niklu.
Przykładami fikcyjnych pierwiastków w fantastyce są mithril, metal ceniony przez krasnoludy (J. R. R. Tolkien ,,Władca Pierścieni’’) 4 oraz kryptonit z planety Krypton, jedyna substancja mogącą zabić Supermana 5.
1 Odsyłam do posta: ,,Platon i Atlantyda’’.
2 Odsyłam do posta: ,,Bolesław Prus’’.
3 Odsyłam do posta: ,,Bohaterski menel, czyli rzecz o Jakubie Wędrowyczu’’.
4 Odsyłam do posta: ,,J. R. R. Tolkien – początek przygody’’.
5 Odsyłam do posta: ,,Superman’’.
