,,Miłość to jedyna rzecz, która się mnoży, kiedy się ją dzieli’’
- Albert Schweitzer (1875 – 1965)
W maju 2026 r. przeczytałem brytyjską powieść fantasy Edith Nesbit ,,Czarodziejskie miasto’’ (ang. ,,The Magic City’’) z 1910 r. w polskim przekładzie Ireny Tuwim i Juliusza Stawińskiego z 1973 r. z ilustracjami Jana Marcina Szancera.
Na początku XX wieku w małym miasteczku w Wielkiej Brytanii żył Filip Haldane, nieco samolubny chłopiec o bujnej wyobraźni. Był sierotą, pozostającym pod opieką ukochanej, przyrodniej siostry Heleny. Przeżył szok kiedy Helena poślubiła wdowca, Piotra Grahama, swego przyjaciela z dzieciństwa. Filip poznał młodszą od siebie córkę ojczyma imieniem Lucy. Choć dziewczynka była miła i inteligentna, Filip nie cierpiał jej. Uważał ją bowiem za rywalkę do miłości Heleny. Z czasem dzieci zaprzyjaźniły się dzięki wspólnym przygodom w fantastycznym świecie.
Tytułowe czarodziejskie miasto, zwane Astropolis, konstrukcja wzniesiona przez Filipa z zabawek, książek i różnych bibelotów w równoległym, baśniowym świecie było realną krainą. Mieszkali w nim ludzie różnych narodowości (np. Holendrzy, Szkoci, Rosjanie, Skandynawowie) a także rzeczywiste i fantastyczne zwierzęta. Znajdowały się w nim także pustynia, morze i wyspy oraz liczne budowle. Trafiały do niego postaci z książek oraz ludzie w różnych stopniu zaangażowani w budowę miasta np. cieśla Perrin, który sporządził klocki do zabawy. Filip był przepowiadanym przez astrologów Wyzwolicielem (motyw mesjański). Razem z Lucy przeszedł siedem prób np. walcząc ze smokiem oraz lwami. Po przejściu każdej próby otrzymywał wyższy tytuł arystokratyczny. Dzieciom pomagała mówiąca papuga Polly oraz psy Tossy i Brenda. Rolę antagonistki pełniła natomiast Pretendentka, niemiła kobieta w samochodowej woalce. Chciała zawładnąć Astropolis. Okazała się nią nielubiąca Filipa bona (opiekunka) Lucy. W realnym świecie zburzyła miasto, zbudowana przez chłopca, stąd w świecie baśniowym była Niszczycielką.
Wielki Nierób, który wyszedł z książki, był tyranem sąsiedniego miasta, Sennogradu (dawnego Pędzimierza). Przypominał goryla wielkości młodego słonia. Mieszkał w świątyni ze złota. Całymi dniami wylegiwał się w łóżku, jadł, pił i słuchał muzyki, obsługiwany przez ludzi ubranych na czarno. Tymczasem jego poddani ciężko pracowali i cierpieli biedę. Uprawiali tylko ananasy i używali ich lepkiego soku zamiast wody. Lucy nakłoniła Wielkiego Nieroba do pracy przy pompie. W mojej interpretacji Wielki Nierób uosabia człowieka, domagającego się dla siebie kultu należnego tylko Bogu.
Nesbit nawiązała w ciekawy sposób do różnych tekstów kultury.
Biblijny patriarcha Noe, budowniczy arki został mądrym sędzią w Astropolis. W powieści nieodmiennie jest tytułowany panem. Na prośbę Filipa ponownie zbudował arkę, aby uratować wyspiarzy, których wyspa zatonęła w morzu (dodatkowe nawiązanie do greckiego mitu o Atlantydzie) 1.
Ryc. za: Francis Bacon Society
Sympatyczny strażnik więzienny i literat – amator nosił podwójne nazwisko Bacon – Sheakspeare. Przypuszczam, że Autorka mogła odnieść się w ten sposób do teorii spiskowej o filozofie Francisie Baconie (1561 - 1626) jako prawdziwym autorze dramatów Williama Szekspira (1564 - 1616).
Łagodny i przyjazny, biały Hipogryf był hybrydą gryfa i konia. Pretendentka zmuszała go do niesienia jej na grzbiecie. To fantastyczne zwierzę rozsławił renesansowy epos ,,Orland szalony’’ Ludovica Ariosta. Dziś najbardziej znanym hipogryfem w literaturze fantasy jest Hardodziób z cyklu ,,Harry Potter’’ Joanne K. Rowling.
Juliusz Cezar (100 p. n. e. - 44 p. n. e.), historyczny wódz rzymski wyszedł ze swymi legionistami z książki i na prośbę Lucy pokonał Galów, służących Pretendentce 2. Pokonana uzurpatorka musiała uczyć Wielkiego Nieroba zamiłowania do pracy i czekać aż ją samą ktoś pokocha.
Fot. za: Galeria Starych Zabawek
Powieść dowodzi bogatej wyobraźni Autorki. Została w niej opisana przemiana Filipa z egoisty w człowieka troszczącego się o innych. Heroiczne poświęcenie stanowiło dla niego oddanie wymarzonej wyspy ludowi, który stracił swą ojczyznę. Dodatkowym plusem jest wiedza o zabawkach z początku XX wieku takich jak arka Noego czy zestaw do uczty z drewnianymi potrawami.
1 Nesbit pisała o Atlantydzie w powieści ,,Historia amuletu’’.
2 Juliusz Cezar pojawia się również w innej powieści Nesbit, ,,Historii amuletu’’.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz