Czy Polacy to hobbity?

W grudniu 2012 r. czytając sylwestrowe wydanie tygodnika ,,W sieci'' natrafiłem na dwa artykuły pióra Grzegorza Górnego i Macieja Pawlickiego, którzy w nieco kuriozalny sposób doszukiwali się podobieństwa Polaków do bohaterów powieści J. R. R. Tolkiena (np. św. Jan Paweł II został porównany do czarodzieja Gandalfa). Zdaniem wymienionych wyżej publicystów istnieją liczne analogię między Polakami a hobbitami, na co wskazywała już okładka tygodnika, na której młody Bilbo Baggins nosił biało - czerwoną pelerynę. Moim zdaniem Polacy bardziej przypominają Jeźdźców Rohanu (ci ostatni byli jednak wzorowani na Anglosaksonach, a nie na naszych rodakach). Niestety wielu Polaków ma też zły zwyczaj kląć jak orkowie :(. Same hobbity zaś kojarzą mi się, nie tyle z Polakami co z ... Czechami, ponieważ:

- zarówno Shire jak i Czechy są krajami o małej powierzchni,

- jedni i drudzy piją dużo piwa,

- hobbity paliły fajkowe ziele (tytoń), a w Czechach niestety zalegalizowano marihuanę,

- 60 % Czechów to ateiści, zaś hobbity, wymyślone przez głęboko wierzącego katolika jakim był Tolkien, nie wyznawały żadnej religii (prawdę mówiąc łatwiej sobie wyobrazić poszczącego smerfa niż hobbita); trzeba jednak wiedzieć, że w przypadku hobbitów był to ateizm w rozumieniu pierwotnym, taki o jaki poganie oskarżali pierwszych chrześcijan, czyli o nie oddawanie czci bogom. Hobbity nie czciły Eru, ponieważ Go nie znały, jednak  nie wymyślały sobie bożków,

- wreszcie zarówno hobbity jak i Czesi, wbrew krążącym o nich stereotypom potrafią całkiem dzielnie walczyć (vide husyci, Czesi i Słowacy z armii austro - węgierskiej biorący udział w wojnie domowej w Rosji, lotnik, sierżant František z polskiego Dywizjonu 303).

Wracając do owych artykułów, choć nie wszyscy Rosjanie są jak orkowie (np. Kostylew z książki ,,Inny świat'' Gustawa Herlinga - Grudzińskiego. Wiktor Suworow) to prawdą jest, że ich prezydent ma w sobie wiele z Saurona :(.

A Czytelnik co o tym wszystkim myśli?

Mityczne daty w dziejach Oceanii

,, [...] IV - V w. 

Zasiedlenie Wysp Gambiera i Pitcairn. Legendarny król Hotu Matua dociera ze swymi łodziami na odległą Te Pito o Te Henua. Początek kultury megalitycznej na Wyspie Wielkanocnej [...]

X w. 

Legendarny polinezyjski żeglarz Kupe dociera do wybrzeża Wyspy Północnej w pogoni za wodzem wielkich kałamarnic o imieniu Wheke - o - Matarangi. Po zabiciu wroga wraca na ojczystą Raiatea i namawia ziomków do podróży na nowo odkrytą wyspę Aoteroa - 'Kraj białej chmury'. Zostają pierwszym ludem tangata whenua na Nowej Zelandii''

- Robert Andrzej Dul, Katarzyna Liwak - Rybak ,,Mitologie świata. Ludy Oceanii''

Żółwica - stworzycielka

,,Zamieszkujące obszar południowej Papui Nowej Gwinei plemię o nazwie Elema wierzyło, że na początku świata istniała tylko woda. Pozostałe składniki rzeczywistości, takie jak lądy, rosnące na nich rośliny oraz żyjący ludzie, miały dopiero powstać. W wodzie mieszkała żółwica. Kiedy zmęczyła się długim pływaniem, postanowiła odpocząć. Zaczęła swoimi ogromnymi łapami wygrzebywać piasek z dna oceanu. Robiła to tak długo, aż w końcu utworzyła ląd, na którym wreszcie znalazła chwilę wytchnienia. Po jakimś czasie w wykopanych jamach złożyła jaja. Wykluła się z nich pierwsza para ludzi. Z pozostałych jaj wyłoniły się różne gatunki roślin porastających całą ziemię'' - Robert Andrzej Dul, Katarzyna Liwak - Rybak ,,Mitologie świata. Ludy Oceanii''

Polinezyjski Orfeusz

,,Choć uważano, że z krainy zmarłych nie ma powrotu, jednemu śmiałkowi [herosowi Ngaru - przyp. T. K.] udało się wydostać z królestwa jędzy Miru. Wyruszył tam po duszę ukochanej małżonki. Zbliżył się do gromady duchów, gdy te zabawiały się hałaśliwie i dość osobliwie - wydłubywały sobie nawzajem oczy. Dlatego nie dostrzegły intruza. Jedne były już oślepione, a inne zajęte fascynującą rozrywką. Śmiałek skorzystał z okazji i w stosownej chwili pochwycił wyłupione oczy samej bogini Miru. Zwrócił je dopiero wtedy, kiedy ta zapewniła szczęśliwy powrót jemu i jego małżonce'' - Robert Andrzej Dul, Katarzyna Liwak - Rybak ,,Mitologie świata. Ludy Oceanii''

Niedziela Palmowa 2017

,,Gdzie palmy w rękach naszych? Gdzie 'Hosanna' na ustach naszych? A może ty w bezpiecznym kąciku patrzysz z niepokojem na przeciągający pochód Jezusa. A może, przewidując tragedię, uspokajasz rozentuzjazmowanych.
Czy ty Mu ufasz? Czy wierzysz, że On ma rację? Czy jesteś przekonany, że ta Jego droga jest słuszna i uczciwa; że ludzkość zawsze na nią wróci; że On zawsze zmartwychwstanie? Jeżeli tak, to po co się kryjesz? To dlaczego jesteś taki nieufny?'' - ks. Mieczysław Maliński ,,Abba. Modlitewnik młodych''.

W mojej mitologii wierzbowe bazie powstały z dzieci Żbiczan - ludzi z głowami żbików pomordowanych przez Lynxów - ludzi z głowami rysiów w erze szóstej, stąd nazywane są ,,kotkami''. Pomysł ten zaczerpnąłem z książki ,,Boży roczek'' Ewy Szelburg - Zarębiny, w której bazie zdobiące wielkanocne palmy powstały z utopionych kociąt. 

Oniricon cz. 295

Śniło mi się, że:

- Alexandrus ov Cocelaise upił się piwem, uprawiał seks z kobietą, a potem się z nią ożenił, UWAGA: To tylko sen, nic takiego się nie wydarzyło,

- mówiłem pani Hrenie ov (nazwiska nie znam), że Bronisław Trentowski robił zły użytek z wyobraźni, co stwierdzam z żalem,

- pojechałem boso do Tajlandii lub Australii chcąc być taki jak Wojciech Cejrowski,

- wymyśliłem słowiańsko - egipską boginię Mokoszę Izydę i uznałem, że Izyda wcale nie była tak dobra jak Maryja,

- w katolickiej książce o Maryi propagowano hunę, UWAGA: To tylko sen, nic takiego się nie wydarzyło,

- w nocy zadzwonił do mnie Pavlas ov Vidłar i mówił o czołgach i uzbrojonych w noże ludziach przed Urzędem Miejskim w Szczecinie; bardzo się tego przestraszyłem myśląc, że wybuchła rewolucja, na miejscu okazało się, że czołgi były miniaturowe i czarne,

- w toalecie zepsuło się światło i zapanował zielony półmrok; bałem się, że przyjdą potwory takie jak matrioszka na pajęczych nogach czy straszna koza,

- w rzymskim teatrze na widowni siedziała zakonnica, której oczy świeciły jak żółte lampy,

- rozmawiając z księdzem na kolędzie mówiłem, że rodzimowierstwo jest mniejszym zagrożeniem duchowym niż hinduizm i buddyzm, bo jest prostsze, ale i tak wolę chrześcijaństwo,

- odnalazłem zeszyt z rysunkami, które chciałem pokazać Pavlasowi ov Vidłarowi w Wielką Sobotę, były w nim min. rysunki wklejone z Internetu, które się ruszały,

- oglądałem nowy film Dariusza Kwietnia, w którym golił sobie głowę,

- w Parku Żeromskiego w Szczecinie znalazłem wejście do brytyjskiej drukarni polskich banknotów założonej przez Hannę Gronkiewiecz - Waltz,

- w Parku Kasprowicza w Szczecinie stała wysoka i stroma skała prowadząca do nowo ochrzczonych Czech, razem z Mamą przebywałem na szczycie owej skały, na dole Witold Jabłoński krytykował Czesława Białczyńskiego i to, że wielu Polaków nie ma co jeść; odcinał głowy świeżo złowionym rybom, aby używać ich jako przynęty, tymczasem w Jeziorze Rusałka pływała łódką ogromna, odcięta głowa dzika, która nadal żyła i ruszała powiekami, Mama nasypała tam ziarna załączonego do ,,Niedzieli'', aby skłonić ryby do zjedzenia głowy dzika, uznałem, że Czechy przyjęły chrzest z powodu młodych i pięknych służących i chciałem zejść na dół, lecz było zbyt stromo,

- w Parku Kasprowicza w Szczecinie zobaczyłem pochód ubranych na niebiesko rusałek i wodników, które zanurzały się w jeziorze; mała dziewczynka błagała rusałki, aby przyjęły ją do swego grona, potem usłyszałem komentarz z rosyjskiego filmu mówiący, że Rosjanie dzięki wierze w rusałki mają lepsze życie seksualne niż Polacy,

- pytałem Pavlasa ov Vidłara czy będzie szanował swoją żonę, on odrzekł, że nie, a ja no, iż po co w takim razie się żenił, UWAGA: To tylko sen, nic takiego się nie wydarzyło.

,,Nowy kiermasz bajek''

,,Tytuł książki nawiązuje do nie wygasłej jeszcze tradycji kiermasów, o których przed stu blisko laty tak pisał ks. Walenty Barczewski, działacz społeczny i autor wielu prac, m. in. 'Kiermasów na Warmii': 'U nas każdy cieszy się na kiermas. Tam się zobaczy z całą rodziną swoją, tam się wspólnie nagadają, tam się sobie poskarżą... tam się dobrze najedzą i napiją, tam się doskonale naśmieją i wybornie zabawią... słowem – na kiermasach warmińskich uwydatnia się ta sama gościnność polska, z której od niepamiętnych czasów nasi przodkowie słynęli''' – Władysław Gębik ,,Posłowie'' [w]: ,,Nowy kiermasz bajek''

,,RYBI KRÓL był według pruskich legend demonem, który zamieszkiwał mazurskie jeziora, sprawując władzę nad wszelkimi żyjącymi w nich istotami. Przybierał postać olbrzymiej ryby (na przykład sielawy), potrafiącej wywracać rybackie łodzie i porywać ludzi pod wodę. Gdyby król ryb kiedyś zginął, wraz z nim umarliby wszyscy jego poddani. […]'' - Paweł Zych, Witold Vargas ,,Bestiariusz słowiański''

W kwietniu 2017 r. przeczytałem po raz drugi ,,Nowy kiermasz bajek'' – antologię baśni i legend z Warmii i Mazur. Owe dwa rejony Polski, dziś wchodzące w skład województwa warmińsko – mazurskiego różnią się od siebie pod względem hostorycznym i kulturalnym. Podczas gdy Warmia, która przed rozbiorami należała do Polski, jest zdominowana przez katolików, Mazury, które ongiś należały do Prus Książęcych, są w większości zamieszkane przez luteran. Pierwsze wydanie omawianej antologii ukazało się w 1962 r., drugie zaś, które około 2012 r. zakupiłem u ulicznego sprzedawcy na Placu Grunwaldzkim w Szczecinie – pochodzi z 1981 r. Zbiór zawiera utwory takich autorów jak: Emilia Biedrawina – Sukertowa (1887 – 1970), Władysław Gębik (1900 – 1986), Otylia Grotowa (1909 – 1990), Bronisław Grzybowski, Franciszek Jankowski (1904 – 1956), Irena Kwinto (1914 – 1981), Michał Lengowski (1873 – 1967), Karol Małłek (1898 – 1969), Maryna Okęcka – Bromkowa (1922 – 1987), Zofia Płoska, Teofil Ruczyński (1896 – 1979), Marta Sendrowska (1909 – 1977), Jadwiga Stefańska – Trassenberg (1924 – 2004), Tadeusz Stępowski (1908 – 1971), Alojzy Śliwa (1885 – 1969), Tadeusz Willan (ur. 1932), Maria Zientara – Malewska (1894 – 1984), oraz Zofia Zymler – Hansowa.

