środa, 4 lutego 2026

Palo

 

,, [Palero] czeka na właściwą fazę księżyca, po czym razem z pomocnikiem udaje się na cmentarz. Na zawczasu wybrany grób wylewa rum tak, by utworzył on kształt krzyża. Otwiera grób i wyciąga z niego głowę, palce nóg, rąk oraz żebra zmarłego… zależy mu szczególnie na zdobyciu głowy, w której wnętrzu nadal jeszcze znajduje się mózg…. Po wydobyciu szczątków z grobu, [palero] zawija je w czarną tkaninę, po czym wraz z pomocnikiem wraca do [domu]… [Kiedy] duch [zwłok] opęta [palero], pomocnik pyta ducha, czy zechce on pracować dla [palero]… Jeśli duch przystanie na propozycję, makabryczna ceremonia dobiega końca. [Palero] zapisuje następnie imię zmarłego na kawałku papieru, który, razem z kilkoma monetami, kładzie na dnie wielkiego żelaznego kotła… Szczątki zmarłego oraz nieco ziemi z grobu wkłada się do kotła. Następnie [palero] nacina sobie ramię nożem z białą rękojeścią, tak że kilka kropli jego krwi wpada do kotła po to, by pokrzepić [gangę] i dać jej się napić… Po tym jak szczątki zostaną spryskane krwią, [palero] wrzuca do kotła wosk z wypalonej świecy, popiół niedopałek cygara… trochę wapna… kawałek bambusa… napełnionego piaskiem, wodę morską i rtęć… [a także] zwłoki małego czarnego psa… Po psie do kotła wrzuca się różnego rodzaju zioła oraz korę drzew. Na koniec dodaje się czerwony pieprz, chili, czosnek, imbir, cebule, cynamon i rutę, a także mrówki, robaki, jaszczurki, termity, nietoperze, żaby, muchy hiszpańskie, tarantulę, ośmiornicę, osę oraz skorpiona’’ - Migene Gonzalez – Wippler ,,Santeria: The Religion’’ (1989, 244 – 245)



Palo (hiszp. ,,patyk’’) jest kubańską religią politeistyczną, stworzoną przez murzyńskich niewolników przywiezionych z Konga w XVI – XVII wieku. Jej wyznawców określa się jako paleros. Nie posiadają centralnej organizacji zarządzającej kultem. W swoich obrzędach używają połączenia afrykańskiego języka kikongo z hiszpańskim. Podobnie jak w przypadku innych, niegdyś zakazanych przez hiszpańskich kolonistów kultów afrokaraibskich (np. voodoo 1, szango 2) postaci bogów są maskowane nabożeństwem do katolickich świętych. Dziś palo dzieli się na dwie odmiany: Christiano (praktykującej kult świętych i krzyży) oraz Judio (odcinającej się od chrześcijańskiej symboliki). Oprócz bogów paleros czczą także siły natury, duchy oraz święte przedmioty (nkisi) np. patyki lub kije. Duchy zmarłych dzielą na: wędrujące (nfuri), przodków (bakalu) i anonimowe (nfumbe).



Najwyższy bóg palo jest jeden z dwóch osobach. Jako stwórca świata nosi imię Nzambi. Jego negatywny aspekt stanowi Lungambe, identyfikowany z diabłem z demonologii chrześcijańskiej.



Liczni pomniejsi bogowie określani są mianem mpungu. Należą do nich: Kolayande (król chorób i zmarłych, identyfikowany ze św. Łazarzem), Mariguanda (strażnik pogranicza życia i śmierci, św. Teresa z Avila), Gurunfinda (bóg lasów i ziół,), św. Norbert lub św. Sylwester), Nkuyu (bóg równowagi, dróg i podróżników, św. Antoni z Padwy), Ma Longo (bogini wody i płodności, utożsamiana z Matką Boską z Regli, patronka portu w Hawanie), Chola Wangue (bogini przyjemności i bogactwa, identyfikowana z Matką Boską de la Caridad del Cobre, patronką Kuby), Kimbabula (bóg wróżb i wiatru, św. Franciszek z Asyżu), Watariambe (bóg wojny i łowów, św. Jan Chrzciciel), Nsasi (bóg burzy i ognia, św. Barbara), Ma Kangua (bóg wiedzy i sprawiedliwości), Sarabanda (bóg siły i pracy, św. Apostoł), Lucero (zamyka i otwiera ścieżki), Siete Rayos, Ma’ Kalunga, Centella Ndoki, Tiembla Tierra (utożsamiana z Matką Boską Łaskawą), Madre de Agua, Brazo Fuerte, Lufo Kuyo (św. Norbert), Mama Canata, Butan i Buluanda.



Ważną rolę w palo odgrywa magia. Wyznawcy santerii 3 zwracają się do paleros o odprawianie zakazanych im samym mrocznych rytuałów. Paleros używają żelaznych kotłów (nganga) z ludzkimi szczątkami. Potrzebują do tego zgody zmarłych. ,,Nie okradamy grobów, pytamy tylko zmarłych, czy chcą z nami pracować. Ja musiałem odwiedzić ponad sto grobów, zanim wreszcie spotkałem takiego zmarłego, który chciał ze mną pracować’’ - mówi informator Raula Canizaresa, autora artykułu z 1993 r. Paleros żyją na Kubie, w USA, Wenezueli, Kolumbii i Portoryko.



1 Odsyłam do posta: ,,Voodoo’’.

2 Odsyłam do postów: ,,Szango’’ i ,,Panteon szango’’.

3 Odsyłam do posta: ,,Santeria’’.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz