W szkole podstawowej i gimnazjum czytałem komiksy Janusza Christy ,,Wielki turniej'' i ,,Na wczasach''. Już po studiach sięgnąłem po ,,W krainie borostworów'', którego recenzję zamieściłem na blogu. Nie czytałem kontynuacji cyklu tworzonych po śmierci Christy. Pozdrawiam ;).
,,… a fizys, proszę zauważyć, miał szyderczą’’
- Michaił Bułhakow ,,Mistrz i Małgorzata’’
Fizjonomika (gr. physis – natura, gnomon - wskazówka) była pseudonauką, zajmującą się określaniem charakteru i zdolności człowieka z rysów jego twarzy. Cechował ją determinizm; badane przez nią ludzkie cechy miały być góry określone. Założenia fizjonomiki są nieweryfikowalne w sposób naukowy. Jej adepci dzielili twarze na dwa sposoby. Podział trójstrefowy obejmował rozum (czoło – brwi), uczucia (nos i policzki) oraz siły witalne (usta i brodę). Z kolei podział dwustrefowy obejmował górną połowę (twarz idealistyczną czyli połówkę intelektualną) i dolną połowę (twarz realistyczną czyli połówkę zwierzęcą).
Już grecki filozof i matematyk, Pitagoras nie przyjął Cylona do grona swych uczniów z powodu jego wyglądu (dziś nazwano by to dyskryminacją). O fizjonomice pisali tacy autorzy starożytni jak Arystoteles (,,Analityki pierwsze’’), Teofrast, Cyceron, Kwintylian, Pliniusz Starszy, Seneka Młodszy i Galen.
,,Już Hieronim Cardano (1501 – 1576) zauważył, że nie ma dwóch osób o takich samych zmarszczkach czoła.
Na tej samej zasadzie opracował cały system oceny charakterów i wróżb. Sam opisał kilkaset typów zmarszczek w dziele p. t. ‘Metoposcopia’ opublikowanym pośmiertnie w roku 1658. [...]’’ - Roman Antoszewski ,,Przyroda inaczej czyli ciekawostki część 1’’
Wspomniany wyżej Cardano powiązał fizjonomikę z astrologią. Z powodu okultystycznych inklinacji pseudonauka ta była zwalczana przez Inkwizycję i angielskiego króla, Henryka VIII (1491 – 1547).
Szkocki chirurg i anatom, Sir Charles Bell (1774 – 1842) oraz francuski anatom i zoolog, Louis Pierre Gratiolet (1815 – 1865) odrzucili pierwotny determinizm. Uznali, że znaki fizjonomiczne, że powstają pod wpływem emocji. W XIX – XX wieku fizjonomika była podbudową dla frenologii, rasizmu i eugeniki. Robert Fitzroy (1805 - 1865), kapitan HMS ,,Beagle’’ uważał kształt nosa Charlesa Darwina (1809 - 1882) za dowód jego lenistwa. Do dziś we Fromborku w Polsce pokutuje przesąd związany z pomnikiem Mikołaja Kopernika (1473 - 1543). Dotykanie wydatnego nosa astronoma ma jakoby zapewniać mądrość.
Fizjonomika istniała nie tylko w Europie, ale również w Japonii.
,, […] * Jeśli jesteś przywódcą o dużej głowie, nie będziesz ubogi, ale też długo nie pożyjesz.
* Poniższe cechy gwarantują ci pecha przez całe życie: mała i wydłużona głowa, kolana drżące przy siadaniu, wąska talia i skierowane ku dołowi kąciki ust.
* Krótki tułów oznacza przedwczesną śmierć lub zły charakter.
* Jeśli masz tułów krótszy niż nogi, to jesteś biedny, nikczemny i słabowity albo przeprowadzisz się do innej prowincji.
* Jeśli kobieta uśmiecha się do innych, zasłaniając usta dłonią, drapiąc się w brwi lub odwracając wzrok – jest prostytutką.
* Kobiety o drobnym ciele są służącymi.
* Ludzie o szerokich nozdrzach są słabi i chwiejni.
* Kto ma mięsisty szczyt głowy, usta jak aureola, wygląda jak góra, kiedy siedzi i pachnie orchideą, będzie miał długie i szczęśliwe życie.
* Jeśli kobieta ma drżące kolana i pociera twarz, kiedy się kłania, jest rozpustnicą.
