sobota, 29 marca 2014
piątek, 28 marca 2014
Giambattista Basile
Giambattista Basile (1575 – 1632) włoski autor zbioru baśni pt. ,,Pentameron'' zawierającego 50 opowieści na 5 dni (nawiązanie do ,,Dekameronu'' Boccaccia). Z jego twórczością zetknąłem się w pierwszej klasie gimnazjum, czytając antologię wydaną w włoskiej serii ,,Najpiękniejsze baśnie – Najwięksi bajkopisarze''. Czytałem wówczas o skórze olbrzymiej pchły (król urządził konkurs kto rozpozna z jakiego zwierzęcia jest tajemnicza skóra, za co nagrodą miała być ręka jego córki; konkurs wygrał zły olbrzym i uwięził królewnę), o królewnie, która uparła się, aby jej mąż miał złotą głowę i zęby (później gorzko żałowała swego kaprysu, gdy jej warunek spełnił odwieczny wróg jej ojca), historię podobną do losów Roszpunki (na ,,Pentameronie'' wzorowali się późniejsi autorzy baśni), o paziu Korwetto, który kradł różne dobra wilkołakowi, o dziewczynie ukaranej za pychę pojawieniem się kozich rogów i bródki, czy o dwóch braciach, którzy spotkali Dwanaście Miesięcy (jeden z nich został przez miesiące nagrodzony, a drugi – ukarany). Nawiązanie do tej ostatniej baśni umieściłem w opowiadaniu o Zviezdunach.
czwartek, 27 marca 2014
Władcy i przywódcy Polski w języku starokrasnym
Avardob - Dobrawa
Voleslavus ov Vortus – Bolesław Chrobry
Metytlałos ov Dugyj – Mieszko II
Rixa – Rycheza
Casimirus ov Renovatorus – Kazimierz Odnowiciel
Voleslavus ov Vravuris – Bolesław Śmiały
Vladislavus Germanus – Władysław Herman
Voleslavus ov Kosostomos – Bolesław Krzywousty
Vladislavus ov Exulus – Władysław Wygnaniec
Voleslavus ov Crispus – Bolesław Kędzierzawy
Metytlałos ov Tyjen Oldyj – Mieszko III Stary
Casimirus ov Jestnyj – Kazimierz Sprawiedliwy
Laškek
ov Vakilis – Leszek Biały
Vladislavus ov
Kosturogiratus – Władysław Laskonogi
Henrikus ob Varvatus
– Henryk Brodaty
Conradus ov
Masivitis – Konrad Mazowiecki
Voleslavus ov
Pudicus – Bolesław Wstydliwy
Laškek
ob Blackyj – Leszek Czarny
Fabryfamus ov Dugyj
– Przemysł II
Vaclavus ov Dugyj –
Wacław II
Vladislavus ov
Metreus – Władysław Łokietek
Casimirus ov
Gracilis – Kazimierz Wielki
Luz ov Andevagenus –
Ludwik Andegaweński
Vladislavus ov
Jonkilain – Władysław Jagiełło
Vladislavus ov
Varnatus – Władysław Warneńczyk
Casimirus ov
Jonkilanitis – Kazimierz Jagiellończyk
Janes ov Ołbrachtus
– Jan Olbracht
Alexandrus ov
Jonkilainitis – Aleksander Jagiellończyk
Sigimundus ov Oldyj
– Zygmunt Stary
Sigiminud Avgustus –
Zygmunt August
Henrikus ov Velesius
– Henryk Walezy
Anna ov Jonkilanitis
– Anna Jagiellonka
Stefanus ov Vatorus
– Stefan Batory
Sigimundus ov Tyjen
Vasa – Zygmunt III Waza
Vladislavus ov Te –
yj – Władysław IV
Janes Casimirus –
Jan Kazimierz
Janes ov Tyjen
Sobesse – Jan III Sobieski
Avgustus ov Dugyj
Mocen – August II Mocny
Stanislavus ov Lasus
– Stanisław Leszczyński
Avgustus ov Tyjen
Saxonicus – August III Sas
Stanislavus Avgustus
ov Poneta – Stanisław August Poniatowski
Jox ov Pilsudius –
Józef Piłsudski
Avrilius ov
Narutovicius – Gabriel Narutowicz
Stanislavus ov
Voytakistis – Stanisław Wojciechowski
Ignatius ov Pontifex
– Ignacy Mościcki
Vladislavus ov
Estinur – Władysław Raczkiewicz
Voleslavus ov
Berutus – Bolesław Bierut
Edvardus ov Ochabus
– Edward Ochab
Vladislavus ov
Homolen – Władysław Gomułka
Edvardus ov Igratus
– Edward Gierek
Stanislavus ov
Milvus – Stanisław Kania
Voytakus ov Jarużił
– Wojciech Jaruzelski
Metytlałos ov
Estinatis – Mieczysław Rakowski
Leien ov Velesse –
Lech Wałęsa
Alexandrus ov
Quasacić – Aleksander Kwaśniewski
Leien ov Anatović –
Lech Kaczyński
Fortefamus ov
Comorus – Bronisław Komorowski
Stolice Europy w języku starokrasnym
Ancyra - Ankara
Astana - Astana
Atenopolis – Ateny
Convalion – Dublin
Cristianiya - Oslo
Cüpen
– he – Kopenhaga
Dendropolis - Kijów
Dopenmonta – Podgorica
Gelsinken - Helsinki
Handoropolis – Andora
Kisiniv - Kiszyniów
Likostopolis – Luksemburg
Lisavona – Lizbona
Lubiana – Lublana
Łonodon - Londyn
Madridus - Madryt
Minos – Mińsk
Mox - Moskwa
Par – Ys - Paryż
Piropolis – Praga
Polis ov Santyj Marinus – San Marino
Presnau – Bruksela
Presopolis – Bratysława
Pristina - Prisztina
Reykiavicus – Reykjavik
Riga – Ryga
Roma - Rzym
Saropolis – Sarajewo
Sirenopolis - Warszawa
Skopiya - Skopje
Sofiya – Sofia
Stoxgołma - Sztokholm
Talinus - Tallin
Tirana – Tirana
Tiraspolis - Tyraspol
Vadus - Vaduz
Vagramus – Zagrzeb
Vakilopolis - Belgrad
Valetta – Valetta
Verlinus – Berlin
Verno - Berno
Vierma – Wiedeń
Vilana – Wilno
Vucaresta – Bukareszt
Barbarzyńcy w mojej twórczości
Z punktu widzenia Greków i Rzymian byli nimi zmitologizowani Słowianie jak: Salan będący synem greckiego polityka Solona, Karkonosz, dzięki któremu Platon został filozofem, Nowajka – pochodząca z Analapii uczennica samego Arystotelesa, Lestek Złotnik, który zwyciężył Aleksandra Wielkiego, analapijska wojowniczka Żmeja walcząca z najazdem Aleksandra Wielkiego, Alionuszce z Roxu; kochance Juliusza Cezara, królowa Wanda, którą cesarz Neron usiłował zgwałcić, królowa Libusza, która pokonała i skazała na śmierć rzymskiego wodza Korneliusza Aestę, Kazia Trucicielka, która miała romans z cesarzem Witeliuszem, Biwoj, który zginął odpierając atak Rzymian na Bohemię, oraz inne postaci. Analapijski król Krak był z pochodzenia Rzymianinem. Barbarzyńcy to również: czarownik Musulus - ,,tyran Bałtów'', który wspierał Aleksandra Wielkiego w wojnie z Analapią, liteński podróżnik Sowi, który w Analapii zawarł znajomość z Rzymianinem, Faustem Ikarem, Galowie, którzy najechali Bohemię, celtycka królowa Buddyka, przeciwko której walczył Słowianin Sztyfryd z Bohemii (otrzymał od cesarza Nerona herb Orzeł Czarny), korsarze z Tmu – Tarakanu, Scytowie, wśród których wychowywał się słowiański bohater Jarosław, Sarmaci, którzy dwukrotnie pokonali Słowian zakładając rozległe imperia w erach dwunastej i trzynastej, Kimerowie, wśród których wychowywał się słowiański bohater Bodo, Trojanie (ich sojusznikami było wielu Słowian), saski król Irminsul wspierający Aleksandra Wielkiego przeciwko Analapii, Klodwik i Teodoryk Wielki – sojusznicy analapijskiego króla Bogdala w walce z carem Czerwonym Człowiekiem, Wandalowie, którzy najechali Analapię za panowania Kraka (pokonał ich w bitwie morskiej admirał Strunik), wreszcie Hunowie, z których najazdem na Analapię walczyli: Zoard z Madunii, Dytryk z Bern, Walter z Akwitanii, oraz jego syn Walgierz Wdały, który świadomie wybrał bycie Słowianinem. Ponadto występują Persowie (słowiańscy junacy, bracia Komla i Broda pomogli królowi Cyrusowi pokonać potwory – gauszydy, zaś podróżujący w czasie Żmij Ognisty Wilk bronił Persji przed najazdem Aleksandra Wielkiego), oraz Kartagińczycy (Żmij Ognisty Wilk w czasie podróży w czasie wziął udział w wyprawie sufety Hanno do Afryki, gdzie bronił dzikich ludzi gorilla).
Oniricon cz. XXVI
Śniło mi się, że:
- przyszedł do mnie Pavlas ov Vidłar, zajrzał do szafki pełnej rupieci min. tornistrów ze wczesnych klas szkoły podstawowej i powiedział, że trzeba to ,,wyp... rzyć'',
- dwoje dzieci spotkało indyjskiego boga, który przybrał postać wielu niebieskich, słoniowych głów układających się w kształt swastyki, ów bóg pił gazowany napój z limetki ,,w sposób spiralny'',
- latem na Wałach Chrobrego Voytakus ov Visnic czytał napisaną przez szczecińskich aktorów książkę zainspirowaną ,,Trylogią husycką'' Sapkowskiego; w tej książce średniowieczni magowie za pomocą min. księgi magicznej ,,Asia Asia'' i kielicha zwanego ,,grelem'', usiłowali wywołać ducha XV - wiecznego polskiego hetmana Jana Zamoyskiego, który zdradził Polskę,
- poszedłem do obsługiwanej przez zakonników prymitywnej toalety publicznej na Wałach Chrobrego, spostrzegłem tam z niepokojem, że mój mocz ma barwę soku z buraków, potem zaś grochówki,
- w szkolnej stołówce spotkałem chłopca o czarnych włosach, z którym rozmawiałem o wizji potopu w mojej mitologii; ów chłopiec rozmawiał z biblistą i miał zastrzeżenia co do mojego bloga,
- blisko swojego domu spotkałem Mirosława Salwowskiego, który zgolił brodę i patrzył na mnie ze zgorszeniem,
- rysowałem rzeczy kojarzące się z balem (min. butelkę ,,Fanty'' i balony), po czym poszedłem na bal odbywający się na ulicy wieczorem,
- w Polsce spalono ambasadę Ukrainy, zrobili to ludzie ze skrajnej prawicy noszący papierowe maski i pseudonimy zaczerpnięty z literatury fantasy np. Thor; podpalaczom towarzyszył koń również noszący maskę i pseudonim,
- wychodziłem razem z Mamą ze szkoły; spotkaliśmy jakiegoś młodzieńca i prosiliśmy go o pieniądze na zwiedzanie obcych krajów (min. Indii i Indonezji),
- piękna dziewczyna pojechała do Rumunii i spotkała tam piękną Rumunkę o blond włosach, razem pojechały do Serbii, gdzie mimo, że nie były narkomankami, poszły do ośrodka dla narkomanów, gdzie Rumunka wyżebrała schronienie (Rumunka powiedziała swej towarzyszce podróży, że jeśli chce się coś dostać, nie należy nigdy zaprzeczać),
- Maria Patynowska zamieściła na ,,Frondzie'' artykuł o książkach na temat Atlantydy (w tym niektórych powieści Ursuli Le Guin),
- obdarzony rozumem samiec pandy przeszedł z Chin do równoległego świata, w którym idąc po długim, krętym moście, dostał się do nieba,
- doszedłem do wniosku, że imiona Ixmarg, Iżmargł i Simargł są za trudne dla polskiego czytelnika, pomyślałem też, że Simargł to wspólna nazwa Sima i Rgła.
środa, 26 marca 2014
Barbarzyństwo
,,Hunowie napadli na Alanów, Alanowie na Gotów, Goci na Taifalów i Sarmatów; Goci wyparci ze swej ojczyzny, wyparli nas z Illiricum. A nie jest to jeszcze koniec’’ – św. Ambroży.
,,Barbarzyństwo jest naturalnym stanem gatunku ludzkiego […]. Cywilizacja jest czymś nienaturalnym. To kaprys okoliczności. A barbaria musi zawsze ostatecznie zwyciężyć'' – Robert Ervin Howard
,,Askold ciemny wojownik i tak otumaniony przez Greków, że nie dopuszczał do siebie żadnych Rusów uważając ich za barbarzyńców. Na to my mogliśmy śmiać się z tego, bo byliśmy Kimerami, także nasi ojcowie, i ono trzęśli Rzymem, a Greków rozpędzili jak przestraszone prosięta!'' - ,,Vlesova kniga''.
Określenie
,,barbarzyńcy''
było stosowane w starożytności przez Greków i Rzymian w
odniesienie dla wszystkich obcych ludów spoza wspólnoty helleńsko
– rzymskiej (notabene łacińskie imię Barbara znaczy ,,obca'';
to samo znaczy pochodzące z greki imię Ksenia). Dosłownie słowo
,,barbarzyńca''
oznaczało człowieka używającego niezrozumiałej mowy (słów:
,,bar
– bar'';
to trochę jak ze słowiańskim określeniem ,,Niemcy'',
czyli niemi). Po raz pierwszy użył go Homer w ,,Iliadzie''
na określenie Karów, sojuszników Trojan. Ów termin nie miał
zrazu wymowy negatywnej – w mitologii greckiej barbarzyńcą był
zarówno Egipcjanin Busiris, chcący złożyć w ofierze Heraklesa,
jak też Trojańczyk Hektor; mężny i szlachetny obrońca swojej
ojczyzny, postać bardziej pozytywna od żądnego sławy najeźdźcy
Achillesa (w średniowieczu Hektor był zaliczany do Dziewięciu
Godnych Rycerzy). Słowo barbarzyńca nabrało wydźwięku
pejoratywnego dopiero po wojnach Greków z Persami. Od tego czasu
barbarzyńca to synonim człowieka półdzikiego, okrutnego,
prymitywnego i nieokrzesanego, nie mającego szacunku do kultury i
cywilizacji. Oczywiście takie pełne wyższości podejście
niejednokrotnie krzywdzi tamte ,,barbarzyńskie''
ludy jak biegłych w astronomii Persów, rozmiłowanych w poezji
Celtów, znających mydło wcześniej niż Rzymianie czy biegłych w
złotnictwie Scytów. W socjologii barbarzyństwo oznacza stan
pośredni między dzikością a cywilizacją. Grecy i Rzymianie do
barbarzyńców zaliczali: Medów, Persów, Scytów (w średniowiecznej
legendzie eponim Scyta miał być jednym z przodków Słowian),
Sarmatów (za swoich przodków uważali ich Polacy), Hindusów (w
mitologii greckiej Indie zostały podbite przez boga Dionizosa, do
historii zaś przeszedł radża Poros zwyciężony przez Aleksandra
Wielkiego), Ilirów (iliryjskiego króla Epulona władającego na
terenach dzisiejszej Chorwacji rozsławił chorwacki pisarz fantasy
Zoran Krušvar
w książce ,,Wykonawcy
Bożego zamysłu''),
Traków (pierwowzorem Dionizosa był tracki bóg wina Sabazjos, zaś
najsłynniejszym Trakiem był wódz powstania niewolników
Spartakus), Daków (najsłynniejszym wodzem dackim był Decebal
walczący z Rzymianami), Celtów (Brytów, pół – celtyckich
Piktów, Galów rozsławionych przez komiksy i filmy o Asteriksie,
Bojów żyjących na terenach dzisiejszych Czech, Helwetów,
hiszpańskich Celtybrów, azjatyckich Galatów, do których list
napisał św. Paweł), fenickich Kartagińczyków (ich
najsłynniejszym wodzem był Hannibal, który najechał Rzym na czele
armii mającej słonie), Armeńczyków (ich najsłynniejszym wodzem
był Tigranes II Wielki walczący z Rzymianami), Arabów (z
arabskiego rodu al – Azd pochodził prawdopodobnie rzymski cesarz
Filip Arab), afrykańskich, berberyjskich Numidów (ich
najsłynniejszym wodzem był Jugurta pokonany przez Rzymian),
azjatyckich, mongoloidalnych Hunów (budzili największy strach wśród
Rzymian, za swoich przodków uważali ich Węgrzy, mający się
jakoby wywodzić od legendarnych braci Hunora i Magora; huński wódź
Attyla jest węgierskim bohaterem narodowym i występuje w wielu
legendach, np. Józef Bem miał być jakoby wcieleniem Attyli, który
powrócił by bronić Węgier), germańskich Gotów (dzielili się na
Ostrogotów i Wizygotów, władcą tych pierwszych był Teodoryk
Wielki, pierwowzór legendarnego Dytryka z Bern), Wandalów (podobnie
jak Sarmaci mieli być przodkami Polaków, od tego plemienia miało
się wywodzić nazwa Wisły – Vandalus, a ponadto królowie Szwecji
nosili tytuł ,,królów
Szwedów, Gotów i Wandalów'',
co symbolizują trzy korony w szwedzkim godle), Burgundów
(pochodzili z wyspy Bornholm), Markomanów (żyli na terenach
dzisiejszych Czech, a ich najsłynniejszym wodzem był Marbod),
Kwadów, Cherusków (ich najsłynniejsi wodzowie to Ariowist pokonany
przez Juliusza Cezara w czasie wojny galijskiej i Arminius, czyli
Herman, który w 9 roku n. e. wyciął w pień legiony Warusa w Lesie
Teutoburskim), Franków, Longobardów (od nazwy tego plemienia
pochodzi nazwa Lombardia we Włoszech), irańskich Alanów (przodków
dzisiejszych Osetyjczyków, w słowiańskiej legendzie występuje
eponim Alan), Skirów (z tego plemienia pochodził Odoaker, który
obalił ostatniego rzymskiego cesarza Romulusa Augustusa, zamykając
tym starożytność, a otwierając średniowiecze), Herulów, oraz
germańskich Anglów, Sasów i Jutów, których ataki na opuszczoną
przez Rzymian Brytanię odpierał półlegendarny, celtycki król
Artur (owe plemiona były pierwowzorem Jeźdźców Rohanu z ,,Władcy
Pierścieni''
J. R. R. Tolkiena). W jednym z komiksów Neila Gaimana z serii
,,Sandman''
do Chin zabłąkał się rzymski żołnierz, zaś Chińczyk nazwał
go … barbarzyńcą, nie wiedząc, że to Rzymianie uważali obcych
za barbarzyńców.
