,,Dla mieszkańców Karkonoszy Wawrzyniec był pomocą w walce z groźny, pogańskiego jeszcze pochodzenia Liczyrzepą, zwanym też Duchem Gór, oraz jego sługami. Ostatecznym ciosem dla panowania demona było wystawienie pod koniec XVII wieku kapliczki św. Wawrzyńca na szczycie Śnieżki. Od tego czasu złe duchy musiały ustąpić przed mocą Bożą. Liczyrzepa zaś z groźnego demona przeistoczył się w staruszka, który zamiast bezmyślnej przemocy stosuje wobec ludzi fortel i dowcip’’ - Witold Vargas, Paweł Zych ,,Święci i biesy’’
W 2026 r. przeczytałem dwukrotnie ,,Legendy o Duchu Gór’’, zbiór dziewięciu krótkich opowiadań folklorystycznych z 2012 r. w opracowaniu Reginy Chrześcijańskiej z pięknymi ilustracjami Sebastiana Penarskiego.
Tytułowy Duch Gór był surowym, lecz sprawiedliwym genius loci Karkonoszy. Miał postać krzepkiego starca z siwą brodą, dysponującego nadprzyrodzoną mocą. Służyły mu skrzaty. Potrafił zsyłać burze i zamieniać rośliny w ludzi np. rzepki w dworskie panny lub jodłę w matkę dla osieroconego chłopca. Młodemu pomocnikowi aptekarza z Kowar dał magiczną różdżkę umożliwiającą dalekie podróże np. do Wenecji.
Gniewał się ilekroć nazywano go Liczyrzepą. Niegdyś samotny Duch Gór chciał poślubić porwaną szlachciankę Emmę (w innej wersji: śląską księżniczkę Ofkę). Wyczarował dla niej towarzyszki z rzep. Niestety damy dworu nie żyły dłużej niż rośliny, z których powstały. Emma nie zamierzała zostać żoną starca. Poprosiła go o dokładne policzenie rzep, sama zaś w tym czasie uciekła. Nawiasem mówiąc polskie imię Liczyrzepa pochodzi od niemieckiego Rubenzahl, zniekształconego określenia Ducha Gór Ryfejskich.
Władca Karkonoszy troszczył się o sieroty, ubogich i nieszczęśliwych. Obronił gromem ubogą dziewczynkę zbierającą kłosy z pola skąpca 1. Przywrócił wzrok dobrej i współczującej Kasi. Nagradzał za uczciwość, zamieniając proso w złoto. Na koniec ciekawostka. Szwajcarska pocztówka przedstawiająca Ducha Gór z jelonkiem stała się dla młodego J. R. R. Tolkiena inspiracją do stworzenia postaci czarodzieja Gandalfa.
1 W legendzie tej można dostrzec wpływ biblijny: ,,Kiedy żąć będziecie zboże ziemi waszej, nie będziesz żął aż do samego skraju pola i nie będziesz zbierał kłosów pozostałych na polu. Nie będziesz ogałacał winnicy i nie będziesz zbierał tego, co opadło na ziemię w winnicy. Zostawisz to dla ubogiego i dla przybysza. Ja jestem Pan, Bóg wasz!’’ - Kpł 19, 9 - 10
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz