czwartek, 4 września 2025

Diabeł i Kasia

 

,,Diabeł i Kasia, czes. Čert a Kača, opera komiczna (Praga 1899) Antonina Dvořáka; libretto: Adolf Wenig. Akcja rozgrywa się we wsi czeskiej Mokra Lhota. Kasia, śliczna dziewczyna o ostrym, kąśliwym języku, której na zabawie chłopcy unikają, chce tańczyć, choćby z samym diabłem. Ten porywa ją w tańcu do piekła, ale tam wkrótce Lucyper i diabły mają ją po same uszy. Wreszcie odsyłają Kasię na Ziemię, a księżna , która za złe uczynki miała być potępiona, obiecuje znieść w swoich dobrach pańszczyznę'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''



 

Przykładowe etymologie Wojciecha Dembołeckiego

 


,, [...] Dębołęcki wywodził w swym dziele, że 'greczyzna, łacina i insze języki ze słowiańszczyzny są wypsowane'. A zatem np. hosanna to właściwie 'popsowana' Bożenna, alleluja - chwalę luja, biblijny Abram to słowiański Obran, Bacchus - Beczkoś, autor - dał tor, litera - lita rzecz. [...]'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''



 

Legenda o fladze Danii



 ,,Danebrog, Dannebrog państwowa flaga duńska: biały krzyż na czerwonym polu; wg legendy król duński Waldemar II ujrzał w 1219 na niebie ognisty krzyż, wróżący mu zwycięstwo nad Estończykami [...] z duń. Danne 'Duńczycy', brog 'płótno''' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''



Legenda ta przypomina wcześniejszą opowieść o cesarzu Konstantynie Wielkim, który przed bitwą ujrzał na niebie symbolizujące Chrystusa, greckie litery Chi - Ro  i usłyszał głos: ,,W tym znaku zwyciężysz''. 

 

środa, 3 września 2025

Czerwony krąg



 ,,Czerwony krąg z legendy hinduskiej, nakreślony przez Buddę; wewnątrz tego kręgu muszą się nieuchronnie spotkać ci, których przeznaczenie ma z sobą zetknąć'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''

Skrzaty z Normandii

 



,,Czerwony karzełek, fr. Nain rouge a. Le petit homme rouge, rodzaj krasnoludka normandzkiego, duszka domowego, który wg wierzeń lud. sprzyja rybakom'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''

Chram



,,CHRAM świątynia; wyraz pseudopolski, o fonetyce południowosłowiańskiej i czeskiej; po polsku brzmiały chrom, w jęz. rosyjskim jest to płd. - słow. cerkiewizm; używany u nas przez pisarzy pochodzących ze wschodu (Zaleskiego, Ujejskiego, Kraszewskiego), a przejęty przez Konopnicką i Młodą Polskę. [...]'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury'' 



 

Charakternik



,,CHARAKTERNIK wg dawnych wierzeń  człowiek posługujący się magicznymi 'charakterami', tj. znakami, biegły w sztuce rzucania czarów, czarownik, czarodziej. Przeciw charakternikom w wojskach nieprzyjacielskich, Tatarom, Szwedom, Niemcom, których się rzekomo kule nie imały, używano różnych sposobów, święcono kule, pocierano szable o relikwie, święte obrazy itp. [...]'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''