Długo
można by mówić o roli barbarzyńców w fantasy. Motyw ten
wprowadził do fantastyki Edgar Rice Burroughs, którego bohater John
Carter spotkał na planecie Barsoom (Mars) barbarzyńskich, zielonych
i … jajorodnych kosmitów (oprócz nich Marsa zamieszkiwali też
ludzie). Służący pod rozkazami Poncjusza Piłata rzymski żołnierz
Marek Szczurza Śmierć stracił nos w walce z Germanami w Dolinie
Dziewic (M. Bułhakow ,,Mistrz
i Małgorzata'').
Jednak pisarzem, który na trwałe wprowadził tematykę
barbarzyństwa do fantasy i do dzisiaj inspiruje był Robert Ervin
Howard. Stworzył on postać wojownika Kulla z Atlantydy, którego
pierwowzorem był prehistoryczny człowiek Am – Ra z opowiadanie
,,The
Spear and Fang'',
a częściowo również … biblijny król Saul. Howard wierzył, że
Atlantyda istniała naprawdę (tak jak wielu ludzi w pierwszej
połowie XX wieku), oraz w to, iż była kolebką człowieka z Cro –
Magnon. Inaczej niż Platon i teozofowie, uważał, że miast
rozwiniętej cywilizacji, Atlantydę zamieszkiwały prymitywne
plemiona. Kull wygnany z ojczyzny za skrócenie męczarni dziewczyny
skazanej na śmierć za romans z Lemuryjczykiem, udał się na
wschód, do potężnego, cywilizowanego królestwa Waluzji. Był tam
gladiatorem, potem
generałem, w końcu w niejasnych okolicznościach zabił króla – tyrana Bornę i sam został królem; władcą surowym, lecz sprawiedliwym. Przeżył liczne przygody, przyjaźnił się z innym barbarzyńcą – piktyjskim najemnikiem Brule'm. Wyglądem zewnętrznym Kull przypominał żyjącego później bohatera Conana; różnił się jednak kolorem oczu (podczas gdy Conan miał oczy niebieskie, oczy Kulla były szare). Trzeba bowiem wiedzieć, że Kull był pierwowzorem Conana. Ten ostatni, będący najbardziej znanym barbarzyńcą w literaturze, pochodził z ponurej, górzystej krainy Cymmerii. Był synem kowala urodzonym na polu bitwy. Od najmłodszych lat potrafił walczyć i wspinać się po skałach. Jego lud wierzył w boga Croma, jednak nie oddawał mu czci, licząc tylko na własne siły. Młody Conan brał udział w ataku Cymmeryjczyków na Vanarium – akwiloński fort wojskowy. Przewędrował niemal cały hyboryjski świat, przeżywając liczne przygody, walcząc z potworami i złymi czarownikami, choć sam nie zawsze postępował właściwie (był min. złodziejem, piratem, rozbójnikiem). Mimo to w swoich wyborach często okazywał więcej honoru i
zdrowego rozsądku niż pełni hipokryzji ludzie cywilizowani. Conan został królem Akwilonii, po uwolnieniu jej od króla – tyrana Numididesa. Podczas gdy Kull w oryginalnych opowiadaniach Howarda jakoś się nie ożenił, w życiu Conana było bardzo wiele kobiet – akwilońską królowa uczynił niewolnicę Zenobię, która pomogła mu w ucieczce z lochu. Cymmeryjczycy nie byli jedynymi barbarzyńcami ery hyboryjskiej (12 000 lat p. n. e.). Należy tu wymienić również: północe plemiona mających włosy blond Asów i rudych Vanirów (plemiona wzorowane na dawnych Skandynawach, walczące z Cymmeryjczykami i między sobą; ich bogiem był Ymir), Piktów żyjących w lasach nad Oceanem Zachodnim (wyglądem i obyczajami przypominali Indian, gdy Akwilończycy założyli kolonię nad Rzeką Czarną, Piktowie broniąc swej ziemi, mordowali ich, min. uciekając się do czarów), Kozaków żyjących nad rzeką Zaporowską (nawiązanie do Zaporoża), Zuagirów (ich wodzem był Olgierd Władysław), Hyrkańczyków (w powieści jednego z epigonów Howarda przypominali Mongołów, a ich wódz Bartatua był wzorowany na Czyngis – chanie), Afgulisów (trudniących się rozbójnictwem górali z Gór Himeliańskich na północ od Vendhii), oraz plemiona z Czarnych Królestwem (min. Bamulusów, których wodzem przez pewien czas był Conan). Piktowie przetrwali koniec ery hyboryjskiej. Jeszcze w starożytności żył wielki piktyjski wódz Bran Mak Morn, który walczył z Rzymianami, usiłującymi podbić Kaledonię. Współczesny był mu celtycki korsarz Cormac Mc Art i
towarzyszący mu wiking Wulfhere. Lovecraft, inspirując się Howardem, w opowiadaniu ,,Cień spoza czasu'' wspomniał o cymmeryjskim wodzu o teoforycznym imieniu Crom – Ya. Lin Carter, jeden z najwcześniejszych epigonów Howarda, stworzył postać barbarzyńcy Thongora z Lemurii. Wyglądem przypominał on Conana, lecz miał … żółte oczy. Tak jak Conan od najmłodszych lat potrafił się wspinać po skałach, co wykorzystywał polując na śnieżne małpy. Wierzył w boga Gorma (nawiązanie do Croma). Pod wpływem czarodzieja Sharajshy zaczął bronić Lemurii przed pół – ludzkimi, a pół – gadzimi potworami zwanymi Dragon Kings, których czary zagrażały istnieniu świata (w tym samym czasie w Waluzji, król Kull walczył z demoniczną rasą Ludzi – Węży, zdolną do zmiany postaci; czyż nie przypomina to trochę współczesnych bredni Davida Icke'a o Reptilianach?). W końcu po wielu przygodach Thongor został władcą Lemurii. W książce Lina Cartera rolę barbarzyńców odgrywa również rasa Błękitnych Nomadów – Rmoahalów, zaczerpnięta z mitologii teozoficznej. W książce ,,Elak z Atlantydy'' Henry'ego Kuttnera spotykamy barbarzyńskie plemię Piktów (jego członkowie nie mieli żadnych włosów na ciele, nawet rzęs), oraz … Wikingów. W utworach J. R. R. Tolkiena występuje wiele ludów barbarzyńskich, czczących Morgotha i Saurona. Można by tu wymienić Esterlingów; przypominających nieco Słowian, osiadłych nad jeziorem Rhun (jednym z nich był Brodda zabity przez Turina), czarnoskórych Haradrimów używających bojowych mumaków – olifantów (zwierząt podobnych do słoni), Variagów z Khandu (nazwa tego ludu wywodzi się od rosyjskiego: ,,Wariag'', czyli ,,Wareg, wiking''), korsarzy z Umbaru (wywodzili się od Czarnych Numenoryjczyków; Kirył Jeskow w książce ,,Ostatni władca pierścieni' upodobnił Umbar do … Wenecji), półdzikich górali Dunlandczyków, Woźników, oraz Balchot – jeden z odłamów Esterlingów. W ,,Opowieściach z Narnii'' C. S. Lewisa rolę barbarzyńców pełnią przygłupie olbrzymy z Ettinsmoor i ich znacznie bardziej inteligentni krewni z Harfangu (krain leżących na północ od Narnii). Olbrzymy z Harfangu były ludożercami i chciały pożreć Eustachego, Julię i Błotosmętka. Barbarzyńcami byli również
Kalormeńczycy – przypominający dawnych Persów, Arabów i Turków wyznawcy demonicznych bóstw, na czele z Taszem. Stworzyli wielkie imperium na południu zagrażające bezpieczeństwu wolnej Narnii i Archenlandii. Ich władcy i wodzowie to: Tisrok, jego syn Rabadasz Śmieszny, Riszda Taarkan. Nie wszyscy z nich byli źli – postaciami pozytywnymi byli min. Arawis i Emet. W cyklu ,,Ziemiomorze'' Ursuli Le Guin barbarzyńcami są biali Kargowie (cywilizowane ludy Archipelagu mają ciemną skórę). Jedną z zamieszkanych przez nich wysp był Atuan. Kargowie wyznawali demonicznych Bezimiennych Bogów (cywilizowane ludy Archipelagu wierzyły w dobrego boga Segoya, który stworzył świat), a ponadto mieli eunuchów (jeden z nich był opiekunem Tennar). Ponadto Kargowie uprawiali korsarstwo. Z ich ludu pochodziła kapłanka Tennar, zwana Arhą (,,Pożartą''), która poznała czarodzieja Geda, uciekła z nim na Archipelag, a po latach została jego żoną, gdy ten wyrzekł się magii. W komiksach o Thorgalu
przedstawione zostały kontakty barbarzyńskich wikingów z Bizancjum (tom ,,Barbarzyńca'' opowiadający o tym jak Thorgal i jego bliscy dostali się do niewoli i na dworze bizantyjskiego wielmoży musieli rywalizować z jego rozpuszczonym synem), a także opór pogańskich wikingów przed najazdem cesarza Magnusa, który chciał narzucić im wiarę w boga Jahvusa (jasna aluzja do chrystianizacji nie zawsze prowadzonej chrześcijańskimi metodami). Barbarzyńską wojowniczką była Amazonka Xena (jej imię pochodzi od grec. ,,xenos'' – obcy), która zajmowała się rozbojem, a na dobrą drogę została sprowadzona przez greckiego herosa Herkulesa (notabene nosi on w filmie rzymskie imię, a swoim wyglądem przypomina nie Greka, lecz barbarzyńcę, bowiem Grecy nie nosili spodni!). W świecie wykreowanym przez Andrzeja Sapkowskiego barbarzyńcami są mieszkańcy tajemniczej, wschodniej krainy Zerrikanii (nazwa wywodzi się od ,,Sericum''; rzymskiej nazwy tajemniczych