,,Ten homar gigant brutalnie polował na żeglarzy i pływaków. Z odnóżami tu i ówdzie rozproszonymi w miejscach pustych i szczypcami zębatymi, żywi się każdym stworzeniem, które się zbliży do tego krwiożercy. Cokolwiek zjada, składa w jamach, gdzie zamieszkuje; mięso pożarłszy, skórę przed norę ową wyrzuca i ryby chwyta, które do niej podpływają'' - Olaus Magnus [w]: Edward Brooke - Hitching ,,Atlas lądów niebyłych''
poniedziałek, 15 stycznia 2018
Polip, czyli bój się homara
Kiedy kaczki i gęsi rosły na drzewach...
,,Co więcej , historyk szkocki, który sumiennie spisuje tajemnice rzeczy, powiedział, że na Orkadach kaczki wykluwają się z pewnego owocu, gdy w morze spadnie; pisklętom rychło skrzydła rosną, wkrótce więc odlatują, by do dzikich lub domowych kaczek dołączyć'' - Olaus Magnus.
,,Zamknięte w skorupach kształtu rozmaitego wiszą uchwycone dziobami, na podobieństwo mchu drzewo porastającego. Z biegiem czasu dobre opierzenie zyskawszy, albo w wodę skaczą, albo od razu w powietrze wzlatują. (...) Sam wielokroć na własne oczy widziałem więcej niźli tysiąc drobnych ptasich zarodków uczepionych kłody na morski brzeg wyrzuconej, w skorupkach zamkniętych i już dobrze uformowanych. (...) Dlatego też w pewnych częściach Irlandii biskupi i mężowie religijni w post jadać to ptactwo zwykli, jako że mięsem nie jest ani z mięsa niezrodzone'' - Gerald z Walii.
Obydwa cytaty zaczerpnąłem z książki Edwarda Brooke - Hitchinga ,,Atlas lądów niebyłych''
Legenda o Antilii
,,W 734 roku po narodzinach Chrystusa, kiedy całą Hiszpanię zagrabili afrykańscy poganie, owa wyspa Antilia, zwana też Wyspą Siedmiu Miast, została zasiedlona przez arcybiskupa Porto i sześciu innych biskupów wraz z pewnymi towarzyszami płci obojga, którzy uszli z Hiszpanii z bydłem, dobytkiem i towarami rozmaitymi. W 1414 roku nawa hiszpańska zbliżyła się bardzo do wyspy onej, nie wystawiając się na niebezpieczeństwo nijakie'' - Martin Behaim.
,,Ową Antilię odkryli niegdyś Portugałowie, dziś jednak próżno jej szukać. Ludność tamtejsza mową hiszpańską się porozumiewa i wierzy się, że to potomkowie uchodźców przed barbarzyńskim najazdem na Hiszpanię w czasach króla Roderyka, ostatniego władcy epoki Gotów. Jest tam jeden arcybiskup i biskupów sześciu, z których każdy własne posiada miasto; tak więc wyspa miano Siedmiu Miast przyjęła. Ludzie żyją tam jak najpobożniej po chrześcijańsku i we wszelkie bogactwa tego wieku opływają'' - Johannes Ruysch.
Oba cytaty pochodzą z książki Edwarda Brooke - Hitchinga ,,Atlas lądów niebyłych''.
niedziela, 14 stycznia 2018
Gąbki
Najczęściej statystyczni Kowalscy pod hasłem ,,zwierzę'' wyobrażają sobie jakiegoś ssaka; w najlepszym wypadku coś co jest żywe i się rusza. Natomiast pod hasłem ,,gąbka'' widzi się najczęściej wykonany z tworzywa sztucznego gąbczasty przedmiot używany do mycia. Oba powyższe pojęcia zdają się do siebie pasować ,,jak piernik do wiatraka'', a tymczasem gąbki to także zwierzęta. Serio. Zna być może Czytelnik przysłowie ,,nie zawsze pieczone gołąbki wpadają same do gąbki''. Jaki wniosek? Otóż w pierwotnym, staropolskim znaczeniu słowo ,,gąbka'' znaczyło coś co pochłania np. tak jak gąbka wodę. Zbieżność nazw zwierzęcia i przyboru toaletowego jest nieprzypadkowa, bowiem od starożytności aż po XX wiek gąbki do mycia wytwarzano ze sponginowych ,,szkieletów'' gąbek – zwierząt. Do tego celu nadawały się tylko żyjące w Morzu Śródziemnym gąbki toaletowe z rodzaju Euspongia. Zresztą nie od razu uznano gąbki za zwierzęta; dawniej najnormalniej w świecie uważano je za rośliny. Najstarsi reprezentanci tych zwierząt pochodzą z prekambru. Żyją niemal na całym świecie, w wodach morskich jak i słodkich (np. nadecznik, gąbka Lubimirskiego).
Największe
z nich to: puchar Neptuna i pewna śródziemnomorska, żyjąca u
wybrzeży Turcji gąbka o czarnej barwie, kształtem podobna do
ziemniaka.
Pod
względem budowy gąbki dzielimy na następujące gromady: wapienne,
niewapienne i szkliste. Prowadzą osiadły tryb życia, w większości
wypadków nie wykonując żadnych ruchów. Wyjątek stanowi tzw.
morska pomarańcza z wód Morza Północnego, której reakcją na
bodźce jest kurczenie się. Mimo wielkiej różnorodności barw i
kształtów (jasnożółty nadecznik przypomina rurę) wszystkie
gąbki posiadają centralną komorę ciała – jamę paragastralną.
Gąbki wapienne (np. sykon) żyją wyłącznie w wodach słonych,
pojedynczo lub tworząc niewielkie kolonie. Posiadają dobrze
zbudowany ,,szkielet'',
który u gąbek niewapiennych (np. nadecznik, gąbka toaletowa) jest
tworzony przez igły krzemionkowe, u wielu gatunków spojone sponginą
(ang. sponge
– gąbka). Żyją w koloniach, gdzie pojedyncze osobniki są trudne
do wyróżnienia. Są to wielokomókowce, które nie wykształciły
jeszcze tkanek. Odżywiają się planktonem, który filtrują z wody.
Miażdżąca
ich przewaga to gatunki bezpłciowe. Wyjątkiem jest nadecznik
rozmnażający się płciowo w okresie od maja do lipca. Gąbki są
zdolne do regeneracji. Niekiedy nowy osobnik może powstać z
uciętego kawałka już istniejącej gąbki. Występują u nich takie
sposoby rozmnażania jak: rozmnażanie płciowe (np. u nadecznika)
polegające na połączeniu się wypuszczonych do wody i wchodzących
w skład planktonu komórek jajowych i plemników. Materiałem, z
którego powstają komórki
jajowe są archeocyty, zaś plemniki powstają z choanocytów. W
zależności od rodzaju gąbki, typem larwy może być dwuwarstwowa
parenchymula (larwa nadecznika), amfiblastula (gąbki wapienne), lub
stożkowaty ragon (u niektórych gąbek niewapiennych). Rozmnażanie
bezpłciowe poprzez tworzenie tzw. gemul chronionych amfidyskami, co
ma miejsce np. u nawodnika rzecznego, w Polsce żyjącego zarówno w
wodach słodkich jak i w Bałtyku. Ten ostatni, na ogół
rozdzielnopłciowy (jego larwa to parenchymula) jesienią tworzy
gemule, z których na wiosnę powstaną nowe gąbki. Sykon rozmnaża
się poprzez pączkowanie, ale korzysta również z rozmnażania
bezpłciowego, tworząc wolno pływającą larwę amfiblastulę.
Gąbki
mają niewielu naturalnych wrogów poza niektórymi nagimi ślimakami
morskimi i człowiekiem, który odławia je dla ich cenionego już w
starożytności ,,szkieletu'',
z którego wytwarza się przybory toaletowe. Pochodzi on wyłącznie
od gąbki toaletowej, która po wyjęciu z wody obumiera i przypomina
balon, z którego uszło powietrze. Po spaleniu (wysuszonej,
oczywiście) gąbki, w popiele widać jasne, ostre, krzemionkowe
igiełki, które na Ukrainie należały do kosmetyków. Tamtejsze
kobiety wcierały je w skórę policzków, aby uzyskać trwałe
rumieńce, co było metodą bolesną i niehigieniczną, ponieważ tak
uszkodzona skóra przepuszcza bakterie. Z gąbek produkowane są
również środki antykoncepcyjne, ale to już nie ich wina. W
licznych otworach ich ciał znajdują schronienie drobne wodne
zwierzęta. Należy też docenić niebagatelną rolę gąbek w
filtrowaniu wody.