Następnie Natori zamieszcza szczegółową listę cech […] jakie można dostrzec w różnych częściach ciała: głowie, brwiach (cienkie i proste są dobre, długie są oznaką mądrości), oczach (opadające kąciki zapowiadają szybki rozwód), nosie (pieprzyk na czubku oznacza, że będziesz miał wielu synów; poziome zmarszczki zapowiadają wypadek z udziałem konnego powozu), oczach, uszach, zębach, języku (jeśli możesz dotknąć językiem nosa, zostaniesz władcą lub dostojnikiem) i rękach. Na koniec wylicza 23 negatywne znaki na dłoniach i analizuje znaczenie pieprzyków w zależności od koloru i położenia. […] Jeśli uwzględnić jego informacje na temat zębów, królowie (którzy powinni mieć ich 38), arystokracji (36) i mędrcy muszą stanowić wyjątkową rzadkość w przyrodzie, skoro przeciętny człowiek ma nie więcej niż 32 zęby. [...]’’ - John Man ,,Ninja. 1000 lat wojowników cienia’’
Literackim nawiązaniem do tych wierzeń i ostrzeżeniem przed nimi jest powieść fantasy ,,Fizjonomika’’ Jeffreya Forda.
,,Palimsest (greck., łac. Codex rescriptus), pergamin, z którego ścierano później pismo, by go móc na nowo zapisać. Ponieważ w średniowieczu materjał do pisania był bardzo drogi, bardzo często radzono sobie w ten sposób. Obecnie przy pomocy chemji i fotografji można uczynić zpowrotem czytelnemi dawniejsze napisy’’ - ,,Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberga tom 12 Optymaci do Polowanie’’
W styczniu 2026 r. przeczytałem amerykańską powieść fantasy Catherynne M. Valente ,,Palimsest’’ (ang. ,,Palimpsest’’) z 2009 r. w polskim przekładzie Wojciecha Szypuły z 2010 r.
W czasach nam współczesnych żyli czterej głowni bohaterowie.
- Oleg Sadakow był ślusarzem z Nowego Jorku. Urodzony w Nowogrodzie Wielkim w Rosji, jako dziecko mieszkał w Wiedniu i Neapolu. Tęsknił za Ludmiłą, swoją młodszą siostrą, która przed jego narodzeniem utonęła w rzece Wołchow.
- November Aguilar była 30 – letnią pszczelarką z Benice w Kalifornii. Otrzymała imię November, ponieważ jej rodzice poznali się w listopadzie. Najważniejszą książką w jej życiu była baśń Hortense F. Weckweet ,,Dziewczynka, która opłynęła Krainę Czarów na statku własnej konstrukcji’’ (1923) o fantastycznej podróży małej September. Kochała pszczoły i straciła dwa palce.
- Ludovico Conti był rzymskim introligatorem, specjalistą od oprawiania białych kruków. Jego ulubioną książką była wczesnośredniowieczna encyklopedia, ,,Etymologiae’’ św. Izydora z Sewilli. Swoją żonę, Lucię, czule porównywał do chimery, aż porzuciła go.
- Anaya Sei była młodą i wciąż dziecinną, japońską konduktorką o niebieskich włosach. Wychowała ją samotna matka, Usagi, kobieta czuła, lecz chora psychicznie, która odebrała sobie życie. Dowiedziała się o fantastycznym świecie równoległym z książki Sato Kenji ,,Historia kolejnictwa na Wyspach Japońskich’’. Poznała też osobiście jej autora i poszła z m do łóżka. W Palimpseście Sei spotkała swoją matkę jako Trzecią Szynę, kobietę o twarzy pomalowanej na czerwono. Puszczając się na prawo i lewo, młoda Japonka zaszła w ciążę. Yumiko, kochanka Sei doradzała jej zamordowanie nienarodzonego dziecka, przed czym ta wzbraniała się. W finale Sei została kolejowym kami (japońskim bóstwem), zaś jej dziecko żyło nie jako człowiek, lecz jako pociąg.
Opisani powyżej bohaterowie tworzyli zespół zwany quarto. Po wielu ciężkich próbach odzyskali utracone szczęście.
Tytułowy Palimpsest był miastem nad rzeką Albuiną w równoległym, onirycznym świecie, do którego można było dojechać pociągiem. Powieść wpisuje się w nurt fantastyki kolejowej, podobnie jak ,,Demon ruchu’’ Stefana Grabińskiego 1. Pociągi posiadają w niej cechy istot żywych; parzą się i wydają na świat potomstwo. Przepustkę do tego świata stanowił fragment mapy miasta pojawiający się na skórze po stosu seksualnym z osobą naznaczoną w ten sam sposób. W Palimpseście można było pływać gondolą po kanale wypełnionym ubraniami zamiast wody. Inny kanał wypełniała śmietanka i zsiadłe mleko. W dwóch kościołach, Prawym i Lewym wierni przyjmowali komunię z mięsa wieloryba i wina. Dziewczęta łowiły ryby w sieci uplecione ze swoich włosów, wciąż rosnących na głowach. Czaple i lamparty ciągnęły powozy. Miasto zamieszkiwały hybrydy; ludzie z głowami zwierząt (np. lwów, rekinów), szyjami żyraf, mackami ośmiornic, łapami niedźwiedzi, nogami mułów, orangutanów lub słoni. Istoty te powstały w wyniku operacji chirurgicznych (nawiązanie do ,,Wyspy doktora Moreau’’ H. G. Wellsa 2). W mieście można było również spotkać domy nie różniące się od ludzi wyglądem ani zachowaniem oraz tzw. pecia – kopie osób zmarłych w naszym świecie (np. Ludmiły, siostry Olega). Palimpsest stanowił bardziej dystopię niż utopię. Zasiedziali mieszkańcy okazywali pogardę imigrantom z naszego świata, po przybyciu prześladowanym przez okrutnych Dworników (komentarz do amerykańskiej polityki migracyjnej). W niedalekiej przeszłości miała miejsce wojna domowa między Casimirą a gen. Uliluri, kobietą z głową rekina.
Casimira (słow. Niszczycielka Pokoju), kobieta z zielonymi włosami, nieoficjalną władczynią miasta. Przypominała nieco wiccańską Wielką Boginię (trzy kobiety o imieniu Casimira jako odpowiednik Dziewicy, Matki i Staruchy). Była właścicielką fabryki robactwa (much, komarów, karaluchów, pszczół, myszy, szczurów, szpaków 3), co nasunęło mi skojarzenia z Belzebubem jako Władcą Much. Jej pracownicy nosili przylegające do ciał stroje robocze z zielonych i białych łusek.
Pierwowzorem Orlande, kobiety z głową żaby, czuwającej nad inicjacją kwartetu głównych bohaterów mogła być Heket, egipska bogini narodzin.
Aloysius, mężczyzna o ciele utworzonym z żywych pszczół był nazywany golemem (z folkloru żydowskiego 4) lub homunkulusem (z alchemii 5). November wydarła mu miodowe serce z rozkazu Casimiry.
Brauriony, dzieci arystokratów, rodzące się bez twarzy były dożywotnio pozbawione kontaktu z rodzicami. W szkole otrzymywały rysy twarzy dzięki intensywnemu lizaniu przez kolegów. Motyw nawiązuje do średniowiecznych wierzeń o niedźwiedzicach, nadających lizaniem kształt potomstwu. Stąd powiedzenie o kimś niewychowanym: ,,niedolizany niedźwiadek’’.
Kanji, litery japońskiego alfabetu były w Palimpseście żywe i poruszały się. Już w ,,Królu Maciusiu Pierwszym’’ murzyńska księżniczka Klu – Klu porównywała litery do robaczków ;).
Sei spotkała w pociągu Królika z Księżyca, zaczerpniętego z mitologii chińskiej i japońskiej. Zwierzak siedział w moździerzu i ubijał tłuczkiem słodki ryż. Opowiedział dziewczynie o innych zwierzętach zamieszkujących ciała niebieskie.
,, - Mój księżyc nie jest jedynym ciałem niebieskim, drogie dziecko. Mój kuzyn kret mieszka na Trytonie. Phobos ma swojego lisa. Na Ganimedesie żyje cała rodzina żółwi. Niedaleko ode mnie, na słońcu, koń przeżuwa owies. […] W wagonie stajennym jest zresztą więcej koni. To liczna rodzina: niebieskie araby z Wegi, dwugłowe appaloosy z Syriusza, gniadosze z Arktura… Ty jednak powinnaś odszukać makaki z Charona, które skracają sobie długi bieg ich planety po orbicie, przesiadując w gorących źródłach i domkach z lodu. Nie wyrabiają słodyczy, biedactwa, ale za to wykuwają dusze. Może tam je znajdziesz, rozklepaną na papkę’’ - Catherynne M. Valente ,,Palimsest’’
Później zwierzę okazało się zwykłym cukiernikiem. Poddał się operacji, upodabniającej go do królika, aby zrobić Sei przyjemność.
Oleg słyszał w dzieciństwie baśń o księżnej cholery, blondynce w żółtej sukni i butach tego samego koloru. Z kolei Ludmiła znała księcia topielców w niebieskich butach, noszącego niebieski parasol. Zarówno demony chorób jak i topielcy występują w wierzeniach słowiańskich.
Ludovico fantazjował o ,,Tajnej historii czynów Westy’’ pisanej przez westalki. W księdze tej bogini ogniska domowego, uzbrojona w pogrzebacz i kratę od paleniska, dzielnie walczyła z upostaciowionymi chorobami i innymi przeciwnościami losu.
Dużym plusem tej powieści o poszukiwaniu szczęścia i miłości jest nieskrępowana wyobraźnia i erudycja Autorki. Palimpsest można określić jako fantastyczny odpowiednik Niebiańskiego Jeruzalem z Apokalipsy św. Jana (Ap 21), choć – jeśli uważnie się przyjrzeć – stanowi bardziej simulacrum (imitację) Raju. Nie spodobała mi się natomiast całkowicie niechrześcijańska rola seksu w powieści. Rytualne stosunki płciowe; hetero – i homoseksualne, opisane w niemal każdym rozdziale stanowiły konieczny warunek znalezienia się w Palimpseście. Z tego powodu wolę inne powieści Valente: dylogię ,,Opowieści sieroty’’ i ,,Nieśmiertelnego’’ 6. ,,Quondoque bonus dormitat Homerus’’ (,,Niekiedy i wielki Homer drzemie'') pisał Horacy w ,,O sztuce poetyckiej''.
1 Odsyłam do posta: ,,Demon ruchu’’.
2 Odsyłam do posta: ,,Wyspa doktora Moreau’’.
3 Szpaki, sprowadzone z Europy do Ameryki Północnej stały się groźnymi szkodnikami w obcym sobie ekosystemie.
4 Odsyłam do posta: ,,Golem’’.
5 Odsyłam do posta: ,,Homunkulus’’.
6 Odsyłam do postów: ,,Opowieści sieroty’’ i ,,Nieśmiertelny’’.
,,Po co trzymać bąka w d…, nich polata po chałupie!’’
- Wujek Władek ze ,,Świata według Kiepskich’’
Joseph Pujol (1857 – 1945), piekarz z Marsylii otrzymał przydomek Le Petomane (Pierdziel). Sławę zapewniło mu … puszczanie bąków. Wśród swoich współczesnych znany był nie jako cham i prostak, jak można by pomyśleć, lecz ceniony flutualista, artysta wydający dźwięki odbytem. Już jako dziecko odkrył w sobie zdolność zasysania odbytem wody podczas kąpieli w oceanie. Po raz pierwszy pochwalił się nią swoim kolegom w wojsku. Zabawiał klientów piekarni wydawaniem dziwnych odgłosów. Dawał występy (zawsze poprzedzone lewatywą 1) w paryskim ,,Moulin Rouge’’ min. przed Leopoldem II (1835 – 1909), królem Belgii, następcą brytyjskiego tronu, późniejszym królem Edwardem VII (1841 – 1910) i Sigmundem Freudem (1856 – 1939) 2. Kobiety uwielbiały go. Jedna fanka dostała z wrażenia zawału w czasie występu. Potrafił ugasić powietrzem wypuszczanym z jelit ugasić świecę, a także: ,,modulować dźwięki od najdelikatniejszych, ledwo słyszalnych, do najbardziej głośnych i długotrwałych po prostu odpowiednim ruchem mięśni… i na dodatek nie było przykrego zapachu’’ - Jean Nohain i François Caradec ,,Le Petomane, 1857 – 1945, Sa vie, son ouvre’’, Paryż 1967. Odtwarzał melodie ,,O sole mio’’ oraz ,,Marsylianki’’ i innych hymnów narodowych. Naśladował min. wystrzały armatnie, odgłosy burzy, głosy zwierząt (koguta, sowy, kaczki, pszczoły, ropuchy, świni i psa z przytrzaśniętym ogonem) a nawet trzęsienia ziemi w San Francisco (bardzo śmieszne dla ofiar tej tragedii…). Parodiował polityków oraz grał na okarynie i flecie umieszczonych w odbycie. Urozmaicał występy śpiewem i grą na trąbce. Zarabiał 20 000 franków za wieczór. Dla porównania: aktorka Sarah Bernhardt (1844 – 1923) dostawała 8000 franków zapisanych w kontrakcie. Miał żonę i dziesięcioro dzieci. Po I wojnie światowej zrezygnował z występów i założył w Tulonie fabrykę ciasteczek. Szczególnym wzięciem cieszyły się jego muffiny otrębowe. W Tulonie nazwano ulicę jego imieniem. Pod naciskiem rodziny odmówił lekarzom prawa po sekcji jego zwłok. Poświęcony został mu film biograficzny ,,Le Petomane’’ (1979).
1 Odsyłam do posta: ,,Lewatywa’’.
2 Odsyłam do postów: ,,Sigmund Freud’’, ,,Psy Freuda’’ i ,,Chory nos, chora seksualność’’.
W wieku przedszkolnym myślałem, że Scooby - Doo, imię psa z popularnej, amerykańskiej kreskówki, pochodziło od szewczyka Skuby, pogromcy Smoka Wawelskiego ;).
,,MITY I LEGENDY
* W mitologii greckiej Cerber, olbrzymi trzygłowy pies , który strzeże wejścia do świata zmarłych – Hadesu.
Ryc. za: Soozie Wray
* Diana, rzymska bogini łowów zazwyczaj przedstawiana jest w towarzystwie sfory psów myśliwskich.
* Anubis, w mitologii egipskiej bóg o głowie psa lub szakala, odprowadzał dusze zmarłych do zaświatów.
* Argos to wierny pies bohatera greckiego eposu Homera Odyseja. Zgodnie z historią, kiedy Odyseusz wraca do domu po 20 latach nieobecności, zamieniony przez Atenę w żebraka, Argos jako jedyny rozpoznaje swojego pana.
* Święty Guinefort, legendarny pies rasy wyżeł z XIII – wiecznej Francji jest czczony przez miejscowych jako patron chorych dzieci. Według legendy Guinefort został zabity przez swojego pana (rycerza z Villars – les – Dombes), który zobaczył go przy kołysce syna zbroczonego krwią. Później zorientował się, że pies nie zagryzł dziecka, ale węża, który próbował wejść do kołyski. […]
PSY W FILMACH
* Jedną z pierwszych psich gwiazd filmowych był Rover rasy collie, który wziął udział w niemym filmie Uratowany przez Rovera, nakręconym w 1905 roku.
* Rolę Kła, psa należącego do Rubeusa Hagrida w filmach o Harrym Potterze, grał pies rasy mastif neapolitański.
* Jedną z najbardziej znanych psich gwiazd filmowych był Rin Tin Tin, owczarek niemiecki, który zagrał w 25 filmach i dwóch serialach w Hollywood w latach 1922 – 1931.
Ryc. za: David Livingston
* Uggie, pies rasy Jack Rusell terier wystąpił w filmach Artysta (nagroda Palm Dog), Mr. Fix i Woda dla słoni.
* Nana, zwierzak oddany swojej rodzinie w książce Piotruś Pan jest psem rasy nowofundland. W tej historii Nana jest kochającym i opiekuńczym dozorcą dzieci – typowa cecha tej rasy.
* K9 to robotyczny pies z serii Doctor Who. K9 został pierwotnie wprowadzony do produkcji w programie dla dzieci, ale później postać stała się również popularna wśród dorosłych.
* Legendarna historia Hachiko, psa rasy akita, który był znany z poświęcenia i lojalności, (codziennie przez 10 lat, czekał na stacji kolejowej na przybycie swojego zmarłego nagle pana) został uwieczniony nagle w filmie z Hollywood pod tytułem Hachiko Monogatari (Mój przyjaciel Hachiko).
PSY Z KRESKÓWEK
* Pongo i Czika są sławnymi bohaterami popularnego filmu animowanego autorstwa Walta Disneya, 101 dalmatyńczyków. Dwójka dalmatyńczyków ratuje ich porwane szczenięta z rąk złoczyńców Cruelli de Mon.
* Miluś, pies rasy foksterier szorstkowłosy, najlepszy przyjaciel i towarzysz bohatera komiksu o przygodach Tintina, dziennikarza i podróżnika.
* Pies Snoopy rasy beagle z komiksu Fistaszki (Peanuts), postać stworzona przez Charlesa M. Schultza w 1950 roku.
* Scooby – Doo, jedna z najbardziej ukochanych postaci z kreskówek, to dog niemiecki o solidnej budowie i słodkiej naturze, która jest charakterystyczna dla tej rasy.
* Odie jest szczęśliwym beaglem z komiksów z serii Garfield. Mało inteligentny, naiwny i prostolinijny; łatwa ofiara żarta Garfielda.
* Pluto, oddany zwierzak Myszki Miki, jest jedną z najbardziej znanych postaci Walta Disneya, obok Kaczora Donalda, Myszki Miki i Goofiego – kolejnego popularnego psa Disneya.
* Spike i Tyke, krzepki buldog i jego sympatyczny synek to znane postacie z popularnego serialu animowanego Tom i Jerry’’
- autor nieznany ,,Atlas psów. 180 ras psów z całego świata’’
Dla uściślenia: lokalny kult św. Guineforta nigdy nie był uznawany przez Kościół i dziś jest tylko historyczną ciekawostką. Innymi psami z literatury i filmu były: owczarek niemiecki Alex (serial policyjny ,,Komisarz Alex’’), milicyjny Askaro i Banga, pies Piłata (Michaił Bułhakow ,,Mistrz i Małgorzata’’), bernardyn Beethoven (tytułowy bohater filmu z 1992), Bella (Cecile Aubry ,,Bella i Sebastian’’), Belzebub – czarny pies Urbana Horna (Andrzej Sapkowski ,,Trylogia husycka’’), bulteriery z miasteczka Galen (Jonathan Carroll ,,Kraina Chichów’’), Charlie (film ,,Wszystkie psy idą do nieba’’), Chase, Marshall, Rubble, Rocky, Sky i Zuma (serial animowany ,,Psi Patrol’’), Cywil (serial ,,Przygody psa Cywila’’), Daszeńka (Karel Čapek ,,Daszeńka czyli Żywot szczeniaka''), bassety Droopy i Dripple (kreskówka ,,Szczenięce lata Toma i Jerry'ego''), Elf (Eliza Orzeszkowa ,,Dobra pani’’), Garm (mitologia skandynawska, J. R. R. Tolkien ,,Gospodarz Gilles z Ham’’), Huan (J. R. R. Tolkien ,,Silmarillion’’), niebieski Huckelberry (tytułowy bohater kreskówki), jednooki pudel Ir (Bolesław Prus ,,Lalka’’), Kadu, pies Jezusa Chrystusa (Jan Dobraczyński ,,Cień Ojca’’), Karusek (Bolesław Prus ,,Anielka’’) Lassie (Eric Knight ,,Lasisie, wróć!’’), Lampo (Roman Pisarski ,,O psie, który jeździł koleją’’), Linka (Denis Diderot ,,Kubuś Fatalista i jego pan''), mówiąca suka Luna (Andrzej Pilipiuk (trylogia ,,Wampir z ...’’), Łazikanty (J. R. R. Tolkien ,,Łazikanty’’), Malkieš (Tadeusz Klarowski ,,Tatra’’), Miluś (,,Dzieje Tristana i Izoldy''), mówiące psy z Narnii (C. S. Lewis ,,Ostatnia bitwa''), Muff (Grzegorz Rosiński, Jean Van Hamme ,,Thorgal’’), Muttley (kreskówka ,,Szalone wyścigi’’), Nemrod (Bruno Schulz ,,Sklepy cynamonowe’’), dwugłowy Ortros (mitologia grecka), Pershing (serial ,,13 posterunek’’), pies Baskerville’ów (tytułowy bohater powieści Arthura Conana Doyle’a), Piorun (tytułowy bohater filmu animowanego), Reksio (tytułowy bohater polskiej kreskówki), Rex (Władysław Reymont ,,Bunt’’), owczarek niemiecki Rex (włosko – austriacko – niemiecki serial kryminalny ,,Komisarz Rex’’), Saba (Henryk Sienkiewicz ,,W pustyni i w puszczy’’), Stawr i Gawr (psy księcia Boja z białoruskiej legendy), Szarik (M. Bułhakow ,,Psie serce’’), Szarik (serial ,,Czterej pancerni i pies’’), Szczek (czasopismo ,,Wally zwiedza świat''), Śliniak (serial ,,Rodzina zastępcza’’), Teresus (Małgorzata Nawrocka ,,Alhar, syn Anhara’’), Warko Hau (Richard Adams ,,Wodnikowe Wzgórze''), wielkookie psy z baśni ,,Krzesiwo'' Hansa Christiana Andersena, Zuzia i Hultaj (film ,,Zakochany kundel’’) i wiele innych.