Chin). Jest to kraina zamieszkana min. przez tygrysy i bazyliszki, oraz przez smoki doznające od ludzi czci boskiej. Z tego kraju pochodziły wojowniczki Tea i Vea, podróżujące razem z Borchem Trzy Kawki, który był … smokiem. W Polsce widzianej oczami Andrzeja Pilipiuka rolę barbarzyńców odgrywają dresiarze i … neandertalczycy mieszkający w naszych czasach we wsi Dębinka niedaleko Wojsławic. Owi prehistoryczni ludzie za pomocą szamańskich czarów sprowadzili z przeszłości mamuty, wyrządzające szkody w uprawach. Ich przysmakiem było ludzkie mięso (zwłaszcza wątroba z grilla). Jakub Wędrowycz wiele razy walczył z neandertalczykami z Dębinki (raz zabili jego przyjaciela, który był księdzem). Ostatecznie, Jakub razem z kozakiem Semenem i … kardynałem Josephem Ratzingerem (sic!) ostatecznie pokonał polskim jaskiniowców, zmuszając ich do porzucenia pogaństwa, ludożerstwa i łowów na mamuty (ostatni mamut w Polsce został zastrzelony przez późniejszego papieża Benedykta XVI; jest to nawiązanie do legendy o św. Antonim Pustelniku zabijającym ostatniego centaura – symbol pogaństwa). Sam Jakub Wędrowycz w pewnym sensie też jest współczesnym
barbarzyńcą – rosyjski pisarz Andriej Bielanin powiedział o nim, że jest to ,,polska odpowiedź na Conana Barbarzyńcę''! Na planecie Midgaard (Jarosław Grzędowicz ,,Pan Lodowego Ogrodu'') barbarzyńcami w oczach cywilizowanych Amitrajów i Kirenenów byli mieszkańcy Wybrzeża Żagli. Był to lud przypominający wikingów, aczkolwiek jego okręty podobne były raczej do chińskich dżonek. Najważniejszym bogiem Wybrzeża Żagli był Hind przypominający Odyna. Z tego ludu skompletował drużynę Ziemianin, Vuko Drakkainen; syn Polki i Fina przez długi czas mieszkający w Chorwacji, aby wspólnie powstrzymać szalonych czarnoksiężników, pochodzących z … Ziemi. W historyczno – fantastycznych powieściach Michała Krzywickiego, rolę barbarzyńców odgrywają Słowianie Połabscy (,,Plagi tej ziemi''), przeciwko którym walczyli krzyżowcy i Prusowie, z którymi wyruszył walczyć opętany, hiszpański rycerz Florencjusz de Vivar z zakonu Calatrava (,,Psalmodia''). Juraj Červenák opisuje w swych książkach wiele ludów, które w oczach chrześcijańskiej Europy były barbarzyńskie: Słowian, Awarów, Waregów, Bułgarów Nadwołżańskich, tajemniczych Czudów i Czeremisów. Słowiański łucznik Czarny Rogan walczył jako najemnik w armii Karola Wielkiego przeciwko Awarom; później rozgoryczony narzekał w rozmowie z gnomem, że władca Franków wynagrodził jedynie tych słowiańskich sojuszników, którzy przyjęli chrzest. Ruski witeź Światogor towarzyszył św. Oldze w wyprawie do Carogrodu. Oczarowany pięknem cerkwi, przyjął chrzest i imię Jegor (Jerzy). Alexandra Pavelkova w książce ,,Opowieści o Vimce'' wprowadza naród Rean, którzy przypominali Rzymian, a ich władca nosił tytuł cezara. Reanie chcieli podbić północne plemiona przypominające dawnych Słowian; w ich mniemaniu barbarzyńców. Jak stwierdziła tytułowa wiedźma Vimka, Reanie narzucali podbitym ludom wiarę w swych bogów. Wreszcie, barbarzyńcami było nazywane plemię Szarych Psów, odłam wielkiego ludu Wenów (nawiązanie do Wenedów, czyli Słowian) z powieści ,,Wilczarz'' Marii Siemionowej. Ostatnim przedstawicielem tego plemienia był tytułowy Wilczarz, zaczerpnięty z rosyjskiej legendy o Wołkodawie – Wilkobylu, który pomścił swe krzywdy, zabijając ludożercę. Wilczarz tak jak Conan będący synem kowala, zawsze stawał po stronie skrzywdzonych, tak naprawdę prawdziwymi barbarzyńcami byli jego wrogowie (książę Winitar ,,Ludojad'', rozbójnik Żadoba, bojar Promień). W 2008 roku ,,Fabryka Słów'' wydała ,,Kanon barbarzyńców'' – zbiór opowiadań polskich autorów z gatunku heroic fantasy. Można w nim przeczytać o: Toricu i wiedźmie Azu, Durusie szukającym porwanej córki, Cairenie walczącym z potwornymi psami w realiach przypominających dawne Chiny, Litwinie Varnasie walczącym w Wielkim Księstwie Moskiewskim z rasą ludzi – węży, oraz o wielu innych ciekawych bohaterach, w tym o samym Conanie.