Określane
są łacińską nazwą
Lubomirskidae,
po polsku mówi się o nich: gąbki Lubomirskiego. Żyją na dnie
jeziora Bajkał i należą do gąbek niewapiennych. Tworzą kolonie,
są długie i cienkie, mają kolor zielonkawy. W XIX wieku odkrył je
i opisał Władysław Dybowski (brat Benedykta), nazywając je tak, a
nie inaczej na cześć księcia Władysława Lubomirskiego, który
finansował badania licznych polskich przyrodników.
sobota, 13 stycznia 2018
Robaki
Robaki to nazwa z języka potocznego, nie mająca prawa bytu w naukowej nomenklaturze. W niniejszym opracowaniu będziemy jej umownie używać na określenie dwóch typów bezkręgowców: płazińców i obleńców.
Już w
prekambryjskich złożach Ediacara Hills w Australii żyły morskie
spriggina i diksonia, będące pełzającym w mule ,,pra -
robakami''.
Żyje ok. 8500
gatunków płazińców i ok. 10 000 gatunków obleńców (niektórzy
uważają, że tych ostatnich żyje ok. 50 000).
Największy
z nich jest płaziniec – wstężnik najdłuższy o wymiarach 30 m
długości, który żyje u europejskich wybrzeży Morza Północnego
i w kanale La Manche. Innym olbrzymem jest bruzdogłowiec szeroki
(płaziniec) mogący osiągać nawet 16 m długości. Rekordowo
długie tasiemce: uzbrojony i nieuzbrojony mogą dochodzić nawet do
7 – 12 m (są to płazińce żyjące 20 – 30 lat). 1
Nazwa
,,płazińce''
(,,robaki płaskie'') została utworzona z powodu ich spłaszczonych
ciał. Natomiast słowo ,,obleńce''
(,,robaki obłe'') pochodzi od ich obłych ciał. Szczególnie drobne
obleńce, nazywa się nicieniami, tak jakby przypominały nici.
Tasiemce są
płazińcami przystosowanymi do pasożytniczego trybu życia wewnątrz
układu pokarmowego, gdzie przed strawieniem chroni je pokrywająca
ciało warstwa kutikuli. Uczeni polemizują między sobą czy
tasiemce nie są grupą wyspecjalizowanych organizmów tworzących
jedno zwierzę jak ma to miejsce u bąbelnicy. Ich ciała są
zbudowane z członów, tym szerszych im starszych i jako takich
usytuowanych dalej od przedniej części ciała. Każdy tasiemiec ma
karykaturalnie małą główkę zakończoną przyssawkami (tasiemiec
uzbrojony posiada dodatkowo haczyki), które umożliwiają mu
znajdowanie miejsca zaczepu w trzewiach właściciela. Utracone
człony podlegają regeneracji.
Zarówno
glisty jak i owsiki należą do obleńców; są długie (owsik osiąga
1 cm długości i żyje 1 miesiąc, podczas gdy glista ludzka mierzy
od 25 cm [samiec] do 40 cm [samica]). Pokrywa je nabłonek opatrzony
w abiotyczny naskórek barwy białej. Tak jak tasiemce oddychają
beztlenowo, ale gdy mogą, chętnie korzystają z tlenu. Glisty
(ignoranci określają tym mianem dżdżownice, ale te ostatnie gdyby
miały ludzki rozum i ludzkie ambicje, mogłyby niejednemu wytoczyć
sprawę sądową za zniesławienie przez nazywanie ich glistami)
charakteryzują się bardzo prostym układem pokarmowym. Z przodu
znajduje się otwór gębowy, z tyłu – anus, zaś od jednego do
drugiego przez całe ciało zwierzęcia przebiega długie jelito.
