niedziela, 14 września 2025

Przechera - Frant



,,PRZECHERA - FRANT diabeł polskiej demonologii ludowej, sprawca swarów, zwad, zatargów, skandali, awantur, bijatyk, rąbaniny, zabójstw i samobójstw, niesnasek między duchownymi, zakonnikami, panami i służbą, patron rozbójników i świętokradców'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury'' 



 

Legendy o półksiężycu



 ,,Wg jednej z nich Filip II Macedoński, napotkawszy silny opór przy oblężeniu Bizancjum, kazał potajemnie, nocą, uczynić podkop pod murami miasta, jednak światło sierpa księżycowego zdradziło obleganym ten zamiar, dzięki czemu zdołali go udaremnić; wdzięczne miasto postawiło posąg Artemidzie (Dianie) i ustanowiło półksiężyc herbem Bizancjum. Wg innej legendy sułtan Osman I, założyciel dynastii osmańskiej, zobaczył we śnie półksiężyc, który rósł i rósł, aż wypełnił całe niebo od wschodu na zachód; poruszony tym snem Osman kazał umieścić półksiężyc na swych sztandarach'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury'' 

 


Pokuć

 


,,POKUĆ znany w różnych regionach Polski również pod innymi nazwami, jak podziomek, skrzat, uboże, krasnoludek, chowaniec itd., duszek domowy wierzeń ludowych, kryjacy się najchętniej za piecem, koło progu, w stodole lub stajni. Jego przyjaźń dla domu i dobry humor starano się podtrzymywać wtykanymi w różne dziury odrobinami pokarmu, które potem szybko znikały, prawdop. nie bez udziału myszy'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''



 

Pogwizd

 


,,POGWIZD hipotetyczne bóstwo pogańskich Polaków, o których pisze Miechowita: 'Czcili powiew powietrza łagodny, szeleszczący przez kłosy i liście, zowiąc bóstwo jego Pogwizdem', a Bielski w Kronice: 'Chwalili niepogodę, którą zwali Pochwistem, a dziś na Mazowszu zowią jeszcze Pochwiściel'. Cytując ich A. Brückner dodaje: 'Ten Pogwizd niepozorny [...] jest może jedynym istotnym bóstwem polskim. [...] Pogwizd albo Pochwist (gwizd i chwist jedno i to samo) ocalał bowiem jako imię osobowe (od którego wsie Pogwizdowy poprzezwywano), a imiona bożków chętnie na ludzi przenoszono [...]. Pogwizd i Stanisław (oba od żony Polki?) zwali się synowie Włodzimierza Wielkiego na Rusi w X wieku'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''

 

Imię Pogwizd nosił dziad proszalny z ,,Sagi o wiedźminie'' Andrzeja Sapkowskiego. 

Pixie

 


,,PIXIE, pixy, złośliwe elfy a. wróżki folkloru Kornwalii i Dewonu. Uważano je za dusze dzieci zmarłych przed ochrzczeniem. Ich władca trzymał dwór i wysyłał swych poddanych, zlecając im wykonywanie różnych zadań. Wyraz prawdop. pochodzenia celtyckiego'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''



 

To są właśnie owe chochliki kornwalijskie z książki Joanne K. Rowling ,,Harry Potter i Komnata Tajemnic''. 

Pecos Bill



 ,,Pecos Bill (...) legendarny bohater cowboyów amer. Płd. Zachodu, którego matka zabiła pewnego dnia szczotką do zamiatania 45 Indian, a synka po odstawieniu od piersi karmiła bimbrem. Gdy Bill dorósł, wykopał łożysko Rio Grande, zadusił dwa niedźwiedzie grizzly gołymi rękami, nauczył nie ujeżdżone konie branco skakać i wymyślił dla kawału tarantule. Jego koń, Wdowodziej, wykarmiony nitrogliceryną i drutem kolczastym, wyrzucił raz z siodła jeźdźca aż na szczyt Pikes Peak w Kolorado. Bill marnie skończył: ujrzawszy raz bostończyka odzianego w cowbojski strój prosto ze sklepu - pękł ze śmiechu'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''

Paw i kuropatwa



 ,,Pawie, pojrzyj na swe nogi, gdy roztoczysz ogon drogi dawne przysł.; wg tradycji hinduskiej, paw pierwotnie miał piękne nogi i stopy, ale kuropatwa poprosiła go, aby się zamienił z nią nogami tylko na czas konkursu tanecznego, po czym odfrunęła; odtąd paw, ilekroć spojrzy na swe brzydkie nogi, płacze'' - Władysław Kopaliński ,,Słownik mitów i tradycji kultury''