generałem, w końcu w niejasnych okolicznościach zabił króla – tyrana Bornę i sam został królem; władcą surowym, lecz sprawiedliwym. Przeżył liczne przygody, przyjaźnił się z innym barbarzyńcą – piktyjskim najemnikiem Brule'm. Wyglądem zewnętrznym Kull przypominał żyjącego później bohatera Conana; różnił się jednak kolorem oczu (podczas gdy Conan miał oczy niebieskie, oczy Kulla były szare). Trzeba bowiem wiedzieć, że Kull był pierwowzorem Conana. Ten ostatni, będący najbardziej znanym barbarzyńcą w literaturze, pochodził z ponurej, górzystej krainy Cymmerii. Był synem kowala urodzonym na polu bitwy. Od najmłodszych lat potrafił walczyć i wspinać się po skałach. Jego lud wierzył w boga Croma, jednak nie oddawał mu czci, licząc tylko na własne siły. Młody Conan brał udział w ataku Cymmeryjczyków na Vanarium – akwiloński fort wojskowy. Przewędrował niemal cały hyboryjski świat, przeżywając liczne przygody, walcząc z potworami i złymi czarownikami, choć sam nie zawsze postępował właściwie (był min. złodziejem, piratem, rozbójnikiem). Mimo to w swoich wyborach często okazywał więcej honoru i
zdrowego rozsądku niż pełni hipokryzji ludzie cywilizowani. Conan został królem Akwilonii, po uwolnieniu jej od króla – tyrana Numididesa. Podczas gdy Kull w oryginalnych opowiadaniach Howarda jakoś się nie ożenił, w życiu Conana było bardzo wiele kobiet – akwilońską królowa uczynił niewolnicę Zenobię, która pomogła mu w ucieczce z lochu. Cymmeryjczycy nie byli jedynymi barbarzyńcami ery hyboryjskiej (12 000 lat p. n. e.). Należy tu wymienić również: północe plemiona mających włosy blond Asów i rudych Vanirów (plemiona wzorowane na dawnych Skandynawach, walczące z Cymmeryjczykami i między sobą; ich bogiem był Ymir), Piktów żyjących w lasach nad Oceanem Zachodnim (wyglądem i obyczajami przypominali Indian, gdy Akwilończycy założyli kolonię nad Rzeką Czarną, Piktowie broniąc swej ziemi, mordowali ich, min. uciekając się do czarów), Kozaków żyjących nad rzeką Zaporowską (nawiązanie do Zaporoża), Zuagirów (ich wodzem był Olgierd Władysław), Hyrkańczyków (w powieści jednego z epigonów Howarda przypominali Mongołów, a ich wódz Bartatua był wzorowany na Czyngis – chanie), Afgulisów (trudniących się rozbójnictwem górali z Gór Himeliańskich na północ od Vendhii), oraz plemiona z Czarnych Królestwem (min. Bamulusów, których wodzem przez pewien czas był Conan). Piktowie przetrwali koniec ery hyboryjskiej. Jeszcze w starożytności żył wielki piktyjski wódz Bran Mak Morn, który walczył z Rzymianami, usiłującymi podbić Kaledonię. Współczesny był mu celtycki korsarz Cormac Mc Art i
towarzyszący mu wiking Wulfhere. Lovecraft, inspirując się Howardem, w opowiadaniu ,,Cień spoza czasu'' wspomniał o cymmeryjskim wodzu o teoforycznym imieniu Crom – Ya. Lin Carter, jeden z najwcześniejszych epigonów Howarda, stworzył postać barbarzyńcy Thongora z Lemurii. Wyglądem przypominał on Conana, lecz miał … żółte oczy. Tak jak Conan od najmłodszych lat potrafił się wspinać po skałach, co wykorzystywał polując na śnieżne małpy. Wierzył w boga Gorma (nawiązanie do Croma). Pod wpływem czarodzieja Sharajshy zaczął bronić Lemurii przed pół – ludzkimi, a pół – gadzimi potworami zwanymi Dragon Kings, których czary zagrażały istnieniu świata (w tym samym czasie w Waluzji, król Kull walczył z demoniczną rasą Ludzi – Węży, zdolną do zmiany postaci; czyż nie przypomina to trochę współczesnych bredni Davida Icke'a o Reptilianach?). W końcu po wielu przygodach Thongor został władcą Lemurii. W książce Lina Cartera rolę barbarzyńców odgrywa również rasa Błękitnych Nomadów – Rmoahalów, zaczerpnięta z mitologii teozoficznej. W książce ,,Elak z Atlantydy'' Henry'ego Kuttnera spotykamy barbarzyńskie plemię Piktów (jego członkowie nie mieli żadnych włosów na ciele, nawet rzęs), oraz … Wikingów. W utworach J. R. R. Tolkiena występuje wiele ludów barbarzyńskich, czczących Morgotha i Saurona. Można by tu wymienić Esterlingów; przypominających nieco Słowian, osiadłych nad jeziorem Rhun (jednym z nich był Brodda zabity przez Turina), czarnoskórych Haradrimów używających bojowych mumaków – olifantów (zwierząt podobnych do słoni), Variagów z Khandu (nazwa tego ludu wywodzi się od rosyjskiego: ,,Wariag'', czyli ,,Wareg, wiking''), korsarzy z Umbaru (wywodzili się od Czarnych Numenoryjczyków; Kirył Jeskow w książce ,,Ostatni władca pierścieni' upodobnił Umbar do … Wenecji), półdzikich górali Dunlandczyków, Woźników, oraz Balchot – jeden z odłamów Esterlingów. W ,,Opowieściach z Narnii'' C. S. Lewisa rolę barbarzyńców pełnią przygłupie olbrzymy z Ettinsmoor i ich znacznie bardziej inteligentni krewni z Harfangu (krain leżących na północ od Narnii). Olbrzymy z Harfangu były ludożercami i chciały pożreć Eustachego, Julię i Błotosmętka. Barbarzyńcami byli również
Kalormeńczycy – przypominający dawnych Persów, Arabów i Turków wyznawcy demonicznych bóstw, na czele z Taszem. Stworzyli wielkie imperium na południu zagrażające bezpieczeństwu wolnej Narnii i Archenlandii. Ich władcy i wodzowie to: Tisrok, jego syn Rabadasz Śmieszny, Riszda Taarkan. Nie wszyscy z nich byli źli – postaciami pozytywnymi byli min. Arawis i Emet. W cyklu ,,Ziemiomorze'' Ursuli Le Guin barbarzyńcami są biali Kargowie (cywilizowane ludy Archipelagu mają ciemną skórę). Jedną z zamieszkanych przez nich wysp był Atuan. Kargowie wyznawali demonicznych Bezimiennych Bogów (cywilizowane ludy Archipelagu wierzyły w dobrego boga Segoya, który stworzył świat), a ponadto mieli eunuchów (jeden z nich był opiekunem Tennar). Ponadto Kargowie uprawiali korsarstwo. Z ich ludu pochodziła kapłanka Tennar, zwana Arhą (,,Pożartą''), która poznała czarodzieja Geda, uciekła z nim na Archipelag, a po latach została jego żoną, gdy ten wyrzekł się magii. W komiksach o Thorgalu
