,,Don Juan, czyli Kamienny gość''

 

,,On wciąż

Był sprawcą wielu ciąż

Jako mąż i nie mąż’’

- Atrakcyjny Kazimierz ,,Jako mąż i nie mąż’’ (fragment) z 1992 r.

Molier (właśc. Jean – Baptiste Poquelin, 1622 – 1673) był francuskim komediopisarzem. Do najbardziej znanych jego sztuk zaliczają się: ,,Skąpiec’’ (1668),,,Świętoszek’’ ( 1664), ,,Szkoła żon’’ (1662), ,,Mizantrop’’ (1666), ,,Grzegorz Dyndała, czyli Mąż pognębiony’’ (1668), ,,Chory z urojenia’’ (1673), ,,Mieszczanin szlachcicem’’ (1670) i ,,Pocieszne wykwintnisie’’ (1659). Z powodu ,,Świętoszka’’ był niesłusznie oskarżany o obrazę religii. Michaił Bułhakow (1891 – 1940) poświęcił mu biografię ,,Życie pana Moliera’’ i dramat ,,Zmowa świętoszków’’.

W październiku 2026 r. przeczytałem tragedię ,,Don Juan, czyli Kamienny gość’’ (franc. ,,Don Juan ou le Festin de pierre’’) z 1664 r. w polskim przekładzie Tadeusz Boya – Żeleńskiego (1874 – 1941). Temat został zaczerpnięty z hiszpańskiej legendy, stworzonej przez Tirso de Molinę (1579 – 1648).

Na Sycylii (w stuleciach XIII – XVIII znajdującej się pod władzą Hiszpanów) żył młody arystokrata, Don Juan de Tenorio, syn Don Ludwika. Był ateistą i libertynem. Nie wierzył w Boga, diabła, zabobony (np. wilkołaki) ani w medycynę. Zabijał przeciwników w pojedynkach. Zaciągał długi, których potem nie chciał spłacać. Nałogowo uwodził i porzucał kobiety wszystkich stanów. Jego żona, początkowo zakochana w nim bez pamięci, donna Elwira była zakonnicą zbiegłą z klasztoru. Sporadycznie miewał szlachetniejsze odruchy. Dał jałmużnę żebrakowi ,,dla miłości ludzkości’’ oraz obronił obcego człowieka, Don Karlosa, brata Elwiry przed zbirami. Poza tym nie słuchał napomnień ojca i życzył mu śmierci. Szydził z ludzi wierzących, lecz pod koniec życia zamierzał zostać duchownym, wyłącznie dla doczesnych korzyści. Jego obłuda religijna była cechą dzieloną z Tartuffe, tytułowym Świętoszkiem. Wiernym sługą Don Juana był Sganarel. Pomimo obrzydzenia złym postępowaniem swego pana, był zbyt tchórzliwy, aby go, upomnieć lub porzucić.

W dramacie występują dwie postaci fantastyczne.

Ryc. za: LanaChantale

Widmo, wzywające do pokuty, przybrało postać starca z kosą, czyli personifikacji uciekającego czasu.

Tytułowym kamiennym gościem był Posąg Komandora, przeciwnika, zabitego przez Don Juana w pojedynku. Hulaka, wyzywający zuchwale rzeźbę, otrzymał od niej dwukrotne ostrzeżenie. Za pierwszym razem posąg skinął głową, zaś za drugim spędził z nim wieczerzę. Kiedy Don Juan nadal trwał uparcie w grzechach, Posąg Komandora zabrał go do piekła.

W polskiej popkulturze odpowiednikiem Don Juana był Jurek, bohater serialu ,,Tulipan’’ (1986).