Akcja tych opowieści rozgrywa się na Warmii i Mazurach od zamierzchłej, baśniowej przeszłości, aż do początku XX wieku (?).

Pojawiają się dwie postaci historyczne. Pierwszą z nich jest nie wymieniony z imienia, król pruski Fryderyk II Hohenzollern (1712 – 1786). Po włączeniu Warmii do Prus po pierwszym rozbiorze Polski, król ujrzał na wejściu do katolickiej plebani łaciński napis ,,Felix sum vivo sine curis'' (Jestem szczęśliwy, żyję bez kłopotów) i natychmiast postanowił księdzu przysporzyć kłopotów zazdroszcząc mu szczęścia. Z opresji wyratował księdza wiejski trickster Kuba...

Drugą postacią historyczną był ostatni cesarz Niemiec, zajadły antypolonista i germanizator, Wilhelm II (1859 – 1941). Niczym Harun ar – Raszid podróżował incognito po cesarstwie, aby zbadać nastroje poddanych. Gdy pojawił się na Mazurach, zgubił złotą tabakierkę. Znalazł ją prosty mazurski chłop, który doznał wielu krzywd od Prusaków, lecz za radą pastora, pojechał do Berlina i oddał ją cesarzowi. W zamian za przysługę prosił o ulżenie cierpienia swego dziecka, które niemiecki nauczyciel katował za mówienie po polsku. Jednak zdradliwy cesarz nie dotrzymał słowa i jeszcze kazał zaostrzyć represje.

W książce ważną rolę odgrywa opór przeciwko germanizacji. Czarnymi charakterami są tu: Krzyżacy, junkrzy, pruscy królowie i nauczyciele – to nie jest książka dla germanofilów!

Oprócz postaci historycznych spotykamy też fikcyjne jak legendarną władczynię Warmę – eponima Warmii, czy Dadaj, córkę tajemniczego starca, od której imienia pochodzi nazwa jednego z warmińskich jezior.

Z istot nadprzyrodzonych ważną rolę – jak to w polskim folklorze – odgrywają diabły, a wśród nich Boruta (diabeł szlachecki porywający dusze junkrów), Rokita (przedstawiany jako mało rozgarnięty wynalazca wódki) i władca piekieł Lucyper wystrychnięty na dudka przez sprytnego Mazura. Wizerunek diabłów w folklorze Warmii i Mazur różni się od tego jaki przedstawia teologia. Są to istoty wprawdzie złe, ale bardzo naiwne, często oszukiwane przez sprytnych chłopów, zmuszane przez nich do ciężkiej pracy na roli, a nawet posiadające swoisty kodeks moralny. W owych wierzeniach Niemcy jawią się jako znacznie gorsi od diabłów...

Oprócz mieszkańców piekieł, na kartach książki poznajemy wiele innych istot nadprzyrodzonych jak: pruski bóg Smętek (ofiarował chłopcu Ziemkowi dar spełniających się życzeń), kłobuki (demony domowe przynoszące bogactwo), krasnoludki – antagoniści wilków (pewien pasterz pasł należącą do nich białą krowę, której żaden wilk nie ważył się zaatakować), Sierpniowa Noc (mała dziewczynka żnąca zboże dla chorej matki ofiarowała jej złote kłosy, a te zamieniły się w gwiazdy), Król Tysiąca Jezior, Leśny Dziadek (słowiański demon leśny ukazujący się bohaterowi jako żebrak, aby go wypróbować), duchy Krzyżaków i napoleońskiego wisielca.

Zainteresowanych odsyłam do posta: ,,Antologia warmińska. Warmia w baśniach, podaniach i legendach''.