Glisty również pasożytują w układzie pokarmowym. Zdarza się, że
są wydalane z organizmu razem z odchodami. Zarażenie następuje
poprzez spożycie jaj glisty, których liczba waha się w granicach
ok. 200 000 jaj dziennie (sic!). Znajdują się w brudnej wodzie, na
owocach i warzywach, przenoszone są zaś za pośrednictwem much.
Najlepszym orężem w walce przeciwko glistom jest więc zachowanie
higieny przyrządzania posiłków.
Owsik
również jest rozdzielnopłciowy i charakteryzuje się dymorfizmem
płciowym (w jego przypadku samica jest dłuższa od samca). Jako
najpopularniejszy pasożyt dziecięcy składa jaja w fałdach odbytu,
stając się sprawcą silnego swędzenia. 2
Co
możemy powiedzieć na temat odżywiania się robaków? Wszystko
zależy od gatunku i trybu życia. Gatunki pasożytnicze (np.
tasiemce, glisty, owsiki) ,,okradają'' z pokarmu żywiciela,
powodując jego wychudzenie. Jednak nie zawsze tasiemiec zdąży
skonsumować cały pokarm jaki znajdzie się w żołądku. Wobec tego
Jan Żabiński na kartach ,,Zagadki
ewolucjonizmu''
zadaje pytanie dlaczego tak bardzo obawiamy się tasiemców? Oddajmy
głos samemu autorowi: tasiemce nie tylko pozbawiają organizm
żywiciela pokarmu, ale jeszcze zanieczyszczają go swymi odchodami.
Mało tego! Ruchy jakie one wywołują w żołądkach (przypominam,
że są to bardzo duże zwierzęta!) również nie należą do
przyjemności. Dlatego też na jednego człowieka może przypadać
tylko jeden tasiemiec. Większa ich liczba rychło doprowadziłaby do
śmierci żywiciela.
Inny
pasożyt, motylica wątrobowa (płaziniec) zgodnie z nazwą stopniowo
zjada wątrobę żywiciela, przyczyniając się do jego zgonu.
Azjatycka
i afrykańska riszta (obleniec; nicień) nie czeka aż dostanie się
do jakiegoś organizmu. Aktywnie ,,poluje'' na ludzi, wpełzając im
pod skórę.
Zarówno
obydwa gatunki wypławków (czarny i biały) tudzież wstężniki są
robakami wolno żyjącymi. Dokonują odłowów wodnych bezkręgowców,
lub ryb.
Nie
brak też gatunków roślinożernych. Należy tu wymienić nicienie –
mątwika buraczanego i węgorka niszczyka pasożytujące na
korzeniach, liściach i łodygach ziemniaków, pomidorów, czy
buraków cukrowych.
Niektóre
nicienie są również saprofagami (obliczono, że na 1 km ²
gleb uprawnych przypada 20 mln osobników).
Zajmijmy
się teraz rozmnażaniem wśród robaków. Są wśród nich zarówno
obojnaki korzystające z samozapłodnienia (np. tasiemce), jak i
gatunki rozdzielnopłciowe (np. glisty, owsiki). U tych dwóch
ostatnich występuje dymorfizm płciowy. Są jajorodne. Cechuje je
ogromna płodność zwiększająca szanse gatunków na przetrwanie.
Rekord biją tu tasiemce (jeden człon zawiera aż 120 000 jaj!).
Pojedyncza samica glisty ludzkiej codziennie produkuje 200 000 jaj,
przy czym żyje od 1 – 1,5 roku. Po zarażeniu się jajami, świnie
albo krowy stają się żywicielami pośrednimi dla larw (onkosfer)
odpowiednich gatunków tasiemców. Onkosfery uszkadzają świński,
lub krowi nabłonek jelita i unoszone prądem pulsującej krwi,
urządzają sobie bezpieczne locum w mięśniach, gdzie czekają na
konsumenta surowego mięsa. Piszę ,,surowego'', bowiem podczas
obróbki kulinarnej (pieczenie, smażenie, gotowanie etc.) onkosfery
giną i to stosunkowo łatwo.
Gorzej
jest z innym pasożytem trzody chlewnej – włosieniem spiralnym,
który ma bardzo twardy żywot – tylko spalenie zarażonego nim
mięsa jest jedynym rozsądnym rozwiązaniem problemu. Włosień
spiralny potrafi zmienić życie człowieka w roli swego żywiciela
ostatecznego w pasmo katuszy, na które składają się wysoka
gorączka, wymioty, bóle mięśni, czasem ich paraliż, finałem zaś
jest śmierć.
Bruzdogłowiec
szeroki również pasożytuje na ludziach. Jego żywicielami
pośrednimi są skorupiaki i ryby, należy przeto unikać ich
konsumpcji w stanie surowym.
Po
dostaniu się do organizmu człowieka, onkosfery przekształcają się
w wągry, te zaś z czasem w dorosłe tasiemce.
Człowiek
jest żywicielem ostatecznym dla tasiemców uzbrojonego i
nieuzbrojonego, jednak tasiemiec psi może się bez niego obyć.
Najbardziej narażone na zarażenie tym ostatnim są małe dzieci
bawiące się z psami, powinno się więc respektować prawa higieny.
Pokarmy
mięsne mogą być spożywane wyłącznie po przebadaniu przez
lekarza weterynarii i uprzedniej obróbce termicznej.
Wypławki
(płazińce) są biologicznymi wskaźnikami jakości wody: wypławek
czarny może żyć wyłącznie w klasie pierwszej, zaś wypławek
biały również w drugiej.
Negatywną
rolę w gospodarce i zdrowiu człowieka odgrywają liczne pasożyty
takie jak: tasiemce, motylica wątrobowa, glisty, owsiki i riszta.
Nie można jednak zapominać, że liczne glebowe nicienie
przyczyniają się do wzrostu żyzności swego locum, zaś inne są
wykorzystywane w ekologicznej ochronie lasów. Często spuszcza się
je z samolotów w postaci płynnych zawiesin na obszary opanowane
przez szkodniki.
1
Pamiętam jak w klasie piątej na lekcji biologii, pani Janaćka ov
Froizerova pokazała tasiemca zakonserwowanego w formalinie (nie
pamiętam już czy był to tasiemiec uzbrojony czy nieuzbrojony).
Pasożyt przypominał wyglądem … makaron ;).
2
W liceum nauczycielka biologi, pani Vana ov Cromulskena przytoczyła
anegdotę o dziecku, które powiedziało, że owsik jest …
pedofilem, bo lubi przebywać w pupie dziecka ;).
piątek, 12 stycznia 2018
Oniricon cz. 366
Śniło mi się, że:
- po latach spotkałem pana Andreusa ov Leovishinera, który narzekał na nowego woźnego,
- byłem u cioci Joleny ov Küjvis gdzie po stole chodziła suczka rasy beagle Vera Ravialis, potem miałem podjąć pracę w archiwum Książnicy Pomorskiej w Szczecinie, chciałem sobie wypożyczyć książkę, lecz nie mogłem trafić do Książnicy, natrafiłem na jarmark gdzie byli ludzie w strojach z gałązek przebrani za słowiańskich bogów,
- ksiądz proboszcz mówił, że dla prawosławnych nawet krokodyl zabity przez św. Jerzego wyznawał prawosławie, podobnie jak wszyscy patriarchowie i prorocy Starego Testamentu, sam Bóg ma być prawosławny, podczas gdy w katolicyzmie jest inaczej,
- dowiedziałem się, że Pavlas ov Vidłar jest polskim Tatarem i wyznaje islam, UWAGA: To tylko sen, nic takiego się nie wydarzyło,
- na ulicy Szczecina zobaczyłem wielkiego, mówiącego morsa, którego się bałem,
- w krajach Trzeciego Świata coca cola kosztuje 4 dolary, czyli 8 piórek,
- zobaczyłem murzyńskie dzieci walczące z hienami o resztki z rzeźni, chciałem pogłaskać hienę, lecz bałem się, gdy hieny szły za mną ulicami Szczecina, ubolewałem, że ,,kiedyś tak bardzo kochałem zwierzęta, a teraz boję się ich'',
- Tamerlan utworzył jedno imperium z Mongolii i Rosji graniczące z Węgrami, tytułował się ,,carem, Włodzimierzem, Rosją i Róczką'', pomyślałem, że Kagan - władca Venethii przypominał nieco Tamerlana, ale był dobry,
- po nastaniu chrześcijaństwa, bogini Wenus zamieniła sie w kraba i połamała się, zaś św. Matka Teresa z Kalkuty komentowała ten mit słowami, że jednych może zabawić, a innym zaszkodzić (przypomnieli mi się ludzie wierzący w wampiry zamiast w Boga),
- spotkałem kobietę mieszkającą w domu wielkości kiosku,
- wyobraziłem sobie rybę - gąbkę i jeżowca mającego 4 długie i cienkie, czarne kończyny,
- Krisin (Kriszna) opowiadał Lechowi III o swoim bracie Balaramie; dzielnym wojowniku, ale też pijaku,
- Neil Gaiman prowadził nudny program dla dzieci, w którym uczył je rysować,
- Nancy Kress pochodzi z Tybetu,
- siedziałem w wannie razem z Jarosławem Kaczyńskim i piliśmy czerwony sok zmieszany z mlekiem, wyraziłem wątliwość, by Kaczyński mógł kogokolwiek zabić,
- poszedłem do przychodzi lekarskiej, gdzie kazano mi uprawiać seks z prostytutką; spotkałem dwie prostytutki; jedna z nich nazywała siebie panią domu, a druga miała kompleksy na punkcie swej tuszy.
Rurkonose
,,Żeglarzu
– mów, co za wzrok – niech strzegą cię niebiosa
Ukarz mnie Bóg,
do ręki łuk – zabiłem albatrosa''
- Samuel
Taylor Coleridge
,,Rymy o sędziwym marynarzu''
Nazwa
,,rurkonose''
została utworzona z uwagi na ich masywne, mocne dzioby z dobrze
widocznymi otworami oddechowymi. Są one grupą żyjących w pobliżu
Bieguna Północnego ptaków morskich, które dzielimy na albatrosy i
petrele.
Słowo
,,albatros''
pochodzi od portugalskiego ,,alcatraz'',
co oznacza ,,wielkiego
pelikana'' i
oczywiście nasuwa też skojarzenia ze słynnym więzieniem w USA.
Wyglądem przypominają monstrualne mewy. W samoobronie strzykają w
stronę wroga lepką wydzieliną z nozdrzy, która ptakom (np.
wydrzykom) może trwale pozlepiać pióra. Ubarwienie jest białe;
niektóre gatunki mają czarno ubarwione skrzydła. Palce spięte są
błoną pławną. Rozpiętość skrzydeł albatrosa wędrownego
wynosi 4 m (sic!) co czyni go największym ptakiem morskim i świetnym
lotnikiem. Porusza się z prędkością 80 km / h i trafia do celu
bez względu na kierunek wiatru. Jako lotnik ma jednak pewną
słabość; latać może tylko przy wietrze. Na lądzie porusza się
wyjątkowo nieporadnie, podczas gdy lecąc może pokonywać tysiące
kilometrów bez poruszania olbrzymimi skrzydłami. Albatrosy są
również długowieczne; albatros biały dożywa 42 lat, zaś
albatros wędrowny: 70 – 80 lat. Im ptak starszy tym jaśniejsze
jest jego upierzenie. Albatrosy są mięsożerne; konsumują ryby,
skorupiaki i mięczaki. W czasie II wojny światowej na Pacyfiku
miało miejsce zdarzenie, które zaszokowało opinię publiczną.
Otóż omawiane ptaki masowo pożerały wyrzucone za burtę trupy
marynarzy i jeszcze żywych rozbitków. Do uczty oczywiście
przyłączyły się też rekiny. Mimo to nie ma podstaw by uważać
albatrosy za zwierzęta szczególnie niebezpieczne dla ludzi. Była
to bowiem sytuacja wyjątkowa. Na ogół rurkonose nie mają dostępu
do ludzkiego mięsa, które z punktu widzenia samych ptaków jest tym
samym co mięso rybie, tyle że większe. Zresztą nie wymagajmy od
zwierząt przestrzegania zasad, które sami często łamiemy! Jak się
okaże to raczej człowiek jest katem albatrosa, niż na odwrót.
Gnieżdżą się na ziemi, pisklęta są gniazdownikami. Otrzymują
pokarm częściowo przetrawiony, po który rodzice wypuszczają się
na dalekie morskiej wyprawy. Są o nich wzmianki nie tylko w
cytowanych już ,,Rymach
o sędziwym marynarzu'',
ale i zajmują poczesne miejsce w portugalskiej epopei narodowej -
,,Luzjadach''
Camoesa. Owe utwory są zwierciadlanym odbiciem folkloru
marynistycznego całego świata, w którym
albatrosy, choć nie doznają czci boskiej, są ptakami ze strefy
sacrum, analogicznie jak na polskich wsiach bociany. 1
Chroniący te ptaki przesąd głosi, że tego kto zabije albatrosa
spotka śmierć, lub inne nieszczęście. Zadziwiającym jest, że
prześladująca je dla cennego pierza japońska ekipa łowcza zginęła
w całości w czasie erupcji wulkanu. Nazwę tych ptaków utrwalił
też Jules Verne na kartach ,,Robura
zwycięzcy'',
gdzie latający wehikuł głównego bohatera nazwany został właśnie
,,Albatrosem''
– zaiste trafne skojarzenie – latającej maszyny z włodarzami
oceanicznych przestworzy/ St. Starikowicz w książce ,,Dlaczego
biały pudel ma czarny nos?''
twierdzi, że dopiero poemat Coledridge'a zapoczątkował ochronę
tych ptaków, bowiem wcześniej bezlitośnie zabijano je na potrzeby
pokładowych kuchni. W XIX wieku kiedy moda nakazywała zdobić
kapelusze ptasimi piórami, białe albatrosy znalazły się w
niebezpieczeństwie. Mordowano je tysiącami w ich koloniach, tym
łatwiej, że albatrosy nie odczuwają lęku przed człowiekiem.
Ponieważ jednak złogi tłuszczu utrudniały wyrywanie cennych
piór, wrzucano ptaki z podciętymi lotkami do ziemnych dołów,
gdzie głodując traciły rezerwy tłuszczowe. Z czasem na szczęście
tego zakazano. Gatunkiem ginącym jest albatros Stellera.
Co
natomiast wiemy o petrelach? Żyją na Antarktydzie; ich główne
gatunki to: petrel olbrzymi, petrel śnieżny i fulmar. Wszystkie z
nich mają zdolność do lotu. Największy z nich; petrel olbrzymi ma
monstrualny, ostry dziób, zaś upierzenie jego jest białe z
czarnymi skrzydłami. Petrel śnieżny ma stosunkowo krótki dziób
barwy szarej, zaś pióra ma białe jak śnieg. Fulmar sylwetką
przypomina petrela olbrzymiego. Jest jednak barwy biało – szarej,
zaś jego potężny dziób jest barwy szarej. Wszystkie te ptaki są
mięsożerne, a odżywiają się: rybami, skorupiakami i mięczakami.
Przed potężnymi dziobem petrela olbrzymiego nie uchowa się żadne
mięso, niezależnie czy pochodzące z żywej czy martwej ofiary.
Ptak ten na Antarktydzie zajmuje niszę ekologiczną sępa. Petrele
gnieżdżą się na ziemi, ich pisklęta są gniazdownikami i
otrzymują pokarm częściowo przetrawiony. Dość niezwykłe
obyczaje cechują fulmara, bowiem ten ostatni w samoobronie …
pluje.
1
Nawiązanie do tych wierzeń jest albatros, który wyprowadził
załogę okrętu z upiornej wyspy, na której spełniały się sny
(C. S. Lewis ,,Podróż 'Wędrowca do Świtu'').
Subskrybuj:
Posty (Atom)




