przedstawione zostały kontakty barbarzyńskich wikingów z Bizancjum (tom ,,Barbarzyńca'' opowiadający o tym jak Thorgal i jego bliscy dostali się do niewoli i na dworze bizantyjskiego wielmoży musieli rywalizować z jego rozpuszczonym synem), a także opór pogańskich wikingów przed najazdem cesarza Magnusa, który chciał narzucić im wiarę w boga Jahvusa (jasna aluzja do chrystianizacji nie zawsze prowadzonej chrześcijańskimi metodami). Barbarzyńską wojowniczką była Amazonka Xena (jej imię pochodzi od grec. ,,xenos'' – obcy), która zajmowała się rozbojem, a na dobrą drogę została sprowadzona przez greckiego herosa Herkulesa (notabene nosi on w filmie rzymskie imię, a swoim wyglądem przypomina nie Greka, lecz barbarzyńcę, bowiem Grecy nie nosili spodni!). W świecie wykreowanym przez Andrzeja Sapkowskiego barbarzyńcami są mieszkańcy tajemniczej, wschodniej krainy Zerrikanii (nazwa wywodzi się od ,,Sericum''; rzymskiej nazwy tajemniczych Chin). Jest to kraina zamieszkana min. przez tygrysy i bazyliszki, oraz przez smoki doznające od ludzi czci boskiej. Z tego kraju pochodziły wojowniczki Tea i Vea, podróżujące razem z Borchem Trzy Kawki, który był … smokiem. W Polsce widzianej oczami Andrzeja Pilipiuka rolę barbarzyńców odgrywają dresiarze i … neandertalczycy mieszkający w naszych czasach we wsi Dębinka niedaleko Wojsławic. Owi prehistoryczni ludzie za pomocą szamańskich czarów sprowadzili z przeszłości mamuty, wyrządzające szkody w uprawach. Ich przysmakiem było ludzkie mięso (zwłaszcza wątroba z grilla). Jakub Wędrowycz wiele razy walczył z neandertalczykami z Dębinki (raz zabili jego przyjaciela, który był księdzem). Ostatecznie, Jakub razem z kozakiem Semenem i … kardynałem Josephem Ratzingerem (sic!) ostatecznie pokonał polskim jaskiniowców, zmuszając ich do porzucenia pogaństwa, ludożerstwa i łowów na mamuty (ostatni mamut w Polsce został zastrzelony przez późniejszego papieża Benedykta XVI; jest to nawiązanie do legendy o św. Antonim Pustelniku zabijającym ostatniego centaura – symbol pogaństwa). Sam Jakub Wędrowycz w pewnym sensie też jest współczesnym
barbarzyńcą – rosyjski pisarz Andriej Bielanin powiedział o nim, że jest to ,,polska odpowiedź na Conana Barbarzyńcę''! Na planecie Midgaard (Jarosław Grzędowicz ,,Pan Lodowego Ogrodu'') barbarzyńcami w oczach cywilizowanych Amitrajów i Kirenenów byli mieszkańcy Wybrzeża Żagli. Był to lud przypominający wikingów, aczkolwiek jego okręty podobne były raczej do chińskich dżonek. Najważniejszym bogiem Wybrzeża Żagli był Hind przypominający Odyna. Z tego ludu skompletował drużynę Ziemianin, Vuko Drakkainen; syn Polki i Fina przez długi czas mieszkający w Chorwacji, aby wspólnie powstrzymać szalonych czarnoksiężników, pochodzących z … Ziemi. W historyczno – fantastycznych powieściach Michała Krzywickiego, rolę barbarzyńców odgrywają Słowianie Połabscy (,,Plagi tej ziemi''), przeciwko którym walczyli krzyżowcy i Prusowie, z którymi wyruszył walczyć opętany, hiszpański rycerz Florencjusz de Vivar z zakonu Calatrava (,,Psalmodia''). Juraj Červenák opisuje w swych książkach wiele ludów, które w oczach chrześcijańskiej Europy były barbarzyńskie: Słowian, Awarów, Waregów, Bułgarów Nadwołżańskich, tajemniczych Czudów i Czeremisów. Słowiański łucznik Czarny Rogan walczył jako najemnik w armii Karola Wielkiego przeciwko Awarom; później rozgoryczony narzekał w rozmowie z gnomem, że władca Franków wynagrodził jedynie tych słowiańskich sojuszników, którzy przyjęli chrzest. Ruski witeź Światogor towarzyszył św. Oldze w wyprawie do Carogrodu. Oczarowany pięknem cerkwi, przyjął chrzest i imię Jegor (Jerzy). Alexandra Pavelkova w książce ,,Opowieści o Vimce'' wprowadza naród Rean, którzy przypominali Rzymian, a ich władca nosił tytuł cezara. Reanie chcieli podbić północne plemiona przypominające dawnych Słowian; w ich mniemaniu barbarzyńców. Jak stwierdziła tytułowa wiedźma Vimka, Reanie narzucali podbitym ludom wiarę w swych bogów. Wreszcie, barbarzyńcami było nazywane plemię Szarych Psów, odłam wielkiego ludu Wenów (nawiązanie do Wenedów, czyli Słowian) z powieści ,,Wilczarz'' Marii Siemionowej. Ostatnim przedstawicielem tego plemienia był tytułowy Wilczarz, zaczerpnięty z rosyjskiej legendy o Wołkodawie – Wilkobylu, który pomścił swe krzywdy, zabijając ludożercę. Wilczarz tak jak Conan będący synem kowala, zawsze stawał po stronie skrzywdzonych, tak naprawdę prawdziwymi barbarzyńcami byli jego wrogowie (książę Winitar ,,Ludojad'', rozbójnik Żadoba, bojar Promień). W 2008 roku ,,Fabryka Słów'' wydała ,,Kanon barbarzyńców'' – zbiór opowiadań polskich autorów z gatunku heroic fantasy. Można w nim przeczytać o: Toricu i wiedźmie Azu, Durusie szukającym porwanej córki, Cairenie walczącym z potwornymi psami w realiach przypominających dawne Chiny, Litwinie Varnasie walczącym w Wielkim Księstwie Moskiewskim z rasą ludzi – węży, oraz o wielu innych ciekawych bohaterach, w tym o samym Conanie.
Subskrybuj:
Posty (Atom)






























